Drugiego czerwca 1979 roku siedziałem przed ołtarzem na Placu Zwycięstwa, w kościelnej służbie medycznej, jako pomocnik mojej Mamy, lekarki. Miałem 19 lat, za sobą traumę krwi Gdańska i Radomia.

Kiedy padły papieskie słowa: „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi”, najpierw zapadła cisza. Dopiero po kilku sekundach wybuchła burza oklasków.

Do domu wróciliśmy pieszo, świadomi, że coś się wydarzyło i że coś jeszcze się wydarzy. Naiwnie wierzyliśmy, że zmiana w Polsce nastąpi już w dalszej części pielgrzymki – tak się nie stało.

Dziś przypominam tamtą historię, będąc pod wrażeniem skali społecznej mobilizacji wywołanej przez Łatwoganga za sprawą zbiórki na rzecz dzieci z nowotworami.

Mam poczucie, że znaczenie tego wydarzenia może okazać się większe, niż dziś sądzimy. Nie wiemy jeszcze, czym się to objawi, bo burze mają to do siebie, że są głośne, lecz trwają krótko. Społeczne potrzeby, drzemiące teraz w naszych głowach, muszą dojrzeć do publicznej werbalizacji.

Socjologowie potwierdzą, że w polskiej skali głos miliona obywateli wystarczy do zapoczątkowania zmian politycznych. Problem w tym, że politycy nie rozumieją ani Łatwoganga, ani jego mediów, ani potrzeb jego zwolenników.

Zastanówmy się, co nam powiedziało pokolenie „Z” masowo popierając zbiórkę Łatwoganga i goląc głowy? Z pewnością, że jest bardzo wrażliwe na los innych, ma dość poczucia samotności i obojętności, chce pomagać, a nie pozostawiać słabszych na pastwę losu, jest gotowe do działania w wielkiej grupie i potrafi ją zorganizować bez wychodzenia z domu. Jednocześnie ceni swoją niezależność i autentyczność.

Nie jestem pewny, czy te wartości są dziś wystarczająco silnie akcentowane przez całą polską klasę polityczną. Wątpię, czy spory historyczne, filozoficzno-obyczajowe i konfrontacja wojenna jako generator wzrostu gospodarczego tworzą wymarzony program na życie dla młodych ludzi.

Dlatego moim zdaniem jest tylko kwestią czasu, kiedy pokolenie Łatwoganga napisze wizję nowej Polski, a potem nowej Europy.

Pytanie brzmi, kiedy to pokolenie przerwie ciszę po raz drugi, by tę wizję nam przedstawić?

Paweł Kruś

Artykuł Jak długo potrwa ta cisza pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polityczne niedopowiedzenia w sprawie ograniczenia sprzedaży alkoholu

Od niesławnego posiedzenia Rady Warszawy (16 września) w sprawie ograniczenia sprzedaży alkoholu i szokujących wypowiedzi radnego Michała Matejki o prawie do wolności zakupu spirytualiów o każdej porze, rzekomo gwarantowanego przez Konstytucję RP jako prawo człowieka i obywatela, minęły już ponad dwa tygodnie.

Nie mogłem wyjść ze zdumienia niefrasobliwością polityków, którzy sprawę sprzedaży alkoholu wybrali sobie jako pretekst do frakcyjnych rozgrywek w warszawskiej partii rządzącej. Bieg zdarzeń pokazał, że beztrosko zlekceważyli sprawę konsekwencji, jakie nadmierne i ryzykowne picie powoduje u ponad trzech milionów Polaków oraz opinię ich rodzin skazanych na skutki nadużywania alkoholu. Świetnie mówi o nich posłanka Joanna Wicha w wywiadzie dla „Świata Lekarza”.

Festiwal politycznych niedopowiedzeń

Pierwszym niedopowiedzeniem było milczenie partii opozycyjnych. Można odnieść wrażenie, że nikt w niej nie uwzględnił zmieniającej się w ostatnim czasie społecznej postawy wobec alkoholizmu. Dziś już nie ma przyzwolenia na pijaństwo; niejednokrotnie obywatele sami wyciągają z samochodów kierowców prowadzących pod wpływem, a wyniki sprzedaży piwa i wina pozbawionych alkoholu, tzw. zero, są rewelacyjne.

Milczenie opozycji wykorzystała Lewica, koalicjant w obozie rządzącym, który po niecałym tygodniu od kompromitacji warszawskich radnych złożył projekt ustawy o zakazie reklamy alkoholu oraz nocnej jego sprzedaży, również na stacjach benzynowych. Moim zdaniem Lewica bardzo na tym zyskała politycznie.

Drugim niedopowiedzeniem stał się wymiar ekonomiczny potencjalnych ograniczeń, czyli wpływ oczekiwanego spadku sprzedaży alkoholu na budżet Polski. Do tej pory nie usłyszałem, o ile spadną wpływy z akcyzy i podatków.

Jako ostatnia głos zabrała minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda. Milczenia Ministerstwa Zdrowia – głównego płacącego za leczenie alkoholików i szerokiego spektrum chorób odalkoholowych, do których zaliczyć należy również alkoholowy zespół płodowy (FAS) – nie sposób usprawiedliwić krótkim stażem nowych kadr na Miodowej. Minister Sobierańska-Grenda dostrzegła problem dopiero 25 września, generalnie popierając wprowadzenie zakazu.

Trzecie niedopowiedzenie

Pani minister pominęła natomiast milczeniem, że ma prawo jednym podpisem opodatkować „małpki”, czyli buteleczki do 300 ml z wysokoprocentową zawartością. Pierwszy i ostatni raz zrobił to minister Łukasz Szumowski w 2020 roku, ale… od tego czasu nikt ministrowi zdrowia tego prawa nie odebrał ani nie unieważnił dwóch związanych z uprawnieniami ministra zdrowia ustaw. Czytamy w nich, że pieniądze pochodzące z opłaty trafią w połowie do gmin, a druga połowa do NFZ na edukację, profilaktykę oraz świadczenia w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Dziś opłata wynosi tylko 25 zł do litra stuprocentowego alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml. Przykładowo oznacza to 1 zł od 100 ml buteleczki trunku o mocy 40% czy 2 zł od 200 ml 40% itd.

Czy ten poziom opłaty nie jest dziś śmiesznie niski? Nawet dziesięciokrotne jej podniesienie nie wyeliminuje „małpek” z rynku, ograniczy jednak skalę sprzedaży (obecnie to minimum 510.000.000 „małpek” rocznie – dane z grudnia 2020, nowszych nie znalazłem).

Te trzy niedopowiedzenia podsumowali przyszli wyborcy: według badań 70 proc. Polaków jest za wprowadzeniem zakazu nocnej sprzedaży alkoholu.

Dopiero po ogłoszeniu wyników tego sondażu sprawa ograniczeń odżyła i nabrała politycznego wigoru. Śmiać się więc czy płakać? Będziemy patrzeć.

Paweł Kruś

Artykuł Śmiać się czy płakać? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Opublikowanie przez „Świat Lekarza” pierwszego tekstu dotyczącego tzw. Lex Szarlatan przygotowanego przez kancelarię Pilawska Zaorski Adwokaci zaowocowało pytaniami do redakcji ze środowisk zielarskich i fitoterapeutycznych. Proszono nas o interwencję. Nowe prawo zostało odebrane jako zagrożenie dla medycyny tradycyjnej, jest to tyleż widoczne, co niezrozumiałe. Zniszczenie dorobku medycyny tworzonej przez ludzkość od kilku tysięcy lat jest niepotrzebnym działaniem, a straty dla pacjentów, których ustawa zamierza w intencji bronić, będą globalnie znacznie większe niż korzyści. Co ciekawsze, medycynę tradycyjną promuje Światowa Organizacja Zdrowia – jej sekretarz generalny uznał ją za zasób ludzkości. W 2019 roku w polskim Sejmie na jednym z zespołów parlamentarnych dyrektor biura WHO w Polsce dr Paloma Cuchi przedstawiła nawet „Strategię Rozwoju Medycyny Tradycyjnej w latach 2013–2024”.

Mamy, co prawda, rok 2025, szokuje jednak, że tak szybko zmieniono polski punkt widzenia na sugestie WHO. „Ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego” jest z nimi sprzeczna.

„Świat Lekarza” od lat opisywał – i będzie czynił to nadal – terapie naturalne w różnych schorzeniach i w profilaktyce: nie tylko zielarskie; także balneoterapię, leczenie dietą, a nawet najsłabiej w Polsce znane leczenie minerałami, tak popularne w Niemczech od czasu św. Hildegardy z Bingen. Wspieramy też medycynę stylu życia, promowaną przez polskich kardiologów. A medycynę stylu życia można określić jako metodę naturalną.

Wiele elementów upublicznionego projektu „Ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego” już opisują prawnicy, bo wydaje się, że pomysłodawcy ominęli Konstytucję RP i wynikające z niej prawa obywatela, również chorego. Zaproponowali swoje rozwiązania, mnożąc kompetencje, co jest całkowicie sprzecznie z oficjalną polityką deregulacji.

Niepokoją skutki, jakie może spowodować wprowadzenie ustawy, m.in. likwidacja wielu tysięcy miejsc pracy w zielarstwie, zniszczenie upraw, słowem – kreowanie bezrobocia podczas wyraźnie już widocznego światowego kryzysu gospodarczego. Czy naprawdę pomysłodawcy nie dostrzegli bieżącej sytuacji ekonomicznej?

„Ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta…” przy okazji walki z pseudomedycyną kreuje nowy Superresort, czyli Biuro Rzecznika Praw Pacjenta. Ma ono zapewne zastąpić prokuraturę oraz sądy. W świetle ustawy decyzja administracyjna Rzecznika Praw Pacjenta będzie ostateczna, co ma dwojakie znaczenie: milionowa kara może ekonomicznie zniszczyć każdego, a jednocześnie prawo nakłada obowiązek zapłaty kwoty przed możliwością obrony. Dopiero po zapłaceniu kary pseudomedyk lub szerzący fałszywe poglądy medyczne obywatel, np. zielarz czy dziennikarz medyczny, będą mogli odwołać się do sądu.

Można się tylko spodziewać, że po 5 albo 10 latach niejeden „wyrok” Rzecznika Praw Pacjenta zostanie obalony i Państwo Polskie odda milion z odsetkami… Lat życia ukaranemu człowiekowi to jednak nie wróci.

Widocznie politycy nie widzą takich zagrożeń, bo projekt „Ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta…” trafił już do konsultacji społecznych, czyli niebawem nowy Superresort RPP stanie się prawnym faktem.

Trochę mnie niepokoją kompetencje medyczne urzędującego od 2017 roku Rzecznika Praw Pacjenta: Bartłomiej Chmielowiec (MBA) jest radcą prawnym, a wcześniej był dyrektorem w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Czy będzie potrafił merytorycznie ocenić spory między EBM a leczeniem tradycyjnym, które w większości zastosowań nie ma argumentów naukowych? Posługujemy się medycyną tradycyjną, bo jest skuteczna i ma mniej działań ubocznych. Wymaga cierpliwości w stosowaniu, ale za to przecież milionową grzywną karać nie można.

I na zakończenie: czy wiecie, Drodzy Czytelnicy, komu podlega bezpośrednio Rzecznik Praw Pacjenta? Premierowi.

Podziwiam odwagę Pana Rzecznika i Pana Premiera za wzięcie odpowiedzialności za orzekanie, kto stosuje praktyki pseudomedyczne, a kto medycynę czy jaki dziennikarz lub publicysta głosi poglądy medycznie fałszywe.

Nowa ustawa, a w zasadzie poprawki do starej, wymagają przemyślenia przed szkodą, jaką mogą spowodować.

Paweł Kruś
Wydawca „Świata Lekarza”

Artykuł Rzecznik Praw Pacjenta buduje Superresort pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

19 czerwca 2025 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości (TSUE) wydał wyrok w sprawie zakazu reklamy aptek w Polsce wprowadzonego w roku 2012. Trzynaście lat to wystarczająca perspektywa, żeby ocenić, czy były to lata stracone

Ogłoszenie wyroku TSUE wywołało entuzjastyczną reakcję Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET i dzień później powściągliwą w radości konferencję Naczelnej Izby Aptekarskiej.

Wypowiadający się w imieniu Pharmanet prezes Marcin Piskorski podkreślił, że skutki rygorystycznego zakazu były zbyt daleko idące i w praktyce uniemożliwiły budowanie dialogu między apteką oraz pacjentami; każda informacja od farmaceuty do pacjenta była przez Inspekcję Farmaceutyczną traktowana jako reklama. Inspektorzy farmaceutyczni z pasją piętnowali np. informację na szybie „mówimy po litewsku” lub standardowe naklejki z ikonkami informującymi o możliwości płatności za leki kartą bankową. Inspektorzy uznawali za zakazaną wszelką formę informacji dla klientów do momentu, kiedy sądy objęły abolicją tabliczki z godzinami otwarcia apteki i ujawnienie jej adresu, np. w internecie.

Prezes Marcin Piskorski zwrócił uwagę, że zakaz wykluczył udział aptek w programach społecznych, np. w Karcie Dużej Rodziny. Rzekome łamanie zakazu reklamy było tematem ponad tysiąca spraw sądowych przez dziesięć lat. Ile energii kosztowało to i urzędników i pozwanych, jak paraliżowały te sprawy wymiar sprawiedliwości, strach pomyśleć. PharmaNet ocenił, że dzięki wyrokowi TSUE wróciła normalność.

Dzień później przeciwnego zdania był prowadzący konferencją na ten sam temat prezes NIA Marek Tomków. Podważył moc sprawczą wyroku TSUE i zaapelował o wypracowanie kolejnych sztywnych reguł dopuszczalnej reklamy aptek.

Nie dziwi, że NIA przyjęło podczas konferencji strategię prezentowania pozytywnych efektów wprowadzenia zakazu reklamy aptek, wszak to aptekarze indywidualni domagali się zakazu, bojąc się, że sieci apteczne dysponują znacznie większymi funduszami reklamowymi, które zniszczą dorobek ich życia. Prezes Marek Tomków podkreślił, że dzięki zakazowi powstrzymano reklamy „leków za grosz”, czyli refundowanych, zniknęły też programy lojalnościowe dla pacjentów prowadzone z iście polską, nieokiełznaną kreatywnością, np. premiując za liczbę zrealizowanych recept nagrodami w postaci garnka, żelazka czy pizzy, a nawet butelką płynu do mycia naczyń. Liderzy NIA dowodzili, że dzięki rygorom zakazu reklamy te patologie zniknęły. Postawili też śmiałą tezę, że dzięki temu apteki indywidualne mogły skoncentrować się na działaniach pozytywnych, np. na wprowadzaniu opieki farmaceutycznej i recept farmaceutycznych, dziś wypisywanych głównie na szczepionki czy tabletki „dzień po”, procedur nieźle premiowanych, o czym już nie wspomniano. NIA podkreśliło, że zakaz nie był dolegliwy, bo rzeczywiście były postępowania sądowe w sprawie napisu „mówimy po litewsku” i podobnych „przestępstw”, ale finalnie nie nałożono na za nie kary.

PharmaNet podkreślił, że wyrok TSUE jest już wiążący dla państwa polskiego i jego organów, sądów oraz administracji. Zdaniem prawników NIA opinie TSUE nie są źródłem prawa i jeśli jakiś farmaceuta chciałby od razu reklamować swoją aptekę, robi to na własne ryzyko.

Kto ma rację – czy strona, która zakaz reklamy aptek stworzyła, czyli m.in. NIA, czy ci, którzy go właśnie obalili, czyli m.in. PharmaNET? Czy warto było taki zakaz w ogóle wprowadzać?

Przez kilkanaście lat byłem redaktorem naczelnym miesięcznika „Manager Apteki”, dlatego pozwolę sobie na kilka refleksji.

Czy zakaz reklamy aptek przyhamował generowanie absurdalnej sprzedaży leków refundowanych, w tym najdroższych insulin, co kosztowało budżet państwa do 500 milionów złotych rocznie? Zapewne tak, nie powstrzymał jednak do końca tego procederu, czego dowiodły afery choćby z refundowanymi paskami do glukometrów i sprawy fałszywych recept.

Czy zakazy przyśpieszyły wprowadzenie opieki farmaceutycznej w aptekach – naturalnie, że nie. Impulsem była sytuacja w pandemii i, powiedzmy sobie szczerze, „opiekę” wprowadzono bardzo ograniczonym zakresie: w szczepieniach, a później w antykoncepcji awaryjnej. Pamiętam, jak wprowadzenie opieki farmaceutycznej do aptek było odsuwane przez środowisko aptekarskie od mniej więcej 2008 roku; główną przyczyną oporu był rzekomy brak powierzchni na oddzielne pomieszczenia w aptekach, pretekstów wymyślano dziesiątki.

Mówienie dziś o e-receptach jako o sukcesie indywidualnych aptekarzy też nie przekonuje, wystarczy wspomnieć ilość oprotestowanych przez NIA konkursów na ich wykonanie, od początku lat dwutysięcznych. Wprowadzenie e-recept wymusiła pandemia, przy okazji rozwiązując problem recept fałszywych, których miejsce obawiam się, że w części zajęły receptomaty.

Na koniec recepty farmaceutyczne: początkowo miały być stosowane w nagłych przypadkach, np. zagrożenia zdrowia. Jak podkreślił prezes Marek Tomków, jeszcze niedawno wypisywano ich pięćdziesiąt sztuk rocznie, dziś ich liczba wzrasta, bo ok. 30 tys. recept każdego roku wypisuje się na tabletki „dzień po” i kilkadziesiąt tysięcy na szczepionki – o ratowaniu komuś zdrowia w nagłych przypadkach już się nawet nie wspomina. Jak podkreślił prezes Mikołaj Konstanty, nagłe przypadki należy pozostawić lekarzom. Oszacowałem, że recepty farmaceutyczne stanowią ok. 0,3 proc. wszystkich recept realizowanych w aptekach każdego miesiąca. Sukces to czy nie?

A jednak daleki jestem od uznania, że zakaz reklamy aptek należy ocenić negatywnie. Pewnie jest to temat na kilka habilitacji, bo proces dojrzewania polskiego rynku aptecznego do standardów europejskich musiał trwać dziesiątki lat. Wspomnijmy realia startu w 1989 roku, doświadczenie biznesowe ówczesnej kadry aptecznej, jej status majątkowy, ambicje. To pierwsze pokolenie skazane było na doświadczanie na własnej skórze wszystkich meandrów wolnego rynku; jego następcy mieli już inne perspektywy i na zakaz reklamy aptek odpowiedzieli gwałtownym tworzeniem własnych mini sieci aptek. Z sukcesem.

Wydawało mi się, że pytanie „ile aptek indywidualnych było w roku 2012, kiedy wchodził w życie zakaz reklamy aptek, a ile ich jest w 2025 roku” dałoby jasną odpowiedź, czy warto było zakaz reklamy aptek wprowadzać. Ale to byłaby półprawda pomijająca realia socjologiczne, historyczne i przede wszystkim cywilizacyjno-rynkowe.

Paweł Kruś
Były redaktor naczelny „Managera Apteki”

Artykuł Czy warto było? Refleksje o zakazie reklamy aptek pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W wieku 97 lat, 5 maja 2025 roku, zmarł prof. Zbigniew Chłap, wybitny lekarz, naukowiec i nauczyciel akademicki, patomorfolog

– Był Przyjacielem mojego Ś.P. Taty, obydwaj byli patomorfologami, spotykali się wielokrotnie, nie tylko na Zjazdach Naukowych – opowiada red. Paweł Kruś. – Profesor był człowiekiem niezwykłym, miałem zaszczyt poznać Go osobiście w roku 2010 w Krakowie. Dwugodzinna rozmowa z Panem Profesorem w jego gabinecie w Nowej Hucie była jedną z najważniejszych, jakie odbyłem w życiu.

Prof. Zbigniew Chłap to laureat Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2010 za zorganizowanie „Lekarzy Nadziei” do prac w Kamerunie (na zdjęciu z siostrą Józefiną Grabowską prowadzącą tam szpital).

Cześć Jego Pamięci.

Paweł Kruś i Redakcja Świata Lekarza

Zwyczajny niezwyczajny – Prof. Zbigniew Chłap

Zawsze aktywny, zawsze tam, gdzie dzieje się coś złego. Dzięki idei, swojej charyzmie, autorytetowi, pasji, posłannictwu przyciąga do Stowarzyszenia nie tylko lekarzy-emerytów, ale również młodych, których w tym gronie
jest niemało.

Co sprawia, że oprócz pracy naukowej i dydaktycznej czuje potrzebę dzielenia się energią, czasem i sercem?

Profesor Zbigniew Chłap niechętnie się w ten temat zagłębia, uważając, że to naturalne, normalne, zwykłe. Chyba jednak takie nie jest.

Naukowiec
W 1939 roku miał 11 lat… W czasie wojny był w Szarych Szeregach. Nosił pseudonim „Rober”. Po wojnie – studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego (1947–1952), asystent, adiunkt (praca doktorska „Cytopatologia komórek nowotworowych HeLa w hodowli in vitro”, 1959 r.), habilitacja („Patomorfologia zmian wywołanych zakażeniem onkotwórczym wirusem polyoma”, 1963 r.), profesura. Jest patofizjologiem. Od 1973 roku do emerytury kierował Katedrą Patofizjologii w Akademii Medycznej w Krakowie. W latach 1970-1973 był profesorem patologii klinicznej uniwersytetów w Algierii (Oran) i Tunezji (Sfax). Kilkakrotnie odbywał staże naukowe w Paryżu, m.in. jako stypendysta WHO.

Jest autorem ponad 120 oryginalnych prac z zakresu patomorfologii klinicznej i eksperymentalnej, autorem licznych publikacji w naukowym czasopiśmiennictwie polskim i zagranicznym, współautorem podręcznika akademickiego „Patofizjologia”. Bardzo ważną pozycję w jego dorobku stanowi multimedialny „Atlas cytopatologii chorób miąższowych płuc” – wynik dziesięcioletnich badań diagnostycznych i naukowych materiału uzyskiwanego metodą płukania oskrzelowo-pęcherzykowatego (BAL).

Profesor jest promotorem dziewięciu doktoratów, licznych prac magisterskich, wychowawcą kilku pokoleń lekarzy. Zawsze ważne dla niego były i są sprawy etyki – był wiceprzewodniczącym Komisji Etyki Polskiej Akademii Umiejętności, pierwszym przewodniczącym Komisji Etyki Naczelnej Izby Lekarskiej, autorem wielu publikacji z tego zakresu, dziekanem Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UJ, rzecznikiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Społecznik
W odniesieniu do działalności Profesora trudno użyć innego słowa. Był założycielem i aktywnym działaczem NSZZ „Solidarność” w Akademii Medycznej i Państwowym Szpitalu Klinicznym w Krakowie, współzałożycielem i przewodniczącym (tę funkcję pełni do dziś) Stowarzyszenia Lekarze Nadziei, członkiem Papieskiej Akademii „Pro Vita” i Związku Polskich Kawalerów Maltańskich, członkiem zespołu „Ujawnić Prawdę”, który powołali ludzie związani z Collegium Medicum. Zespół ten ma za zadanie odszukać i ujawnić współpracowników SB działających w akademickim środowisku Krakowa w latach 80. – Nie chodzi o rewanż, ale odtworzenie prawdy o szkalowaniu profesorów i lekarzy zaangażowanych w „Solidarność” w latach 80. – podkreśla Zbigniew Chłap.

Zawsze aktywny, zawsze tam, gdzie dzieje się coś złego. Dzięki idei, swojej charyzmie, autorytetowi, pasji, posłannictwu przyciąga do Stowarzyszenia nie tylko lekarzy-emerytów, ale również młodych, których w tym gronie jest niemało.

Lekarze Nadziei
Stowarzyszenie Lekarze Nadziei jest znane w środowisku medycznym, i nie tylko. Współpracuje z nim wielu lekarzy w charakterze wolontariuszy. Niosą pomoc medyczną tam, gdzie jest ona potrzebna: w Polsce, Rumunii, Kurdystanie, Kamerunie, Ukrainie, Białorusi, Mołdawii, Gruzji, Haiti. Lekarze Nadziei pomagają też ludziom żyjącym na skraju ubóstwa (w Polsce i na świecie), bezdomnym, ofiarom kataklizmów i wojen, dzieciom z patologicznych środowisk, ludziom z HIV i AIDS. Stowarzyszenie współpracuje z krajowymi i międzynarodowymi organizacjami o celach humanitarnych i charytatywnych.

O misjach zagranicznych Stowa­rzyszenia pisano dużo, każda odbija się echem w mediach. Ciągle za mało mówi się o tym, co Stowarzyszenie, a tym samym i Profesor, robią tu, w kraju. A robią bardzo dużo, i nie jest to praca łatwa. Nierzadko Profesor musi walczyć z biurokratycznymi absurdami czy brakiem zrozumienia specyfiki działalności Przychodni i Apteki przez decydentów. – Nasze Przychodnie dla Ludzi Bezdomnych udzielają konsultacji, wydają leki, skierowania na badania specjalistyczne, przeprowadzają drobne zabiegi chirurgiczno-pielęgniarskie, starają się pomóc pacjentom w powrocie do życia w społeczeństwie. Apteki Darów wydają bezpłatnie leki, zwłaszcza dla ludzi żyjących na skraju ubóstwa, przygotowują zestawy leków dla domów pomocy społecznej oraz na misje zagraniczne – mówi Profesor. – Większość pacjentów naszych przychodni nie ma uprawnień do świadczeń medycznych. To bezdomni, byli więźniowie, a także grupa migrantów. Pomoc medyczna bezdomnym, ludziom wyobcowanym ze społeczeństwa jest naszym statutowym celem.

Lekarze Nadziei udzielają także pomocy medycznej Polakom w kraju żyjącym w ubóstwie, głównie bezdomnym, bezrobotnym, emerytom. Najczęściej do Przychodni zgłaszają się chorzy z infekcjami dróg oddechowych, zatruciami, niedożywieniem i anemią, owrzodzeniami podudzi, urazami, wszawicą i świerzbem, cukrzycą. Nierzadko lekarze, podejrzewając choroby zakaźne (HIV, WZW B, C, kiłę), kierują te osoby na dalsze badania w celu potwierdzenia diagnozy. Nierzadko, poza konsultacjami stricte lekarskimi, wydają im leki (doraźnie, na kurację), wykonują zabiegi pielęgniarskie, także higieniczne. – Ot, życie i jego ciemniejsza strona, na którą ci ludzie, lekarze i pielęgniarki, są wrażliwi. Przyjmujemy pacjentów na zasadzie „otwartych drzwi”. Stąd pierwsze jest pytanie: „Co pani/ panu dolega?”, a nie domaganie się dowodu lub paszportu – dodaje Profesor.

W zimie bezdomni i ubodzy mogą też liczyć w Przychodni na „ciepły kubek”. Ale chyba najważniejsze jest otwarte serce, rozmowa, zrozumienie, cierpliwość. Tu każdy jest traktowany jak człowiek potrzebujący pomocy. Tyle. I aż tyle.

W 2004 roku prof. Zbigniew Chłap został odznaczony medalem „Pro Publico Bono” za najlepszą inicjatywę w zakresie medycznej pomocy społecznej, kilka lat wcześniej otrzymał odznaczenie „Ku Chwale Lekarzy”. W tym roku Profesor został wyróżniony Honorową Nagrodą Zaufania „Złoty OTIS”.

Gdyby takich lekarzy było więcej, służba zdrowia byłaby zdrowsza. Najpiękniejsze w tym jest to, że Profesor absolutnie nie uważa, że robi coś nadzwyczajnego. Chociaż, niewątpliwie, robi.

śp. Justyna Hofman-Wiśniewska

Artykuł Odszedł prof. Zbigniew Chłap pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z prof. dr hab. n. med. Aliną Kułakowską, prezesem elektem Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, rozmawia Paweł Kruś

Obejmie pani funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Neurologicznego już 11 września podczas jubileuszowego XXV Kongresu PTN w Białymstoku. Co uznaje pani profesor za największe kroki milowe, jeśli chodzi o poprzednie lata w polskiej neurologii. Jaki jest bilans otwarcia?

Najważniejszym osiągnięciem z punktu widzenia pacjentów i nas – neurologów jest poprawa dostępu do nowoczesnych technologii terapeutycznych. W ciągu ostatnich 3 lat zrefundowano w neurologii dużą liczbę nowych cząsteczek, w bardzo różnych wskazaniach. Neurologia stała się tą dziedziną medycyny, w której można skutecznie leczyć pacjentów. Przez wiele lat pokutowała opinia, że neurolodzy coraz lepiej potrafią diagnozować chorych, ale cóż z tego, skoro nie mają ich czym leczyć. W tej chwili sytuacja wygląda zgoła inaczej – mamy leki dla wielu wskazań. Najlepiej świadczy o tym fakt, że prowadzimy w neurologii 17 programów lekowych.
Z kolei bardzo ważnym osiągnięciem organizacyjnym jest fakt powołania przez Ministra Zdrowia w lutym 2022 roku Krajowej Rady ds. Neurologii. Kieruje nią pani prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz. Mam również przyjemność być jej członkiem. W tym roku dołączył także do rady pan minister Wojciech Konieczny, który jest przecież neurologiem. Rada pracuje intensywnie i nie ustaje w wysiłkach, aby zainteresować decydentów w ochronie zdrowia problemami neurologii. Zabiega zwłaszcza o usprawnienie diagnostyki i poprawę dostępu do leczenia pacjentów z chorobami mózgu. Bo – powiedzmy to w sposób jasny i jednoznaczny – chorobami mózgu zajmują się przede wszystkim neurolodzy. A z racji starzenia się społeczeństwa liczba pacjentów neurologicznych rośnie w sposób dramatyczny.

To bardzo ważne, co pani profesor właśnie powiedziała – że choroby mózgu są domeną neurologów.

Nam, neurologom zawsze wydawało się to rzeczą oczywistą; uważaliśmy, że każdy decydent w ochronie zdrowia powinien wiedzieć, czym neurolog się zajmuje. Okazuje się jednak, że wiedza na ten temat w społeczeństwie jest bardzo nikła – i niestety nikła jest również wśród decydentów. Każdy przechodzień zapytany na ulicy, czym zajmuje się kardiologia, od razu odpowie, że chorobami serca. Onkologia? Chorobami nowotworowymi. A neurologia? Obawiam się, że na dziesięć osób może jedna odpowie, że chorobami mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów obwodowych.

Myślę, że przysłowiowy przechodzień skojarzy neurologię tylko z udarem. Fakt, iż to neurolog leczy praktycznie wszystkie choroby mózgu, nie jest oczywisty.

I musimy zacząć o tym mówić głośno! To jedno z wyzwań dla mnie. Neurologia – choroby mózgu – powinny stać się priorytetem w ochronie zdrowia. Dużo mówi się w tej chwili o polityce senioralnej, powołuje instytucje, komitety, ale ich członkami są tylko geriatrzy, nie ma w ich składzie neurologów. Okazuje się, że politycy i decydenci w ochronie zdrowia nie wiedzą/nie dostrzegają, że to neurolodzy dźwigają istotny ciężar diagnostyki i leczenia naszych seniorów. To w oddziałach neurologicznych większość pacjentów stanowią osoby po 65. roku życia.

Podobnie jest z chorobami rzadkimi.

Tak. Znowu dużo mówi się o Narodowym Planie dla Chorób Rzadkich, ale przecież zdecydowana większość chorób rzadkich manifestuje się objawami ze strony układu nerwowego. A kto w Polsce leczy choroby rzadkie? Przecież takiej specjalizacji u nas nie ma. Większość pacjentów z chorobami rzadkimi to pacjenci neurologiczni, co też nie dociera do szerszej świadomości społecznej.

Jakie główne wyzwania, jeśli chodzi o choroby rzadkie, widzi pani na najbliższe lata? Istnieje potrzeba powołania ośrodków referencyjnych?

Jest plan powołania ośrodków referencyjnych dla chorób rzadkich. Na pewno część ośrodków neurologicznych spełni stawiane przed nimi wymogi. Choroby rzadkie to bardzo heterogenna grupa chorób. Część z nich, mimo że występuje rzadko, jest doskonale znana każdemu neurologowi pracującemu w oddziale i w poradni, przykładem jest miastenia. Inne to choroby ultrarzadkie, których wielu neurologów może nigdy nie zobaczyć w swoim życiu zawodowym, np. choroba Fabry’ego czy ataksja Friedreicha.

A co z niedoborem kadr w ochronie zdrowia? Neurologia też się z tym mierzy?

Kadry medyczne to kolejne wyzwanie. Problem jest ogromny. Przeciętny neurolog w Polsce ma 55 lat, a 1/3 pracujących neurologów ma prawa emerytalne, co oznacza, że każdy z nich w dowolnej chwili może przejść na emeryturę. Neurologów w Polsce jest ok. 4000. Na umowę z NFZ pracuje ok. 3700 – to oni dźwigają główny ciężar opieki neurologicznej w Polsce.
Obserwujemy też niekorzystny trend odchodzenia specjalistów neurologii z lecznictwa zamkniętego, tzn. ze szpitali, do poradni, gdzie praca jest lżejsza, bez dyżurów, a równie dobrze płatna. Wskutek tego powstał ogromny niedobór kadry neurologicznej w oddziałach szpitalnych, które z tego powodu są zamykane praktycznie we wszystkich regionach kraju.

Młodzież garnie się do neurologii?

Niestety nie jest to najbardziej popularna specjalizacja. Wynika to z faktu, że neurologia jest specjalizacją bardzo szeroką, obecnie chyba najszerszą wśród wszystkich specjalizacji lekarskich. Mamy choroby mózgu, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych, złącza nerwowo-mięśniowego i mięśni, o różnej etiologii. Są udary, nowotwory, choroby infekcyjne, autoimmunologiczne, neurodegeneracyjne – jak choroba Parkinsona czy Alzheimera. Oraz choroby rzadkie, których jest mnóstwo. Neurologia jest więc specjalizacją bardzo trudną i bardzo rozległą. I – powiedzmy sobie wprost – nieprzynoszącą takich profitów jak wiele innych specjalizacji. Na szczęście w lipcu 2023 r. udało się dołączyć specjalizację z neurologii do wykazu specjalizacji priorytetowych, co nieco poprawiło rekrutację na rezydentury i mamy nadzieję, że zaowocuje większym zainteresowaniem absolwentów medycyny.

Jeszcze większy problem jest z pielęgniarkami neurologicznymi.

Praca pielęgniarki na oddziale neurologicznym jest bardzo ciężka psychicznie i fizycznie, większość pacjentów wymaga całodobowej opieki. W 2015 r. specjalizację z neurologii wycofano z wykazu specjalizacji pielęgniarskiej. Tłumaczenie było takie, że zagadnienia neurologiczne pokryją inne specjalizacje neurologiczne. A kto uczy pielęgniarki w ramach tych specjalizacji o terapiach infuzyjnych w chorobie Parkinsona, nowoczesnych lekach w SM czy terapii genetycznej w SMA? Pilnie potrzebujemy dobrze wykształconych pielęgniarek neurologicznych.

Poprawa organizacji opieki neurologicznej to zatem kolejne wyzwanie.

Jednym z możliwych działań jest przesunięcie diagnostyki i leczenia chorób przewlekłych z oddziałów do poradni neurologicznych, których w naszym kraju jest przecież spora sieć. W tej chwili szpitalne oddziały neurologiczne zajmują się wszystkim: od stanów nagłych (jak udar mózgu, gdy trzeba podjąć decyzję w ciągu kilku godzin, nieraz w ogromnym stresie) do diagnostyki i leczenia choroby Alzheimera czy choroby Parkinsona, które są chorobami przewlekłymi. Dodatkowo oddziały prowadzą też wspomniane już programy lekowe.

Co powinno się wydarzyć, aby tak się stało?

Wizyty oraz diagnostyka w poradniach neurologicznych powinny być odpowiednio wycenione. Muszą powstać pakiety diagnostyczne, żeby poradnie mogły przejąć pewien ciężar diagnostyki i leczenia.

Kolejnym wyzwaniem jest brak neuropsychologów?

Nie mamy wymogu zatrudniania psychologa w poradniach ani w oddziałach neurologicznych. Przecież to oczywisty paradoks. Jak diagnozować choroby mózgu np. otępienia, nie mając pomocy neuropsychologa? Jak przekazać młodej 18-letniej dziewczynie, że ma SM? Taka pacjentka potrzebuje wsparcia psychologicznego. Wielu naszych pacjentów potrzebuje też rehabilitacji neuropsychologicznej, która szczególnie w mniejszych ośrodkach jest praktycznie niedostępna.

Psychologów w tej chwili kształci się mnóstwo.

Owszem, ale psychologia też ma specjalizacje i neuropsychologia na pewno nie jest tą najpopularniejszą. Dlatego musimy pracować nad rozwojem szeroko pojętych kadr w neurologii, ale to nie będzie możliwe, jeżeli nie dostaniemy zielonego światła ze strony decydentów. Badania neuropsychologiczne muszą zostać godziwie wycenione, tylko wówczas pojawią się zainteresowani tym zawodem.

Powiedzmy szczerze, braki lekarzy, pielęgniarek i neuropsychologów, to są dysfunkcje systemu ochrony zdrowia. To są po prostu dysfunkcje systemowe…

Jako neurolodzy mamy wrażenie, że jesteśmy „głosem wołającego na puszczy”. „Krzyczymy”, apelujemy, tłumaczymy od lat. I nic się nie zmienia.

A przecież powinna nastać teraz era neurologii. Co 3. osoba w populacji ogólnej zachoruje bądź już zachorowała na chorobę neurologiczną. Społeczeństwa się starzeją. W ostatnich latach nastąpiło sporo pozytywnych zmian w polskiej neurologii.

Bez wątpienia, ale musi odpowiednio zadziałać cały system, czyli właśnie kadry oraz wycena procedur. W neurologii mamy już, jak wspomniałam, 17 programów lekowych. Czy to napawa entuzjazmem? Z jednej strony tak, ale z drugiej nie. Pojawia się coraz więcej ośrodków, które nie chcą realizować programów lekowych, ponieważ są one bardzo pracochłonne, obarczone szeroką, nieraz powielającą się sprawozdawczością, a nie przynoszą zysków dla szpitali. Zdarza się, że NFZ przez wiele miesięcy nie płaci za lek, wtedy szpital kredytuje program lekowy. W takich sytuacjach my, neurolodzy czujemy się jak ktoś, kto przerzuca tony diamentów za przysłowiową miskę ryżu. A nie daj Boże, żeby po drodze popełnił błąd np. w sprawozdawczości – wtedy możemy nie tylko nie otrzymać zapłaty za naszą pracę, ale także za lek, który przecież już wydaliśmy pacjentowi…

Tyle że ten problem nie dotyczy tylko neurologii.

To prawda, ale musimy o tym mówić.

À propos. Na ostatniej senackiej Komisji Zdrowia okazało się, że nie szczepimy w Polsce masowo na HPV z powodu tzw. podwójnej sprawozdawczości, której nikt nie chce się podejmować.

Dokładnie to samo jest w neurologii: mamy raportowanie, sprawozdawanie itp. Rozumiemy, że jest to ważne, tylko skoro prowadzimy dokumentację elektroniczną, rozwija się sztuczna inteligencja, to dlaczego nie można korzystać z tych informacji?
Innym możliwym rozwiązaniem, o którym mówimy od dawna, byłoby wprowadzenie zawodów pomocniczych, takich jak, np. koordynator opieki czy też po prostu zatrudnienie większej liczby wyszkolonych sekretarek medycznych. Praca administracyjna to bolączka lekarzy i pielęgniarek – zamiast przeznaczyć czas na pacjenta, muszą robić „papierologię”.

Artykuł Prof. Alina Kułakowska: Wyzwania i priorytety w neurologii na najbliższe lata pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Po wykładzie prof. Konrada Janowskiego podczas Kongresu DOZ zwróciłem Państwa uwagę na znaczenie dobrych uczynków w drodze do długowieczności. Profesor przedstawił amerykańskie badania z 2011 roku dowodzące, że czynienie dobra to jeden z warunków długowieczności.

Do tej pory byłem przekonany, że jest inaczej, bo przecież powszechnie wiadomo, że od początku świata dłużej żyli zawsze ludzie bezwzględni i źli, oczywiście z wyjątkiem króla Popiela.

Czy ludzkość nagle się zmieniła? Zadałem to pytanie klasykom.

Święty Paweł, genialny organizator Kościoła, w liście do Galatów opisuje z rozbrajającą szczerością cechy społeczności jemu współczesnej: „Wy zatem, bracia, powołani zostaliście do wolności. Tylko nie bierzcie tej wolności jako zachęty do hołdowania ciału, wręcz przeciwnie, miłością ożywieni służcie sobie wzajemnie! (…) A jeśli u was jeden drugiego kąsa i pożera, baczcie, byście się wzajemnie nie zjedli”.Dalej czytamy: „Jest zaś rzeczą wiadomą, jakie uczynki rodzą się z ciała: nierząd, nieczystość, wyuzdanie, uprawianie bałwochwalstwa, czary, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwa pogoń za zaszczytami, niezgoda, rozłamy, zazdrość, pijaństwo, hulanki i tym podobne”.
Obserwacje i listy św. Pawła dowodzą, że w jego epoce dobre uczynki, choć promowane przez rodzące się chrześcijaństwo, były raczej wyjątkiem niż regułą. Powiedzmy to szczerze.

Tysiąc lat później św. Hildegarda z Bingen (1098–1179) zauważyła, że choroby są wynikiem zaburzeń równowagi bodźców działających na ciało. Pisała wprost, że grzechy, nieczyste myśli i złe postępowanie wpływają negatywnie na zdrowie fizyczne, podobnie jak złe emocje: gniew, smutek i lęk oraz nieprzestrzeganie zasad zdrowego odżywiania, które Hildegarda opracowała dla współczesnych. Święta miała też świadomość leczniczej mocy muzyki i jej kompozycje to do dziś utwory kanoniczne w muzyce relaksacyjnej przywracającej równowagę emocjonalną słuchaczom.

Zapewne więc to z nurtu holistycznego podejścia do zdrowia zrodziła się inspiracja amerykańskich badaczy do sprawdzenia, jaki wpływ mają dobre uczynki na długość życia.

Czy to oznacza, że skoro rośnie średnia długość życia, to robimy więcej dobrego dla innych? Daj Boże.

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Dobre uczynki – powrót pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

„Szczęśliwi ludzie żyją dłużej” i „Naukowy przepis na długowieczność” – oto tytuły dwóch slajdów z wykładu dr. hab. Konrada Janowskiego, rektora Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej otwierającego tegoroczny IV Kongres DOZ „Pacjent w centrum uwagi”.

Sieć aptek „Dbam o Zdrowie” znamy wszyscy i idąc na to spotkanie, nie spodziewałem się, że coś zasadniczo mnie na kongresie zaskoczy, apteki rzadko są inkubatorem zmian. Tym razem zapewne będą. Pytanie, kiedy?

Piszę w kontekście wykładu rektora Janowskiego. Otóż przedstawione przez niego badania dowodzące, że well-being korzystnie wpływa na nasze zdrowie, że negatywne emocje sprzyjają rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych, chorób nowotworowych i skracają nasze życie oraz obniżają odporność, pochodziły z amerykańskich uniwersytetów, m.in. z 2011 roku. Nad Wisłę wędrowały zatem 14 lat i nie skaziły twardymi dowodami umysłów ludzi, którzy w pandemii nakazywali pozostanie w domu, zakazywali wejścia do lasów, pozamykali szkoły, restauracje, kina, teatry, słowem miejsca, gdzie człowiek buduje swoje naturalne relacje społeczne.

Nazwijmy zjawisko wprost: polski system ochrony zdrowia zareagował na pandemię w oparciu o EBM (medycynę opartą na faktach), czyli z przekonaniem, że jedyną metodą na zatrzymanie pandemii są szczepionki. Zamiast promować zachowania prospołeczne, zmniejszające poziom stresu wywołany przez zarazę i wzmacniać odporność pierwotną za wszelką cenę, czekaliśmy w izolacji na nowe szczepionki. Ich piewcy byli silniejsi medialnie niż racjonaliści nawołujący do ruchu na świeżym powietrzu. Na szczęście nieliczni, bo nieliczni, ale jednak racjonaliści byli.

I dobrze, że Kongres DOZ odważył się w wykładach pokazać, że na zdrowie człowieka ma wpływ nie tylko ciało, ale też psychika. Ciekawe, kiedy Polskie Towarzystwo Medycyny Stylu Życia zainteresuje się amerykańskim dowodem naukowym, który brzmi: „Dobre uczynki i wspieranie innych wydłużają nasze życie”. Za kolejne 15 lat czy niebawem? Warto być optymistą, dla własnego zdrowia. Gratuluję DOZ programu IV Kongresu. Będę jeszcze o nim pisać.

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Szczęśliwi ludzie żyją dłużej, czyli „Pacjent w centrum uwagi” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Los polskiej matki nigdy nie był lekki: za komuny byli pediatrzy, lecz nie było leków, teraz jest odwrotnie. Czy XVI Europejski Kongres Gospodarczy zmieni sytuację matek i chorych dzieci?

Wierzę, że tak, choć w programie kongresu nie znalazłem tematów w polskiej ochronie zdrowia już nieco zapomnianych, a ważnych dla uzdrowienia systemu, czyli w praktyce dla lepszej opieki nad pacjentem.

Pierwszym z nich był wypracowany podczas konferencji senator Beaty Małeckiej-Libery w senacie w latach 2018/2019 postulat o równym lub przynajmniej sprawiedliwszym dostępie do finansowania publicznego dla rosnącej sieci medycyny prywatnej. To miał być przełom systemowy, bardzo ważny dla poprawy codzienności polskich pacjentów. W odróżnieniu od państwowej ochrony zdrowia – w prywatnej nie ma kolejek, a jeśli już są, to zazwyczaj krótsze. Dlaczego więc nie dofinansować z budżetu Ministerstwa Zdrowia leczenia większej liczby pacjentów w placówkach prywatnych, szczególnie tych wymagających pilnej pomocy, której nie mogą uzyskać w POZ – choćby pediatrii dziecięcej? Zapewne ktoś wyliczył, że nas na to nie stać i tuż przed kampanią wyborczą 2019 postulat ten po prostu wyciszono.

Drugim tematem porzuconym i zapomnianym są „ubezpieczenia dodatkowe”, czyli system występujący w wielu krajach przeznaczony dla tych, którzy z publicznej ochrony zdrowia korzystać nie muszą i stać ich, by płacić większe pieniądze za leczenie w placówkach niepublicznych. Kto ma pieniądze, może do nich przystąpić, ale występuje wówczas z systemu publicznej ochrony zdrowia, naturalnie zabierając z niego wypracowaną składkę zdrowotną. Ponadto, w ramach „ubezpieczeń dodatkowych” personel pracujący w sieci placówek finansowanych w ten sposób też dokonuje wyboru i w publicznych szpitalach pracować nie może.

Zatem w jednym państwie obok systemu publicznego funkcjonuje niezależny od państwa system finansowany z ubezpieczeń dodatkowych, który jest nie tylko odciążeniem, ale także punktem porównawczym dla publicznej ochrony zdrowia. Pojawia się nie tylko konkurencyjna wobec publicznych szpitali oferta prywatna i otacza wyłączną opieką część pacjentów. O takich ubezpieczeniach, wzorowanych bodaj na modelu w Singapurze, było głośno w latach 2015/2016. Promował je m.in. były wiceminister Krzysztof Łanda.

System ubezpieczeń dodatkowych sprawdził się w Niemczech, miał też sporo politycznych zwolenników z obydwu największych polskich partii. Kiedy dawno temu rozmawiałem o tym z ministrem Łukaszem Szumowskim, miał wątpliwości, czy w Polsce będą chętni, by dobrowolnie płacić wyższe składki. To było jesienią przed pandemią.

Dziś, w moim przekonaniu, problemem nie jest wysokość składek, bo do wymiarów kosmicznych i nieograniczonych doprowadził je „Polski Ład”. Przyzwyczailiśmy się, że za zdrowie trzeba bardzo dużo płacić ale nie akceptujemy, że niewiele otrzymujemy w zamian. Jeśli więc politycy stworzyliby logiczne przepisy umożliwiające wliczanie ubezpieczeń zdrowotnych w koszty prowadzenia firm lub odpisywanie wydatków na ochronę zdrowia od podatków, niezależne sieci opieki medycznej mogłyby powstać w 1–2 lata.

Te dwa zapomniane postulaty dzieli ok. 10 lat, a łączy intuicja analityków, że system publiczny nie powinien mieć monopolu na zdrowie. Czy rozbicie monopolu publicznego lecznictwa skróciłoby kolejki, choćby do pediatrów? Odpowiedź zna każdy z Czytelników.

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Gdzie już byliśmy? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

O edukacji zdrowotnej w polskich szkołach

Doceniam potrzebę wprowadzenia edukacji zdrowotnej jako nowego programu szkolnego. Nie wiem, dlaczego trzy ministerstwa, które podjęły temat, już ustaliły wykluczenie z nowego przedmiotu uczniów klas I–IV.

W moich wspomnieniach z pierwszej klasy podstawówki króluje „Klub Wiewiórka”, niewygodne, ale jednak profilaktyczne buty „juniorki”, gimnastyka na korytarzu kilka razy w tygodniu i wietrzenie klasy w połowie każdej lekcji, także zimą. Jak widać, do dziś te doświadczenia pamiętam. Młodszym rocznikom podpowiadam, że w ramach „Klubu Wiewiórka” uczono myć zęby, a z tego, co słyszę od stomatologów, sztuka ta jest nadal niezbyt popularna i nie do końca przez Polaków zgłębiona. Dlaczego zatem uczyć jej, o ile w ogóle ktoś zamierza to robić, bo stomatologia refundowana jest słabo, od klasy IV?

A może mycie, higiena jamy ustnej, walka z płaskostopiem, wzmacnianie odporności są passé i w obecnych czasach zostały wyparte przez wychowanie seksualne, problemy zdrowia psychicznego i walkę z otyłością? Nie można tego wykluczyć; postęp musi być, straty też.

Z niecierpliwością czekam więc na szczegółowy program lekcji edukacji zdrowotnej. Pragnę tylko zwrócić uwagę, że już w latach 60. ubiegłego wieku prowadzono w szkołach akcje profilaktyczne z regularnością szwajcarskiego zegarka i podczas nich uczono, jak dbać o zdrowie w życiu codziennym. Rozumiem, że nowocześniej jest zacząć od pisania podręcznika. Pewnie tak, byle na nim nie skończyć.

A może równolegle do prac programowych zrealizować projekt śp. posła Rajmunda Millera, wiceprzewodniczącego Komisji Zdrowia Sejmu i wprowadzić w każdej klasie oraz szkole darmowe, oparte na najnowszych zasadach dietetyki i medycyny stylu życia, zbilansowane obiady dla każdego ucznia? Zdrowe odżywianie to podstawa profilaktyki, może więc zacząć od dobrego początku?

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Zacząć od dobrego początku pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Od roku 2020, kiedy minister Łukasz Szumowski opodatkował „małpki”, czyli buteleczki do 300 ml z wysokoprocentową zawartością, rządzący w sprawie ograniczenia polskiej plagi alkoholowej nie zrobili nic. Aż tu nagle pani minister Izabela Leszczyna zapowiedziała… zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych.

Po takim dictum nie sposób nie pomyśleć, że jeśli rusza się na zwycięską wojnę z potężnym lobby alkoholowym, trzeba mieć cudowną broń i żeby wygrać – trzykrotną przewagę w sprzęcie i ludziach, jak głosiły klasyczne doktryny wojenne.

Pani minister Izabela Leszczyna taką przewagę ma i tę wojnę może wygrać. Wystarczy, że skorzysta z dwóch ustaw uchwalonych przez poprzedników.

Pomysł ministra Łukasza Szumowskiego sprzed czterech lat spowodował, że została wprowadzona opłata 25 zł od litra stuprocentowego alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml. Przykładowo oznacza to dziś: 1 zł od 100 ml buteleczki trunku o mocy 40%, 2 zł od 200 ml 40%, a od 250 ml butelki wina 14% – już tylko 88 groszy.

Ustawa jest obowiązująca, funkcjonuje, stanowi również, że połowa z tak pozyskanych pieniędzy trafia do gmin, a druga do NFZ na edukację, profilaktykę oraz świadczenia w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Skoro mamy ustawę, wystarczy podnieść opłatę do 250 zł za litr 100-procentowego alkoholu sprzedawanego w małych opakowaniach, przeznaczonych do spożycia poza punktem sprzedaży. Oznaczałoby to dodanie 10 zł do 100-mililitrowej małpki.

Polityka jest sztuką wygrywania, wiedzą o tym niemieccy politycy, którzy najprawdopodobniej nałożyli podobną opłatę na małpki na stacjach benzynowych i zahamowali wzrost tego segmentu rynku tak, że na stacji benzynowej każdemu Polakowi rzuca się w oczy mały ich wybór, czyli 2–3 rodzaje drogich buteleczek na półce.

Mam też wrażenie, że dzięki podniesieniu opłaty, zostałby rozwiązany problem we wszystkich sklepach z gablotami „małpek”, nie tylko na stacjach benzynowych.

Drugi krok w tej batalii podpowiedział mi prof. Jan Zatoński w audycji w Radio TOK FM sprzed kilku dni. Powiedział, że najlepszą ustawą antyalkoholową Polska miała w latach 70. Była ona żywcem przepisana ze wzorów skandynawskich, zakładała między innymi trudny dostęp do alkoholu, który mogły sprzedawać nieliczne sklepy w określonych godzinach, np. od godz. 13 w latach 80. W okolicy domu mojego dzieciństwa na warszawskiej Pradze „monopolowe” były dwa: przy Zielenieckiej i przy Wiatracznej, oddalone od siebie o 6 przystanków tramwajowych. Dziś na tym samym odcinku sklepów z alkoholami jest ponad 20.

Warto wrócić do starej ustawy i jest to stosunkowo prosty zabieg, wystarczy zlikwidować późniejsze nowelizacje. Dopiero potem, w trzecim kroku, z niewątpliwie silniejszej pozycji negocjacyjnej, można rozpocząć niekończące się debaty w lobbystami przemysłu alkoholowego o nowych rozwiązaniach systemowych.

Paweł Kruś
Wydawca

PS Jak wyglądają takie dyskusje, pokazuje Krzysztof Brzózka, były dyrektor PARPA na swoim FB w dniu 20 kwietnia 2024.

Artykuł Zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych? 3xTAK! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dzień po, żółte światło

Jaki piękny byłby świat, gdyby każda ciąża była chciana i oczekiwana albo chociaż, gdyby można było każdej ciąży zapobiec bez korzystania z antykoncepcji. Niestety, historia ludzkości, dłuższa niż z dwóch ostatnich tysięcy lat, udowodniła, że tak nie jest.

Dziś w Polsce próbujemy tabletką „dzień po” niejako zaczarować rzeczywistość i uporządkować reguły natury przy pomocy technologii medycznej. Na dodatek sprowadzamy sprawy zapobiegania ciąży i jej przerywania do wymiaru politycznego, a raczej ideowego. Gdzie dziś w nim jesteśmy? Obowiązująca narracja o tabletce „dzień po” opiera się na dwóch argumentach: „wszystkie kobiety jej oczekują” i „używanie tabletki dzień po to nie jest aborcja”. Obydwie tezy budzą wątpliwości i właśnie osiągnęliśmy stan, który legendarny prof. Artur Sandauer określił „odwilż zamienia się w grzęzawisko”, a kto wchodzi na tereny podmokłe, powinien ciągle kontrolować, czy ma grunt pod nogami.

Tak się nie dzieje.

Ostatnie weto prezydenta – nie ukrywajmy – oczekiwane i niezaskakujące nikogo, spotkało się z reakcją minister Izabeli Leszczyny, wywołującą kontrakcję aptekarzy, która z kolei nie wiadomo, jakie i czyje działania wywoła. Ostatnia propozycja, by 15-latki połykały tabletki „dzień po” w obecności farmaceuty, to pomysł nazywany niegdyś działaniem przemocowym. Czy to już grzęzawisko? Dobrze, że pomysłodawcy nie napisali, czy po połknięciu należy otworzyć usta, by farmaceuta mógł sprawdzić szpatułką, czy tabletka faktycznie została przyjęta. Jak widać na tym przykładzie, eskalowanie sporu nie doprowadzi do rozwiązań konstruktywnych.

Może warto wziąć głębszy oddech i zauważyć wyniki jesiennych wyborów, które pokazały, że przeciwniczek tabletki „dzień po” jest nieznacznie mniej niż ich zwolenniczek. Hasło „Polki oczekują” sugeruje, że to zachowanie wszystkich rodaczek, co mija się z faktami. Trudno też zaprzeczyć, że powszechne refundowanie tabletki „dzień po” może stać się najpowszechniejszym środkiem antykoncepcyjnym w Polsce, niestety ze szkodą dla zdrowia młodych kobiet w okresie dorosłości, zwłaszcza po zbyt częstym stosowaniu. Wątpliwości jest więcej, choćby, jak wprowadzić kontrolę wydawania pigułki w aptekach w sposób gwarantujący ochronę praw obywatelskich i godności kobiet. Moim zdaniem nie da się takiej procedury stworzyć do 1 maja. Nie powstanie na pstryknięcie palcem; jej stworzenie wymaga czasu i pracy psychologów, demografów i socjologów. Czy byli oni w zespołach tworzących pomysł obowiązkowego łykania tabletki w obecności farmaceuty?

I na koniec aspekt zupełnie pomijany, pisze o nim znakomita dziennikarka Ola Kurowska na FB: „Ciągle o tabletce dzień po… Choć to nie lek pierwszej potrzeby, ale ok. Osobom, które uważają, że nastolatki będą je łykać jak cukierki, warto przypomnieć o cenie i nawet bardziej tym, że człowiek nie czuje się po nich dobrze. Kilka lat temu, w czasach Radziwiłłowych, potrzebowałam jednej. Źle się czułam przez parę tygodni, ale też po prostu wyglądałam gorzej niż zwykle. To nie była reakcja alergiczna. To była taka opuchlizna i stan jak dzień przed okresem. Także lekkiego wkurzenia. Tyle, że przez więcej dni. A wyglądanie na nalaną osobę to raczej nie jest coś, co nastolatki lubią. (…)” (FB, 7.04.2024)

Proponuję zapalić żółte światło, zwolnić proces i wziąć pod uwagę bezpieczeństwo pacjentek: fizyczne i emocjonalne. I opracować podstawy racjonalnego uświadamiania seksualnego w szkołach uwzględniający przedstawienie podstawowych różnic ideologicznych na tematy: antykoncepcji, aborcji, roli mężczyzny i kobiety w związku, wychowywania dzieci.

Do czego służy żółte światło na przejściu dla pieszych? Ostrzega przed pośpiechem. Jest sugestią, z której można nie skorzystać… i na jezdnię wbiec.

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Tabletka dzień po na minus pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Minęło 32. Forum Ekonomiczne w Karpaczu, które miało być apogeum kampanii wyborczej w kwestiach ochrony zdrowia. Wszystkie tytuły branżowe zrelacjonowały, czego dowiedziały się od partii politycznych, od siebie dodały niewiele, lektura była tak pasjonująca jak dyskusje na Forum, czyli bliższe pięknej, słonecznej pogodzie, niż burzy. Nic, tylko pójść na spacer w góry. W panelach ochrony zdrowia na Forum programy wyborcze się nie pojawiły, w kuluarach również nie, poza wyjątkiem, kiedy sensacją jednego wieczoru stał się brak nazwiska Tomasza Latosa na listach do Sejmu. Ot, ploteczki bez znaczenia. Dziś wiemy, że rezygnacja posła Latosa nie była związana z ochroną zdrowia.

Czytaj cały tekst

Artykuł Głosuj na zdrowie 2023! Zrób to świadomie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

We wtorek 13 czerwca 2023 roku, w siedzibie PAP, odbędzie się finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2023. O statuetki będą ubiegać się cztery programy: Moja Cukrzyca Jerzego Magiery, Porozmawiajmy szczerze o otyłości – NovoNordisk, Adamed SMART UP oraz Model działań społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) firmy Servier w Polsce.

Finalistów oceni Jury, w skład którego wchodzą m.in. Senator Beata Małecka-Libera – Przewodnicząca Komisji Zdrowia Senatu, Poseł Tomasz Latos – Przewodniczący Komisji Zdrowia Sejmu, Posłanka Elżbieta Płonka, Komisja Zdrowia Sejmu, Posłanka Katarzyna Sójka, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Pediatrii, Posłanka  Violetta Porowska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów oraz prof. Dorota Bomba-Opoń, prof. Paweł Bogdański, prof. Piotr Hoffmann, prof. Jarosław Reguła, prof. Piotr Jankowski, prof. Romuald Olszański, prof. Waldemar Priebe i prof. Waldemar Wierzba.

Organizacje branżowe będą reprezentowane w Jury przez: prezes Irenę Rej – „Izba Gospodarcza Farmacja Polska”, Monikę Pintal-Ślimak, prezes Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych, Andrzeja Stachnika, prezesa Związku Pracodawców Hurtowni Farmaceutycznych, Krzysztofa Kopcia, prezesa PZPPF i Grzegorza Rychwalskiego, wiceprezesa PZPPF.

W Jury znaleźli się także dziennikarze: red. Małgorzata Wiśniewska i red. Artur Wolski oraz przedstawiciele firm farmaceutycznych, m.in. Katarzyna Dubno, Gabriela Sujkowska, Joanna Kawecka, Katarzyna Urbańska, Wojciech Gryta, Edward Szybowski.

Statuetki przyznawane będą na podstawie zwykłej większości głosów w głosowaniu jawnym.

Statuetki Nagrody Zaufania „Złoty OTIS z Diamentami 2023” wręczy Laureatom Marszałek Senatu Profesor Tomasz Grodzki

Opr. PK

Artykuł Znamy już skład Jury i finalistów Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2023 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W przypadku cukrzycy typu 2 – nie bę­dzie wizyty raz w roku u diabetologa, tylko komplek­sowa porada raz w roku w POZ, a lekarz POZ będzie mógł zawsze wysłać pacjenta do diabetologa, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koniec z niepotrzebnymi wi­zytami u specjalistów – mówi posłanka Violetta Porowska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów.

Parlamentarny Zespół ds. Praw Pacjentów był zdecydowanym liderem zmian w ochronie zdrowia w 8. kadencji Sejmu. To podczas jego posiedzeń wypracowywano model opieki koordynowanej m.in. w urologii, reumatologii. Zespół stworzył dr Krzysztof Ostrowski, który niestety nie wszedł do Sejmu 9. kadencji i przekazał Pani prowadzenie prac w kolejnych latach.

Po czterech latach mogę powiedzieć, że jestem dumna z poziomu merytorycznego prac Zespołu. Moim priorytetem były sprawy diabetologii, dokoń­czenie przełomu w leczeniu cukrzycy, który wpro­wadziliśmy w ostatnich latach.

Polacy mają dostęp do najnowszych leków i telemonitoringu cukrzycy na światowym poziomie. Pani skupiła się na pracach Zespołu Parlamentarnego nad dostępem do lekarzy specjalistów, bez których stosowanie najnowszych leków nie jest możliwe.

Skoncentrowaliśmy się na wypracowaniu modelu opieki koordynowanej w cukrzycy typu 2 i określe­niu sytuacji, w których chory powinien być skiero­wany do diabetologa w AOS. Z założenia, w opiece koordynowanej lekarz rodzinny będzie ściśle współpracował ze specjalistą diabetologiem i konsulta­cja diabetologiczna będzie odbywała się w POZ. To tam, na podstawowym poziomie, musi być zagwa­rantowany szybki dostęp do diabetologa.

Raz w roku pacjent z cukrzycą typu 2 powinien mieć zagwarantowaną wizytę kompleksową. Na czym ona polega?

Przede wszystkim, podczas takiej wizyty kontrolo­wana jest skuteczność ordynowanych leków i do­brostan pacjenta. To też jest moment, kiedy może nastąpić zmiana terapii. I co ważne, każdego roku pacjent będzie miał możliwość skorzystania z edu­kacji ogólnodiabetologicznej i dietetycznej.

Który z elementów opieki koordynowanej w cukrzycy typu 2 jest dla Pani najważniejszy?

Zmieniliśmy model opieki na szybki i skuteczny. Opieka koordynowana nad pacjentami z cukrzycą typu 2 z założenia ma zapewnić opiekę nad nimi w POZ. Takich chorych jest ponad 3 miliony, to zja­wisko masowe, muszą mieć zapewnioną opiekę bli­sko domów. To tam będą możliwe konsultacje ze współpracującym diabetologiem. Do tej pory cho­rzy byli automatycznie kierowani do poradni diabe­tologicznej, w której czekały na nich głównie kolejki. Zaczynali leczenie bardzo późno.

Co gorsze, wydłużali kolejki do diabetologa dla osób z cukrzycą typu 1.

Podsumuję: w przypadku cukrzycy typu 2 – nie bę­dzie wizyty raz w roku u diabetologa, tylko komplek­sowa porada raz w roku w POZ, a lekarz POZ będzie mógł zawsze wysłać pacjenta do diabetologa, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koniec z niepotrzebnymi wi­zytami u specjalistów – na tym polega istota zmia­ny wypracowanej przy udziale mojego Zespołu Par­lamentarnego.

Rozmawiał: Paweł Kruś

Artykuł Posłanka Violetta Porowska: Opieka koordynowana w cukrzycy typu 2 zmieniła model leczenia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jeśli chcemy usprawnić system, nakła­dy powinny być co najmniej dwukrotnie wyższe. Strumień pieniędzy powinien być skierowany na pro­filaktykę i zapobieganie chorobom, z uwzględnieniem epidemiologii i demografii, na wczesną diagnosty­kę, aby pacjent nie musiał trafiać do szpitala ? mówi Senator Beata Małecka-Libera po zakończeniu seminarium Zespołu Doradców Komisji Zdrowia ?Radykalne zwiększenie dostępu i jakości świadczeń zdrowotnych?.

System ochrony zdrowia wymaga naprawy, po dzisiejszym seminarium, wiemy gdzie i jakie są największe problemy. Ale żeby cokolwiek dobrego zaczęło się dziać, nie wystarczy je nazwać.

Przestańmy pozorować działania. Zdrowie powinno być priorytetem. To wyzwanie dla nowego rządu. Po­trzebujemy mocnego lidera, takiego, który rozumie, jak powinien funkcjonować system ochrony zdrowia, który będzie otwarty na potrzeby pracowników ochro­ny zdrowia, na pacjentów i który będzie ich wspierał. Moim zdaniem taki lider, nowy minister zdrowia, powi­nien być w randze wicepremiera.

Poprawa systemu ochrony zdrowia nie jest możliwa bez zmiany sposobu jej finansowania.

Właśnie w sposobie finansowania szczególnie widać działania pozorowane, a to przecież mają być działa­nia rzeczywiste. Jeśli chcemy usprawnić system, nakła­dy powinny być co najmniej dwukrotnie wyższe.

Należy się przyjrzeć, jak dysponować finansami, czy są one prawidłowo rozdzielane?

Np. w latach 2017-2018 wprowadzono nową zasadę, tzw. 7% PKB na zdrowie. Tylko że to działanie pozoro­wane, bo współczynnik jest dwa lata do tyłu i każdego roku co najmniej 10 mld zł mniej przeznaczane jest na zdrowie. W 2020 r., wbrew wcześniejszym obietnicom, wydatki z funduszu pocovidowego i środków europej­skich zaliczono do nakładów publicznych. W tym roku ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty ? zresztą błędnie tak nazwana ? zezwoliła na zabranie z budżetu Ministerstwa Zdrowia 13 mld zł i przeniesienie zadań do NFZ. Z kolei w Funduszu Medycznym leżą niewy­datkowane, wirtualne pieniądze, które powinny zasilić system ochrony zdrowia.

Należy stworzyć wieloletnią strategię ochrony zdrowia, bo bez tego nie ruszymy dalej?

Nowa strategia dla zdrowia publicznego, powinna być wynikiem konsensusu społecznego, nie może być two­rzona w chaosie, bez konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi środowiskami, jak to ma obecnie miejsce. W nowym systemie powinno się znaleźć miejsce dla wszystkich istotnych podmiotów procesu leczniczego, niezależnie od statusu ich właścicieli. Podmioty pań­stwowe i prywatne powinny mieć te same prawa ko­rzystając ze środków publicznych. I co bardzo ważne ? tworzone dla nich prawa nie mogą być oderwane od rzeczywistości.

A priorytety w finansowaniu?

Strumień pieniędzy powinien być skierowany na pro­filaktykę i zapobieganie chorobom, z uwzględnieniem epidemiologii i demografii, na wczesną diagnosty­kę, aby pacjent nie musiał trafiać do szpitala. Należy zwiększyć finansowanie POZ-ów, więcej uwagi poświę­cić opiece koordynowanej.

Zanotował: Paweł Kruś

Artykuł <strong>Senator Beata Małecka-Libera: Poprawa systemu ochrony zdrowia wymaga zmiany sposobu finansowania</strong> pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pokój w hotelu jest ciepły, nawet przegrzany i bardzo czysty. Mrozu boją się wszyscy najbardziej. Bez światła da się żyć, bez Internetu też. Śmierć z wychłodzenia przychodzi znienacka. Zasypiasz i już. Za oknem jezioro w Tarnopolu, lekka mgła.

Na drugim brzegu, na skarpie domy w popołudniowej szarówce. Po zmroku miasto przypomina szachownicę: dziesięć domów z nielicznymi światłami w oknach, jasne witryny sklepów, a dalej kilkanaście przecznic ciemnych, i znowu jasno,  i tak bez końca. Oświetlenie zmienia się nieprzewidywalnie ? coś się zapala, coś gaśnie, po chodnikach przesuwają się nieliczne świetliki latarek i sylwetki bez cieni.

Każdy nosi swój strach inaczej.  

Wycie syren, krótkie hasło ? rakiety. Szybka powtórka z pamięci, trzeba zejść do schronu, wszędzie są oznakowane. W szoku, jaki podświadomie wywołuje dźwięk alarmu, część ludzi nie robi nic. Rozpakowuje walizki w hotelu, wymienia karty w telefonie, podłącza ładowarki. Na wojnie najważniejsza jest rytualizacja czynności życiowych: wracasz do pokoju po ciemku i musisz wiedzieć, gdzie stoi lampka na baterie, gdzie leży kabel i powerbank, zachować butelkę wody do mycia i do picia. A jak już zapalisz lampę, pozostaje tylko kołdra i książka i sen.

A i tak będą ci się śniły obrazy rakiet wbitych w górne piętra domów w Kijowie, Mariupolu, Charkowie i będziesz widzieć, jak wlatują w twoje czwarte piętro ciepłego hotelu w Tarnopolu. I poczujesz chłód.

**

Dzień.

Kiedy widzisz pierwszą panią z pieskiem, myślisz, że to normalne życie; gdy mijasz pierwszą kobietę z pięcioma psami, nie dziwisz się. Druga, trzecia, dziesiąta osoba otoczona gromadą psów, to w Tarnopolu codzienność. Wszystkie zwierzęta są z innej bajki ? małe do schowania pod pachą i wielkie charty, psy czarne i bure, kundle i wielki rasowy wilczur. Naliczyłem siedem wokół jednej osoby. Wszystkie psy bez smyczy, każdy w kubraczku z włóczki, sikają na skrawek trawnika przy głównym placu, jeden po drugim jak w kolejce. Żadnej zabawy, zero zaczepek, hałasu ? zupełnie nie jak psy na spacerze. Karnie idą po schodach ku jezioru, obok zamku. Nie rozbiegają się, choć alejki i place zabaw kuszą, można by nawet pobiegać po zjeżdżalniach; południe, nie ma na nich nikogo, pogoda nawet ładna, bez wiatru.  

W centrum nieliczni ludzie na chodnikach, też są półobecni. Ale są. I jest dudnienie generatorów, wystawionych przed witryny, i czekanie na odwołanie alarmu. I na światło.

***

Żołnierz przed hotelem, to stary wiarus. Ogorzała twarz siedemdziesięciolatka, opalona wiatrem, nieobecny wzrok. Ubrany w żołnierski szynel z drugiej wojny nie wygląda jak  bojownik w telewizji. Ale to on jest prawdziwy ? pewnie z niewoli albo z frontu. Przywieziony na leczenie, na przepustkę? Nie chce rozmawiać, szybko znika w budynku na sam dźwięk rosyjskiego.

Przy głównym wejściu, w hallu uniwersytetu medycznego, za parawanami półki darów, stosy pudeł ? dwa tiry, może trzy. Nasza dostawa na środku, ustawiona do pamiątkowego zdjęcia. Tu kompletowane są apteczki indywidualne w standardzie NATO, zrobili ich blisko cztery tysiące, tu dociera termiczna bielizna, dziś najcenniejsza. Stąd sprzęt jedzie prosto na front.

? Kiedy zmieniają rozmiary koszul, jakich potrzebuje oddział, wiem, że ktoś zginął ? Natalia płacze. Od początku wojny poznała kilkanaście jednostek bojowych, dożywia je, ubiera, kocha.

Polski profesor ortopedii mówi, że tu chce ściągnąć swoich lekarzy, żeby zobaczyli, jak się tutaj operuje stu ciężko rannych ludzi nieomal jednocześnie. Tylu jest zwożonych do kliniki uniwersyteckiej raz w tygodniu, regularnie jak w zegarku.

Dary, medale, kolacje. Wdzięczność w oczach rektora, łzy. Łzy nie kłamią. Polacy i Ukraińcy po przeciwnych stronach stołu ? tak decyduje starszyzna. Bo to jest rada. Nie wolno mówić po rosyjsku, każda strona rozumie drugą może w trzydziestu procentach. Gościnność jednych i determinacja drugich nie potrzebuje żadnego języka ? jest emocją. Powstaje plan. Wojnę wygrywają sojusze.

****

Dzień II

Na parking przed liceum w Krzemieńcu wychodzą poborowi. Sześciu chłopaków, ich oczy i kilka rodzin przy samochodach. Oficer pomaga nieść torby rekrutów, w armii to się raczej nie zdarza. Cisza na parkingu jest ciszą małego miasteczka, ciszą ich dotychczasowego życia. Wsiadają do busa, jadą do następnej miejscowości, po kolejny zaciąg.

Grupa psów przechodzi powoli, w kierunku ulicy prowadzącej w górę, do domu Juliusza Słowackiego. ? Powiedz, że mnie widziałeś, że jestem grzeczny i czekam ? mówi siódmy.

Paweł Kruś

Tarnopol, 5-7 grudnia 2022

Artykuł <strong>Siódmy pies. Dwa dni z wojny</strong> pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W piątek został powołany Parlamentarny Zespół ds. Pediatrii. Stworzyła go lekarka ? posłanka Katarzyna Sójka, wsparło ją 26 posłów ze wszystkich ugrupowań sejmowych.

Zespół powstał w szczególnym momencie ? cztery dni temu z Funduszu Medycznego przekazano ponad 3 miliardy złotych na budowę, modernizację lub wyposażenie 14. szpitali pediatrycznych. Teraz przyszedł czas, by rozwiązać problemy bieżące ale równie ważne dla pediatrii: braku lekarzy chętnych na specjalizacje pediatryczne, zbyt niskich wycen niektórych procedur medycznych, geografii szpitali i przychodni dla dzieci, organizacji medycyny wieku młodzieżowego oraz miejsc do opieki nad pacjentami po próbach samobójczych.

Wierzę, że do końca kadencji Zespół pomoże wypracować wiele rozwiązań. Po to został powołany i za to dziękuję Pani Przewodniczącej, Posłankom i Posłom.

Skład zespołu:

Parlamentarny Zespół ds. Pediatrii – Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Artykuł Teraz Pediatria! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

12 września 2022 otwarto Centrum Wspierania Badań Klinicznych (CWBK) w Narodowym Instytucie Kardiologii. Ten obiekt jest zakończeniem pracy rozpoczętej w latach 2017-2018 w senacie przez prof. Henryka Skarżyńskiego oraz marszałków Stanisława Karczewskiego i Tomasza Grodzkiego ? pisze Paweł Kruś.

Otwarcie Centrum Wspierania Badań Klinicznych w Narodowym Instytucie Kardiologii zamyka pro­ces umiędzynaradawiania polskiej nauki, zapo­czątkowany przez marszałka Stanisława Karczewskiego i prof. Henryka Skarżyńskiego. Bardzo ich wspierał prof. Tomasz Grodzki, wówczas senator. Widząc punkt, w ja­kim w owym czasie znajdowała się polska nauka, marzyli­śmy, by wpisała się w nurt światowy. Dokonania profeso­ra Henryka Skarżyńskiego w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach udowadniały, że jest to możliwe. Problem polegał na tym, że potencjał innych dziedzin polskich nauk medycznych też był ogromny, ale nie w wymiarze globalnym. Naukowe projek­ty grzęzły w biurkach uniwersyteckich, co demotywowało młodzież naukową i z cza­sem zaczęło wywoływać zwątpienie płat­ników.

Miałem zaszczyt uczestniczyć jako ko­mentator w konferencjach w Senacie, dlatego dziś przypominam o tych początkach ? reformy ministra Łukasza Szumowskie­go, dziś wchodzące w etapy finalne, nie pojawiły się znikąd.

O potrzebie stworzenia centrum kon­taktu polskich i światowych jednostek badawczych pisaliśmy w 2018 r. w ?Świecie Lekarza?. Już wówczas było jasne, że od zmian organizacyjnych w systemie polskich nauk medycz­nych uciec się nie da. W Senacie mówiono o tym jednym głosem. Symbolem tej jednomyślności było prowadzenie jednej połowy konferencji przez marszałka Stanisława Karczewskiego, przy współudziale senatora Waldemara Kra­ski (dziś wiceministra zdrowia), a drugiej przez marszałka Tomasza Grodzkiego. Pamiętam doskonale tamten czas: wszyscy widzieliśmy problem, ale nie mieliśmy pomysłu na jego realne rozwiązanie.

Koncepcję powołania Agencji Badań Medycznych stworzył i zrealizował minister Łukasz Szumowski. Gdyby nie jego konsekwencja, projekt ugrzązłby w błocie kryty­ków. Dziś ABM finansuje powstanie kilkunastu Centrów Wsparcia Badań Klinicznych i wprowadza je do organi­zacji ECRIN (European Clinical Research Infrastructure Network), koordynującej współpracę z programami za­granicznymi i odpowiedzialnej za pozyskiwanie budże­tów na ich realizację. Pierwsze programy realizowane w NIKard mają już budżet 50 milionów złotych. A to dopiero początek.

Ministerialną strategię prof. Łukasza Szumowskiego bardzo sprawnie wprowadził w czyn dr hab. Radosław Sierpiński. Trzeba docenić, że program umiędzynarodo­wienia polskiej nauki został uchwalony przez Sejm i zre­alizowany w zaledwie cztery lata. Nie przypuszczałem, że będę świadkiem tak istotnej reformy za mojego życia.

Powstanie CWBK działającego w struktu­rach NIKard ? oprócz zapewnienia usystematyzowanej infrastruktury, struktury organizacyjnej oraz systemów informa­tycznych ? wprowadziło przejrzyste zasady funkcjonowania w postaci standardowych procedur operacyjnych (SOP), które ujed­nolicają i regulują procesy prowadzenia badań klinicznych. Wszystkie te działania pomagają stworzyć atrakcyjne środowisko dla badaczy, którzy inicjują i realizują au­torskie prace naukowo-badawcze. ECRIN bierze na siebie wszystkie obowiązki biu­rokratyczne, uciążliwe nie tylko dla badaczy z Europy.

CWBK powstaną w każdym dużym mieście w Polsce. Wszystkie zostaną włączone do sieci międzynarodowych przez ECRIN. Zmieni się również sytuacja polskich pacjen­tów, którzy uzyskają dostęp do nowoczesnych terapii do­stępnych tylko w ramach badań klinicznych. Ten model szczególnie pomoże w leczeniu chorób rzadkich.

Nieczęsto piszę, że polska administracja zrobiła bardzo dużo dobrego, że zaszła radykalna zmiana, a w przypad­ku ABM i CWBK tak się stało. Mam z tego powodu ogrom­ny szacunek dla ministra Łukasza Szumowskiego, a także ze względu na podatek cukrowy i kilka innych elementów, które zdążył zmienić w ochronie zdrowia.

Artykuł Paweł Kruś: Finał krótkiej historii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Około 30 proc. chorych na cukrzycę nie osiąga docelowych wartości glikemii, co zwiększa ryzyko ciężkich powikłań. Szersze wprowadzenie telemedycyny, a konkretnie zastosowanie nowoczesnych technologii telemedycznych, przełoży się na zwiększenie dostępu do pracowników opieki medycznej ? mówi posłanka Violetta Porowska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjenta.

Powiedziała Pani niedawno, że ?Z perspektywy misji funkcjonowania systemu ochrony zdrowia centralnym ogniwem jest perspektywa pacjenta?. Niestety w codziennej praktyce ten pacjent często gdzieś ?umyka?, o czym nierzadko przekonują się diabetycy. Pojawiła się jednak szansa, że niebawem może się to zmienić. Takie możliwości wynikają z raportu ?Ścieżka opieki nad chorymi na cukrzycę?, który powstał m.in. z Pani inicjatywy.

Ten raport przygotowała Fundacja Eksperci dla Zdrowia we współpracy i  z  inicjatywy Parlamentarnego Zespołu do spraw Praw Pacjenta. Uznałam, że schemat optymalnego leczenia cukrzycy, przygotowany jeszcze w 2018 roku, powinien być wprowadzony przez Ministerstwo Zdrowia. Optymalizacja opieki nad chorym na cukrzycę w świetle dokumentu Ministerstwa Zdrowia ?Zdrowa przyszłość, ramy strategiczne dla systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z  perspektywą do 2030 roku?, znalazła swoje odbicie w  raporcie, wskazujemy w nim konkretne działania i dajemy szczegółowe rekomendacje.

Dlaczego cukrzyca? Jest jeszcze wiele innych chorób, wymagających systemowych działań.

Parlamentarny Zespół ds. Praw Pacjenta jeszcze w  poprzedniej kadencji zbudował fundament do systemowego podejścia do cukrzycy. Kiedy zostałam jego liderką, uświadomiłam sobie, jak wiele zostało jeszcze do zrobienia. Postanowiłam pracować z  żelazną konsekwencją nad koordynowaną opieką diabetologiczną. I to po prostu robię.

Zaległości z przeszłości były ogromne.

Konieczne były przełomowe decyzje dla diabetyków. Polski pacjent jeszcze nie tak dawno nie korzystał ze zdobyczy współczesnej medycyny, wprowadzanych w Europie kilkanaście lat wcześniej. Potrzeba było determinacji politycznej, pieniędzy i? odwagi. Kto mógł wtedy przypuszczać, że stosowanie flozyn zredukuje wydatki na insuliny, wszyscy bali się lawinowo rosnących kosztów leczenia, bali się o budżet.

Dziś cukrzycę dzieci leczymy najskuteczniej w Europie.

Coś się jednak udało! (śmiech) Natomiast w  leczeniu dorosłych problemem jest liczba chorych: w  Polsce cukrzyca typu 2 dotyka ponad 3 mln osób, a prawdopodobnie jest ich jeszcze więcej, z czego ponad 20 proc. nie wie, że choruje. W 2030 roku w statystykach NFZ możemy mieć aż ok. 4,2 mln zdiagnozowanych pacjentów.

Co nam grozi?

Powiem wprost: w 2020 roku cukrzyca odpowiadała za ok. 16% przyrostu zgonów, w porównaniu z 2018 rokiem. Takie żniwo zbieramy po sytuacji nadzwyczajnej, po pandemii. Nie dziwi więc, że cukrzyca znalazła się w centrum bieżącego zainteresowania Zespołu Parlamentarnego oraz na liście krajowych priorytetów zdrowotnych, obok chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i chorób układu oddechowego.

Czy cukrzyca powinna być leczona w sposób skoordynowany?

Taki jest mój plan. Cieszę się, że pacjenci mają już dostęp do nowoczesnych leków. Obecnie czekamy na decyzję o wprowadzeniu telemonitoringu glikemii dla kolejnych grup chorych, ale? w  cukrzycy nie można przeoczyć ani żadnej osoby z  grupy ryzyka ani precyzyjnych rozwiązań organizacyjnych. Cukrzyca jest chorobą cywilizacyjną i powinna być kontrolowana na każdym etapie.
Nie możemy dopuścić do powstania powikłań, prowadzących do inwalidztwa czy skracania życia.

Raport, z którym się zapoznałem, liczący kilkadziesiąt stron, jest bardzo szczegółowy. Chyba nie ma obszaru, związanego z cukrzycą, którego by nie dotyczył.

Istotnie, znalazły się w  nim różne aspekty postępowania z  pacjentem, różne obszary dotyczące poszczególnych grup, w szczególności dzieci, kobiet w ciąży, chorych z chorobami współtowarzyszącymi itp. Bardzo ważne jest wdrażanie standardów organizacyjnych opieki diabetologicznej, programów profilaktycznych, zasad i wymagań dotyczących opieki w  ramach POZ, diabetologicznej ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, lecznictwa szpitalnego. Jeśli chodzi o kompetencje ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, to będą one zwiększane, rozszerzony zostanie katalog ambulatoryjnych pakietów specjalistycznych, w celu ograniczenia zachowawczych hospitalizacji.

Podczas XIX gali Nagród Zaufania Złoty OTIS posłanka Violetta Porowska wraz z wiceministrem zdrowia Maciejem Miłkowskim i prof. Piotrem Hoffmanem wręczyli pierwsze stypendium dr Karolinie Łuczkowskiej, laureatce Nagrody Zaufania Złoty OTIS w kategorii debiut naukowy
FOT. TOMASZ ADAMASZEK

W opiece nad pacjentem diabetologicznym pojawia się wiele nowych rozwiązań, np. Karta Pacjenta Diabetologicznego.

Ta karta ma ułatwiać monitorowanie i ewaluację programu leczenia. Dane w niej zawarte powinny być obligatoryjnie raz do roku sprawozdawane do powstającego Krajowego Rejestru Pacjentów z cukrzycą.
Jako nowe świadczenie, realizowane w ramach umowy z NFZ, rekomendujemy kompleksową poradę diabetologiczną, z  ustaleniem planu leczenia cukrzycy typu 2. Tu kwalifikowaliby się głównie pacjenci, u których cele terapeutyczne nie są osiągane, a wynik hemoglobiny glikowanej, wskaźnik HbA1c, jest wyższy niż 7,5%. Także wówczas, gdy wystąpiły powikłania, również te farmakologiczne, spowodowane źle dobranymi lekami. Dokładnie precyzują to zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, określając, kiedy lekarz POZ powinien skierować chorego z cukrzycą typu 2 do konsultacji diabetologicznej. Pierwsza kompleksowa porada powinna mieć miejsce podczas corocznej kontroli, druga może być w ramach teleporady.

W raporcie sporo miejsca poświęcono upowszechnieniu rozwiązań telemedycznych. W opiece nad diabetykiem już dziś odgrywają ważną rolę. Co choremu na cukrzycę może zaoferować telemedycyna?

Diabetyk może bardzo dużo zyskać dzięki telemedycynie. Dzieci mają już do niej powszechny dostęp i w ich przypadku kontrola glikemii nabrała spektakularnego wymiaru ? redukujemy poziom HbA1c najlepiej w Europie.
Obecnie pracujemy nad upowszechnieniem telemonitoringu wśród dorosłych. Będzie wprowadzany etapami: po dzieciach przyjdzie czas na kobiety ciężarne i  osoby niewidome, które za sprawą cukrzycy tracą czucie w palcach i nie mogą odczytywać alfabetu Braille’a. Rozważamy też rozszerzenie grupy chorych dorosłych diabetyków na intensywnej insulinoterapii. I pewnie byłoby jeszcze więcej grup, ale? musimy trzymać się budżetu.

Wspomniała Pani, że priorytetem w monitoringu glikemii powinny być kobiety ciężarne. Dlaczego?

Biorąc pod uwagę ryzyko hipoglikemii w  nocy monitorowanie u  tych pacjentek ma podstawowe znaczenie. Dostępne dane oraz praktyka kliniczna wskazują, że to właśnie glikemia nocna w  dużej mierze wpływa na nadmierne wzrastanie płodu oraz powikłania. Dlatego, moim zdaniem, wszystkie chore na cukrzycę kobiety w ciąży powinny mieć dostęp do systemów monitorowania glikemii, niezależnie od stopnia zaawansowania ich schorzenia.

Podczas XIX gali Nagród Zaufania Zloty OTIS Violetta Porowska z posłankami Katarzyną Sójką i Barbarą Dziuk
FOT. TOMASZ ADAMASZEK

Czy telemedycyna skróci kolejki do lekarzy? Tak sobie marzę?

Czas pracy lekarza staje się bezcenny. Musimy go szanować i optymalizować jego wykorzystanie, dlatego tak ważne jest masowe wprowadzanie nowych technologii, takich jak elektroniczne systemy do monitoringu glikemii, umożliwiające szybkie dostarczanie lekarzowi danych do oceny, a w jej konsekwencji do optymalizacji i  indywidualizacji zalecanego leczenia. Bez konieczności wizyty w przychodni.
Jeśli weźmiemy pod uwagę, że ok. 30 proc. chorych na cukrzycę nie osiąga docelowych wartości glikemii, co zwiększa ryzyko ciężkich powikłań, to szersze wprowadzenie telemedycyny, a konkretnie zastosowanie nowoczesnych technologii telemedycznych, przełoży się na zwiększenie dostępu do pracowników opieki medycznej.

Rozmawiał: Paweł Kruś

Artykuł Posłanka Violetta Porowska: Telemedycyna umożliwia rozwój opieki koordynowanej w diabetologii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.