Los polskiej matki nigdy nie był lekki: za komuny byli pediatrzy, lecz nie było leków, teraz jest odwrotnie. Czy XVI Europejski Kongres Gospodarczy zmieni sytuację matek i chorych dzieci?

Wierzę, że tak, choć w programie kongresu nie znalazłem tematów w polskiej ochronie zdrowia już nieco zapomnianych, a ważnych dla uzdrowienia systemu, czyli w praktyce dla lepszej opieki nad pacjentem.

Pierwszym z nich był wypracowany podczas konferencji senator Beaty Małeckiej-Libery w senacie w latach 2018/2019 postulat o równym lub przynajmniej sprawiedliwszym dostępie do finansowania publicznego dla rosnącej sieci medycyny prywatnej. To miał być przełom systemowy, bardzo ważny dla poprawy codzienności polskich pacjentów. W odróżnieniu od państwowej ochrony zdrowia – w prywatnej nie ma kolejek, a jeśli już są, to zazwyczaj krótsze. Dlaczego więc nie dofinansować z budżetu Ministerstwa Zdrowia leczenia większej liczby pacjentów w placówkach prywatnych, szczególnie tych wymagających pilnej pomocy, której nie mogą uzyskać w POZ – choćby pediatrii dziecięcej? Zapewne ktoś wyliczył, że nas na to nie stać i tuż przed kampanią wyborczą 2019 postulat ten po prostu wyciszono.

Drugim tematem porzuconym i zapomnianym są „ubezpieczenia dodatkowe”, czyli system występujący w wielu krajach przeznaczony dla tych, którzy z publicznej ochrony zdrowia korzystać nie muszą i stać ich, by płacić większe pieniądze za leczenie w placówkach niepublicznych. Kto ma pieniądze, może do nich przystąpić, ale występuje wówczas z systemu publicznej ochrony zdrowia, naturalnie zabierając z niego wypracowaną składkę zdrowotną. Ponadto, w ramach „ubezpieczeń dodatkowych” personel pracujący w sieci placówek finansowanych w ten sposób też dokonuje wyboru i w publicznych szpitalach pracować nie może.

Zatem w jednym państwie obok systemu publicznego funkcjonuje niezależny od państwa system finansowany z ubezpieczeń dodatkowych, który jest nie tylko odciążeniem, ale także punktem porównawczym dla publicznej ochrony zdrowia. Pojawia się nie tylko konkurencyjna wobec publicznych szpitali oferta prywatna i otacza wyłączną opieką część pacjentów. O takich ubezpieczeniach, wzorowanych bodaj na modelu w Singapurze, było głośno w latach 2015/2016. Promował je m.in. były wiceminister Krzysztof Łanda.

System ubezpieczeń dodatkowych sprawdził się w Niemczech, miał też sporo politycznych zwolenników z obydwu największych polskich partii. Kiedy dawno temu rozmawiałem o tym z ministrem Łukaszem Szumowskim, miał wątpliwości, czy w Polsce będą chętni, by dobrowolnie płacić wyższe składki. To było jesienią przed pandemią.

Dziś, w moim przekonaniu, problemem nie jest wysokość składek, bo do wymiarów kosmicznych i nieograniczonych doprowadził je „Polski Ład”. Przyzwyczailiśmy się, że za zdrowie trzeba bardzo dużo płacić ale nie akceptujemy, że niewiele otrzymujemy w zamian. Jeśli więc politycy stworzyliby logiczne przepisy umożliwiające wliczanie ubezpieczeń zdrowotnych w koszty prowadzenia firm lub odpisywanie wydatków na ochronę zdrowia od podatków, niezależne sieci opieki medycznej mogłyby powstać w 1–2 lata.

Te dwa zapomniane postulaty dzieli ok. 10 lat, a łączy intuicja analityków, że system publiczny nie powinien mieć monopolu na zdrowie. Czy rozbicie monopolu publicznego lecznictwa skróciłoby kolejki, choćby do pediatrów? Odpowiedź zna każdy z Czytelników.

Paweł Kruś
Wydawca

Artykuł Gdzie już byliśmy? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Podczas XVI Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach nie zabraknie panelu poświęconego ochronie zdrowie. Czy któryś z zaproszonych ekspertów zada bardzo ważne pytanie: Quo vadis, polska pediatrio?

Ja to pytanie zadaję sobie już od dawna: jako dziennikarka, płatniczka składek, a przede wszystkim jako matka. Choć mieszkam w dużym mieście, w którym – przynajmniej teoretycznie – nie powinnam mieć problemów z dostępem do pediatry „na NFZ”, to notorycznie zderzam się z górą lodową. Ta góra lodowa nazywa się „Brak”: „Brak numerków” i „Brak pediatry”.

Kiedy moi synowie (dziś 6 i 8 lat) przyszli na świat, w naszej przychodni pracowało 5–6 pediatrów. Dostanie się na wizytę do któregoś z nich nie stanowiło problemu. Dziś etaty zmniejszyły się o połowę, a to i tak marzenie, aby wszyscy pracowali codziennie po kilka godzin. W rejestracji najczęściej słyszę, że „Nie ma już numerków”, „Jest jeden lekarz i to tylko przez dwie godziny” albo wręcz, że „Nie ma dziś żadnego pediatry”. Nie „już”. Wcale. Jak to możliwe? Gdy o to pytam, uzyskuję zdawkową odpowiedź: „Miał być doktor X, ale zadzwonił, że dziś go nie będzie”. Odpowiadam: „Dziecko ma 40 stopni gorączki, co mam zrobić?”. „Nie wiem, nie ja ustalam grafik, proszę jechać na pogotowie”.

Na pogotowiu w dni robocze pomoc można uzyskać po godz. 18, a był środek dnia i tygodnia. Jak zwykle kończą się w moim przypadku takie historie? Wizytami prywatnymi. Mam jednak pełną świadomość, że nie każdy rodzic może sobie na to pozwolić. Wręcz nie powinien, jeśli jest częścią systemu, tzn. opłaca składki. Ale ten system nie działa jak należy. Ostatnio, gdy moja znajoma – należąca do tego samego POZ-u, co my – też nie mogła dostać się z chorym synem na wizytę z powodu „braku pediatry”, zrobiła przy rejestracji awanturę. Dziecko było po operacji, kontrolną wizytę pediatryczną w POZ-ie wskazano w zaleceniach. Znajoma wezwała kierowniczkę placówki; w ciągu 30 minut pediatra w magiczny sposób zmaterializował się na miejscu. Czy jednak tak to powinno wyglądać? Co dalej? Dokąd zmierzamy?

Już od wielu lat polska pediatria przeżywa kryzys. Kolejne oddziały pediatryczne są zamykane. Czasem (podobno) z powodu braku dzieci, ale nie to jest esencją tego felietonu. Wciąż wracamy do sedna sprawy, a mianowicie do pytania, jak w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej zatrzymać (!) dobrych specjalistów. Lekarzy, owszem, kształcimy – prezes Naczelnej Izby Lekarskiej poinformował, że w Polsce uczy się już o 120 proc. więcej lekarzy niż 25 lat temu. Chodzi jednak o to, żebyśmy kształcili ich dla siebie, a nie dla zagranicznych pacjentów, którzy potem zamiast nas będą korzystać z ich wiedzy oraz umiejętności.

Kryzys polskiej ochrony zdrowia jest faktem; kontrolerzy NIK alarmują, że również w publicznej opiece stomatologicznej panuje impas, a przecież to tylko jedna z wielu kropli drążących skałę zapaści. Potwierdzam: zęby leczymy prywatnie. Dobra wiadomość jest taka, że w Polsce wybitnych lekarzy nie brakuje. Zła jest taka, że wciąż mamy ich za mało. Pediatrów również.

Czy ktoś spróbuje pochylić się nad powyższymi dylematami podczas XVI Europejskiego Kongresu Gospodarczego? W czasie debaty „System ochrony zdrowia w Polsce”, w której udział weźmie minister Izabela Leszczyna, mają być omawiane takie tematy jak kluczowe kompetencje, których dziś brakuje w naszym systemie, kwestie związane z zarządzaniem, finansowaniem, kadrami. Po pierwsze pacjent – co to oznacza w praktyce? – to kolejne pytanie, które ma zostać zadane. „Bez efektywnie działającego systemu publicznego nie będzie działać system prywatny” – twierdzą eksperci zaproszeni do dyskusji. Pełna zgoda. Pytanie, jak to rozwiązać, wciąż pozostaje otwarte.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca światlekarza.pl

Artykuł Dokąd zmierzamy? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.