Od 8 stycznia 2021 r. skierowania na część świadczeń będą obligatoryjnie wystawiane w postaci elektronicznej. E-skierowanie umożliwi pełną obsługę procesu skierowania na leczenie: od wystawienia dokumentu do realizacji. Przedstawiamy odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące skierowania w postaci cyfrowej.

1. Jak wygląda proces wystawiania i realizacji e-skierowania?

E-skierowanie wystawia uprawniona osoba, korzystając z systemu gabinetowego. Następnie dokument elektroniczny trafia do systemu e-zdrowie (P1), a pacjent otrzymuje SMS-em lub e-mailem informacje umożliwiające zapisanie się na badanie lub wizytę. Wydruk informacyjny należy przekazać na żądanie pacjenta, a także w przypadku gdy chory nie wskazał w IKP numeru telefonu lub adresu e-mail.

Pracownik, który dokonuje wpisu na listę oczekujących na udzielenie świadczenia, określa status e-skierowania jako ?Zarejestrowane?, uniemożliwiając zapisanie się na jego podstawie do innej placówki.

2. Czy pacjent może otrzymać e-skierowanie na każde świadczenie, którego potrzebuje?

Lekarz może wystawić e-skierowanie na takie świadczenia, jak: ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne, finansowane ze środków publicznych (np. wizytę w poradni diabetologicznej, kardiologicznej) i leczenie szpitalne w placówce, która zawarła umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Ponadto lekarz może skierować pacjenta na pacjenta specjalistyczne badania: medycyny nuklearnej oraz tomografii komputerowej, finansowane ze środków publicznych i niepublicznych, badanie rezonansu magnetycznego, endoskopowe przewodu pokarmowego oraz echokardiograficzne płodu, finansowane ze środków publicznych. Na pozostałe świadczenia lekarz wystawi skierowanie w postaci papierowej.

3. Czy na potrzeby małych praktyk zostanie udostępniona aplikacja lub program umożliwiający wystawianie e-skierowań?

Centrum e-Zdrowia przygotowało bezpłatną aplikację dostępną pod adresem: www.gabinet.gov.pl. Lekarz musi posiadać profil zaufany, żeby się do niej zalogować. Daje mu ona możliwość wystawiania e-recept oraz e-skierowań.

4. Czy jest możliwość wystawiania e-skierowania zdalnie?

Tak, zarówno po osobistym zbadaniu pacjenta, jak i w trakcie teleporady lub e-wizyty.

5. Czy e-skierowanie wskazuje konkretną placówkę lub placówki?

Wskazuje ono, jak w przypadku skierowań w postaci papierowej, rodzaj placówki, do której pacjent powinien się udać (np. poradnia kardiologiczna). Pacjent sam może zadecydować, do której konkretnie placówki chce się zapisać.

6. Jak należy postępować w przypadku pacjenta, który nie posiada numeru PESEL?

W systemie gabinetowym należy uzupełnić dane pacjenta ręcznie, a następnie przekazać wydruk informacyjny, na podstawie którego będzie mógł zrealizować e-skierowanie. Wykorzystywany jest wówczas 44-cyfrowy kod kreskowy.

7. Czy pacjent może mieć kilka e-skierowań na to samo świadczenie?

Tak. Przez ?to samo świadczenie? rozumie się e-skierowanie wystawione do tej samej poradni, z tym samym rozpoznaniem oraz tym samym oznaczeniem strony ciała (jeśli dotyczy).

8. Czy pacjent ma dostęp do e-skierowania online?

Pacjent ma dostęp do swoich e-skierowań na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) dostępnym na www.pacjent.gov.pl. Na IKP można się zalogować, za pomocą profilu zaufanego, e-dowodu lub konta PKO BP, Inteligo lub banku spółdzielczego. Jeśli pacjent chciałby założyć sobie profil zaufany, który potrzebny jest także w innych urzędowych sprawach, może to zrobić za pomocą strony: www.pz.gov.pl.

9. Zdarzy się, że pacjent zgubi wydruk informacyjny, na którym były kody dostępowe. Jak może je odzyskać?

Najprościej można sprawdzić swoje kody dostępowe, logując się na IKP. Kody są też podawane w wiadomościach SMS lub e-mail, jeśli pacjent na IKP zaznaczył takie opcje. W przypadku gdy pacjent nie ma dostępu do IKP, może skontaktować się (osobiście lub telefonicznie) z placówką, w której zostało wystawione e-skierowanie i poprosić o podanie kodu.

10. Nie obsługuję jeszcze e-skierowań. Przyszedł do mnie pacjent bez podpisanego wydruku. Czy na podstawie samej informacji o e-skierowaniu mogę zrealizować świadczenie?

Tak, taką możliwość daje rozporządzenie opublikowane 13 sierpnia 2020 r. w związku z sytuacją epidemiologiczną. Wówczas wymagane jest jedynie podanie niezbędnych danych i złożenie stosownego oświadczenia, że rejestruje się tylko w jednej placówce.

Niezbędne dane to:

• podstawowe informacje o e-skierowaniu (kto wystawił, z jakim rozpoznaniem),
• 4-cyfrowy kod dostępu i Twój PESEL; lub
• klucz ? 44-cyfrowy numer umożliwiający odczytanie e-skierowania; lub
• numer identyfikujący ? identyfikator umożliwiający rozróżnienie dokumentu w systemie.

11. Czy wymaganie od pacjenta podania numeru PESEL podczas rejestracji na wizytę jest zgodne z obowiązującym RODO?

Tak, jest to uregulowane prawnie (art. 20 ust. 2a pkt 2 Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Natomiast pacjent może wybrać sposób, w jaki przekaże swój numer PESEL (słownie, okazując dokument lub podając kartkę z zapisanym numerem). Placówki medyczne powinny w widocznym miejscu zamieścić komunikat, że przy okienku rejestracji może przebywać tylko jedna osoba.

Przykład wydruku informacyjnego e-skierowania

Odpowiedzi na inne pytania można uzyskać pod adresem:
e-skierowanie@cez.gov.pl
lub dzwoniąc na infolinię: 19-457

Artykuł E-skierowanie: najważniejsze pytania i odpowiedzi pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Poprawność e-skierowania, wystawionego w systemie, jest weryfikowana automatycznie i lekarz nie musi na to poświęcać aż tyle czasu. Dużą korzyścią dla pacjentów jest brak konieczności dostarczania tradycyjnego skierowania do placówki, w której chcemy zapisać się na wizytę lub zabieg ? mówi dr hab. Agnieszka Kister, Dyrektor Centrum e-Zdrowia

Najpierw była e-recepta. Chociaż, jak się wydaje, została już w pełni zaakceptowana przez pacjentów, to na początku była przyjmowana dość ostrożnie. Czy podobnie może być również z e-skierowaniem, które zostanie wprowadzone z początkiem 2021 roku? Czy też od razu spotka się z uznaniem, zarówno pacjentów, jak i lekarzy?

Wprowadzenie e-recepty było dużą nowością w polskim systemie ochrony zdrowia i jak każda nowość wymagała nauki, ale także przełamania dotychczasowych przyzwyczajeń i naturalnego oporu przed zmianą. Dlatego Centrum e-Zdrowia prowadziło bardzo intensywną kampanię edukacyjną, skierowaną zarówno do pacjentów, jak i lekarzy czy farmaceutów. Jej celem było pokazanie, czym jest e-recepta, jak ją wystawiać, jak otrzymywać oraz w jaki sposób realizować, a także ? jakie konkretne korzyści z niej wynikają. Widzimy efekty tych działań w postaci pozytywnej oceny e-recepty przez pacjentów. Wspominam o tym, bo zasada działania e-skierowania jest zbliżona do funkcjonowania e-recepty. Mam na myśli choćby możliwość odbioru tych dokumentów SMS-em lub e-mailem czy sposób ich realizacji na podstawie 4-cyfrowego kodu i numeru PESEL.

Z kolei dla pacjentów niezainteresowanych światem cyfrowym dostępne jest rozwiązanie bazujące na wydruku informacyjnym e-skierowania. Z perspektywy placówek medycznych wprowadzenie obsługi e-skierowań również jest teraz prostsze, bo nie muszą one ponownie integrować się z systemem e-zdrowia (P1), wystarczy zaopatrzenie się w moduł e-skierowania u dostawcy używanego systemu gabinetowego lub skorzystanie z udostępnionej przez Centrum e-Zdrowia darmowej aplikacji gabinet.gov.pl.

Jakie pytania i wątpliwości najczęściej zgłaszają lekarze?

Jednym z najczęstszych pytań lekarzy jest: Co się dzieje w przypadku, jeżeli wystawię pacjentowi e-skierowanie, a placówka, w której będzie chciał się potem zapisać, nie będzie jeszcze ich obsługiwała. Na szczęście na okres przejściowy, tj. do pełnego wdrożenia e-skierowań, wydruk informacyjny traktuje się na równi z dotychczasowym papierowym skierowaniem.

Oczywiście występują pewne wyzwania specyficzne dla e-skierowania, ale startujemy z zupełnie innego poziomu. Myślę więc, że e-skierowanie upowszechni się jeszcze szybciej niż e-recepta.

Jak w kilku zdaniach mogłaby Pani określić konkretne korzyści wynikające z e-skierowania? Zarówno dla pacjenta, jak i dla personelu ochrony zdrowia?

Korzyści wynikają z samej natury cyfryzacji, która umożliwia nieporównywalnie szybszy obieg i weryfikację danych, niż ma to miejsce w przypadku tradycyjnych rozwiązań. Poprawność e-skierowania, wystawionego w systemie, jest weryfikowana automatycznie i lekarz nie musi na to poświęcać aż tyle czasu. Tam, gdzie wymagane jest wystawienie skierowania przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, będzie to weryfikowała już platforma e-zdrowie (P1).

W momencie zapisu pacjenta e-skierowanie jest automatycznie blokowane w systemie e-zdrowie (P1), dzięki czemu nie ma ryzyka blokowania kolejek w kilku placówkach. To jest istotna korzyść dla pacjenta, który w takiej sytuacji nie będzie musiał wracać do lekarza z prośbą o poprawienie dokumentu.

Dużą korzyścią dla pacjentów jest również brak konieczności dostarczania tradycyjnego skierowania do placówki, w której chcemy zapisać się na wizytę lub zabieg. Wystarczy, że zadzwonimy do niej i podamy 4-cyfrowy kod oraz numer PESEL. To duże ułatwienie chociażby w czasie pandemii koronawirusa, gdzie ograniczamy kontakty bezpośrednie. Wiele porad specjalistycznych może się odbywać zdalnie, bez uszczerbku na ich jakości, ale barierą jest często papierowe skierowanie. Jeśli jednak lekarz POZ udzieli zdalnej wizyty i wystawi e-skierowanie, pacjent może się bez problemu zapisać do specjalisty i również zdalnie otrzymać niezbędną pomoc.

E-recepta, e-skierowanie i co dalej? Jakie jeszcze nowości mogą się pojawić w systemie opieki zdrowotnej?

Bardzo ważnym elementem cyfryzacji systemu opieki zdrowotnej będzie wdrożenie wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej. Właśnie rozpoczyna się pilotaż EDM i raportowanie zdarzeń medycznych. Dzięki temu będzie możliwe nie tylko udostępnienie szybkiego dostępu do e-dokumentacji, ale też zoptymalizowanie samego procesu przekazywania danych przez świadczeniodawców, poprzez stworzenie jednej centralnej bazy danych. Nasze rozwiązania istotnie odciążą personel medyczny z części rutynowych obowiązków administracyjnych.

Inne rozwiązania cyfrowe, nad którymi pracujemy, to m.in. centralna e-rejestracja i platforma do udzielania e-wizyt, które chcemy udostępnić pod koniec przyszłego roku.

Pracujemy też nad szeregiem mniejszych e-rozwiązań, które mogą przynosić korzyści zarówno dla kadry medycznej, jak i pacjentów.

DR HAB. AGNIESZKA KISTER, Dyrektor Centrum e-Zdrowia i pełnomocnik Ministra Zdrowia ds. Informatyzacji. Wcześniej dyrektor Departamentu e-Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia. Absolwentka Wydziału Prawa oraz Wydziału Nauk Politycznych na UMCS w Lublinie, a także Wydziału Zarządzania na SGH w Warszawie. Od wielu lat zajmuje się działaniami sektora publicznego na rzecz rozwoju e-zdrowia i telemedycyny w Polsce.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Dr hab. Agnieszka Kister: E-skierowanie to uproszczenie procesu kierowania pacjentów na wizyty i badania pochodzi z serwisu Świat Lekarza.