Zarząd Województwa Małopolskiego wskazał do dofinansowania kolejne projekty w programie Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021–2027. Na liście znalazły się dwie inwestycje, które będą realizowane przez jednostki Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum

– Konsekwentnie inwestujemy w obszary kluczowe dla przyszłości Małopolski. Wybraliśmy projekty dotyczące rozbudowy infrastruktury badawczej, by nasze uniwersytety były miejscem, w których tworzy się innowacyjne technologie – mówi marszałek Łukasz Smółka.

Dwie nowe jednostki badawcze UJ CM, które powstaną dzięki otrzymanemu wsparciu – Laboratorium Biomedycznych Spektroskopii Aplikacyjnych, LBSA (kwota dofinansowania: 11 832 184,88 zł) oraz Laboratorium Badań Wydolności Fizycznej i Energetyki Mięśni Szkieletowych Człowieka (kwota dofinansowania: 2 131 589,28 zł) – zagwarantują naukowcom możliwość prowadzenia badań na najwyższym światowym poziomie.

Laboratorium Biomedycznych Spektroskopii Aplikacyjnych

To przełomowa inwestycja w nowoczesną infrastrukturę badawczo-rozwojową, która znacząco wzmocni potencjał naukowy i innowacyjny regionu.

– Laboratorium zostanie utworzone na Wydziale Farmaceutycznym UJ CM i będzie wyspecjalizowanym ośrodkiem badawczym ukierunkowanym na zastosowanie zaawansowanych technik spektroskopii molekularnej i mikroskopii w analizie materiału klinicznego i biomedycznego – mówi prof. Marcin Kołaczkowski, dziekan Wydziału Farmaceutycznego UJ CM.

Unikalny charakter LBSA zapewni zintegrowany zestaw pięciu komplementarnych platform technologicznych umożliwiających prowadzenie zaawansowanych analiz chemicznych, strukturalnych i funkcjonalnych w pełnym zakresie skali – od poziomu makroskopowego, przez mikroskalę, aż po nanoskalę. Każda z platform została opracowana z myślą o synergicznym wykorzystaniu zaawansowanych metod analitycznych. Takie podejście umożliwia kompleksową, wielowymiarową charakterystykę próbek bez potrzeby ich znakowania czy chemicznej modyfikacji, co ma kluczowe znaczenie w kontekście badań klinicznych, biomedycznych i translacyjnych.

Zgodnie z założeniami projektu LBSA będzie w pełni wykorzystywane na potrzeby działalności B+R, w tym opracowywania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań w diagnostyce i terapii. Infrastruktura laboratorium została także zaprojektowana z myślą o otwartości na współpracę z przemysłem. Nowoczesna aparatura badawcza pozwoli na świadczenie specjalistycznych usług dla sektora farmaceutycznego, chemicznego i biotechnologicznego, wspierając tym samym transfer technologii oraz rozwój regionalnej gospodarki.

Projekt jest w pełni zgodny z założeniami regionalnej inteligentnej specjalizacji „Life Science” obejmującej zdrowie, biotechnologię i zaawansowane technologie medyczne.

– Realizacja tej inwestycji zdecydowanie przyczyni się do wzrostu innowacyjności i konkurencyjności Małopolski w obszarze nauk o życiu, a także do wzmocnienia pozycji regionu jako wiodącego ośrodka badań biomedycznych w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej – podsumowuje prof. Kołaczkowski.

Druga z inwestycji, która otrzymała unijne dofinansowanie, to budowa Laboratorium Badań Wydolności Fizycznej i Energetyki Mięśni Szkieletowych Człowieka, które będzie działać w obrębie Katedry Fizjologii Wysiłku i Bioenergetyki Mięśni (KFWiBM) Wydziału Nauk o Zdrowiu UJ CM.

Laboratorium wyposażone będzie w nowoczesną specjalistyczną aparaturę naukową, w tym m.in.: aparatura do badania wydolności fizycznej człowieka (umożliwiająca przeprowadzanie prób wysiłkowych w warunkach terenowych), stanowiska do badania siły, mocy i aktywności mięśni człowieka, aparatura do badania funkcji mitochondriów mięśni, system do badania funkcji kognitywnych u osób w różnym wieku. Łączny koszt jej zakupu wynosi ok. 2,5 mln złotych.

Prace badawcze w Laboratorium Badań Wydolności Fizycznej i Energetyki Mięśni Szkieletowych Człowieka dotyczyć będą:

• fizjologicznych mechanizmów wysiłkowego zmęczenia mięśni szkieletowych,
• czynników determinujących kinetykę konsumpcji tlenu w wysiłku fizycznym oraz sprawności mechanicznej mięśni szkieletowych człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia sprawności bioenergetycznej mitochondriów oraz akumulacji metabolitów przemian energetycznych w mięśniach szkieletowych,
• przebiegu adaptacji mięśni szkieletowych do treningu fizycznego, ze szczególnym uwzględnieniem biogenezy białek mitochondrialnych i znaczenia reaktywnych form tlenu w tym procesie,
• skutków obniżania się maksymalnej siły i mocy mięśniowej w procesie starzenia się w relacji do sprawności energetycznej mięśni szkieletowych.

– Wymiernym efektem utworzenia tego laboratorium będzie umożliwienie prowadzenia badań naukowych w obszarze fizjologii wysiłku na światowym poziomie – mówi prof. Jerzy Żołądź, kierownik Katedry Fizjologii Wysiłku i Bioenergetyki Mięśni WNZ. – Umożliwi nam również prowadzenie badań fizjologicznych z udziałem sportowców wyczynowych np. lekkoatletów, kolarzy, piłkarzy czy pływaków.

W planach jest również opracowanie oferty dla przedsiębiorstw i partnerów społecznych dotyczących: przeprowadzania kompleksowej diagnostyki wydolności fizycznej sportowców według najlepszych światowych standardów w ramach współpracy z klubami i związkami sportowymi oraz prowadzenia badań nad usprawnianiem/optymalizacją sprzętu sportowego (w tym odzieży i obuwia sportowego) w kierunku maksymalizacji osiągnięć sportowych.

Podejmowane zagadnienia badawcze wpisują się w regionalną inteligentną specjalizację – Nauki o życiu (Life Science) dotyczącą dziedziny „Aktywne, zdrowe życie i starzenie” oraz stanowią bezpośrednią realizację Strategii Rozwoju Województwa Małopolska 2030 zakładającą zwiększanie aktywności w zakresie badań i rozwoju (główne kierunki działań obszaru tematycznego „Gospodarka”, pkt. 1.3).

Wsparcie na utworzenie dwóch nowych jednostek pochodzi z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021–2027 w ramach Priorytetu 1 Fundusze europejskie dla badań i rozwoju oraz przedsiębiorczości, Działanie 1.4 Infrastruktura badawcza sektora nauki, typ projektu A Infrastruktura badawcza sektora nauki.

Artykuł Blisko 14 mln na rozbudowę nowoczesnej infrastruktury badawczej UJ CM pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Uroczyste podpisanie umowy wydawniczej pomiędzy Uniwersytetem Jagiellońskim – Collegium Medicum a Wydawnictwem Medycyna Praktyczna za nami. Celem współpracy jest wznowienie publikowania „Przeglądu Lekarskiego”. To najstarsze naukowe pismo medyczne w Polsce wydawane od 1862 roku. Teraz będzie nosić tytuł „Przegląd Lekarski – Jagiellonian Medical Review”.

Ze strony uczelni dokument podpisał prorektor UJ ds. CM prof. Maciej Małecki, wydawnictwo reprezentował jego prezes Wiesław Latuszek-Łukasiewicz.

Redaktorem naczelnym nowego „Przeglądu Lekarskiego – Jagiellonian Medical Review” będzie dr Aleksander Siniarski z Kliniki Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca UJ CM.

W zespole redakcyjnym znaleźli się również: dr hab. Mikołaj Przydacz z Katedry i Kliniki Urologii UJ CM (zastępca redaktora naczelnego), dr hab. Michał Ząbczyk, prof. UJ z Zakładu Chorób Zatorowo-Zakrzepowych UJ CM (redaktor sekcji nauk podstawowych) oraz Joanna Łępicka (redaktorka z Medycyny Praktycznej).

W marcu uruchomiony zostanie serwis czasopisma, za pośrednictwem którego można będzie przesyłać artykuły do publikacji (instrukcja dla autorów).

Artykuł Nowy etap historii jednego z najstarszych czasopism naukowych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zespół prof. Krzysztofa Kamińskiego z Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum opracował cząsteczkę, która w przyszłości może posłużyć w terapii chorób neurologicznych – m.in. padaczki, choroby Alzheimera i Parkinsona. Pierwszą fazę badań klinicznych zaplanowano na przyszły rok.

Cząsteczka nosi symbol iQ-007. Jak poinformował Uniwersytet Jagielloński, z sukcesem zakończyła się praca nad fazą rozwoju przedklinicznego tej cząsteczki w kierunku terapii padaczki lekoopornej.

„Nasza cząsteczka została zidentyfikowana jako pierwszy w klasie małocząsteczkowy, wysoce selektywny, pozytywny allosteryczny modulator transportera EAAT2 dla glutaminianu. EAAT2, który ulega ekspresji przede wszystkim w ośrodkowym układzie nerwowym, jest głównym transporterem usuwającym nadmiar glutaminianu z przestrzeni synaptycznej, przez co zmniejsza on ryzyko działania ekscytotoksycznego wspomnianego neuroprzekaźnika” – opisał badania cytowany w komunikacie uczelni prof. Krzysztof Kamiński.

Według naukowców UJ oprócz leczenia padaczki cząsteczka może stanowić nowatorskie podejście terapeutyczne wielu innych schorzeń neurologicznych, neurodegeneracyjnych i psychiatrycznych, w których kluczową rolę odgrywa glutaminian – m.in. choroby Alzheimera, Parkinsona, Huntingtona, stwardnienia rozsianego, stwardniania bocznego zanikowego, udarów niedokrwiennych mózgu, bólu, schizofrenii, depresji, lęku, a także uzależnień.

W rozwoju cząsteczki obok naukowców z UJ uczestniczą również grupy badawcze z innych jednostek krajowych, uniwersytetów europejskich i amerykańskich. To m.in. Warszawski Uniwersytet Medyczny, Instytut Farmakologii PAN, Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn, University of Oslo, Drexel University College of Medicine, Harvard University – Harvard Medical School oraz National Institute of Neurological Diseases and Stroke.

W 2020 roku cząsteczka została skomercjalizowana przez Uniwersytet Jagielloński za pośrednictwem Centrum Transferu Technologii CITTRU. Licencję udzielono iQure Pharma, amerykańskiej firmie biotechnologicznej. Faza przedkliniczna została zrealizowana przez iQure Pharma w kooperacji z naukowcami Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. (PAP)

Nauka w Polsce
juka/ zan/

Artykuł Naukowcy UJ opracowali cząsteczkę, która może służyć w terapii chorób neurologicznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Od 1 września obowiązki protektora Uniwersytetu Jagiellońskiego ds. Collegium Medicum przejmie prof. dr hab. n. med. Maciej Małecki, wybitny specjalista w zakresie diabetologii i chorób metabolicznych

Kadencja obejmie lata 2024–2028. Prof. Maciej Małecki nie ukrywa, że jest to wielkie wyróżnienie, ale też – jeśli nie przede wszystkim – olbrzymie zobowiązanie. – Na pewno oznacza to zmianę charakteru mojego dotychczasowe funkcjonowania, szczególnie jeśli chodzi o skalę obowiązków administracyjnych. Przybędzie mi spraw o trudniejszym decyzyjnie kalibrze, a mniej czasu zostanie na to, co bardzo lubię, tzn. na pracę z pacjentami, zajęcia dydaktyczne, wykłady i kształcenie podyplomowe przede wszystkim w środowisku diabetologicznym. Gdy jednak ubiegałem się o tę zaszczytną funkcję, zdawałam sobie z tego wszystkiego sprawę – mówi profesor.

Collegium Medicum UJ to najstarsza polska uczelnia medyczna. UJ świętuje w tym roku 660-lecie istnienia. Prof. Maciej Małecki zastąpi na stanowisku prof. Tomasza Grodzickiego. Zgodnie ze statutem uczelni prorektorem może być nauczyciel akademicki będący profesorem lub profesorem uczelni. Warunkiem pełnienia tej funkcji jest zatrudnienie w UJ jako podstawowym miejscu pracy. Prorektor ds. Collegium Medicum powoływany jest spośród nauczycieli akademickich trzech wydziałów medycznych: lekarskiego, farmaceutycznego i nauk o zdrowiu; wcześniej prof. Małecki był dziekanem wydziału lekarskiego.

Nad czym nowy prorektor chce pracować w pierwszej kolejności? – Przede wszystkim bardzo mi zależy na dobrej atmosferze w środowisku pracy. Ona tutaj w większości jednostek już występuje, ale chciałbym jeszcze bardziej ją wzmocnić, żeby przyjazne wzajemne relacje między pracownikami oraz studentami stały się uniwersalnym standardem – objaśnia prof. Maciej Małecki, dodając, że jest to zadanie jednocześnie trudne i łatwe. Trudne, bo każdy człowiek ma inną osobowość, odmienny charakter i ambicje. Łatwe, bo żeby utrzymać dobrą atmosferę w miejscu pracy, nie trzeba wielkich nakładów finansowych. – Czasami wystarczy uśmiech i spokojny, przyjazny sposób komunikacji – uważa przyszły prorektor ds. CM.

Równie wysoko w hierarchii planów i zadań prof. Maciej Małecki stawia inwestycje. – Jesteśmy w trakcie epokowego procesu, jakim jest przenoszenie się jednostek medycznych, szpitalnych oraz dydaktycznych do nowego kampusu w krakowskim Prokocimiu. Znajdują się tu już dwa Szpitale Uniwersyteckie, Biblioteka Medyczna, Centrum Innowacyjnej Edukacji Medycznej, budynki Wydziału Farmaceutycznego, są też dwa akademiki – wymienia profesor. – Ale będzie jeszcze więcej, bo rozbudowa trwa. W Polsce niestety nie ma inwestycji publicznych, które miałyby „łatwe budżety”, głównie z powodu rosnących cen oraz ograniczeń w finansach państwa. Musimy więc przekonać nie tylko lokalnych polityków, ale również decydentów na poziomie centralnym, że dokończenie budowy w Prokocimiu powinno być postrzegane jako jeden z priorytetów naszego państwa, jeśli chodzi o inwestycje w medycynę oraz badania naukowe – uważa prof. Maciej Małecki.

Duże wyzwanie dotyczyć będzie również kolejnego etapu ewaluacji dyscyplin naukowych. Prof. Małecki twierdzi, że ewaluacja sama w sobie może nie wydawać się priorytetem – priorytetem jest to, aby prowadzić badania naukowe na najwyższym międzynarodowym poziomie. – Ewaluacja podlega jednak pewnym procedurom administracyjnym, więc trzeba się do niej właściwie przygotować. Musimy przekonać komisję oceniającą, że naprawdę jesteśmy najlepszą szkołą medyczną w Polsce, co pokazuje wiele międzynarodowych rankingów – podkreśla prof. Maciej Małecki. I sumuje: – Każdy okres w życiu człowieka ma swoje wyzwania i trzeba im stawić czoło. Jestem gotowy na to, co przyniosą najbliższe cztery lata.

Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Prof. Maciej Małecki: „Jestem gotowy na to, co przyniosą najbliższe cztery lata” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe zalecenia to twarde rekomendacje oparte na na­ukowych dowodach; zalecenia, które są odbiciem stan­dardów stosowanych na świecie. Zależy nam na tym, żeby w Polsce była możliwość stosowania takich te­rapii, jakie są dostępne w innych krajach w Europie ? mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Wysocki, Kierownik Katedry i Kliniki Onkologii Uniwersytetu Jagiellońskiego ? Collegium Medicum w Krakowie

Ilu Polaków słyszy co roku diagnozę ?rak nerkowokomórkowy??

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów pochodzą sprzed 10 lat i pokazują 4,5 tys. zachorowań i 2,5 tys. zgonów rocznie. W ciągu dekady, między rokiem 2000 a 2010 r., ich liczba wzrosła o około 8 proc. Rak ner­kowokomórkowy jest najczęściej diagnozowany w kontrolnym lub wykonywanym z innych powodów bada­niu USG. Tak jak kiedyś chorzy najczęściej zgłaszali się z klasyczną triadą objawów ? krwiomocz, ból w okolicy lędźwiowej i duży guz ? tak teraz coraz częściej trafiają do nas z podejrzaną zmianą widoczną w badaniu USG. Dlatego warto wykonywać badanie USG jamy brzusz­nej: to badanie relatywnie tanie, a jest w stanie w kilku narządach wykryć na wczesnym etapie patologie, któ­re mogą jeszcze przez wiele lat być klinicznie niejawne.

W onkologii często mówi się o przełomach w leczeniu. Czy takie przełomy miały miejsce w przypadku raka nerkowokomórkowego?

W przypadku raka nerkowokomórkowego na pewno nie możemy mówić o dramatycznych przełomach, ra­czej o ciągłej ewolucji możliwości leczenia, które jest powolnym i długotrwałym procesem. Coraz lepsza wiedza dotycząca biologii tej choroby pozwala coraz dokładniej konstruować terapie, które są coraz bar­dziej aktywne.

Jest pan współautorem zaleceń Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej oraz Polskiego Towarzystwa Urologicznego dotyczących postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w raku nerkowokomórkowym. Co w tym niedawno opublikowanym dokumencie jest nowością?

Przede wszystkim rekomendacje po raz pierwszy są tak obszerne. To nie jest kilka, tylko kilkadziesiąt stron do­kładnych zaleceń, które kompleksowo opisują wszystkie elementy diagnostyki i leczenia tego nowotworu. Pierw­szy raz krajowe rekomendacje w tym nowotworze zo­stały stworzone wspólnie z Polskim Towarzystwem Uro­logicznym i po raz pierwszy są skierowane do dwóch środowisk ? onkologów i urologów.

Z punktu widzenia onkologii klinicznej za najważniej­sze uważam to, że bardzo odważnie podeszliśmy do kwestii strategii leczenia systemowego raka nerki. Te re­komendacje pierwszy raz nie są odzwierciedleniem tego, jakie mamy możliwości leczenia w Polsce, tylko pokazu­ją, jak powinno się leczyć. Dotychczas często tworząc za­lecenia, uwzględniano możliwości refundacyjne, tak aby nie pojawiła się sytuacja, że lekarze chcieliby zastosować jakiś lek, ale z uwagi na brak refundacji, nie mogliby tego zrobić. Okazało się jednak, że taki sposób pisania zale­ceń stawał się argumentem dla płatnika, który zakładał, że skoro nowoczesnych terapii nie uwzględniano w pol­skich zaleceniach, to znaczy, że nie były niezbędne i nie powinno się ich stosować. Tworzyło się tym samym błęd­ne koło. Postanowiliśmy zrobić krok do przodu i poka­zać, jak chcielibyśmy leczyć, gdybyśmy mieli możliwości; jakie jest optymalne podejście do chorego. Te zalecenia oznaczają zdecydowany postęp w zakresie krajowych re­komendacji dotyczących leczenia raka nerkowokomórkowego. Powstały analogicznie do zaleceń największych towarzystw naukowych na świecie ? amerykańskich i eu­ropejskich towarzystw urologicznych i onkologicznych.

W zaleceniach po raz pierwszy pojawiły się algoryt­my terapii, a także informacje, że nie zawsze trzeba się spieszyć, że na pewnych etapach choroby zaawansowa­nej można spokojnie chorych obserwować, by rozważnie podjąć decyzję dotyczącą leczenia.

W ubiegłym roku onkolodzy zwracali uwagę na brak dostępu do nowoczesnych terapii w pierwszej linii leczenia. Czy coś się od tego czasu zmieniło?

W pierwszej linii leczenia generalnie nie ma istotnych zmian w zakresie leczenia raka nerkowokomórkowe­go. Są stosowane leki, które pojawiły się ponad dekadę temu. Nadal w Polsce nie mamy takich możliwości le­czenia, jakie chcielibyśmy mieć.

Jakie terapie powinny być stosowane w pierwszej linii? Rekomendacje ESMO mówią o inhibitorach kinaz tyrozynowych i immunoterapii?

Inhibitory kinaz tyrozynowych możemy stosować, nie mamy jednak możliwości w Polsce zastosowania in­hibitorów kinaz tyrozynowych najnowszej generacji. W pierwszej linii leczenia nie mamy możliwości wyko­rzystania immunoterapii ani zastosowania kombinacji inhibitorów kinazy tyrozynowej oraz immunoterapii. Co więcej, mamy do czynienia z absurdami. Na przykład, żeby chorego z masywnie rozsianym procesem nowo­tworowym leczyć w miarę optymalnie, trzeba mu naj­pierw usunąć nerkę, bo bez jej usunięcia nie może on otrzymać nowoczesnych leków, według obecnego pro­gramu lekowego. Taki wymóg jest od kilku lat niepra­widłowy i niezgodny z jakimikolwiek aktualnymi zalece­niami międzynarodowymi czy naszymi, najnowszymi, polskimi. Mimo że udostępnienie leków takim chorym nie jest dla ministerstwa istotnym kosztem, taka decy­zja nadal obowiązuje i ogranicza możliwości leczenia, gdyż jeśli chory ma postawione rozpoznanie raka ner­ki na etapie choroby uogólnionej, ma rozsiane przerzu­ty, to urolodzy obawiają się go operować. Nie usuwają mu nerki, więc nie może on dostać najnowszych leków. Nie ma nawet szansy, żeby choroba na nie zareagowa­ła i żeby ewentualnie rozważyć nefrektomię na później­szym etapie.

Jakie leczenie powinno być stosowane po niepowodzeniu pierwszej linii?

W drugiej linii leczenia jest stosowana zamiennie albo immunoterapia, albo nowoczesne inhibitory kinaz tyro­zynowych. Nowoczesna immunoterapia to tzw. inhibi­tor punktu kontrolnego ? niwolumab. Uruchamia uśpio­ne przez nowotworów mechanizmy immunologiczne, które efektywnie walczą z chorobą nowotworową. Za­stosowanie niwolumabu w ramach drugiej linii leczenia pozwoliło, podobnie jak zastosowanie kabozantynibu, na znamienne wydłużenie przeżycia chorych w porów­naniu do dotychczasowego standardu leczenia. Kabo­zantynib jest inhibitorem kinaz tyrozynowych nowej generacji ? o szerszym działaniu, ukierunkowanym na przeciwdziałanie określonym mechanizmom oporno­ści na terapie pierwszej linii. Kabozantynib hamuje roz­wój guza bezpośrednio oraz w wyniku hamowania roz­woju naczyń krwionośnych. Kabozantynib, podobnie jak niwolumab, są w Polsce dostępne dla pacjentów z ra­kiem nerkowokomórkowym tylko w drugiej linii lecze­nia. Nowe polskie zalecenia wskazują, że kabozantynib lub niwolumab z ipilimumabem powinny być dostęp­ne już w pierwszej linii leczenia, oraz zamiennie, jeżeli wcześniej nie były stosowane ? w trzeciej linii leczenia.

A jak wygląda trzecia linia leczenia?

W Polsce nie ma w ogóle możliwości zastosowania trze­ciej linii leczenia raka nerkowokomórkowego. Refun­dacja dotyczy tylko dwóch linii leczenia, a w sprawie trzeciej linii są kierowane indywidualne prośby do Mini­sterstwa Zdrowia w ramach Ratunkowego Dostępu do Terapii Lekowych (RDTL). Czasami Ministerstwo Zdro­wia wyrazi indywidualną zgodę, ale czasami ta zgoda przychodzi za późno dla pacjenta.

Jaki jest dostęp do leczenia systemowego?

Generalnie, jeśli w Polsce pacjent spełnia kryteria, to ma dostęp do nowych terapii, jednak ? szczególnie w pierw­szej linii leczenia ? nie do najnowszych terapii. W zapi­sach programu lekowego istnieje jednak szereg kryte­riów, które wielu chorym uniemożliwiają dostęp nawet do terapii, które są od dawna refundowane. Przykłado­wo, chory z pierwotnie uogólnionym nowotworem (wy­krycie przerzutów w momencie rozpoznania choroby nowotworowej) w pierwszej kolejności musi być podda­ny zabiegowi usunięcia guza nerki lub całkowitej nefrektomii, a dopiero później może otrzymać aktywną terapię. Od dwóch lat wiemy już bez żadnej wątpliwości, że dla większości takich chorych odroczenie leczenia systemo­wego tylko po to, aby wykonać zabieg operacyjny jest po­stępowaniem niewłaściwym. Niestety w zapisach progra­mu lekowego taki warunek nadal obowiązuje. Możemy przyjąć, że ok. 15-20 proc. chorych z zaawansowanym rakiem nerki nie ma dostępu do optymalnego postępowania w ramach obecnie refundowanych terapii.

Czy polski chory na raka nerkowokomórkowego ma takie same szanse jak pacjent w innych krajach Europy?

Jeśli chodzi o chorych na wczesnym etapie, dla których podstawą wyleczenia jest szybka diagnostyka i dobra chirurgia, to potencjalnie mają takie same szanse jak pa­cjenci w krajach zachodnich. Kluczem jest tutaj dobra organizacja, czujność onkologiczna lekarzy pierwszego kontaktu oraz dostęp do urologów. Natomiast na etapie choroby uogólnionej, której nie można całkowicie wyle­czyć, ale można leczyć długotrwale, mamy duże ograniczenia w dostępie do nowoczesnych terapii. Chorzy w ta­kiej sytuacji nie są leczeni tak długo i tak efektywnie jak pacjenci w Europie, bo albo nie mają dostępu do najbar­dziej aktywnej terapii w przypadku, gdy niezbędne jest natychmiastowe opanowanie choroby, albo po dwóch liniach efektywnego leczenia nie mają już dostępu do ko­lejnych linii, podczas gdy na świecie standardem są trzy lub nawet cztery linie leczenia.

Czy sądzi Pan, że nowe zalecenia zmienią szanse polskich pacjentów na optymalne leczenie?

Na pewno będą stanowiły mocny argument w dyskusji z ministerstwem. To twarde rekomendacje oparte na na­ukowych dowodach; zalecenia, które są odbiciem stan­dardów stosowanych na świecie. Bardzo trudno zarzu­cić, że takie podejście do leczenia nie ma uzasadnienia. Nie będzie już także mowy, że ponieważ czegoś nie ma w krajowych zaleceniach, to nie warto o tym dyskutować. Jest wyraźnie napisane, jakie terapie powinny być zasto­sowane na konkretnym etapie leczenia. Zależy nam na tym, żeby w Polsce była możliwość stosowania takich te­rapii, jakie są dostępne w innych krajach w Europie.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Wysocki jest Kierownikiem Katedry i Kliniki Onkologii Uniwersytetu Jagiellońskiego ? Collegium Medicum w Krakowie, Kierownikiem Oddziału Klinicznego Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, Prezesem Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej

Rozmawiała: Dorota Bardzińska

Artykuł Prof. Piotr Wysocki: Nowe zalecenia leczenia raka nerkowokomórkowego pochodzi z serwisu Świat Lekarza.