7 października 2015 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Naczelnej Rady Lekarskiej o zbadanie zgodności z konstytucją części przepisów ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty. Zarzuty NRL sprowadzały się do zbadania konstytucyjności przepisu art. 39 wspomnianej ustawy, formułującego tzw. klauzulę sumienia.

W wydanym orzeczeniu TK uznał, m.in., iż przepis art. 39 ustawy w zakresie, w jakim nakłada na lekarza obowiązek wykonania niezgodnego z jego sumieniem świadczenia zdrowotnego w ?innych przypadkach niecierpiących zwłoki?, jest niezgodny z zasadą prawidłowej legislacji oraz narusza konstytucyjną wolność sumienia i religii. Za niezgodny z tymi wolnościami konstytucyjnymi Trybunał uznał także obowiązek lekarza powstrzymującego się od wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego sumieniem wskazania realnych możliwości uzyskania takiego świadczenia u innego lekarza lub w innym podmiocie leczniczym. Natomiast za zgodne z konstytucją uznano obowiązek lekarza wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego sumieniem do uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego oraz zobowiązanie lekarza korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jego sumieniem do uzasadnienia i odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej.

Uzasadnienie wyroku

Trybunał w obszernym uzasadnieniu wyroku wskazał, iż zgodnie z art. 30 u.z.l., ?Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki?. Przepisy nakładają zatem obowiązek ustawowy, którego wykonanie jest niezależne od istnienia jakiegokolwiek zobowiązania (natury umownej czy administracyjnej) wobec konkretnej osoby potrzebującej pomocy. Naruszenie obowiązku udzielenia pomocy przez lekarza osobie w stanie zagrożenia życia lub zdrowia rodzi odpowiedzialność prawną, a nawet karną. W uzasadnieniu podkreślono, że klauzula sumienia w demokratycznym państwie prawnym jest wyrazem prawa do postępowania zgodnie z własnym sumieniem, a w konsekwencji także wyrazem wolności od przymusu postępowania wbrew własnemu sumieniu. Jak zaznaczył TK z zestawienia art. 39 z art. 30 u.z.l. wynika, że lekarz nie może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem, jeżeli zwłoka w ich udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty przez pacjenta życia, ciężkiego uszkodzenia jego ciała lub ciężkiego rozstroju jego zdrowia oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki. NRL kwestionowała obowiązek wykonania świadczenia zdrowotnego, sprzecznego z sumieniem lekarza, tylko w takim zakresie, w jakim obejmuje on ?inne przypadki niecierpiące zwłoki?. W tym kontekście TK uznał, że ?inne przypadki niecierpiące zwłoki? odnoszą się do sytuacji związanych ze stanem zdrowia pacjenta, któremu wprawdzie nie grozi śmierć, ciężkie uszkodzenie ciała lub ciężki rozstrój zdrowia, ale który jednak wymaga niezwłocznej pomocy medycznej. W ocenie TK ustawodawca nadał art. 39 u.z.l. brzmienie wskazujące na rozszerzenie zakresu obowiązków lekarza (wynikających z art. 30 u.z.l.) w taki sposób, że obejmują one wykonywanie wszystkich świadczeń zdrowotnych. Użyta w przepisie o obowiązku udzielenia pomocy lekarskiej (art. 30 u.z.l.) formuła: ?inne przypadki niecierpiące zwłoki?, powtórzona w innej jednostce redakcyjnej, obejmującej swym zakresem ogół świadczeń zdrowotnych (art. 39 u.z.l.), całkowicie traci klarowność. W konsekwencji na tle art. 39 zdanie pierwsze u.z.l. nie jest możliwe ustalenie, w jakich konkretnych sytuacjach ?niecierpiących zwłoki? lekarz miałby obowiązek wykonania świadczenia zdrowotnego wbrew swemu sumieniu. Podsumowując, TK stwierdził, że posłużenie się w art. 39 zdanie pierwsze u.z.l. odesłaniem do innego przepisu (art. 30 u.z.l.), zawierającego sformułowanie niedookreślone, prowadzi do niedających się usunąć wątpliwości co do zakresu, w jakim ustawodawca ogranicza wolność sumienia lekarzy, a przez to uzasadniony jest zatem zarzut naruszenia zasady prawidłowej legislacji wywodzonej z art. 2 konstytucji. Jednocześnie TK przyjął, że wyrażona w art. 53 ust. 1 konstytucji wolność sumienia może podlegać ograniczeniom, które jednak muszą być odpowiednio proporcjonalne. Za zbyt ogólne uznano sformułowanie ?w innych przypadkach niecierpiących zwłoki?. Podkreślono, że nie chodzi o to, by lekarz ? w konkretnym stanie faktycznym ? dokonywał oceny, czy przyczyna, dla której pacjent chce uzyskać natychmiast świadczenie zdrowotne, w świetle konstytucji wymaga od niego poświęcenia własnego sumienia, lecz o to, by na podstawie przepisu możliwe było ustalenie praw konstytucyjnych, dla których ma być poświęcona wolność sumienia lekarza. W ocenie TK, w praktyce taka sytuacja może prowadzić do faktycznego zakwestionowania możliwości powołania się przez lekarza na klauzulę sumienia, zwłaszcza w świetle subiektywistycznej interpretacji ?przypadku niecierpiącego zwłoki?, dokonywanej z perspektywy pacjenta. Poświęcenie wolności sumienia lekarza okazuje się wtedy pozbawione podstaw, a w każdym razie ? konstytucyjnie całkowicie nieuzasadnione i w związku z tym niedopuszczalne.

Udzielenie informacji

W odniesieniu do zarzutu NRL dotyczącego art. 39 zdanie pierwsze u.z.l. w zakresie, w jakim nakłada na lekarza odmawiającego świadczenia zdrowotnego obowiązek wskazania ?realnych możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym?, TK zaznaczył, że unormowanie, zgodnie z którym to indywidualny lekarz jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia pacjentowi informacji o realnych możliwościach uzyskania świadczenia medycznego, jest narzędziem nieadekwatnym do osiągnięcia celu założonego przez ustawodawcę ? zapewnienia pacjentowi jak najszybszego uzyskania świadczenia gwarantowanego przez finansowaną ze środków publicznych służbę zdrowia. Lekarz nie posiada, a w każdym razie nie musi posiadać, wiedzy niezbędnej do udzielenia informacji; jej uzyskanie w wielu wypadkach wymagałoby od lekarza naruszenia obowiązującego prawa.

W takim przypadku ustawodawca mógł i powinien zastosować alternatywne, bardziej efektywne sposoby informowania pacjenta o realnej możliwości uzyskania świadczenia zdrowotnego. Trybunał przyjął, że jeżeli dany cel (w tej sytuacji zapewnienie pacjentowi świadczenia zdrowotnego) jest możliwy do osiągnięcia z zastosowaniem innego środka, nakładającego mniejsze ograniczenia na prawa i wolności, to zastosowanie przez ustawodawcę środka bardziej uciążliwego wykracza poza to, co jest konieczne, a zatem narusza konstytucję.

Ochrona interesu podmiotu

Badając zgodność z konstytucją art. 39 UZL zdanie drugie, zobowiązującego lekarza wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, korzystającego z prawa do odmowy wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem, do uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego, TK podkreślił, że ustawa nie rozstrzyga czy oświadczenie takie ma mieć charakter generalny i uprzedni, zawierać stwierdzenie, że lekarz określonych świadczeń zdrowotnych w ogóle wykonywać nie będzie (na przyszłość), czy też ma być to oświadczenie związane z odmową wykonaniem świadczenia wobec konkretnego pacjenta. Zdaniem Trybunału należy uznać, że chodzi raczej o powiadomienie aprioryczne, adresowane do przełożonego w zasadzie w chwili nawiązywania stosunku pracy lub służby, ewentualnie ? w czasie jego trwania ? gdy lekarz na skutek zmiany zapatrywań chce się powstrzymać od wykonywania świadczeń, które wcześniej w zgodzie z własnym sumieniem mógł wykonywać. Zdaniem TK przepis ten ma na celu konieczną ochronę interesu podmiotu zawierającego kontrakty z NFZ na finansowanie świadczeń zdrowotnych. Podmiot taki na etapie zawierania umowy z oczywistych względów posiadać musi wiedzę odnośnie możliwości (zdolności) realizacji świadczeń, w szczególności świadczeń gwarantowanych. Ta zdolność z kolei jest uzależniona od zakresu świadczeń wykonywanych przez zatrudnionych lekarzy. W ocenie Trybunału cel ustawodawcy, jakim jest zapewnienie dostępności świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, nie może być zrealizowany bez nałożenia na lekarzy-pracowników kwestionowanego przez NRL obowiązku powiadamiania przełożonego. Zdaniem Trybunału powiadomienie przełożonego o tym, że zatrudniany lekarz określonych świadczeń nie będzie wykonywał, nie narusza istoty wolności sumienia. Za akceptowalny TK uznał także, wskazany w art. 39 zdanie pierwsze UZL, obowiązek odnotowania i uzasadnienia przez lekarza faktu powstrzymania się od wykonania świadczenia medycznego z powodu sprzeciwu sumienia. TK uznał bowiem, że jest to czynność wyłącznie techniczna i odwzorowująca na piśmie wyrażony wcześniej sprzeciw (odmowę). Wobec omówionego wyżej rozstrzygnięcia TK czterech sędziów Trybunału złożyło tzw. zdania odrębne, nie zgadzając się z przyjętym rozstrzygnięciem.

Artykuł Klauzula sumienia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Mimo, że na tak postawione pytanie odpowiedź mogłaby się wydawać łatwa, to w rzeczywistości odnaleźć ją można dopiero po przeprowadzeniu pogłębionej analizy przepisów.

Wiedza lekarzy na temat ich uprawnień zarówno w zakresie ochrony prawnej jaką są objęcia, ale też w zakresie odpowiedzialności jest niezbędna do wykonywania codziennej praktyki.

Zgodnie z art. 115 § 13 Kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej; poseł, senator, radny; poseł do Parlamentu Europejskiego; sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy; osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do wydawania decyzji administracyjnych; osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe; osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej; funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariusz Służby Więziennej; osoba pełniąca czynną służbę wojskową, a także pracownik międzynarodowego trybunału karnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe.

Wyjątki

Nietrudno spostrzec, iż powyższa lista nie obejmuje lekarzy i lekarzy dentystów. Co to oznacza w praktyce?

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w świetle tych regulacji lekarze ? co do zasady ? nie są uznawani (z samego faktu wykonywania zawodu) za funkcjonariuszy publicznych. Jednak w pewnych okolicznościach, w przypadku pełnienia niektórych funkcji możliwe jest przyznanie im takiego przymiotu. Możliwe jest to na przykład, gdy lekarz wykonujący swój zawód jest jednocześnie członkiem sądu dyscyplinarnego w ramach samorządu lekarskiego, czy też jest dyrektorem publicznego ZOZ.

Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy wskazując, że przepisy szczególne zapewniają osobom pełniącym dane funkcje taką ochronę, jaka jest przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych, mimo że nie mieszczą się w katalogu z art. 115 § 13 k.k., a więc nie są funkcjonariuszami publicznymi w rozumieniu kodeksu karnego. Lekarz zatrudniony w publicznej służbie zdrowia może być uznany za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 115 § 13 k.k. jedynie wówczas, gdy swój zawód łączy z funkcjami o charakterze administracyjnym. Sąd Najwyższy podkreślił, że czynności zawodowe nie stają się więc funkcjami o charakterze administracyjnym tylko dlatego, że wykonywane są w ramach państwowych (również samorządowych) struktur organizacyjnych służby zdrowia. Lekarz mógłby być uznany za funkcjonariusza publicznego jedynie wówczas, gdyby wykonywał czynności zawodowe w administracyjnej strukturze służby zdrowia, a więc swój zawód lekarza łączył z funkcjami o charakterze publicznym (administracyjnym).

Powyższe oznacza, że dla uznania lekarza za funkcjonariusza publicznego koniecznym jest połączenie faktu wykonywania zawodu z inną funkcją wskazaną w art. 115 § 13 k.k. Z takim stanem wiążą się zarówno korzyści, jak i w prawnych przypadkach zaostrzona odpowiedzialność.

Ochrona prawna

Niezależnie od powyższych wniosków trzeba zwrócić uwagę na przepis art. 44 UZL, który przyznaje lekarzom ochronę prawną należną funkcjonariuszom publicznym, gdy: lekarz wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej; zachodzi sytuacja, w której lekarz ma obowiązek udzielenia pomocy, ponieważ zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, zachodzą inne przypadki niecierpiące zwłoki.

W takich sytuacjach lekarz, formalnie nie będący funkcjonariuszem publicznym, zyskuje m.in. korzyści prawne wynikające z rozszerzonej ochrony przyznawanej mocą przepisów funkcjonariuszom publicznym.

Jaki zatem jest zakres owej ochrony i bardziej restrykcyjnej odpowiedzialności lekarzy będących funkcjonariuszami publicznym czy też objętymi normą prawną art. 44 UZL?

W obu przypadkach należy ponownie zwrócić się ku regulacjom Kodeksu karnego. I tak, odnosząc się do sytuacji prawnej lekarzy będących funkcjonariuszami publicznymi ? chronieni są oni przepisami zawartymi w rozdziale XXIX Kodeksu karnego.

Spośród czynów niedozwolonych zgromadzonych w rzeczonym rozdziale Kodeksu karnego najistotniejsze znaczenie wydają się mieć przepisy związane z naruszaniem nietykalności cielesnej funkcjonariuszy publicznych, znieważające ich, a także sankcjonujące przypadki czynnej napaści. Zgodnie z art. 222 Kodeksu karnego, naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast wedle art. 223 Kodeksu karnego czynna napaść na funkcjonariusza publicznego z inną osobą lub z użyciem broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu albo środka obezwładniającego, zagrożona jest karą pozbawienia wolności od roku do lat 10. Jeżeli w wyniku czynnej napaści nastąpił skutek w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza publicznego sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12. Surowe sankcje przewiduje też art. 226 Kodeksu karnego za znieważanie funkcjonariusza publicznego. W takim przypadku sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Odpowiedzialność

Niezależnie od odpowiedzialności z tytułu wykonywanego zawodu (np. za błędy w sztuce lekarskiej), bycie funkcjonariuszem publicznym wiąże się z zaostrzoną odpowiedzialnością. Dotyczyć to będzie jednak wyłącznie lekarzy, którzy z racji pełnienia innych funkcji mają status funkcjonariusza publicznego.

Surowym sankcjom podlega przestępstwo łapownictwa. Zgodnie z art. 228 Kodeksu karnego kto w związku z pełnieniem funkcji publicznej przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Przypadki kwalifikowane tego przestępstwa polegające na przyjęciu korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, a także polegające na uzależnieniu wykonania czynności służbowej od otrzymania tychże korzyści albo jej obietnicy, czy też jej żądaniu podlegają.

W powyższym kontekście warto wspomnieć uchwałę Sądu Najwyższego z 2001 roku, w której wskazano, że pełnienie funkcji publicznej nie musi ograniczać się do działalności administracyjnej, ale może  także przybrać postać wykonywania czynności, o ile wynikają one z przepisów prawa i wykorzystują w tym zakresie środki publiczne. SN uznał za takie czynności lekarskie, wykonywane w ramach świadczeń  zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym oraz innym uprawnionym.

Podsumowując, lekarz co do zasady nie jest funkcjonariuszem publicznym, niemniej w przypadku łączenia przez niego niektórych funkcji, może ów przymiot uzyskać. Nadto, w świetle przepisów, gdy udziela on pomocy doraźnej lub istnieje obowiązek jej udzielenia, lekarz może zostać objęty ochroną należną funkcjonariuszom publicznym. Z powyższym wiąże się dodatkowa, zaostrzona odpowiedzialność, jakiej podlegają funkcjonariusze publiczni na gruncie przepisów prawnokarnych.

Artykuł Czy lekarz jest funkcjonariuszem publicznym? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

1 stycznia 2015 r. zaczęły obowiązywać przepisy nowelizujące zadania i funkcjonowanie Agencji ceny Technologii Medycznych.

W świetle nowych regulacji1 zmianie uległa przede wszystkim nazwa Agencji, którą od 1 stycznia 2015 r. zmieniono na Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).

Nowe kompetencje związane są z nałożonym na AOTMiT obowiązkiem taryfikacji świadczeń opieki zdrowotnej. Taryfikacja świadczeń prowadzona ma być na podstawie planu taryfikacji AOTMiT sporządzanego na rok kalendarzowy i zatwierdzanego przez Ministra Zdrowia. Zadaniem Agencji jest ustalanie taryfy świadczeń, więc zestawienia świadczeń gwarantowanych wraz z przypisanymi im wartościami względnymi, z wyłączeniem świadczeń gwarantowanych, których zasady finansowania określa ustawa o refundacji. Agencja ma opiniować także projekty programów polityki zdrowotnej.

Oprócz dotychczas funkcjonującej Rady Przejrzystości, przy Prezesie Agencji rozpoczęła działalność Rada do spraw Taryfikacji, która pełni ? podobnie jak Rada Przejrzystości ? funkcję opiniodawczo-doradczą, z tym że jej kompetencje związane są z opiniowaniem planu taryfikacji Agencji, metodologii taryfikacji świadczeń i przygotowywanej taryfy świadczeń oraz jej zmian. W skład Rady do spraw Taryfikacji wchodzi dziesięciu członków powoływanych przez Ministra Zdrowia. Kadencja Rady do spraw Taryfikacji trwa 6 lat. W przypadku, gdy członek Rady do spraw Taryfikacji zostanie odwołany przed upływem kadencji, kadencja członka powołanego na jego miejsce upływa z dniem upływu kadencji Rady do spraw Taryfikacji. Prezes Agencji przed określeniem taryfy świadczeń w danym zakresie lub rodzaju zobowiązany jest zasięgnąć opinii Rady do spraw Taryfikacji.

W związku z poszerzeniem kompetencji Agencji, ustawa przewiduje iż Prezes Agencji wykonywać będzie swoje zadania przy pomocy zastępcy Prezesa Agencji. Zakres zadań do spraw Oceny Technologii Medycznych oraz zastępcy Prezesa Agencji do spraw Taryfikacji. Zakresy zadań zastępców Prezesa Agencji określa statut Agencji.

Nie uległy natomiast zmianom adres siedziby AOTMiT do korespondencji, dane teleadresowe, numery dotychczas prowadzonych rachunków bankowych.

1. Ustawa z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1138)

Artykuł AOTM na nowych zasadach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

11 września 2014 roku weszła w życie znowelizowana ustawa o konsultantach w ochronie zdrowia.

Zmienione przepisy mają na celu ? jak wskazuje się w uzasadnieniu do projektu ustawy ? wzmocnienie roli konsultantów jako podmiotów doradczych Ministra Zdrowia oraz wojewodów, przy czym cel ten ma zostać osiągnięty poprzez zagwarantowanie ich bezstronności.

Najważniejszą zmianą wprowadzoną do przepisów jest budzący kontrowersje obowiązek składania przez konsultantów szczegółowych oświadczeń, które mają wykazać wszelkie powiązania z przedsiębiorstwami farmaceutycznymi, rodzaje prowadzonej działalności zawodowej i gospodarczej, stanowiska piastowane w organach korporacyjnych spółek i innych podmiotów z branży leczniczej i farmaceutycznej, prowadzoną działalność doradczą, naukową i badania kliniczne. Dodatkowo każdy konsultant na bieżąco (w terminie do 14 dni) jest zobowiązany do składania oświadczenia zawierającego informacje o korzyściach o wartości wyższej niż 380 zł, w tym darowiznach oraz wyjazdach krajowych lub zagranicznych niezwiązanych z funkcją konsultanta, których koszt nie został pokryty przez konsultanta lub jego małżonka albo instytucje ich zatrudniające, uzyskanych m.in. od podmiotu prowadzącego działalność na rynku leczniczym lub farmaceutycznym. W celu ujednolicenia oświadczeń Minister Zdrowia wydał rozporządzenie zawierające wzór formularza oświadczeń.

Rozwiązanie legislacyjne

Niemal od początku prac nad projektem noweli, proponowane i wdrożone rozwiązania budziły wątpliwości. Rozwiązanie legislacyjne nakładające na konsultantów obowiązek składania oświadczeń wydaje się być zasadne, jako że faktycznie przyczynić może się do transparentności prac konsultantów. Poza tym, rozwiązania takie funkcjonują w innych państwach europejskich i w USA. Na tle znowelizowanych przepisów powstają natomiast pytania o przyjęty sposób weryfikacji oświadczeń i zasadność ich publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej.

Należy bowiem zaznaczyć, że powyższe oświadczenia mają być składane organowi powołującemu, lecz podlegają weryfikacji przez CBA oraz publikowane są w Biuletynie Informacji Publicznej (udostępniane publicznie). Fakt przekazywania oświadczeń organom powołującym konsultantów znajduje swoje uzasadnienie, jako że organy te zweryfikować muszą specjalistów mających pełnić lub pełniących funkcję konsultantów pod kątem rękojmi należytego i bezstronnego wykonywania zadań konsultanta. Powstaje natomiast pytanie, czy weryfikacja oświadczeń składanych przez wybitnych specjalistów, wykonujących zawód zaufania publicznego przekazana powinna być do kompetencji CBA ? służby specjalnej, która zgodnie z przepisami utworzona została do zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym?

Oświadczenia w BIP

Podobnie niezasadnym wydaje się publikowanie oświadczeń w BIP. W ocenie ustawodawcy takie działania mają wzmocnić przejrzystość działań podejmowanych przez konsultantów i ich wiarygodność, a w konsekwencji umożliwią podniesienie standardów etycznych. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż rozwiązania legislacyjne odnoszące się od oświadczeń w przeważającej mierze oparto o przepisy regulujące kwestie składania i publikowania oświadczeń posłów i senatorów. O ile w przypadku parlamentarzystów, wybieranych wszak w wyborach powszechnych i decydujących o polityce prawnej i finansowej kraju publikacja oświadczeń majątkowych ma pełne uzasadnienie, to nie sposób odnieść takie uzasadnienie do publikacji oświadczeń konsultantów. Czy dla weryfikacji rękojmi należytego i bezstronnego wykonywania zadań konsultanta koniecznym jest upublicznienie oświadczenia? W mojej ocenie, pacjentom i podmiotom współpracującym z konsultantem powinna wystarczać informacja o powołaniu konsultanta, faktycznie równoznaczna ze spełnianiem przez konsultanta wymogów ustawowych ? i w tym kontekście upublicznianie oświadczenia jest zbędne.

Konsekwencje niezłożenia oświadczeń w terminie lub błędów w oświadczeniach

Znowelizowane przepisy ustawy o konsultantach w ochronie zdrowia przewidują istotne konsekwencje związane z niezłożeniem oświadczenia lub złożeniem oświadczenia niegodnego ze stanem faktycznym. Mianowicie powyższe okoliczności obligują Ministra Zdrowia do odwołania konsultanta przed upływem jego pięcioletniej kadencji.

Nadto zgodnie z nowymi regulacjami oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: ?Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.? Innymi słowy w przypadku, gdy kandydat na konsultanta albo konsultant złoży fałszywe oświadczenie lub zatai prawdę zastosowanie będzie miał przepis art. 233 Kodeksu karnego. W takim przypadku ustawodawca przewidział karę do trzech lat pozbawienia wolności.

Konsultanci byli zobowiązani do złożenia oświadczenia do 11 grudnia 2014 roku.

Artykuł Lustracja konsultantów w ochronie zdrowia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ostatnio w mediach pojawiło się wiele dyskusji na temat klauzuli sumienia. Jak wygląda prawne uregulowanie tej kwestii w przypadku wykonywania zawodu lekarza?

Weryfikując stanowiska zabierane w toku dysput przez przedstawicieli nauk medycznych, etycznych, prawnych oraz dziennikarzy, dochodzę do wniosku, iż częstokroć interpretacja wspomnianego pojęcia daleka jest (a nawet sprzeczna) z literalnym brzmieniem przepisów UZL1, które regulują tę kwestię.

Klauzula sumienia ? wprowadzenie

Powszechnie przyjmuje się, że klauzula sumienia to szczególna regulacja prawna umożliwiająca powstrzymanie się przez lekarza od udzielenia określonego świadczenia zdrowotnego, które pozostaje w konflikcie z indywidualnymi przekonaniami (sumieniem) tego lekarza. Jest wiec to nie tylko kategoria stricte etyczna, ale też kategoria prawna2, znajdująca oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Klauzula sumienia w ustawodawstwie międzynarodowym

Klauzula (sprzeciw) sumienia gwarantowana jest przez szereg aktów rangi międzynarodowej. W tym kontekście na szczególną uwagę zasługuje art. 9 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gwarantujący każdemu wolność myśli, sumienia i wyznania. Prawa te obejmują wolność zmiany wyznania lub przekonań oraz wolność uzewnętrzniania indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie, swego wyznania lub przekonań przez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie i czynności rytualne. Wolność uzewnętrzniania wyznania lub przekonań może zgodnie z Konwencją podlegać jedynie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez ustawę i konieczne w społeczeństwie demokratycznym z uwagi na interesy bezpieczeństwa publicznego, ochronę porządku publicznego, zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

Ponadto, art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych stanowi, że każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania. Prawo to obejmuje wolność posiadania lub przyjmowania wyznania lub przekonań według własnego wyboru oraz do uzewnętrzniania indywidualnie czy wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie, swej religii lub przekonań przez uprawianie kultu, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Nikt nie może podlegać przymusowi, który stanowiłby zamach na jego wolność posiadania lub przyjmowania wyznania albo przekonań według własnego wyboru. Wolność uzewnętrzniania wyznania lub przekonań może podlegać jedynie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez ustawę i są konieczne dla ochrony bezpieczeństwa publicznego, porządku, zdrowia lub moralności publicznej albo podstawowych praw i wolności innych osób.

Istotnym jest też zwrócenie uwagi na art. 10 ust. 2 Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, który wprost dopuszcza odmowę działania sprzecznego z własnym sumieniem, z uwzględnieniem przepisów ustaw krajowych regulujących korzystanie z tego prawa.

Odnosząc się do powyższych regulacji stwierdzić należy, iż akceptacja i dopuszczenie wolności sumienia (postępowania zgodnie z indywidualnym, własnym przeświadczeniem) jest jednym z fundamentów państw demokratycznych, które tym właśnie odróżniają je od państw o charakterze totalitarnym. Właściwe i pełne jej poszanowanie jest też przejawem wysokiej kultury prawnej danego kraju. Ponownie trzeba zaznaczyć, że prawna ochrona wolności sumienia nie jest nieograniczona, jako że wspomniane regulacje dopuszczają takowe ograniczenia mocą przepisów ustawowych.

Klauzula sumienia w ustawodawstwie krajowym

Wspomniane międzynarodowe aksjomaty odnoszące się do prawa do wolności, poszanowania wyznania i sumienia, a także legalnej możliwości ich ograniczenia znalazły swoje odzwierciedlenie w szeregu przepisów krajowych, w tym normach rangi konstytucyjnej oraz ustawowej.

Konstytucja RP wolność sumienia gwarantuje w art. 30, 53 i 31. Przepis art. 30 Konstytucji godność bierze za podstawę i źródło wolności i praw człowieka i obywatela, zaznaczając jednoczenie, że jest ona ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Artykuł 31 podkreśla natomiast istotę ochrony prawnej wolności każdego człowieka oraz obowiązek poszanowania jej przez innych. Nakłada też zakaz zmuszania kogokolwiek do postępowania wbrew prawu. Z punktu niniejszego opracowania istotnym jest także art. 53 Konstytucji, zapewniający każdemu wolność sumienia i religii.

W przypadku wykonywania zawodu lekarza, prawnego uregulowania klauzuli sumienia ustawodawca dokonał w przepisie art. 39 UZL. Przepis ten stanowi, iż każdy lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem, z zastrzeżeniem przypadków niecierpiących zwłoki. Ma jednak obowiązek wskazać realne możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym oraz uzasadnić i odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej. Dodatkowo, lekarz wykonujący swój zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby ma obowiązek uprzedniego powiadomienia na piśmie przełożonego.

Z powyższego wynika jednoznacznie, iż klauzula sumienia nie stanowi instytucji o charakterze absolutnym.3 Dzieje się tak z dwóch powodów. Po pierwsze, w przypadku chęci skorzystania przez lekarza z jej dobrodziejstw musi on na wstępie zrealizować szereg obowiązków ustawowych mających na celu przede wszystkim zabezpieczenie zdrowia pacjenta i poszanowanie jego praw. Po drugie zaś, ustawodawca wyłącza możliwość stosowania klauzuli sumienia w przypadkach niecierpiących zwłoki, wskazanych w art. 30 UZL.

Odnosząc się do czynności lekarza, jakie mogą być podstawą odmowy w oparciu o klauzulę sumienia, podkreśla się, że w art. 39 zostały one ujęte szeroko.4 Znacznie szerzej niż ma to miejsce w przypadku przepisu art. 38 UZL, stanowiącym o możliwości odmowy leczenia przez lekarza. Art. 39 UZL posługuje się bowiem pojęciem odmowy ?świadczeń zdrowotnych?, nie zaś jak art. 38 UZL pojęciem odmowy ?leczenia?. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 10 UoDZL5 świadczenia zdrowotne to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania. Niewątpliwie zatem czynność ?leczenia? zawiera się w powyższej definicji, która dodatkowo obejmuje szereg innych czynności dokonywanych przez lekarzy, a które nie są jednocześnie ?leczeniem?.

Dla legalnego skorzystania z klauzuli sumienia niezbędne jest, jak była mowa, spełnienie przez lekarza kilku bardzo istotnych obowiązków.

Po pierwsze konieczne jest wskazanie pacjentowi realnej możliwości uzyskania danego świadczenia u innego lekarza lub w innym zakładzie opieki zdrowotnej, po drugie zaś uzasadnienie i odnotowanie takiego faktu w dokumentacji medycznej.

Pierwszy warunek ? jak podkreśla się w doktrynie ? sformułowany jest błędnie, wskazuje się bowiem, że taki obowiązek winien spoczywać na zakładzie opieki zdrowotnej, a nie lekarzu.6 Mimo, że wadliwość tę starano się legislacyjnie poprawić, do dziś przepis ten nie został skorygowany. W jego obecnym brzmieniu, lekarz nie ma jednak innej możliwości legalnego stosowania klauzuli sumienia, niż przez dodatkowe i rzetelne poinformowanie pacjenta o możliwości pozyskania danego świadczenia w innym miejscu (u innego lekarza, innym zakładzie). Aktualne wydają się w tym kontekście słowa M. Boratyńskiej, zaznaczającej że ?prawo pacjenta jest jako takie silniejsze od prawa lekarzy do rozterki moralnej i dlatego powołanie się na klauzulę jest skuteczne tylko pod warunkiem wskazania realnej możliwości uzyskania przez pacjenta pomocy gdzie indziej?.7

Drugi warunek wydaje się mniej kontrowersyjny, lecz nadal rodzący pewne wątpliwości. Nie jest bowiem jasne, co ma być przedmiotem uzasadnienia odnotowywanego w dokumentacji medycznej. Czy chodzi tylko o fakt powołania się na klauzulę? Czy też nakreślenie faktu przekazania pacjentowi informacji odnoszących się do miejsca, w którym może mu być udzielone świadczenie zdrowotne, którego odmówił lekarz? Czy lekarz powinien też uzasadnić przyczynę odmowy? Ostania teza wydaje się zbyt dalece sięgająca, jako że w praktyce irrelewantne są pobudki, jakimi kieruje się lekarz (opierający się na swym wewnętrznym przekonaniu). Istotnym jest natomiast takie sformułowanie uzasadnienia, które w pierwszej kolejności wykazałoby fakt zrealizowania obowiązku poinformowania pacjenta o innym zakładzie, który jest w stanie udzielić danego świadczenia, po drugie zaś wykazanie, że w konkretnym przypadku nie istniały przesłanki określone w art. 30 UZL.

Podsumowanie

Istnienie w polskim systemie prawnym instytucji klauzuli sumienia ocenić należy pozytywnie. Demokratyczne państwo prawa, uwzględniające wolności i prawa jednostek winno szanować sumienia swych obywateli. W tym kontekście Polska transponowała do krajowych regulacji prawnych jedną z fundamentalnych instytucji, dając lekarzom możliwość udzielania świadczeń zgodnie z ich wewnętrznymi, indywidualnymi przekonaniami.

Z drugiej zaś strony, czego przykładem są doniesienia prasowe, każda instytucja może być nadużywana lub wykorzystywana nieprawidłowo. Lekarz, powołujący się na klauzulę sumienia winien bowiem zawsze w pierwszej kolejności brać pod uwagę dobro pacjenta, tak by postępować nie tylko z prawem, ale też realizować postanowienia ?Przyrzeczenia lekarskiego? nakładającego nań obowiązek przeciwdziałania cierpieniu i zapobiegania chorobom pacjentów. Z tych względów lekarz winien zawsze restrykcyjnie kierować się wiedzą medyczną, ale też skrupulatnie realizować obowiązki nałożone nań przepisami. Pamiętać trzeba, że zawód ten winien być traktowany przez lekarzy jako wypełnianie misji służenia pacjentom, a nie rzemieślniczego wykonywania świadczeń zdrowotnych. Niedostosowanie się lekarzy do wymogów wytyczonych prawem pozytywnym, w tym niedopełnienie obowiązków wynikających z prawnej regulacji klauzuli sumienia, powinno zawsze nieść za sobą dotkliwe sankcje i napiętnowanie, ponieważ w każdym przypadku najdotkliwiej poszkodowanymi i pokrzywdzonymi są pacjenci.

Piśmiennictwo:

1. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. ? o zawodach lekarza i lekarza dentysty
2. L. Kubicki ?Sumienie lekarza jako kategoria prawna?, PiM 4/1999 s. 5 i następne
3. B. Sasin, ?Problemy związane z zastosowaniem klauzuli sumienia prze lekarzy?, http://prawoamedycyna.pl/prawo-medyczne/problemy-zwiazane-z-zastosowaniem-klauzuli-sumienia-przez-lekarzy/
4. E. Zielińska – Komentarz do art.39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, ?Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz?, SIP LEX 2014
5. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. ? o działalności leczniczej
6. M. Nesterowicz, N. Karczewska ?Stosowanie klauzuli sumienia (kwestia prawa a faktu)?, http://www.ptb.org.pl/pdf/nesterowicz_karczewska_klauzula_1.pdf, str 4
7. M. Boratyńska ?O łamaniu przepisów dopuszczających przerywanie ciąży?, PiM 2/2008 s. 103.

Artykuł Klauzula sumienia w ujęciu prawnym pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dochodzenie roszczeń przed wojewódzkimi komisjami ds. orzekania o zdarzeniach medycznych.

Znowelizowana w 2011 r. ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta umożliwia dochodzenie roszczeń w sprawach medycznych w nowy sposób, który może być alternatywą w stosunku do długich procesów sądowych.

Intencją ustawodawcy było zapewnienie skutecznej i szybkiej drogi dla dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody wynikłe z tzw. zdarzeń medycznych bez konieczności wstępowania na drogę sądową. W tym celu powołano funkcjonujące od 1 stycznia 2012 r. eksperckie komisje do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych (dalej: ?Komisja?).

Skład i siedziby Komisji

W skład każdej Komisji wchodzi 16 osób. Ośmiu członków posiada co najmniej wyższe wykształcenie i tytuł magistra lub równorzędny w dziedzinie nauk medycznych oraz wykonuje zawód medyczny przez okres co najmniej pięciu lat albo posiada stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk medycznych. Druga połowa członków posiada co najmniej wyższe wykształcenie i tytuł magistra w dziedzinie nauk prawnych, a przez okres co najmniej pięciu lat było zatrudnionych na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa albo posiadają stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk prawnych. Osoby zasiadające w Komisji muszą posiadać wiedzę w zakresie praw pacjenta oraz korzystać z pełni praw publicznych. W Komisjach nie mogą zasiadać osoby: prawomocnie skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; prawomocnie karane karą z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej albo zawodowej; wobec których prawomocnie orzeczono środek karny określony w Kodeksie karnym.

Kadencja Komisji wynosi sześć lat. W przypadku gdy któryś z jej członków zostanie odwołany przed upływem kadencji, to członek powołany na jego miejsce zasiada w  Komisji do dnia upływu jej kadencji. Pracami Komisji kieruje przewodniczący wybrany spośród jej członków na pierwszym posiedzeniu większością głosów przy obecności co najmniej 3/4 jej członków, w głosowaniu tajnym.

Obecnie Komisje działają w następujących miastach: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Gorzów Wielkopolski, Lublin, Łódź, Katowice, Kielce, Kraków, Olsztyn, Opole, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa oraz Wrocław.

Postępowanie przed Komisją

Podstawowym wymogiem dla wszczęcia postępowania przed Komisją jest zaistnienie zdarzenia medycznego. Zgodnie z art. 67a. ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zdarzenie medyczne to zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pacjenta albo śmierć pacjenta będące następstwem niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną:
? diagnozą, jeżeli spowodowała ona niewłaściwe leczenie albo opóźniła właściwe leczenie, przyczyniając się do rozwoju choroby,
? leczeniem, w tym wykonaniem zabiegu operacyjnego, zastosowaniem produktu leczniczego lub wyrobu medycznego.

W powyższych sytuacjach pacjent (lub jego spadkobiercy) może wystąpić z wnioskiem o ustalenie zdarzenia medycznego. Wniosek powinien zostać złożony przez uprawniony podmiot do Komisji właściwej ze względu na siedzibę szpitala. Ustawodawca wskazuje, że wniosek złożony może być w terminie roku od dnia, w którym podmiot składający wniosek dowiedział się o zdarzeniu medycznym, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż trzy lata od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie skutkujące zakażeniem, uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia albo śmiercią pacjenta.

We wniosku, oprócz wskazania podstawowych informacji, konieczne jest określenie zdarzenia medycznego stanowiącego podstawę wniosku oraz dołączenie uzasadnienia uprawdopodobniającego zaistnienie tego zdarzenia. Rzeczą niezwykle istotną jest zawarcie we wniosku propozycji wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia. Maksymalna wysokość świadczenia (odszkodowania i zadośćuczynienia) z tytułu jednego zdarzenia medycznego w odniesieniu do jednego pacjenta w przypadku zakażenia, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pacjenta wynosi 100 tys. zł, natomiast w przypadku śmierci ? 300 tys. zł.

Złożenie wniosku podlega opłacie w wysokości 200 zł. Opłata podlega zaliczeniu na poczet kosztów postępowania przed Komisją. Wniosek niekompletny lub nienależycie opłacony jest zwracany bez rozpatrzenia podmiotowi składającemu wniosek. Jeśli zaś wniosek spełnia wszelkie wymogi formalne, Komisja przekazuje go niezwłocznie kierownikowi podmiotu leczniczego prowadzącego szpital, z działalnością którego wiąże się wniosek, oraz ubezpieczycielowi, z którym podmiot leczniczy prowadzący szpital zawarł umowę ubezpieczenia. Kierownik tego podmiotu i ubezpieczyciel przedstawiają stanowisko w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku wraz z dowodami na poparcie swojego stanowiska. Co istotne, nieprzedstawienie stanowiska jest równoznaczne z akceptacją wniosku w zakresie dotyczącym okoliczności w nim wskazanych oraz proponowanej wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia.

Komisje orzekają w składzie czteroosobowym, przy czym pracami składu orzekającego kieruje przewodniczący. Termin pierwszego posiedzenia składu orzekającego oraz jego przewodniczącego wyznacza przewodniczący wojewódzkiej Komisji. Celem postępowania przed Komisją jest ustalenie, czy zdarzenie, którego następstwem była szkoda majątkowa lub niemajątkowa, stanowiło zdarzenie medyczne. Ustawodawca przewidział możliwość aktywnego udziału w postępowaniu wszystkich jego stron. W posiedzeniach wojewódzkiej Komisji ? z wyjątkiem części posiedzenia, w trakcie której odbywa się narada i głosowanie nad orzeczeniem ? może uczestniczyć podmiot składający wniosek oraz przedstawiciel kierownika podmiotu leczniczego prowadzącego szpital oraz ubezpieczyciela.

W celu wydania orzeczenia Komisja może wzywać do złożenia wyjaśnień:
? podmiot składający wniosek;
? kierownika podmiotu leczniczego prowadzącego szpital;
? osoby, które wykonywały zawód medyczny w tym podmiocie leczniczym oraz inne osoby, które były w nim zatrudnione lub w inny sposób z nim związane, w okresie, w którym zgodnie z wnioskiem miało miejsce zdarzenie medyczne albo zostały wskazane we wniosku jako osoby, które mogą posiadać informacje istotne dla prowadzonego przed Komisją postępowania;
? ubezpieczyciela.

W postępowaniu Komisja rozpatruje dowody przedstawione przez strony, przy czym może także w zakresie prowadzonego postępowania: żądać dokumentacji prowadzonej przez podmiot leczniczy prowadzący szpital (w tym dokumentacji medycznej); przeprowadzać postępowanie wyjaśniające w podmiocie leczniczym prowadzącym szpital; dokonywać wizytacji pomieszczeń i urządzeń szpitala. Z tych czynności, sporządza się protokół, który podpisują członkowie Komisji oraz osoby uczestniczące w tych czynnościach.

Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla wydania orzeczenia wymaga wiadomości specjalnych, Komisja zasięga opinii lekarza w danej dziedzinie medycyny albo konsultanta wojewódzkiego w danej dziedzinie medycyny, farmacji lub innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.

Orzekanie

Ostatecznie, po przeprowadzeniu całości postępowania w sprawie, Komisja po naradzie wydaje orzeczenie o zdarzeniu medycznym albo jego braku, wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie Komisja zobowiązana jest do wydania orzeczenia nie później niż w terminie czterech miesięcy od dnia złożenia wniosku. Orzeczenie Komisji zapada większością co najmniej 3/4 głosów w obecności wszystkich członków składu orzekającego. Przewodniczący składu orzekającego na posiedzeniu Komisji, na którym wydano orzeczenie, ogłasza jego treść, przytaczając główne motywy rozstrzygnięcia. W terminie siedmiu dni od dnia wydania orzeczenia sporządza się jego uzasadnienie. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się: podmiotowi składającemu wniosek, kierownikowi podmiotu leczniczego prowadzącego szpital oraz ubezpieczycielowi.

Procedura odwoławcza

W terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem podmiotowi składającemu wniosek, kierownikowi podmiotu leczniczego prowadzącego szpital oraz ubezpieczycielowi przysługuje prawo złożenia do Komisji umotywowanego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Taki wniosek Komisja rozpatruje w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania. W rozpatrywaniu wniosku nie może uczestniczyć członek składu orzekającego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, podmiot składający wniosek, podmiot leczniczy prowadzący szpital oraz ubezpieczyciel mogą ? w terminie 30 dni od dnia bezskutecznego upływu terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub otrzymania orzeczenia wydanego w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ? wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Komisji. Skargę można oprzeć wyłącznie na naruszeniu przepisów dotyczących postępowania przed Komisją. W sprawie skargi orzeka, w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania, Komisja w składzie sześcioosobowym.

Skutki orzeczenia Komisji

Istotnym jest, że ubezpieczyciel jest związany orzeczeniem Komisji. Za pośrednictwem Komisji, w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o upływie terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub doręczenia orzeczenia Komisji o zdarzeniu medycznym wydanego w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawia podmiotowi składającemu wniosek propozycję odszkodowania i zadośćuczynienia. W przypadku, gdy ubezpieczyciel nie przedstawi w terminie propozycji odszkodowania i zadośćuczynienia, jest on obowiązany do ich wypłaty w wysokości określonej we wniosku, nie przekraczając jednak ustawowych granic roszczenia. W takiej sytuacji Komisja wystawia zaświadczenie, w którym stwierdza złożenie wniosku o ustalenie zdarzenia medycznego, wysokość odszkodowania lub zadośćuczynienia oraz fakt nieprzedstawienia propozycji przez ubezpieczyciela. Zaświadczenie stanowi tytuł wykonawczy (możliwa jest egzekucja komornicza).
Jeśli jednak ubezpieczyciel przedstawi propozycję odszkodowania i zadośćuczynienia, podmiot składający wniosek w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania propozycji składa, za pośrednictwem Komisji, ubezpieczycielowi oświadczenie o jej przyjęciu albo odrzuceniu. Co niezwykle ważne, wraz z oświadczeniem o przyjęciu propozycji podmiot składający wniosek składa także oświadczenie o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę mogących wynikać ze zdarzeń uznanych przez Komisję za zdarzenie medyczne w zakresie szkód, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku. Innymi słowy, jeśli wnioskodawca zaakceptuje propozycję zadośćuczynienia i odszkodowania, nie może wystąpić w tożsamej sprawie z powództwem do sądu cywilnego. Jeśli zaś nie przyjmie propozycji, droga dochodzenia roszczeń przed sądem cywilnym pozostaje otwarta.

Koszty postępowania

Na koszty postępowania przed Komisją składają się łącznie: opłata wnioskodawcy przy składaniu wniosku (200 zł), koszty podróży i noclegu oraz utraconych zarobków lub dochodów osób wezwanych przez Komisję, a także wynagrodzenie specjalisty za sporządzenie ewentualnej opinii w toku postępowania. Powyższe koszty ponosi, w zależności od zaistniałej sytuacji, podmiot składający wniosek (w przypadku orzeczenia o braku zdarzenia medycznego), podmiot leczniczy prowadzący szpital (w przypadku orzeczenia o zdarzeniu medycznym) bądź ubezpieczyciel (w przypadku, gdy nie przedstawi w terminie propozycji odszkodowania i zadośćuczynienia).

Artykuł Dochodzenie roszczeń. Zdarzenie medyczne. pochodzi z serwisu Świat Lekarza.