fot. depositphotos

Polskie osiągnięcia w terapii niedokrwistości z niedoboru żelaza

Anemia spowodowana niedoborem żelaza jest tak częsta, że można przyjąć, że co setny dorosły człowiek ma niedostateczny jego poziom. Rozwiązaniem tego problemu może być wprowadzenie do diety naturalnych produktów bogatych w żelazo hemowe o dużym stopniu przyswajalności.

Szacuje się, że cztery piąte wszystkich niedokrwistości są pochodną niedoboru żelaza. Do niedoboru żelaza w organizmie człowieka może dochodzić poprzez nadmierną jego utratę w wyniku krwawienia spowodowanego patologiami dróg rodnych lub przewodu pokarmowego. Utrata żelaza w sporym procencie dotyka także miesiączkujących kobiet, u których utrata żelaza z krwią miesięczną przekracza jego podaż w spożywanej diecie. Inną przyczyną niedokrwistości z powodu niskiego poziomu żelaza jest zwiększone zapotrzebowanie na ten tak ważny dla życia pierwiastek u kobiet podczas ciąży, zwłaszcza w drugim i trzecim trymestrze, oraz podczas laktacji. Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo obserwuje się również w okresie noworodkowym. Wśród niedokrwistości anemia spowodowana niedoborem żelaza jest tak częsta, że można przyjąć, że właściwie co setny dorosły człowiek ma niedostateczny jego poziom. W Europie przyjmuje się, że nawet 10 proc. kobiet i 3 proc. mężczyzn cierpi z tego powodu.

Przyczyny niedokrwistości i leczenie

W ostatnim czasie problem ten zwiększył się, ponieważ popularne stają się diety wegetariańska i wegańska. Ponadto, co jest bardzo istotne we współczesnym świecie, wiele osób nadużywa działających przeciwbólowo niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a to również może powodować utratę żelaza.

Uzupełnianie niedoborów tego składnika hemoglobiny możliwe jest trzema drogami. Pierwsza to leki doustne, drugą są iniekcje domięśniowe, a trzecią, szczególnie widoczną ostatnio w reklamach, suplementy diety. Często zapomina się, że właściwie dobrana dieta jest również czynnikiem sprzyjającym normalizacji poziomu żelaza. A jest to o tyle istotne, że przy odpowiedniej podaży żelaza już po siedmiu dniach obserwuje się wzrost liczby retykulocytów, a po trzech tygodniach stężenie hemoglobiny może wzrosnąć nawet o 2 g/dl. Poszukiwania formy podania żelaza są bardzo istotne, ponieważ leki doustne oraz domięśniowe mają sporo działań niepożądanych. Leki doustne mogą sprzyjać powstawaniu zaparć, co przy wspomnianym zapotrzebowaniu w ciąży dość mocno komplikuje jakość życia kobiet ciężarnych. Leki domięśniowe wymagają szczególnej ostrożności podczas iniekcji, gdyż mogą dawać groźne dla życia powikłania ze wstrząsem włącznie. Natomiast wartości odżywcze suplementów w wielu przypadkach pozostawiają wiele do życzenia.

Mięso strusie źródłem żelaza hemowego

Na świecie trwają poszukiwania rozwiązania tego problemu. Jednym z nich jest wprowadzenie do diety człowieka naturalnych produktów bogatych w żelazo hemowe o dużym stopniu przyswajalności. W tym obszarze, dzięki polskim oryginalnym badaniom, na pierwszy plan wysuwa się mięso strusie. Warto dodać, że Polska jest największym producentem mięsa strusiego w Europie. Z kilkunastu tysięcy sztuk hodowanych strusi można uzyskać ponad 100 000 kg mięsa, z czego 90 proc. jest przeznaczone na eksport. W ostatnich latach obserwuje się wśród konsumentów wzrost zainteresowania wysokiej jakości żywnością. Na rynku poszukiwana jest żywność o wysokich walorach prozdrowotnych, do której ze względu na wysoką wartość odżywczą można zaliczyć mięso strusi. Mięso to jest produktem niszowym, które cieszy się coraz większą popularnością głównie w Japonii, USA i w Europie, w tym także i w Polsce. Do tej pory było wiadomo, że uznane walory mięsa strusia to niska zawartość cholesterolu oraz niewielka ilość zawartego w nim tłuszczu.

Polscy uczeni, w tym autorzy tego artykułu, we współpracy z licznymi ośrodkami międzynarodowymi przebadali mięso strusia pod kątem jego przydatności jako donora żelaza. Wykazując to, po unikalnej obróbce, uzyskali międzynarodowy patent i publikując wiarygodne dane z tego zakresu w liczących się w świecie czasopismach dowodzące dużych możliwości wykorzystania tego produktu jako znakomitej możliwości stosowania go w niedokrwistościach z niedoboru żelaza. Badania przeprowadzone zostały w Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN we współpracy z uniwersytetami w RPA, Wielkiej Brytanii i Belgii. Badania te w sposób obiektywny potwierdziły, że mięso strusie cechuje wysoka wartość odżywcza i prozdrowotna. Wykazały także, że zaletą tego mięsa jest niska kaloryczność, stosunkowo niewielka zawartość cholesterolu oraz korzystny profil kwasów tłuszczowych, tj. wysoki udział wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (ponad 30 proc.) – zdecydowanie wyższy niż w mięsie kurcząt brojlerów (ok. 20 proc.) czy wołowinie (5 proc.). Stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do jednonienasyconych i wielonienasyconych kształtuje się w mięsie strusi jak 1:1:1, co jest szczególnie istotne z punktu widzenia dietetyki i zdrowia człowieka. Mięso strusie jest bogate w witaminy z grupy B oraz biologicznie aktywne peptydy, przede wszystkim anserynę. Wskazuje to, że mięso strusi może być stosowane jako żywność funkcjonalna dla sportowców w celu poprawy wydajności fizycznej. Jest ono także bogatym źródłem minerałów, w tym szczególnie żelaza oraz selenu i miedzi. Zawartość żelaza w mięsie strusi jest wybitnie wysoka. Kształtuje się na poziomie ponad 4 mg/100 g surowca i jest znacznie wyższa aniżeli w mięsie kurcząt brojlerów (0,4-0,6 mg/100 g) i w wołowinie (1,7-2 mg/100 g). Należy podkreślić, że żelazo hemowe w mięsie czerwonym cechuje dużo wyższa biodostępność w porównaniu z żelazem pochodzącym z produktów roślinnych. Wykazano – na modelu zwierzęcym – że wzbogacone w składniki bioaktywne mięso strusi jest źródłem wysoko przyswajalnego żelaza hemowego i zalecane jest w diecie osób, które mają jego niedobory.

Międzynarodowe nagrody dla polskiego patentu

W Instytucie Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN we współpracy z SGGW oraz Śląskim Uniwersytetem Medycznym wytworzono produkty strusie o cechach żywności funkcjonalnej o zwiększonej koncentracji składników bioaktywnych, uzyskując na to międzynarodowe patenty. Patent ten obejmuje innowacyjną technologię produkcji suszonego mięsa strusi o podwyższonej wartości odżywczej i prozdrowotnej. Wynalazek stanowi naturalny produkt w gotowej do spożycia formie, łatwy do przechowywania (P-414678). Ma duże znaczenie praktyczne, biorąc pod uwagę dane WHO, według których na anemię cierpi ponad 600 mln ludzi. Rozwiązanie doceniono na świecie i zostało ono wyróżnione jedną z najważniejszych nagród za najlepszy wynalazek europejski (The Best Invention Of Europe 2016). Zaprezentowano je także na światowych targach wynalazczości INPEX w Pittsburgu w USA w 2016 r. oraz nagrodzono złotymi medalami z wyróżnieniami na Światowych Wystawach Wynalazczości, Nowych Technik i Badań Naukowych w Brukseli w 2015 r., Barcelonie w 2016 r. i Genewie w 2018 r. Wyniki tych badań, zaprezentowane w USA w Harvard Medical School, cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem.

Należy dodać, że mięso strusie odznacza się także wysokimi walorami smakowymi, co potwierdzono w wielu badaniach konsumenckich w kraju i za granicą. Smakiem, strukturą i barwą mięso strusi przypomina raczej wołowinę. Obecnie na rynku europejskim najbardziej poszukiwane jest mięso na steki i filety. Podsumowując, mięso strusi jest produktem najwyższej jakości, o wysokich walorach odżywczych i prozdrowotnych, szczególnie bogate w kwasy tłuszczowe omega-3 oraz żelazo hemowe, co jest bardzo istotne z punktu widzenia zdrowia człowieka.

tekst:

prof. dr hab. Jarosław Horbańczuk | dyrektor Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN
prof. dr hab. n. med. Aleksander Sieroń | Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Polskie osiągnięcia w terapii niedokrwistości z niedoboru żelaza
Oceń ten artykuł

Podobne wiadomości

Nie ma możliwości dodania komentarza