Cyfrowe rozwiązania i innowacje medyczne wspierające walkę z koronawirusem, w realiach przeciążonej służby zdrowia, niemal z dnia na dzień weszły do powszechnego zastosowania. Przykładem są choćby e-recepty czy telemedycyna, bez których działanie systemu ochrony zdrowia w czasie pandemii byłoby mocno utrudnione. Eksperci na świecie są zgodni, że digitalizacja i innowacje wspierające walkę z pandemią przyczynią się do transformacji całego systemu, a ten rok wyznaczył jej kierunek.

? Poziom innowacyjności polskiego systemu opieki zdrowotnej jest coraz lepszy. Widzimy niezwykły przyrost w zakresie informatyzacji tego systemu. Ostatnie lata pokazały, jak ważne staje się e-zdrowie w tej opiece. Zresztą pandemia COVID-19 również tego dowodzi. Dzięki temu, co zostało zrobione w ostatnich dwóch latach, dzisiaj możemy korzystać z teleporad, e-zwolnień czy e-recept. Tylko w najczarniejszych snach możemy sobie wyobrażać, co by było, gdyby te rozwiązania nie zostały wprowadzone ? mówi agencji Newseria Biznes dr n. med. Radosław Sierpiński, prezes Agencji Badań Medycznych.

Jak podaje rządowe Centrum e-Zdrowia, Internetowe Konto Pacjenta, które pozwala zarządzać swoimi sprawami medycznymi online, aktywowało już w sumie 3,5 mln Polaków. Tylko w tym roku liczba nowych użytkowników wzrosła o 2,65 mln. Od stycznia do początku lipca lekarze wystawili w sumie 207 mln e-recept, a skorzystało z nich 20,5 mln pacjentów. Jeszcze w lutym, przed pandemią ich udział w ogóle wystawianych recept sięgał 88 proc., podczas gdy w maju wzrósł do 95 proc.

Dzięki rządowej aplikacji gabinet.gov.pl lekarze POZ mogą zlecać pacjentom także testy na obecność koronawirusa, a od 8 stycznia 2021 roku w Polsce obowiązkowe staną się również elektroniczne skierowania. Już w tej chwili popularność tego dobrowolnego rozwiązania jest duża: do końca października br. 33 tys. lekarzy wystawiło ponad 3 mln e-skierowań, a w każdym tygodniu do systemu podłącza się ok. 140 nowych podmiotów.

W planach jest dalsza digitalizacja: pod koniec lipca Centrum e-Zdrowia pozyskało 120 mln zł dofinansowania na rozwój kolejnych, nowych e-usług dostępnych na Internetowym Koncie Pacjenta, takich jak zamawianie e-recept, centralną e-rejestrację oraz e-wizyty.

? Okoliczności, w których aktualnie znalazł się cały świat, są trudne, ale warto także zauważyć, że to właśnie one pozwalają przyśpieszyć pożądane zmiany w zakresie opieki zdrowotnej. Przyczyniają się do jej szybszej cyfryzacji ? mówi Kees Wesdorp, szef Dywizji Diagnostyki w firmie Philips.

Cyfrowe rozwiązania i innowacje medyczne wspierają walkę z koronawirusem i w realiach przeciążonej służby zdrowia niemal z dnia na dzień weszły do powszechnego zastosowania. Przykładami są chociażby telemedycyna, telemetria i zdalny monitoring, który za pomocą inteligentnych, przenośnych urządzeń pozwala kontrolować stan pacjentów zarażonych COVID-19 nawet w ich domach, bez angażowania personelu medycznego.

Jak wynika z badania przeprowadzonego przez Deloitte wśród kadry kierowniczej placówek ochrony zdrowia i szpitali jeszcze przed pandemią, telemedycyna i zdalna ochrona zdrowia to najistotniejszy kierunek rozwoju branży medycznej. Połowa kadry zarządzającej uważała, że do 2040 roku przynajmniej 25 proc. zabiegów ambulatoryjnych, profilaktyki, opieki długofalowej i usług wellbeing będzie już świadczona zdalnie (raport Deloitte ?The future of virtual health?). Ponadto, jak pokazują dane płynące z raportu ?Future Health Index 2020?, nowe technologie mają nie tylko wpływ na usprawnienie opieki medycznej nad pacjentem, ale przekładają się także na zwiększenie satysfakcji z wykonywanej pracy wśród przedstawicieli personelu medycznego, którzy wyraźnie podkreślają, że mogą one znacząco polepszyć ich doświadczenia zawodowe. 76 proc. ankietowanych zgadza się, że cyfrowe technologie mogą zmniejszyć obciążenie wywołane ilością obowiązków służbowych, a 60 proc. spodziewa się, że przyczynią się do zmniejszenia u nich poziomu stresu związanego z pracą.

Wśród technologii, które będą mieć kluczowe przełożenie na branżę medyczną, ekspert Philipsa wymienia m.in. rozwiązania usprawniające przepływ pracy między personelem medycznym i te bazujące na sztucznej inteligencji.

? Oferowane przez nas rozwiązania wspierające opiekę nad  chorymi wymagającymi hospitalizacji  pozwalają zdalnie przygotowywać pacjentów do wizyty w szpitalu, dzięki czemu pojawiają się we wskazanym czasie bezpośrednio u lekarza prowadzącego, co redukuje konieczność czekania w często przepełnionych poczekalniach, a tym samym narażenia na zakażenie. Ma to szerokie zastosowanie zwłaszcza w przypadku zabiegów planowych. Przykładem może być choćby opracowane przez nas tzw. Radiology Operations Command Center, pozwalające doświadczonym radiologom kontaktować się zdalnie z personelem znajdującym się w położonej w innym miejscu pracowni diagnostycznej, instruując go, pomagając mu usprawnić procedury, poprawić wydajność pracy oddziału i lepiej wykorzystywać różnego rodzaju sprzęt i zasoby, a także zwiększyć liczbę obsługiwanych pacjentów ? wymienia Kees Wesdorp.

Jak podkreśla, Philips zamierza w kolejnych latach skupić się m.in. na rozwijaniu i wprowadzaniu innowacji w segmencie inteligentnych systemów diagnostycznych.

? Precyzyjna diagnostyka to nie tylko wykonanie badania, interpretacja wyników i stwierdzenie choroby, ale przede wszystkim narzędzie służące do analizy pełnego obrazu stanu zdrowia pacjenta, które wykorzystując modelowanie predyktywne, pomaga lekarzowi wybrać najlepszy kierunek opieki dla tego konkretnego pacjenta ? wskazuje.

Także same urządzenia medyczne są istotnym obszarem innowacji. Przykładowo w rezonansie magnetycznym skrócenie czasu badania mogłoby pozwolić na zwiększenie dostępności badania dla  większej liczby pacjentów. Rozwiązanie Compressed Sense Philips pozwala skrócić czas tego badania o 50 proc. bez uszczerbku dla jakości obrazu. Ma to ogromny wpływ na liczbę pacjentów przyjmowanych przez pracownie rezonansu magnetycznego.

Jak wynika z ubiegłorocznego badania Deloitte ? przeprowadzonego na potrzeby raportu ?Winning in the future of medtech? ? zdaniem 80 proc. ekspertów z rynku medycznego znaczący wkład w rozwój medycyny przyszłości wniesie sztuczna inteligencja (SI). Dalej znalazły się też robotyka (53 proc.) i nanotechnologia (47 proc.). Eksperci podkreślają jednak, że wdrażanie innowacji w systemach ochrony zdrowia wymaga zaangażowania i współpracy nie tylko po stronie firm technologicznych, lecz także środowiska akademickiego, naukowców i państwa.

? Wsparcie państwa w zakresie innowacyjności jest potrzebne na każdym etapie ? zarówno finansowania, jak i wdrażania nowych technologii. Wszystkie kraje, które uważają się za innowacyjne, wspierają swoich naukowców na różnych etapach zaawansowania ich projektów. Przykładowo Izrael czy Stany Zjednoczone, które są postrzegane jako kraje najbardziej innowacyjne, przeznaczają rokrocznie olbrzymie pieniądze na inwestycje w badania i rozwój ? mówi prezes Agencji Badań Medycznych.

Jak podkreśla, mówiąc o innowacjach w medycynie, nie można pominąć kwestii prac nad nowymi cząsteczkami i lekami.

Artykuł Innowacje rewolucjonizują medycynę. Bez cyfrowych rozwiązań służba zdrowia nie poradziłaby sobie w czasie pandemii. pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Naukowcy dostrzegają potrzebę zbadania istniejących substancji, które mogą lepiej wpływać na leczenie pacjentów. Takie badania wymagają źródła finansowania. Beneficjentami tych badań są zawsze pacjenci, ponieważ to oni otrzymują dostęp do nowych terapii, bardzo często tych, które nie leżą w centrum zainteresowania firm farmaceutycznych z przyczyn biznesowych ? mówi dr n. med. Radosław Sierpiński, prezes Agencji Badań Medycznych.

Agencja Badań Medycznych zajmuje się m.in. finansowaniem niekomercyjnych badań klinicznych. Dlaczego są one tak ważne?

Badania kliniczne niekomercyjne mają zupełnie inny cel niż komercyjne. Badania komercyjne prowadzone przez firmy farmaceutyczne mają za zadanie wprowadzić na rynek nowy produkt, na którym mogą zyskać ? taka jest rola biznesu. Naukowcy dostrzegają natomiast potrzebę zbadania już istniejących substancji, które mogą lepiej wpływać na leczenie pacjentów. Takie badania wymagają źródła finansowania. Dotychczas w Polsce niekomercyjne badania kliniczne stanowiły ok. 2% wszystkich badań, czyli niewiele. W Europie Zachodniej przeprowadzano ich znacznie więcej, nawet 40%, np. w Holandii. Beneficjentami tych badań są zawsze pacjenci, ponieważ to oni otrzymują dostęp do nowych terapii, bardzo często tych, które nie leżą w centrum zainteresowania firm farmaceutycznych z przyczyn biznesowych. Te badania dotyczą też np. bezpieczeństwa nowych leków czy terapii łączonych.

Pierwszy, ubiegłoroczny konkurs ABM na finansowanie takich badań cieszył się dużym zainteresowaniem.

Pierwotnie przewidywaliśmy na ten konkurs alokację wysokości 100 mln zł. Wnioski opiewały na prawie półtora miliarda zł, w związku z czym podjąłem decyzję o zwiększeniu środków do pół miliarda zł, tak żebyśmy mogli sfinansować przynajmniej jedną trzecią tych projektów. Mimo to i tak wiele znakomitych projektów nie uzyskało finansowania. Stąd kolejne możliwości składania wniosków do ABM w ramach następnych konkursów.

Proszę scharakteryzować projekty kardiologiczne, które uzyskały finansowanie.

W pierwszym konkursie finansowanie otrzymało 9 bardzo różnorodnych projektów kardiologicznych. Sam jestem kardiologiem, wiec zawsze przyglądam się z dużą atencją projektom, które wywodzą się z tej dziedziny naukowej. Chciałbym zwrócić uwagę, że wielu czołowych polskich naukowców w dziedzinie nauk medycznych to kardiolodzy, którzy publikują w prasie światowej i obejmują stanowiska w międzynarodowych towarzystwach naukowych. Stąd też duży potencjał naukowy, jeśli chodzi o tematy, które podejmowano we wnioskach. Jako przykład mogę podać badanie z wykorzystaniem valsartanu i sakubitrylu, czyli bardzo nowoczesnego leku, który w Polsce nie znalazł się na liście leków refundowanych. Miesięczna terapia kosztuje kilkaset złotych i dotyczy zwłaszcza starszych pacjentów, ponieważ lek ten stosuje się w leczeniu niewydolności serca. W jednym z finansowanych projektów Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego kilkuset pacjentów otrzyma te leki, po to żeby zweryfikować, na ile taka terapia jest lepsza niż standardowa. W rezultacie może przełożyć się to na decyzję o refundacji, bez której wielu chorych nie może podjąć takiego leczenia.

Czy jest coś, co łączy finansowane przez ABM projekty w dziedzinie kardiologii?

W pierwszym konkursie chodziło nam o badania kliniczne dotyczące technologii lekowych. Są bowiem leki, które już znamy, a których nowe wskazania czy badania porównawcze wydają się potrzebne. W dziedzinie kardiologii dotyczą one bardzo palących społecznie problemów, czyli np. choroby wieńcowej, na którą cierpią miliony Polaków, czy niewydolności serca, będącej dużym problem zwłaszcza w starzejącej się części populacji. Wśród projektów objętych finansowaniem są również badania z zakresu elektrofizjologii klinicznej ? migotanie przedsionków dotyka ponad miliona Polaków, zwłaszcza ludzi starszych. Badania dotyczą też koincydencji chorób, czyli np. chorób sercowo-naczyniowych w połączeniu z cukrzycą. Niejednokrotnie mamy do dyspozycji tylko stare leki, np. stosowaną od wielu lat metforminę. Ukazują się jednak nowe doniesienia mówiące, że metformina w połączeniu z innymi lekami przynosi bardzo dobre efekty lecznicze. Uznaliśmy, że trzeba to zbadać.

Jak wyniki tych badań przełożą się na leczenie pacjentów?

Tego jeszcze nie wiemy. To nasze pierwsze kroki. Ze światowych doświadczeń wiemy jednak, że wiele chorób, jak choćby choroby rzadkie, również obecne w kardiologii, dotyczą kilku lub kilkunastu pacjentów w skali kraju czy kilkudziesięciu w skali Europy. Koncern farmaceutyczny nie podejmie się trudu leczenia tych chorych. Z punktu widzenia ekonomicznego, giganci farmaceutyczni decydują się leczyć nadciśnienie, na które choruje 300 mln Europejczyków. To zrozumiałe, liczy się cel biznesowy. Natomiast z punktu widzenia odpowiedzialności społecznej ci ludzie nie z własnej winy zachorowali na chorobę rzadką i leczenie im się należy.

Trwa nabór wniosków do kolejnego konkursu.

Pierwszy konkurs był nastawiony na technologie lekowe. Natomiast wielkim potencjałem krajowym, który w kardiologii jest szczególnie widoczny, są technologie nielekowe oraz wyroby medyczne. Ja sam zajmuję się elektrofizjologią kliniczną, gdzie mamy do czynienia z ablacjami, elektrodami, wszczepianiem stymulatorów i kardiowerterów-defibrylatorów. Urządzenia te ulegają coraz większej miniaturyzacji i wykorzystuje się je coraz częściej. Polacy są w tej dziedzinie naprawdę znakomitymi badaczami na arenie europejskiej. Kolejne konkursy ABM będą otwarte właśnie na technologie nielekowe i wyroby medyczne. Jestem przekonany, że to w kardiologii takich badań sfinansujemy bardzo dużo. Liczę, że będą to badania porównujące choćby telemonitoring u pacjentów z kardiowerterem-defibrylatorem ze standardową opieką, badające, jak wpływa wielodobowy holter na wykrywanie migotania przedsionków i zapobieganie udarom. Mówimy tu o badaniach, które mogą przełożyć się na decyzje refundacyjne. Chciałbym, by za kilka lat można było powiedzieć, że wyniki badań, które sfinansowaliśmy (są to projekty pięcioletnie), przełożą się na refundację. Z drugiej strony niektóre terapie być może powinny wypaść z refundacji, ponieważ nie przynoszą właściwej wartości dodanej lub nie przystają do polskiej populacji. Uważam, że to byłoby również niezwykle istotne z punktu widzenia dbałości o finanse publiczne.

Rozmawiał Andrzej Dziurdzikowski

Artykuł Dr n. med. Radosław Sierpiński: Jakie badania kliniczne w kardiologii finansuje Agencja Badań Medycznych? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.