Każdego roku w Polsce kilkanaście tysięcy osób przechodzi amputację kończyn. To doświadczenie, które dla wielu oznacza moment graniczny – nagłą zmianę sprawności, codzienności i sposobu funkcjonowania. W kwietniu w ramach Miesiąca Świadomości Amputacji eksperci z Fundacji Poland Business Run i Fundacji Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu podejmują działania, aby zmienić sposób, w jaki się o tym mówi – z narracji straty na opowieść o powrocie do życia, samodzielności i możliwościach

Amputacje kończyn należą do jednych z najpoważniejszych doświadczeń zdrowotnych, które mimo swojej skali pozostają w dużej mierze poza głównym nurtem debaty publicznej. Każdego roku w Polsce kilkanaście tysięcy osób traci kończyny – najczęściej w wyniku powikłań chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, choroby układu krążenia czy choroby onkologiczne, ale także na skutek urazów.

To zdarzenie, które w jednej chwili zmienia całe życie. Amputacja oznacza konieczność nauczenia się od podstaw wielu czynności, które wcześniej były oczywiste – poruszania się, funkcjonowania w przestrzeni publicznej, wykonywania codziennych obowiązków. To również moment, w którym zmienia się sposób postrzegania własnego ciała, a często także relacji społecznych i zawodowych. Wciąż jednak zbyt rzadko mówi się o tym, co dzieje się po zakończeniu leczenia szpitalnego. Tymczasem to właśnie ten etap – powrót do codzienności – bywa najtrudniejszy i najbardziej wymagający.

– Amputacja nie jest końcem leczenia, ale początkiem procesu, który obejmuje wszystkie obszary życia człowieka. To moment, w którym szczególnie ważne staje się wsparcie – fizyczne, psychiczne i społeczne – mówi Agnieszka Pleti, prezeska Fundacji Poland Business Run.

Powrót do życia jako proces

Współczesne podejście do rehabilitacji coraz wyraźniej podkreśla, że jej celem nie jest wyłącznie przywrócenie sprawności fizycznej. Równie istotne jest przygotowanie człowieka do funkcjonowania w rzeczywistości, która uległa zmianie. Powrót do życia po amputacji oznacza odbudowę samodzielności, poczucia kontroli i możliwości podejmowania decyzji.

– Osoby po amputacji bardzo często mierzą się nie tylko z ograniczeniami fizycznymi, ale także z pytaniami o przyszłość – jak żyć, jak pracować, jak odnaleźć się w społeczeństwie. Te kwestie wymagają kompleksowego wsparcia – podkreśla Agnieszka Pleti.

Właśnie dlatego tak ważne jest, by rozwijały się inicjatywy, które zmieniają sposób myślenia o amputacji. Jednym z najważniejszych promotorów takiego podejścia w Polsce jest Fundacja Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu w Krakowie powołana przez Fundację Poland Business Run jako element długofalowego wsparcia osób po amputacjach.

Centrum stanowi unikatowy w skali kraju model pracy z pacjentem – łączący różne obszary rehabilitacji i wsparcia w jednym miejscu. Jego działalność opiera się na współpracy zespołu specjalistów, którzy wspólnie prowadzą pacjenta przez kolejne etapy powrotu do sprawności.

– Naszym celem jest wspieranie pacjentów w odzyskiwaniu samodzielności i przygotowaniu ich do funkcjonowania w codziennym życiu. Pracujemy nad sprawnością fizyczną, ale także nad pewnością siebie i adaptacją do nowych warunków – mówi Anna Orzechowska, Prezeska Fundacji Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu.

Programy realizowane w Centrum obejmują m.in. fizjoterapię, przygotowanie do korzystania z protezy, trening funkcjonalny oraz wsparcie psychologiczne. Ważnym elementem są intensywne turnusy rehabilitacyjne, które pozwalają na skoncentrowaną pracę nad konkretnymi celami i przyspieszenie procesu powrotu do sprawności.

– Rehabilitacja musi być osadzona w realnym życiu. Dlatego przygotowujemy pacjentów do konkretnych sytuacji – poruszania się w przestrzeni publicznej, wykonywania codziennych czynności, podejmowania aktywności. To właśnie te elementy decydują o jakości życia po amputacji – dodaje.

Kwiecień jako moment zmiany społecznej świadomości

Miesiąc Świadomości Amputacji, organizowany w Polsce od trzech lat przez Fundację Poland Business Run i Fundację Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu jako „Pomarańczowy Kwiecień”, jest inicjatywą mającą na celu zwiększenie wiedzy oraz zmianę sposobu postrzegania amputacji.

W jego ramach w całym kraju realizowane będą działania o charakterze edukacyjnym, społecznym i aktywizującym. Obejmą one inicjatywy skierowane zarówno do osób po amputacjach, jak i ich bliskich oraz do szerokiej opinii publicznej. Program Miesiąca koncentruje się na pokazywaniu życia po amputacji – jako procesu, który wiąże się nie tylko z wyzwaniami, ale przede wszystkim z powrotem do aktywności i spełnionego życia.

– Zależy nam na tym, aby zwiększać świadomość i pokazywać, że amputacja nie przekreśla możliwości. Przy odpowiednim wsparciu większość osób wraca do aktywnego życia – mówi Anna Orzechowska.

Zmiana narracji jako wspólne wyzwanie

Budowanie świadomości wokół amputacji wymaga zmiany języka i sposobu opowiadania o tym doświadczeniu. Amputacja mimo wielu wyzwań, jakie ze sobą niesie, nie oznacza wykluczenia i końca życia. Może stać się źródłem siły i nowych doświadczeń.

To zmiana, która wymaga zaangażowania wielu środowisk – medycznych, społecznych i biznesowych – oraz tworzenia rozwiązań, które odpowiadają na potrzeby pacjentów. Miesiąc Świadomości Amputacji stanowi ważny krok w tym kierunku, budując przestrzeń do rozmowy, edukacji i zmiany społecznego postrzegania tego doświadczenia.

Fundacja Centrum Rehabilitacji Znowu w Biegu została powołana do życia w 2018 roku przez Fundację Poland Business Run, by wspierać osoby po amputacjach. ZwB prowadzi specjalistyczny ośrodek w Krakowie, który stanowi unikatowe w skali Polski miejsce kompleksowego wsparcia osób po amputacjach oraz z niepełnosprawnościami narządu ruchu. Jego wyjątkowość polega na połączeniu w jednym ośrodku różnych obszarów rehabilitacji i wsparcia, które w tradycyjnym systemie są często rozproszone. Ponadto jest jedynym miejscem w kraju, które zrzesza tak wielu specjalistów z obszaru rehabilitacji po amputacji.

Centrum oferuje interdyscyplinarną opiekę zespołu specjalistów, obejmującą fizjoterapię, konsultacje medyczne, wsparcie psychologiczne oraz przygotowanie do korzystania z protez i funkcjonowania w codziennym życiu. Programy rehabilitacyjne realizowane są w formule indywidualnie dopasowanych planów oraz intensywnych turnusów, które umożliwiają skoncentrowaną pracę nad powrotem do sprawności i samodzielności.

Istotą działania Centrum jest kompleksowe podejście, w którym rehabilitacja nie jest celem samym w sobie, lecz elementem szerszego procesu powrotu do aktywnego życia. Ośrodek koncentruje się na przygotowaniu pacjentów do realnych wyzwań codzienności – poruszania się w przestrzeni publicznej, wykonywania codziennych czynności, powrotu do aktywności społecznej i zawodowej. Działalność Centrum obejmuje również edukację oraz rozwój kompetencji specjalistów, przyczyniając się do podnoszenia standardów rehabilitacji w Polsce.

Fundacja Poland Business Run od lat angażuje się w pomoc osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym, szczególnie tym z niepełnosprawnościami ruchowymi. Łącząc siły z biznesem oraz sektorem publicznym, skutecznie działa na rzecz realnych zmian w lokalnych i globalnych społecznościach. Realizuje projekty charytatywne, edukacyjne, zdrowotne i sportowe, które wspierają społeczną odpowiedzialność biznesu i motywują do pomagania. W ramach działalności Fundacja dofinansowuje m.in. protezy, rehabilitację oraz wsparcie psychologiczne, a także realizuje projekty społeczne i edukacyjne. Wniosek o wsparcie Fundacji w postaci dofinansowania protezy, wózka, sprzętu ortopedycznego i sportowego czy specjalistycznej rehabilitacji można znaleźć tutaj.

Artykuł Zmienić sposób myślenia o amputacji pochodzi z serwisu Świat Lekarza.