Program profilaktyczny „Tylko dwa słowa” (Roche) otrzymał Nagrodę Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2025. Zapraszamy do wysłuchania laudacji, którą wygłosiła Anna Kupiecka, prezeska Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej

Więcej o nagrodzonym programie można przeczytać tutaj.

Artykuł „Tylko dwa słowa”: laudacja (VIDEO) pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wyniki badania klinicznego trzeciej fazy leku będącego kombinacją dwóch przeciwciał monoklonalnych zaskoczyły nawet naukowców. W porównaniu z placebo lek redukował ryzyko objawowego przebiegu choroby o mniej więcej 83% i był w 100% skuteczny w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu COVID-19. Profilaktyka preekspozycyjna to szansa dla osób, które nie odpowiedziały na szczepienie oraz z chorobami współistniejącymi, stanowiącymi wysokie ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19.

Zakażenie koronawirusem jest szczególnie niebezpieczne dla osób z obniżoną odpornością, zwłaszcza dla cierpiących na nowotwory, w tym nowotwory układu krwiotwórczego, dla pacjentów będących w trakcie chemio- czy radioterapii, dla chorych na przewlekłe schorzenia nerek i dializowanych.

W tych grupach infekcja COVID-19 może być szczególnie groźna. Problemem jest ponadto brak wystarczającej odpowiedzi na szczepienie (albo nawet w ogóle brak takiej odpowiedzi). Układ odpornościowy osób z tymi chorobami nie jest w stanie ani obronić się przed zakażeniem, ani wytworzyć przeciwciał. Jedną z opcji zwiększających szanse takich pacjentów byłaby ochrona populacyjna ? i tu wracamy do punktu wyjścia. Dopóki nie osiągniemy odpowiedniego odsetka zaszczepionych, nie uzyskamy odporności populacyjnej.

Niedawno pojawiło się rozwiązanie dla pacjentów z grup największego ryzyka: profilaktyka preekspozycyjna, inaczej określana jako przedekspozycyjna z wykorzystaniem leku opracowanego przez firmę AstraZeneca, zawierającego dwa długodziałające przeciwciała monoklonalne: tiksagewimab i cilgawimab, pochodzące z limfocytów B pozyskanych od pacjentów powracających do zdrowia po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. Nie jest to szczepionka, ale właśnie gotowe przeciwciała, podawane w iniekcji raz na sezon. Badanie kliniczne III fazy (PROVENT) wykazało, że taka strategia terapeutyczna redukuje ryzyko objawowego przebiegu COVID-19 i jest skuteczna w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu tej choroby.

Celem każdego szczepienia jest pobudzenie układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał, które będą zwalczały wirusy i bakterie podczas kontaktu z nimi. Jednak nie każdy organizm zareaguje na szczepionkę w wystarczający sposób, a wtedy poziom przeciwciał jest zbyt niski, by chronić przed zakażeniem. Profilaktyka preekspozycyjna polega na podaniu takim pacjentom przeciwciał monoklonalnych, które w kontakcie z wirusem od razu są gotowe do walki. Ich skuteczność utrzymuje się przez co najmniej sześć miesięcy po podaniu.

Badanie kliniczne PROVENT było prowadzone równocześnie w wielu ośrodkach na świecie, m.in. w USA, Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji oraz Hiszpanii. Brało w nim udział ponad 5 tysięcy osób ze zwiększonym ryzykiem niewystarczającej odpowiedzi na szczepienie lub wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu COVID-19, m.in. z powodu chorób współistniejących (ta grupa stanowiła ponad 75% uczestników badania). Wyniki okazały się tak korzystne, że pozytywnie zaskoczyły samych naukowców. Wykazano, że w porównaniu z placebo lek redukuje ryzyko objawowego przebiegu choroby o mniej więcej 83% i jest w 100% skuteczny w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu COVID-19. ? Te pozytywne wyniki wskazują, że lek ten, dawkowany wygodnie, domięśniowo, może odegrać istotną rolę w zwalczaniu tej niszczycielskiej pandemii ? powiedział po zapoznaniu się z wynikami badań prof. Hugh Montgomery z Intensive Care Medicine z University College w Londynie. ? Te przekonujące wyniki udowadniają, że taka kombinacja przeciwciał może dać pacjentowi długotrwałą ochronę, której pilnie potrzebuje. Co ważne, 6-miesięczna ochrona została utrzymana, mimo gwałtownego wzrostu wariantu Delta wśród uczestników będących w grupie wysokiego ryzyka, którzy mogą nie zareagować odpowiednio na dostępne szczepionki. Natomiast Mene Pangalos, wiceprezes do spraw badań i rozwoju Astra Zeneca, podkreślił, że ?te nowe wyniki badań doskonale uzupełniają liczbę dowodów potwierdzających potencjał tego przeciwciała monoklonalnego w przeciwdziałaniu COVID-19?.

Bożena Stasiak

Anna Kupiecka, prezes Fundacji Onkocafe:

Jako  Fundacja  cały  czas  towarzyszymy chorym na nowotwory i ich rodzinom, wraz z nimi przeżywamy ich dramaty, do których jakże często dochodzi. Walczymy o każdą terapię, która mogłaby im pomóc. Apelujemy, by się szczepili, ale też widzimy, że nie każdy organizm potrafi wytworzyć odpowiednią ilość przeciwciał, by nie dać się wirusowi. Jeśli pojawił się lek, który podany jako profilaktyka preekspozycyjna może zabezpieczyć przed tym śmiercionośnym wirusem, to będziemy o niego zabiegać. Powinien być wprowadzony  jako  terapia  jak  najszybciej, w trybie przyspieszonym. Będziemy gorąco apelować w tej sprawie do ministra zdrowia.

Minister Zdrowia Maciej Miłkowski:

Przyglądamy się sprawie ? gdy będą zarejestrowane leki w tym wskazaniu, wówczas AOTMiT podejmie odpowiednie decyzje.
Na razie takich przeglądów AOTMiT nie wykonała. Badania trwają.

Prof. Iwona Hus, przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Hematologii i Transfuzjologii, kierownik Oddziału Chorób Układu Chłonnego w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie:

Były badania, które potwierdziły, że chorzy na nowotwory układu chłonnego i krwiotwórczego słabiej odpowiadają na szczepienia przeciwko COVID-19.

Szczególnie dotyczy to chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową i szpiczaka plazmocytowego. Z przeprowadzonych badań wynika, że ta odpowiedź może wynosić średnio ok. 60%. Przyczyną tak słabych odpowiedzi jest i sama choroba, która powoduje, że w organizmie tych chorych brakuje komórek odpornościowych, ale także leczenie, dodatkowo tę odporność ograniczające. Ponadto w tej grupie chorych jest krótszy czas ochrony przed ponownym zakażeniem. Mimo to oczywiście zachęcamy do szczepień, mając nadzieję, że przynajmniej u części pacjentów może zwiększy się odpowiedź układu odpornościowego. Pojawienie się możliwości w postaci profilaktyki preekspozycyjnej, jaką są wspomniane przeciwciała monoklonalne, z pewnością poprawiłoby szansę na pokonanie wirusa SARS-CoV-2 w grupie chorych na nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego.

Prof. Ryszard Gellert, kierownik Kliniki Nefrologii i Chorób Wewnętrznych CMKP w Warszawie:

Nerki należą do tych narządów, które zwłaszcza są narażone na atak wirusa SARS-CoV-2, gdyż struktura nerek ułatwia jego wnikanie do naczyń krwionośnych.

Dlatego chorzy z przewlekłą chorobą nerek, dializowani, po wszelkich uszkodzeniach nerek powinni być szczególnie chronieni. Wiele osób z chorobą przewlekłą nerek nawet nie wie o swojej chorobie, a dowiadują się dopiero, gdy trafiają na dializy. Problem jest ogromny. Oceniamy, że ok. 4 mln chorych może z tego powodu przedwcześnie umrzeć. Dlatego jak najbardziej popieram profilaktykę preekspozycyjną, oczywiście tak samo szczepienia dla tych wszystkich, którzy szczepić się mogą i powinni. Każdy lek, każda terapia, która będzie zmniejszała ryzyko zachorowania na COVID-19 i przyczyni się do redukcji hospitalizacji i zgonów, szczególnie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, powinna być jak najszybciej wdrażana.

Artykuł Profilaktyka preekspozycyjna w czasie pandemii zmniejszy ryzyko zachorowania i zgonu pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kampanie społeczne, takie jak ?BreastFit? mają za zadanie zmienić świadomość i podejście do własnego zdrowia. Fundacja Philips już po raz drugi przyłącza się do akcji ?BreastFit?, nie tylko podkreślając rolę profilaktyki, ale również pomagając dotrzeć z badaniami tam, gdzie dostęp do nich jest najbardziej utrudniony ? zgodnie z misją Fundacji Philips, jaką jest zmniejszanie nierówności w dostępie do  ochrony zdrowia i dostarczanie innowacyjnych rozwiązań wspierających zapobieganie, diagnostykę i leczenie ? o szóstej edycji kampanii ?BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa? mówią Anna Kupiecka z Fundacji OncoCafe ? Razem Lepiej i Michał Grzybowski, prezes Philips Polska.

Polki rzadko wykonują badania i samobadanie piersi, które pozwalają zauważyć pierwsze niepokojące zmiany. Jak zachęcić kobiety do korzystania z  bezpłatnych badań i poszerzyć do nich dostęp?

ANNA KUPIECKA: Najważniejsza jest tu konsekwentna edukacja. Wiele kobiet nadal wierzy, że skoro nic je nie boli, to nie ma potrzeby wykonywania badania, albo że po prostu mają na to badanie jeszcze czas. A odpowiednia profilaktyka, comiesięczne samobadanie piersi czy regularne badanie USG oznacza właśnie, że kontrolujemy swoje zdrowie, chociaż czujemy się dobrze, by wykryć ewentualne zmiany na  wczesnym, bezobjawowym etapie rozwoju. Właśnie dlatego do uczestnictwa w  kampanii ?BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa? zachęcamy mężczyzn, by  przypominali o badaniach, wspierali realnie w procesie profilaktyki, ale także na  późniejszych etapach, jeśli choroba nowotworowa zostanie potwierdzona. Za  zmianą świadomości i podejścia do własnego zdrowia musi iść też konkretna wiedza dotycząca samobadania piersi. Z danych Novartis wynika, że 1/3 kobiet w  Polsce nadal nie wie, jak to badanie przeprowadzić.

Kampanie społeczne, takie jak ?BreastFit?, wsparcie edukacji o samobadaniu piersi, warsztaty, pomoc w dostępie do badań mają za zadanie to zmienić.

Fundacja Philips w ubiegłym roku przyłączyła się do ogólnopolskiej kampanii ?BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa? organizowanej przez Fundację OnkoCafe. Czy dzięki temu Fundacja chce podkreślić rolę profilaktyki raka piersi?

MICHAŁ GRZYBOWSKI: W 2020 r. w Polsce została odnotowana rekordowa liczba zachorowań na raka piersi ? 25 tys. nowych przypadków. Średnia roczna liczba zachorowań z poprzednich lat waha się między 16 a 18 tys. Ta niezwykle alarmująca sytuacja jest wypadkową kilku czynników. Głównym jest pandemia, która spowodowała, że kobiety zapomniały o profilaktyce i regularnych badaniach. Ze  względu na to coraz więcej z nich trafia do lekarza zdecydowanie za późno. W  zeszłym roku z powodu raka piersi zmarło prawie 9 tys. Polek, a przecież część z nich można by uratować, gdyby odpowiednio wcześnie zostały zdiagnozowane.

Niestety Polki nadal zbyt rzadko się badają, dlatego Fundacja Philips już po raz drugi przyłącza się do akcji ?BreastFit?, nie tylko podkreślając rolę profilaktyki, ale również pomagając dotrzeć z badaniami tam, gdzie dostęp do nich jest najbardziej utrudniony ? zgodnie z misją Fundacji Philips, jaką jest zmniejszanie nierówności w dostępie do  ochrony zdrowia i dostarczanie innowacyjnych rozwiązań wspierających zapobieganie, diagnostykę i leczenie.

W jaki sposób wspieracie działania w ramach tej kampanii?

MICHAŁ GRZYBOWSKI: Wspieramy serię warsztatów, które odbywają się w  siedzibach kół gospodyń wiejskich w całej Polsce. Wspólnie z Fundacją OnkoCafe ? Razem Lepiej skupiliśmy się przede wszystkim na regionach, gdzie dostęp do  specjalistycznych badań jest z różnych względów ograniczony, a wiedza dotycząca profilaktyki raka piersi niewystarczająca. Podczas warsztatów uczestnicy dowiadują się m.in., jak samodzielnie badać piersi, jakie sygnały powinny zaniepokoić, by jak najszybciej dać się do lekarza specjalisty. Fundacja OnkoCafe szkoli też ambasadorki, które będą popularyzowały profilaktykę raka piersi w swoim miejscu zamieszkania. Otrzymują one odpowiednie kompetencje i wiedzę dotyczącą np. tego, co zrobić, gdy  kobieta ma obawy przed badaniem.

Innym, ważnym celem kampanii ?BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa? jest także zaangażowanie mężczyzn ? partnerów, braci, synów kobiet biorących udział w  warsztatach. Kampania edukuje mężczyzn o tym, jak istotne jest wsparcie emocjonalne kobiety, interesowanie się jej zdrowiem, przypominanie o badaniach i  profilaktyce, ale także pokazuje, jak wspólnie przejść przez diagnozę nowotworu i  leczenie.

W ramach kampanii ?BreastFit? wspieracie dostęp do bezpłatnych badań USG piersi. Ile kobiet będzie mogło skorzystać z tych badań?

ANNA KUPIECKA: Oprócz kwestii świadomościowych dużą barierę w profilaktyce raka piersi stanowi utrudniony dostęp do specjalistycznej diagnostyki w krótkim czasie. W Polsce istnieją regiony, w których na badania trzeba czekać nawet kilka miesięcy. To właśnie dla kobiet z takich terenów przeznaczona jest kolejna edycja bezpłatnych badań USG piersi. W ubiegłym roku Fundacja Philips sfinansowała 1000 takich badań w całej Polsce; w tym roku do tej puli dokładamy kolejne pół tysiąca badań, ale też wzmacniamy obecność w regionach z edukacją i wsparciem lokalnie.

Co roku odnotowuje się wysoką liczbę zachorowań na raka piersi. W odróżnieniu od innych krajów Europy, w Polsce rosną też współczynniki zgonów z tego powodu. Jak na te wyniki wpłynęły pandemia i utrudniony dostęp do badań?

ANNA KUPIECKA: Niestety pandemia negatywnie wpłynęła również na profilaktykę onkologiczną. Odbiło się to także na profilaktyce raka piersi, w przypadku mammografii odnotowano aż 94% spadek liczby wykonanych badań przesiewowych w porównaniu z ilością szacowaną na podstawie lat ubiegłych. Ze strachu przed pandemią i przez utrudniony dostęp do lekarzy pacjenci przestali się zgłaszać na badania. Z drugiej jednak strony pandemia pokazała, że rzeczy do tej pory niemożliwe czy rzadko stosowane, np. zdalna opieka nad pacjentem, okazały się korzystnym rozwiązaniem. Jak pokazują wyniki badań Future Health Index 2021, według liderów ochrony zdrowia w Polsce inwestycją o najwyższym priorytecie jest cyfrowa dokumentacja medyczna. Pozwala ona chociażby na szybki przepływ informacji między lekarzami różnych specjalności, np. rodzinnym i onkologiem. Skorzysta na tym również diagnostyka onkologiczna.

Kolejny rok z rzędu kampania ?BreastFit. Kobiecy Biust. Męska sprawa? jest skierowana zarówno do kobiet, jak i do mężczyzn. Na stronie breastfit.onkocafe.pl zaprezentowany jest prosty trening: jak mężczyzna może pomóc swojej partnerce badać piersi. Dlaczego tak ważne jest wsparcie partnera w profilaktyce i walce z chorobą nowotworową?

ANNA KUPIECKA: Partnerstwo opiera się na bliskości i trosce o siebie nawzajem, także w wymiarze zdrowotnym. Kampania ?BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa? zachęca i pokazuje, w jaki sposób mężczyzna może włączyć się w profilaktykę raka piersi. Kobiety często dbają o wszystko i wszystkich dookoła, zapominając przy tym o  sobie. W tym zabieganym świecie, gdzie pełnimy tak wiele różnych i wymagających ról, to właśnie partner może być tym, który powie stop i przypomni o regularnych badaniach USG albo pomoże w samobadaniu piersi.

Wsparcie mężczyzny staje się jeszcze bardziej istotne w obliczu diagnozy raka piersi. Stres, z którym kobieta mierzy się w czasie choroby, wymaga troskliwej obecności partnera. Kampania ?BreastFit? dostarcza partnerom wiedzy o sposobach wsparcia i narzędziach do rozmowy.

Warto wspomnieć, że w tym roku charytatywny kalendarz ?Power of Community 2022? z udziałem sportowców cross fit jest nieco inny niż dotychczas. Na czym polega jego odmienność?

ANNA KUPIECKA: W tym roku pierwszy raz oprócz mężczyzn na zdjęciach pojawią się również kobiety. Do projektu zaangażowane zostały panie z kół gospodyń wiejskich, z różnych regionów Polski, gdzie potrzeba budowania świadomości profilaktyki raka piersi jest szczególnie istotna. Tegoroczna edycja kalendarza powstała z udziałem m.in. Daniela Józka Qczaja i Michała Karmowskiego. Zdjęcia kobiet i mężczyzn na tle sielskich plenerów mają jeszcze bardziej wzmacniać główny przekaz ?Power of Community?, czyli ukazanie siły społeczności. Jak co roku dochód ze sprzedaży kalendarza będzie przeznaczony na wsparcie kobiet z rakiem piersi ? także w fazie zaawansowanej.

Rozmawiała: Anna Rogala

Artykuł Anna Kupiecka i Michał Grzybowski: Rak piersi: edukacja i profilaktyka pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Im więcej możliwości leczenia szpiczaka, tym większe szanse chorego na życie. Czy 2019 rok będzie w Polsce przełomowy pod względem możliwości zastosowania skutecznych terapii? Jak udostępnić chorym skuteczne leki hematoonkologiczne – zastanawiali się eksperci podczas debaty ?Świata Lekarza?.

W debacie udział wzięli:

• wiceminister zdrowia prof. Marcin Czech;
• dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn z Katedry Hematologii UJ CM;
• dr n. med. Jakub Gierczyński, ekspert Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego;
• poseł Krzysztof Ostrowski, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Pacjentów;
• Anna Kupiecka z Fundacji Oncocafe.
• Moderator: red. Katarzyna Pinkosz

? Red. Katarzyna Pinkosz: Niedawno z inicjatywy prof. Artura Jurczyszyna została wydana książka ?Wszystkie twarze szpiczaka. 100 historii chorych na 100 lecie niepodległości?. Rzeczywiście każdy chory choruje inaczej?

Dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn: Z okazji rocznicy 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę postanowiliśmy wspólnie z dziennikarzami: Katarzyną Kojzar, Marcelem Wandasem, Karoliną Gawlik oraz Nicole Makarewicz opisać historie 100 chorych na szpiczaka. Książka wiernie przekazuje przeżycia, stres, niepokój, cierpienia oraz nadzieje, jakie towarzyszą chorym. Wydźwięk jest jednak optymistyczny, co wynika ze znacznej poprawy rokowania pacjentów w dobie nowych terapii oraz przeszczepów szpiku kostnego. Na razie nie ma możliwości wyleczenia szpiczaka, jednak w ostatnich latach zarejestrowano kilka skutecznych leków, co powoduje, że może on stać się chorobą przewlekłą ? pod warunkiem możliwości zastosowania tych terapii.

Red. Katarzyna Pinkosz: Jak ocenia pan leczenie szpiczaka w Polsce?

? Dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn: Mamy w tej chwili dostęp do leczenia szpiczaka w pierwszej, drugiej i kolejnych liniach. Przez wiele lat nie było możliwości zastosowania żadnego z nowych leków rejestrowanych na świecie. Cieszymy się z tego, że w programie lekowym jest możliwość od 1 listopada 2018 r. stosowania pomalidomidu w trzeciej i czwartej linii leczenia. Na pewno brakuje jeszcze możliwości zastosowania dwóch nowych leków: daratumumabu i carfilzomibu. Pierwszy z nich, zaliczany do nowoczesnej immunoterapii, to specyficzne przeciwciało anty CD38. Jest stosowany zarówno w monoterapii, jak w kombinacjach z innymi lekami: bortezomibem, lenalidomidem oraz pomalidomidem. Polscy pacjenci nie mają dostępu do tego leku w żadnej linii leczenia, tymczasem ostatnie doniesienia sprzed 2 tygodni z kongresu Amerykańskiego Towarzystwa Hematologicznego (ASH), pokazują, że ten lek przynosi bardzo dobre efekty, stosowany już nawet w pierwszej linii. To wyniki badania MAIA przestawionego przez prof. Thierry?ego Facona, gdzie część pacjentów otrzymywała daratumumab w połączeniu z lenalidomidem i deksametazonem, a inna grupa ? sam lenalidomid z deksametazonem. Wyniki były fenomenalne, jeśli chodzi o grupę z daratumumabem. Rok temu na kongresie ASH prezentowano wyniki badania ALCYONE, gdzie dodanie daratumumabu do bortezomibu i chemioterapii pogłębiało remisję. Co najmniej trzy razy większa grupa pacjentów miała tzw. minimalną chorobę resztkową ujemną, co się przekłada na dłuższy czas do progresji.

Polscy pacjenci nie mają możliwości stosowania daratumumabu w żadnej linii leczenia, natomiast obecnie ten lek jest już zarejestrowany w pierwszej linii. Zależałoby nam, żeby przynajmniej grupa pacjentów ze szpiczakiem wysokiego ryzyka miała możliwość stosowania tego leku. Immunoterapia to przyszłość w leczeniu nowotworów, czego dowodem są laureaci tegorocznej nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Prawdopodobnie daratumumab w połączeniu z którymś z dodatkowych leków w przyszłości będzie standardem postępowania w pierwszej linii leczenia. Jest coraz więcej badań mówiących o tym, iż lek ten powinien mieć zastosowanie w pierwszej lub drugiej linii leczenia i pacjenci na tym bardzo skorzystają.

Drugi lek, który również chcielibyśmy móc stosować, to carfilzomib, czyli inhibitor proteasomu drugiej generacji, który został rejestrowany już 6 lat temu dla chorych opornych i nawrotowych. Jest pewna grupa pacjentów, która mogłaby skorzystać na leczeniu nim. Niestety, polscy pacjenci nie mają możliwości jego stosowania.

Red. Katarzyna Pinkosz: Co należałoby zmienić w systemie ochrony zdrowia, by można było finansować leki hematoonkologiczne? Często są one kosztowne, ze względu na małą liczbę chorych.

? Dr n. med. Jakub Gierczyński: Nowotwory krwi należą do chorób rzadkich, co powoduje, że nieliczne grupy chorych kwalifikują się do poszczególnych terapii. Leki stosowane w nowotworach krwi to zwykle leki sieroce, które powinny mieć preferencyjną ścieżkę oceny HTA i kryteriów refundacyjnych.

Optymalizacja leczenia opiera się na dwóch filarach: poprawy modelu opieki oraz dostępu pacjentów do technologii medycznych zalecanych przez standardy terapii. Jeśli chodzi o dostępność do technologii lekowych, to istnieje pilna konieczność poprawy dostępu chorych do leków w sytuacji nawrotu lub oporności na wcześniejsze leczenie danego nowotworu krwi. Szczególnie dotyczy to takich nowotworów jak szpiczak plazmocytowy (dostępność do takich leków jak daratumumab, carfilzomib), przewlekła białaczka limfocytowa (wenetoklaks, poszerzenie wskazań refundacyjnych dla ibrutynibu) oraz przewlekła białaczka szpikowa i ostra białaczka limfoblastyczna (ponatynib).

Red. Katarzyna Pinkosz: Fundacja OnkoCafe wspiera chorych onkologicznie. Jak mając kontakty z pacjentami chorującymi na inne nowotwory, ocenia Pani leczenie szpiczaka w Polsce?

? Anna Kupiecka: W listopadzie wysłaliśmy petycję do Ministerstwa Zdrowia, wraz z Polską Koalicją Pacjentów Onkologicznych, Fundacją Carita – Żyć ze Szpiczakiem. Prosiliśmy o zwrócenie uwagi na tę grupę pacjentów od wielu lat dość zaniedbaną, a przede wszystkim na ich potrzeby w zakresie nowoczesnego leczenia. Szpiczak to nie jest choroba, którą się zoperuje i wyleczy. Trzeba ją leczyć wielokrotnie, ona nawraca. Dlatego ważna jest psychika pacjenta, dobra nad nim opieka, rehabilitacja, ale przede wszystkim skuteczne leczenie.

Red. Katarzyna Pinkosz: Na szpiczaka chorują nie tylko osoby starsze?

Anna Kupiecka: Chorują osoby w każdym wieku, także młode, przed 40. rokiem życia. Nowe leki przedłużają życie, a w tym czasie może pojawić się kolejna terapia. Cały czas medycyna idzie do przodu, pojawiają się nowe rozwiązania, zatem każdy miesiąc jest niezwykle cenny.

Chorują też oczywiście osoby starsze. Każdy z nas jednak chce mieć ukochaną babcię, dziadka, ojca czy matkę jak najdłużej ze sobą. Każdy miesiąc, każdy rok życia jest ważny. Czy mając chorego ojca, matkę, nie chcielibyśmy ich mieć jeszcze za rok, na kolejnej wigilii? Tak myślimy: jeszcze rok, jeszcze pół roku, jeszcze do wakacji? Pacjenci pytają: ?Za kilka miesięcy ma mi się wnuczek urodzić, ale czy ja tych kilka miesięcy przeżyję??. Mamy teraz pacjentkę trzydziestoparoletnią, która ma wznowę i mogłaby dostać np. daratumumab. Pomagaliśmy jej skontaktować z lekarzem hematoonkologiem, pytaliśmy się, czy są jeszcze jakieś badania kliniczne, bo pacjentka nie może czekać. Nowe leki to jej jedyna szansa.

Red. Katarzyna Pinkosz: Jest nadzieja, że w 2019 roku poprawią się możliwości leczenia szpiczaka w Polsce?

? Poseł Krzysztof Ostrowski: Przed dopuszczeniem każdej nowej technologii medycznej, w tym terapii farmakologicznych, musimy znać dokładną liczbę potencjalnych pacjentów, znać ich profil, wiedzieć, w jakich rejonach występują zachorowania na dany nowotwór i jak pacjenci są diagnozowani. Do tego potrzebne są rejestry medyczne, które dadzą nam te informacje. Potrzebna jest kompleksowa i koordynowana opieka onkologiczna, powinniśmy mieć pewność, że pacjent został prawidłowo zdiagnozowany i może być zastosowana u niego dana terapia lekowa. Podawanie tak silnych leków również powinno odbywać się w odpowiednich warunkach ? po konsultacji interdyscyplinarnego zespołu specjalistów oraz przeprowadzane przy nadzorze wyspecjalizowanego personelu medycznego. Po zakończonej terapii pacjent powinien mieć zapewniona ? o ile jest konieczna ? rehabilitację i co najważniejsze, stałą opiekę lekarza, który będzie go systematycznie obserwował i wykonywał podstawowe badania dające informacje o potencjalnej wznowie choroby. Tylko tak zaprojektowany system może przynieść realne korzyści dla pacjentów z dostępu do nowoczesnego leczenia nowotworów złośliwych układu krwiotwórczego. Nawet największe środki przeznaczone na zakup leków czy innych technologii leczniczych nie będą skuteczne, jeśli nie zapewnimy ich prawidłowej alokacji w systemie, który jest prawidłowo zorganizowany i monitorowany.

Dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn: Pacjenci cały czas pytają mnie o możliwość zastosowania nowych terapii. Zdecydowanie czekam na wprowadzenie kolejnych nowych terapii w Polsce. Mam nadzieję, że decydenci również podzielają moje uwagi. Jest jeszcze w Polsce dużo do zrobienia.

Red. Katarzyna Pinkosz: A jak Ministerstwo Zdrowia widzi możliwość udostępnienia w 2019 roku nowych leków w leczeniu szpiczaka?

? Wiceminister zdrowia prof. Marcin Czech: W onkologii i hematoonkologii mamy obecnie 32 programy lekowe, 47 substancji czynnych refundowanych w ramach programów lekowych onkologicznych i hematoonkologicznych. Jeśli popatrzymy na lata 2012-18, to przez ten czas liczba programów lekowych podwoiła się. Podwoiła się również suma pieniędzy, jakie wydajemy na programy lekowe. Czy to jest wystarczające? Oczywiście – nie, wiele nowych leków nadal czeka na refundację. Jeśli chodzi o leczenie szpiczaka, to od listopada 2018 r. pojawiła się możliwość leczenia szpiczaka nawrotowego jednym z nowoczesnych leków. Cieszymy się, że udało się ten lek wprowadzić, zdajemy sobie jednak sprawę, że to nie jest koniec, są nowe leki o innym mechanizmie działania, które mogłyby pomóc części pacjentów. W procesach refundacyjnych znajdują się kolejne molekuły w leczeniu szpiczaka, o innym mechanizmie działania. Będziemy na pewno rozważać ich wprowadzenie w 2019 roku.

W Polityce Lekowej Państwa, która ma stać się dokumentem rządowym, jest bardzo ważna zmiana, która spowoduje, że będzie możliwość przeznaczania większej sumy pieniędzy na refundację nowych leków. Wprowadziliśmy zapis, zgodnie z którym na refundację leków NFZ ma co rok przeznaczać co najmniej 16,5 proc. swojego budżetu. Do tej pory obowiązywał zapis: ?do 17 proc?., czyli mogło to być również 12 proc. Mam nadzieję, że ten nowy zapis będzie funkcjonował: dzięki temu co roku na refundację leków będzie przeznaczanych coraz więcej pieniędzy – wraz ze wzrostem finansowania ochrony zdrowia do 6,5 proc. PKB.

Artykuł Leczenie szpiczaka 2019: Nowy Rok ? nowe szanse. pochodzi z serwisu Świat Lekarza.