Rozmowa z dr. hab. Krzesimirem Ciurą, laureatem Nagrody Złoty OTIS 2026 „Za osiągnięcia w farmacji w roku 2025″

• W których obszarach diagnostyki laboratoryjnej cyfryzacja zmienia sposób pracy?
• Istnieją wciąż etapy analizy, których nie da się zautomatyzować?
• Jak zmienia się rola diagnosty w świecie algorytmów?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr hab. Krzesimir Ciura pracuje tam, gdzie kończą się możliwości tradycyjnych metod. Na styku eksperymentu i nowoczesnych technologii powstają dziś rozwiązania, które przyśpieszają odkrywanie nowych leków. W tym procesie pan doktor ma swój istotny udział; jego badania pokazują, że przyszłość farmacji nie należy ani wyłącznie do laboratoriów ani algorytmów, lecz do ich rozsądnego połączenia.

Artykuł Jak algorytmy zmieniają pracę diagnostów laboratoryjnych? Dr. hab. Krzesimir Ciura pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Małgorzatą Maciążek-Jurczyk, laureatką Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za dorobek życia w farmacji

• Kiedy farmaceuta najczęściej „ratuje” terapię pacjenta?
• Które interakcje lekowe są dziś najbardziej niedoceniane klinicznie i które budzą największy niepokój?
• Jakie błędy w farmakoterapii najczęściej udaje się wychwycić dopiero na etapie analizy farmaceutycznej?
• Jak powinna wyglądać w idealnym modelu opieki współpraca lekarza i farmaceuty?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Małgorzata Maciążek-Jurczyk od 2016 roku jest kierownikiem Katedry i Zakładu Farmacji Fizycznej, Wydziału Nauk Farmaceutycznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Koordynuje prace badawcze prowadzące do opracowania nowych metod fizykochemicznych w celu miniaturyzacji narzędzi analitycznych i redukcji zużycia odczynników organicznych, zgodnie z zasadą tzw. „zielonej chemii”. W 150 pracach naukowych poświęca sporo miejsca m.in. zastosowaniu nanocząstek w terapii wielolekowej, wykorzystaniu liposomów w preparatach kosmetycznych i modyfikacji białek macierzy pozakomórkowej w procesie powstawania nowotworów.

Artykuł Współpraca lekarza i farmaceuty może uratować terapię. Prof. Małgorzata Maciążek-Jurczyk pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Nowoczesne techniki analityczne pozwalają szybko dostarczać coraz lepszych i bardziej informatywnych danych, a metody uczenia maszynowego pozwalają wykrywać zależności, których klasyczna analiza nie dostrzega – uważa dr hab. Krzesimir Ciura, adiunkt w Katedrze i Zakładzie Chemii Fizycznej, Wydział Farmaceutyczny, GUMed

NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA OSIĄGNIĘCIA W FARMACJI W ROKU 2025

W swoich badaniach zajmuje się pan m.in. przewidywaniem właściwości kandydatów na leki jeszcze przed badaniami klinicznymi. Jak bardzo takie podejście realnie skraca dziś drogę od pomysłu do gotowej terapii?

W klasycznym ujęciu cały proces od pomysłu do terapii trwa ok. 10–15 lat, natomiast dzięki metodom obliczeniowym i testom in vitro możemy znacząco przyspieszyć fazę odkrywania i optymalizacji kandydatów. Bardzo trudno jest jednak dokładnie określić, o ile takie narzędzia skracają czas od pomysłu do wdrożenia, ponieważ każdy projekt jest inny i wiąże się z odmiennymi wyzwaniami, a dodatkowo nie zawsze kończy się sukcesem. Pewną miarą może być na przykład zwiększenie liczby kandydatów wiążących się z celem molekularnym, które dzięki dokowaniu molekularnemu może wzrosnąć nawet kilkukrotnie.

Dobrym przykładem przyspieszenia jest rozwój leku Paxlovid w czasie pandemii COVID-19, gdzie od momentu pojawienia się wirusa do wprowadzenia terapii minęło ok. 1,5–2 lat. Było to możliwe między innymi dzięki temu, że cel molekularny był dobrze poznany na podstawie wcześniejszych badań nad wirusem SARS, co znacząco przyspieszyło etap projektowania, a także dlatego że badania kliniczne były prowadzone w sposób równoległy i przyspieszony, przy dużym wsparciu regulacyjnym i organizacyjnym. Dlatego należy traktować ten przypadek jako wyjątkowy, ale jednocześnie pokazujący jak szybko, przy odpowiedniej wiedzy i narzędziach, możliwy jest transfer badań do realnej terapii.

Nowoczesna farmacja coraz częściej opiera się na modelach i symulacjach. Czy pana zdaniem jesteśmy blisko momentu, w którym komputer „wybierze” najlepszy lek szybciej niż tradycyjne laboratorium?

Modele i symulacje odgrywają dziś coraz większą rolę w odkrywaniu leków, ale nie spodziewałbym się, że komputer w najbliższym czasie całkowicie „zastąpi” tradycyjne laboratorium. Kluczowym ograniczeniem jest złożoność tzw. przestrzeni chemicznej, w której porusza się farmacja. Jest ona praktycznie niewyczerpana, a duża jej część pozostaje wciąż niezbadana. W efekcie nawet najbardziej zaawansowane algorytmy uczą się tylko na dostępnych danych i mają ograniczoną zdolność do ekstrapolacji. Dlatego nie sądzę, aby komputer w najbliższym czasie całkowicie zastąpił laboratorium. W praktyce obserwujemy raczej zmianę podejścia: komputer nie zastępuje eksperymentu, ale go ukierunkowuje – pozwala lepiej próbkować tę złożoną przestrzeń chemiczną i efektywniej się w niej poruszać, zawężając obszar poszukiwań do najbardziej obiecujących regionów. Ostateczna weryfikacja nadal musi jednak odbywać się w laboratorium i w badaniach klinicznych.

Pracuje pan na styku nauki i przemysłu. Co jest dziś największym wyzwaniem w przełożeniu wyników badań laboratoryjnych na realne zastosowania w produkcji leków?

Największym wyzwaniem w przełożeniu wyników badań laboratoryjnych na realne zastosowania jest dziś zapewnienie bezpieczeństwa. W warunkach laboratoryjnych często obserwujemy obiecujące efekty biologiczne, natomiast dopiero na kolejnych etapach ujawniają się kwestie związane z działaniem poza celem terapeutycznym i związaną z tym toksycznością. Dodatkowym wyzwaniem jest też tzw. luka translacyjna – to, co działa w modelu komórkowym czy zwierzęcym, często nie przekłada się bezpośrednio na człowieka, co czyni ocenę bezpieczeństwa największym wyzwaniem.

W pana pracy kluczową rolę odgrywają zaawansowane techniki analityczne. Co dla laika byłoby najbardziej zaskakujące w tym, jak „sprawdza się” nową cząsteczkę zanim trafi do badań klinicznych?

Z perspektywy osoby zajmującej się wczesnym profilowaniem właściwości bio-fizyko-chemicznych najbardziej zaskakujące może być zastosowanie niektórych metod analitycznych. Generalnie w testach staramy się jak najlepiej odwzorowywać środowisko biologiczne, tak aby warunki eksperymentalne były jak najbliższe temu, co chcemy badać.

Całkowitym przeciwieństwem jest chromatografia w stanie nadkrytycznym, gdzie stosowana jest faza ruchoma w postaci dwutlenku węgla w stanie nadkrytycznym, czyli fluidu. To środowisko jest całkowicie niebiologiczne, a mimo to dostarcza użytecznych informacji dotyczących polarności cząsteczki, które korelują z jej przenikaniem przez bariery biologiczne.

Gdyby miał pan wskazać jeden kierunek, który w najbliższych latach najbardziej zmieni farmację: będzie to sztuczna inteligencja, nowe technologie analityczne czy zupełnie coś innego?

Z mojej perspektywy jako osoby zajmującej się łączeniem wyników badań eksperymentalnych z informacjami o strukturze trudno wskazać jeden dominujący kierunek. Uczenie maszynowe i sztuczna inteligencja mają ogromny potencjał i już dziś zmieniają sposób, w jaki analizujemy dane i projektujemy nowe związki. Natomiast skuteczność tych metod jest bezpośrednio uzależniona od jakości i zakresu danych. Bez wiarygodnych, dobrze zaprojektowanych eksperymentów nawet najbardziej zaawansowane algorytmy nie będą w stanie dalej się rozwijać.

Stąd w mojej ocenie największa zmiana nie wynika z jednej technologii, ale z ich integracji. Nowoczesne techniki analityczne pozwalają szybko dostarczać coraz lepszych i bardziej informatywnych danych, a metody uczenia maszynowego pozwalają wykrywać zależności, których klasyczna analiza nie dostrzega. Przyszłość farmacji będzie więc oparta na ścisłej współpracy tych dwóch obszarów, ponieważ dopiero ich połączenie pozwala w pełni wykorzystać potencjał.

Artykuł Komputer nie zastąpi laboratorium, ale zmienia zasady gry pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Antybiotyki są jednym z fundamentów nowoczesnej medycyny, a ich dostępność coraz częściej staje się wyzwaniem dla Europy. O roli producentów w zapewnianiu bezpieczeństwa antybiotykoterapii, odpowiedzialności biznesu wobec interesu publicznego oraz konieczności traktowania antybiotyków jako dobra strategicznego rozmawiamy z Karoliną Demus, prezes zarządu Sandoz Polska – firmy wyróżnionej Nagrodą Zaufania Złoty OTIS 2026

NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA ROZWIJANIE BEZPIECZEŃSTWA LEKOWEGO W DZIEDZINIE ANTYBIOTYKOTERAPII

Zapewnienie bezpieczeństwa lekowego w obszarze antybiotykoterapii, rozumianego jako nieprzerwany dostęp do ratujących życie antybiotyków, to dziś jedno z kluczowych wyzwań zdrowia publicznego. Jaką rolę w umacnianiu tak rozumianego bezpieczeństwa odgrywają producenci leków?

Antybiotyki to leki ratujące życie; stosowane są nie tylko w leczeniu zakażeń, ale również w onkologii czy procedurach chirurgicznych, dlatego ich dostępność nie może być kwestią przypadku ani wyłącznie rachunku ekonomicznego. Kluczowa rola antybiotyków uwidacznia się szczególnie w momentach zwiększonego zapotrzebowania lub zakłóceń w łańcuchach dostaw, gdy od ich dostępności zależy bezpieczeństwo bardzo dużych grup pacjentów. Właśnie w tym miejscu odpowiedzialność producentów spotyka się z interesem publicznym: bezpieczeństwo lekowe wymaga długofalowych inwestycji, stabilnej produkcji i decyzji podejmowanych z myślą o pacjentach oraz systemie, a nie tylko o krótkoterminowych korzyściach.

Sandoz ma 80 lat doświadczenia w produkcji antybiotyków i właśnie to długoterminowe zaangażowanie wyróżnia nas na tle konkurencji. Dziś jesteśmy ostatnim producentem kluczowych antybiotyków (penicylin) na rynku europejskim – w naszym zakładzie antybiotyków w Austrii odbywają się wszystkie etapy produkcji. Co więcej, Sandoz w ostatnich latach zainwestował ponad 150 mln euro w zwiększanie swoich możliwości wytwórczych, dzięki czemu możliwe jest wytwarzanie 4400 ton substancji czynnych (API), co przekłada się na 240 mln opakowań antybiotyków rocznie. Szczególną uwagę poświęciliśmy rozwojowi form pediatrycznych, które są kluczowe w terapii dzieci, a jednocześnie należą do najbardziej wymagających technologicznie.

Warto podkreślić, że działalność produkcyjna Sandoz w Europie ma znacznie szerszy wymiar. Poza kluczową fabryką w Austrii mamy łącznie 11 zakładów produkcyjnych zlokalizowanych w różnych europejskich krajach. Istotną rolę w tej sieci odgrywa Polska – zarówno zakład w Strykowie pod Łodzią, jak i w Warszawie – stanowią one bowiem ważne elementy europejskiego zaplecza produkcyjnego Sandoz, wzmacniając bezpieczeństwo dostaw i dostępność leków na rynkach regionu. Na rozbudowę i unowocześnienie zakładów w Polsce zainwestowaliśmy ponad miliard zł. Każdego roku produkujemy i pakujemy w nich ok. 25 miliardów tabletek, które trafiają do pacjentów w ponad 100 krajach, w tym na rodzimy rynek. Czyni to Polskę jednym z kluczowych ogniw globalnego łańcucha dostaw Sandoz i stanowi istotny wkład w bezpieczeństwo lekowe – zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.

Jakie działania regulacyjne mogłyby w pani ocenie najlepiej wesprzeć rozwój i utrzymanie stabilnej produkcji antybiotyków w Europie?

Utrzymanie stabilnej produkcji antybiotyków w Europie wymaga dziś zmiany podejścia regulacyjnego – przede wszystkim odejścia od traktowania antybiotyków jak „zwykłych” leków generycznych. W naszej ocenie antybiotyki powinny być traktowane jako dobra o znaczeniu strategicznym. Wymaga to przyjęcia długoterminowej perspektywy regulacyjnej, której celem będzie zabezpieczenie dostępności leków również w przyszłości, a nie wyłącznie osiąganie krótkoterminowych oszczędności tu i teraz, które mogą prowadzić do sytuacji, w których produkcja staje się ekonomicznie nieopłacalna, a kolejni wytwórcy wycofują się z rynku.

Niskie ceny w przetargach publicznych mogą wyglądać atrakcyjnie z perspektywy budżetu w danym roku, ale w dłuższej perspektywie prowadzą do erozji zdolności produkcyjnych w Europie i zwiększają ryzyko braków leków. Istotnym elementem tej zmiany powinno być zatem przedefiniowanie kryteriów przetargowych, tak aby obok ceny uwzględniały one bezpieczeństwo dostaw, dywersyfikację źródeł, miejsce produkcji czy dostęp do substancji czynnych. Oparcie systemu wyłącznie na najtańszej ofercie zwiększa zależność od ograniczonej liczby dostawców API, często zlokalizowanych w Azji, co czyni cały system podatnym na zakłócenia. W tym kontekście rozwiązaniem mogłoby być również tworzenie strategicznych rezerw antybiotyków produkowanych w Europie.

Jakie zatem działania podejmuje Sandoz, aby wzmacniać pozycję firmy i stabilność dostępności leków na rynku krajowym?

Wzmacnianie pozycji Sandoz na rynku krajowym i zapewnianie stabilnej dostępności leków opieramy na konsekwentnej strategii długoterminowej, zarówno w obszarze portfolio, jak i produkcji. Jednym z kluczowych czynników jest wykorzystanie tzw. złotej dekady, czyli okresu wygasania wielu istotnych patentów. Daje nam to unikatową możliwość szybkiego wprowadzania na rynek nowoczesnych, a jednocześnie bardziej przystępnych cenowo terapii, co bezpośrednio przekłada się na szerszy dostęp pacjentów do leczenia.

Dla przykładu: w samym 2025 r. wprowadziliśmy 5 nowych leków biologicznych biorównoważnych i zależy nam na utrzymaniu wysokiej dynamiki rozwoju szczególnie w obszarach, w których potrzeby zdrowotne rosną najszybciej, takich jak: immunologia, neurologia, onkologia, okulistyka czy kardiologia. Obecnie w naszym portfolio znajduje się 13 leków biologicznych biorównoważnych, a aż 32 kolejnych cząsteczek pozostaje w fazie rozwoju. To pokazuje skalę naszego zaangażowania w dalszą rozbudowę oferty terapeutycznej. Równolegle intensywnie inwestujemy w zwiększanie zdolności wytwórczych w Europie. W ostatnich latach przeznaczyliśmy ponad miliard euro na rozbudowę zintegrowanej infrastruktury w Słowenii. Uzupełnieniem tych działań było przejęcie za 300 mln dolarów ośrodka rozwoju i produkcji biologicznej w Tuluzie (Francja).

Dodatkowo powołaliśmy nową globalną jednostkę, której zadaniem jest przyśpieszenie rozwoju biznesu leków biologicznych biorównoważnych oraz dalsze wzmacnianie portfolio generycznego z myślą o stabilności i przewidywalności dostaw.

Artykuł Antybiotyki to fundament współczesnej medycyny pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Gedeon Richter świętuje 125-lecie działalności, podsumowując historię od niewielkiej apteki do międzynarodowej firmy farmaceutycznej obecnej na pięciu kontynentach i oferującej swoje produkty w ponad 100 krajach

Jubileusz podkreśla zarówno innowacyjne osiągnięcia naukowe, jak i działanie firmy na rzecz poszerzania dostępności terapii dla pacjentów na całym świecie.

Historia i międzynarodowy rozwój

Założona w 1901 roku przez farmaceutę Gedeona Richtera apteka „Pod Orłem” szybko rozwinęła się w innowacyjne przedsiębiorstwo o międzynarodowych ambicjach. Już w 1902 roku firma wprowadziła autorski preparat oparty na adrenalinie, pokazując, że badania naukowe mogą być skutecznie przekuwane w innowacyjne terapie.

Wczesne specjalizacje (głównie w ginekologii) stworzyły fundament pod dziedziny, które do dziś definiują mocne strony firmy. W kolejnych latach firma rozwijała się dynamicznie, tworząc nowoczesną fabrykę w Kőbányi co pozwoliło na uruchomienie produkcji na dużą skalę i przyśpieszyło rozwój działalności badawczej. Opatentowany na początku XX wieku pionierski lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, będący jedną z form aspiryny oraz środek dezynfekcyjny w postaci tabletek nadtlenku wodoru odegrały znaczącą rolę w medycynie i przyniosły firmie międzynarodowy rozgłos.

Ekspansję międzynarodową Gedeon Richter rozpoczął już w 1908 roku, a w 1923 roku uruchomił pierwszą spółkę zależną za granicą. Do końca lat 20. produkty Richtera były obecne już nie tylko w Europie, ale także w Ameryce Południowej i części Azji. Otwarcie na świat stało się jednym z kluczowych elementów tożsamości firmy i pozostaje centralnym filarem jej strategii od ponad 100 lat.

Wizjonerski rozwój niezależnie od trudnych czasów

Firma przetrwała dramatyczne wydarzenia XX wieku, w tym wojny i zmiany gospodarczo-polityczne. Mimo to działalność badawcza była kontynuowana, co zaowocowało m.in. fermentacyjną produkcją witaminy B12 (1956) oraz powstaniem kolejnych nowych produktów zyskujących międzynarodowe uznanie.

Nowa era innowacji rozpoczęła się pod koniec lat 50. W tym okresie opracowano ważne produkty, pierwszy lokalnie wytwarzany środek antykoncepcyjny (1966) oraz innowacyjny lek poprawiający krążenie mózgowe oparty na autorskiej substancji czynnej winpocetynie (1977), który stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek firmy na rynkach międzynarodowych.

Utworzenie w kolejnych dekadach ośrodków badań farmakologicznych i biotechnologicznych pozwoliło na dalsze przełomowe osiągnięcia spółki, stworzyło solidne zaplecze naukowe i wzmocniło bazę wiedzy pozycjonując firmę w czołówce możliwości badawczo-rozwojowych w Europie.

Nowoczesna globalna firma oparta o naukę

Na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. Gedeon Richter wkroczył w nową fazę rozwoju jako notowana na giełdzie grupa farmaceutyczna. Firma kontynuowała ekspansję międzynarodową, otwierała nowe biura i zakłady produkcyjne oraz nawiązywała współprace, które poszerzały i jej zasięg geograficzny, i zasięg prowadzonych prac badawczych.

Dziś Gedeon Richter, spółka z międzynarodowym kapitałem, inwestuje około 10 proc. rocznych przychodów w badania i rozwój. Wprowadza innowacyjne terapie w obszarze zdrowia kobiet i neuropsychiatrii, w której autorskie badania nad ośrodkowym układem nerwowym zaowocowały międzynarodowym uznaniem. Wejście spółki w obszar biotechnologii, obejmujące m.in. nagradzane leki biopodobne, dodatkowo potwierdza jej zaangażowanie w rozwój zaawansowanych platform terapeutycznych oraz długoterminowe inwestycje w naukę.

Obecnie portfolio Gedeon Richter obejmuje ochronę zdrowia kobiet, terapie dotyczące ośrodkowego układu nerwowego, biotechnologię oraz ogólne leki generyczne, w Polsce silnie reprezentowane przez szeroki wachlarz leków kariometabolicznych. Firma produkuje również substancje czynne (API) w Europie, wspierając bezpieczeństwo lekowe regionu. Centra badawcze i działalność komercyjna firmy widoczne są dziś na wielu kontynentach. Pomimo tak rozległej działalności i niezwykle dynamicznego rozwoju firma nadal kieruje się wartościami wyznaczonymi przez jej założyciela: ciekawością naukową, zaangażowaniem na rzecz pacjentów i wiarą w siłę innowacji.

W Polsce spółka jest obecna od 1994 roku, zatrudnia ponad 850 osób. Siedziba główna firmy mieści się w Grodzisku Mazowieckim. Zlokalizowane tam centrum badawcze jest jednym z największych baz rozwojowych firmy w regionie, a zakład produkcyjny jest obecnie rozbudowywany w ramach największej inwestycji Gedeon Richter w Polsce.

125 lat patrzenia w przyszłość

125-letnia historia Gedeon Richter to przykład konsekwentnego łączenia innowacji, rozwoju i globalnego zasięgu, z misją zapewniania pacjentom na całym świecie dostępu do nowoczesnych terapii i poprawy jakości życia.

Artykuł Od małej apteki do globalnych terapii – 125 lat rozwoju, innowacji i budowania zasięgu Gedeon Richter pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Współczesna farmacja, która opiera się na nauce, technologii i współpracy z klinicystami, potrzebuje autorytetów. Jednym z nich jest prof. dr hab. n. farm. Małgorzata Maciążek-Jurczyk, kierownik Katedry i Zakładu Farmacji Fizycznej Wydziału Nauk Farmaceutycznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego

NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA DOROBEK ŻYCIA W FARMACJI

Nagroda Zaufania Złoty OTIS za dorobek życia to szczególne wyróżnienie. Kiedy patrzy pani na swoją wieloletnią drogę zawodową, które momenty uważa pani za najważniejsze?

Droga zawodowa, którą konsekwentnie podążam, trwa już ponad dwie dekady. Od momentu rozpoczęcia mojej „przygody z nauką” stawiam na nieustające pogłębianie wiedzy i rozwój praktycznych umiejętności. Dlatego do najważniejszych i najbardziej przełomowych momentów w karierze zawodowej, które bezpośrednio przełożyły się na jakość mojej pracy, mogę zaliczyć wyjazdy na konferencje krajowe i zagraniczne, kursy i szkolenia udoskonalające. Udział w konferencjach zawsze pozwalał mi śledzić najnowsze trendy oraz wymieniać się doświadczeniami z ekspertami z różnych środowisk. Z kolei kursy i szkolenia dały mi przestrzeń do systematycznego doskonalenia kompetencji, zdobywania nowych kwalifikacji oraz poszerzania perspektywy zawodowej.

Szczególne znaczenie ma dla mnie mój roczny staż post-doc, który odbyłam w University of Waterloo w Kanadzie, co do dziś postrzegam jako wyjątkową okazję na rozwój – zarówno zawodowy, jak i osobisty. Praca w międzynarodowym środowisku umożliwiła mi poznanie innych standardów i metod pracy oraz kultury organizacyjnej. Nauczyła mnie elastyczności, otwartości i skutecznej komunikacji w zróżnicowanym pod względem naukowym zespole. To właśnie te momenty – pełne wyzwań, inspiracji i intensywnej nauki – w mojej ocenie wykształciły mnie jako specjalistę i motywują do dalszego rozwoju. Uważam, iż zdobyte doświadczenia nie tylko wzbogaciły moje kompetencje, ale także zainspirowały mnie do wprowadzania nowych rozwiązań i podnoszenia jakości wykonywanych obowiązków, co w pracy wykorzystuję do dziś.

Pani badania nad interakcjami lek–białko stały się ważnym punktem odniesienia w farmacji klinicznej. Dlaczego są one tak istotne z punktu widzenia praktyki terapeutycznej?

Ponieważ pozwalają przewidywać skuteczność i bezpieczeństwo terapii, optymalizować dawkowanie oraz minimalizować ryzyko działań niepożądanych. Stanowią one fundament racjonalnej i odpowiedzialnej farmakoterapii. Znaczenie tych badań w praktyce terapeutycznej można rozpatrywać na kilku poziomach.

Po pierwsze, wpływ na farmakokinetykę leku, gdyż tylko niezwiązana z białkiem część cząsteczki może przenikać do tkanek, oddziaływać z receptorem i wywoływać efekt terapeutyczny, co ma szczególne znaczenie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.

Po drugie, ryzyko interakcji między lekami, szczególnie podczas polifarmakoterapii; znajomość mechanizmów tych interakcji pozwala właściwie zaplanować terapię skojarzoną i monitorować stan pacjenta w sposób bardziej świadomy.

Po trzecie, zmiana stopnia wiązania leków w szczególnych stanach klinicznych, co może wymagać indywidualizacji dawkowania. Z tego powodu badania nad interakcjami lek–białko mogą stanowić podstawę medycyny spersonalizowanej.

I wreszcie, po czwarte, projektowanie nowych leków, co w szczególności wymaga zrozumienia mechanizmów wiązania potencjalnych, przyszłych leków z białkami. Taka wiedza może ułatwić otrzymanie cząsteczek o korzystniejszych właściwościach farmakokinetycznych, przewidywalnym profilu działania i mniejszym ryzyku interakcji.

W ciągu ostatnich dekad farmacja przeszła ogromną transformację. Co pani zdaniem zmieniło się w niej najbardziej zarówno w obszarze nauki, jak i codziennej praktyki?

Ogromna transformacja farmacji w ciągu ostatnich dekad związana jest głównie z postępem w obszarze nauki, rozwojem biotechnologii, cyfryzacji i rozszerzeniem kompetencji farmaceutów. Duże znaczenie mają tutaj również przemiany społeczne, które w niebagatelny sposób wpływają na odbiór farmacji jako nauki oraz farmaceutów jako ważnych pracowników systemu ochrony zdrowia. W wyniku tych przemian farmacja stała się dziedziną bardziej interdyscyplinarną, zaawansowaną technologicznie i silniej osadzoną w praktyce klinicznej niż kiedykolwiek wcześniej. Obecnie projektowanie leków często opiera się na analizie struktury molekularnej celu terapeutycznego i modelowaniu komputerowym, a nie wyłącznie na metodzie prób i błędów.

Coraz większe znaczenie ma także zmiana w podejściu do farmakoterapii – indywidualizacja terapii, czyli skoncentrowanie się nie tylko na produkcie lecz także na pacjencie. Obejmuje to uwzględnianie profilu genetycznego pacjenta, jego wieku, chorób współistniejących czy metabolizmu leków. Do zwiększenia bezpieczeństwa terapii przyczyniają się również technologie cyfrowe wspomagające dostęp naukowców do aktualnych baz danych i wiedzy, co w konsekwencji ułatwia ujednolicanie standardów leczenia. I co najważniejsze, dziś farmaceuci postrzegani są jako partnerzy w procesie leczenia, a nie jedynie jako osoby realizujące receptę. Ich rola znacznie się poszerzyła, począwszy od uczestniczenia w zespołach terapeutycznych, prowadzenia przeglądów lekowych, monitorowania interakcji i działań niepożądanych po opiekę farmaceutyczną czy edukację zdrowotną.

Przez lata pracy naukowej i dydaktycznej kształciła pani kolejne pokolenia farmaceutów. Co uważa pani za kluczowe w przekazywaniu wiedzy i odpowiedzialności zawodowej młodym ludziom?

To prawda, kolejne lata pracy naukowej i dydaktycznej to przede wszystkim kształcenie kolejnych pokoleń farmaceutów. Niezmiennie moim głównym celem dydaktycznym było i jest przekazywanie solidnych podstaw z zakresu nauk podstawowych, które – w moim przekonaniu – stanowią fundament zarówno procesu kształcenia, jak i działalności naukowej. To właśnie one umożliwiają zrozumienie fundamentalnych mechanizmów i zasad, które znajdują bezpośrednie zastosowanie w codziennej praktyce zawodowej farmaceuty.

Jednocześnie szczególną wagę przywiązuję do rozwijania kompetencji miękkich. Priorytetem zawsze była dla mnie umiejętność komunikacji, budowania relacji oraz kształtowania postawy opartej na zaufaniu – wartości niezwykle istotnych w zawodzie farmaceuty, ale również uniwersalnych w każdej pracy opartej na odpowiedzialności i współpracy z drugim człowiekiem. Ważne jest też wskazywanie młodym ludziom, że nowe rozwiązania, nowatorskie technologie i nowoczesne podejście do nauki nie są problemem czy zagrożeniem, ale szansą na jeszcze pełniejsze zrozumienie otaczającego nas świata.

Dorobek życia to nie tylko publikacje i tytuły, ale także wpływ na rozwój dziedziny. Z czego jest pani najbardziej dumna?

Dziś największą satysfakcję i powód do dumy daje mi fakt, że wraz z osobami, z którymi od lat współpracuję, osobami, które w pełni rozumieją istotę podejmowanych zagadnień, konsekwentnie rozwijamy i kontynuujemy moje zainteresowania naukowe, kierując się przy tym zasadami tzw. zielonej chemii. Obejmuje to prowadzenie badań nad zastosowaniem zarówno tradycyjnych, jak i nowatorskich technik analitycznych, opracowywanie nowych metod fizykochemicznych, których celem jest miniaturyzacja narzędzi analitycznych, ograniczenie zużycia potencjalnie toksycznych odczynników organicznych oraz jednoczesne zwiększenie zakresu i jakości uzyskiwanych informacji. Stanowi to jeden z czynników wpływających na rozwój dziedziny.

Gdyby miała pani wskazać jedną wartość, która powinna zawsze towarzyszyć pracy farmaceuty i naukowca, co byłoby dla pani najważniejsze?

Moim priorytetem od zawsze była umiejętność pracy zespołowej, ponieważ jestem przekonana, że bez zaangażowanego i świadomego zespołu nie sposób zbudować wartościowego dorobku naukowego. Uważam to za ważny element etosu pracy naukowca. Publikacje, stopnie i tytuły naukowe są oczywiście istotnym elementem kariery, jednak dla mnie na pierwszym miejscu zawsze stali ludzie – współpracownicy, z którymi wspólnie realizowałam cele badawcze. Świadomość, że idee, które wspólnie rozwijamy, są twórczo kontynuowane i udoskonalane przez kolejne osoby, stanowi dla mnie największą wartość i nadaje sens.

Artykuł Farmaceuci są dziś postrzegani jako partnerzy w procesie leczenia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Poseł Tadeusz Chrzan z Komisji Zdrowia Sejmu RP, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Suwerenności Lekowej Polski, w rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską

W ostatnim czasie kwestia bezpieczeństwa lekowego Polski w debacie publicznej pojawia się dość często, dlaczego jednak nie idą za tym konkretne decyzje? Co jest główną barierą – brak pieniędzy, woli czy czegoś jeszcze innego?

Ma Pani rację; od pewnego czasu bezpieczeństwo lekowe jest wyraźnie obecne w debacie publicznej, ale wciąż trudno o jednoznaczną odpowiedź na pytanie, dlaczego nie stoją za tym konkretne działania. Myślę, że wynika to z kilku nakładających się na siebie czynników. Z jednej strony mamy interesy dużych koncernów farmaceutycznych, które nie zawsze są zbieżne z interesem krajowym. Rozwój produkcji w Polsce i wzmacnianie rodzimego przemysłu oznaczałoby ograniczenie części tego rynku, a więc i kapitału, co może być jedną z barier. Z drugiej strony niezrozumiała pozostaje dla mnie – i, jak sądzę, dla wielu osób zajmujących się tym tematem – bierność władz. Tym bardziej że nie chodzi o brak pieniędzy; w pierwotnym Krajowym Planie Odbudowy przewidziano niemal 140 mln euro na budowę fabryki substancji czynnych oraz rozwój produkcji leków generycznych i biologicznych. To były konkretne fundusze, które mogły realnie wpłynąć na bezpieczeństwo lekowe.

Ale?

Po zmianie władzy Ministerstwo Rozwoju i Technologii zrezygnowało z tego, a pieniądze w marcu 2024 roku zostały przesunięte na… elektromobilność. To decyzja trudna do zrozumienia, zwłaszcza w kontekście doświadczeń pandemii i przerwanych łańcuchów dostaw. Bezpieczeństwo lekowe nie jest wyłącznie kwestią zdrowia obywateli, lecz także elementem szeroko pojętego bezpieczeństwa państwa – w sytuacji wojny za granicą i niestabilności międzynarodowej leki są zasobem strategicznym na równi z innymi.

Istotny jest również wymiar gospodarczy. Przemysł farmaceutyczny to sektor innowacyjny, oferujący ponadprzeciętne wynagrodzenia i mający realny wpływ na PKB. Im większy jego udział, tym silniejsza gospodarka. Tym bardziej niezrozumiałe pozostaje, dlaczego ten obszar nie jest dziś rozwijany w sposób zdecydowany i konsekwentny. Rozmawialiśmy na ten temat z przedstawicielami ministerstwa, którzy zwracali uwagę m.in. na fundusze dla nowoczesnej gospodarki oraz na instrumenty wspierające technologie strategiczne w Europie. Problem w tym, że choć środki formalnie istnieją, to w praktyce firmy farmaceutyczne nie są w stanie z nich skorzystać. Mijają już nie miesiące, ale lata, a nabory są konstruowane w taki sposób, że żadna firma poważnie myśląca o rozwoju produkcji w Polsce nie była w stanie skutecznie do nich aplikować. Do tego dochodzi kwestia europejskiej listy leków krytycznych, która została ogłoszona w 2023 roku, natomiast w Polsce pojawiła się dopiero rok później. To pokazuje skalę opóźnienia. Bez tej listy dostęp do części instrumentów wsparcia był de facto zamknięty. Mamy więc sytuację, w której pieniądze są, możliwości również, ale brakuje sprawnego działania i decyzji.

Czy Polska nie powinna stworzyć silniejszych mechanizmów zachęt dla firm do lokowania produkcji leków w naszym kraju?

Kilka lat temu, przy dużej nowelizacji ustawy refundacyjnej, wprowadzono mechanizm, który miał zachęcać do lokowania produkcji w Polsce. Pojawił się tzw. partner polskiego przemysłu farmaceutycznego. Leki produkowane w Polsce – zarówno generyczne, jak i te, w których substancje czynne, czyli API, są wytwarzane w kraju – miały ułatwioną ścieżkę wejścia na listę refundacyjną. Był to pierwszy krok w kierunku wzmacniania suwerenności lekowej, ale równocześnie… jedyny. Funkcjonowały też rozwiązania podatkowe, jak estoński CIT, jednak dotyczyły one całej gospodarki. W przypadku przemysłu farmaceutycznego właśnie ten mechanizm refundacyjny był kluczowy – i na tym właściwie się zatrzymaliśmy.

Sytuacja związana z produkcją API wydaje się szczególnie niepokojąca…

Substancje czynne są sercem każdego leku. Dziś ok. 80 proc. API pochodzi z Azji – głównie z Chin i Indii, przy czym Indie zaczynają ograniczać eksport. W Polsce produkcja substancji czynnych jest śladowa. Istnieją pojedyncze przykłady, ale to są marginalne ilości, liczone raczej w promilach zapotrzebowania. A przecież powinniśmy co najmniej dla leków z listy krytycznej zabezpieczyć produkcję substancji czynnych w kraju! Bez tego trudno mówić o realnym bezpieczeństwie.

Jak w tej kwestii wypadamy na tle innych europejskich krajów?

Niestety, wyraźnie od nich odstajemy. Inne kraje wykorzystały środki z KPO, dokonując świadomego wyboru i wspierając swoje krajowe przemysły farmaceutyczne – np. Węgrzy, Włosi, Niemcy, Czesi. My z tego komponentu zrezygnowaliśmy. Co więcej, w Europie pojawiają się bardzo konkretne inicjatywy. We Francji powstała spółka EuroAPI, dofinansowana kwotą ok. 150 mln euro ze środków publicznych, której celem jest właśnie produkcja substancji czynnych. Podobne działania podejmowane są również w obszarze leków biologicznych. Europa nam ucieka. Jeśli nie zareagujemy odpowiednio wcześnie, rynek API może się domknąć. Produkcja wyłącznie na potrzeby krajowe stanie się ekonomicznie nieopłacalna, a my pozostaniemy uzależnieni od dostaw z zewnątrz. W sytuacjach kryzysowych – czy to pandemii, czy napięć geopolitycznych – oznacza to bardzo poważne ryzyko.

Pomówmy więc konkretnie: jakie działania zamierza pan podjąć jako przewodniczący Zespołu ds. Suwerenności Lekowej Polski?

Przede wszystkim będziemy konsekwentnie podnosić temat konieczności budowy produkcji API w Polsce. Eksperci szacują, że aby w dużym stopniu zabezpieczyć potrzeby związane z lekami krytycznymi, potrzebna jest inwestycja rzędu ok. 5 mld zł. Wysoka kwota, ale możliwa do udźwignięcia – zwłaszcza jeśli zestawimy ją z innymi wydatkami infrastrukturalnymi. To pytanie o priorytety: czy ważniejsze jest kilka kilometrów autostrady, czy bezpieczeństwo zdrowotne państwa? Uważamy, że trzeba w końcu podjąć strategiczne decyzje i rozpocząć konkretne działania, choć nie będzie to proste, bo mamy też problem systemowy.

Na czym polega?

Przede wszystkim na braku koordynacji. Mamy kilka resortów – zdrowia, rozwoju i technologii, funduszy i polityki regionalnej oraz obrony narodowej – z których każdy działa w swoim obszarze. Brakuje jednego ośrodka, który spinałby działania, o których rozmawiamy. Dlatego zaproponowaliśmy powołanie pełnomocnika rządu ds. bezpieczeństwa lekowego, który koordynowałby prace między resortami. Nasz postulat spotkał się z dużym poparciem branży farmaceutycznej, ale od roku niczego się nie doczekaliśmy. W praktyce mamy więc cztery „oddzielne księstwa”, które nie współpracują ze sobą, co bardzo utrudnia jakiekolwiek postępy. A stanie w miejscu oznacza cofanie się. Mówimy w końcu o branży, która jest potrzebna każdemu z nas – bo każdy prędzej czy później potrzebuje leków.

Artykuł „Europa nam ucieka”. O suwerenności lekowej bez złudzeń pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rosnące ceny i braki leków sprawiają, że Polakom zdarza się nie realizować recept. 38 proc. pacjentów przyznaje, że ich to dotyczy, a co czwarty tłumaczy to zbyt wysokimi kosztami – wynika z danych Stowarzyszenia Importerów Równoległych Produktów Leczniczych. Jego eksperci wskazują, że jednym z rozwiązań mogłoby być zwiększenie w aptekach udziału leków z importu równoległego, które są zwykle tańsze. Ten mechanizm dystrybucji preparatów w ciągu pięciu ostatnich lat wygenerował 3,6 mld zł oszczędności, ale odpowiada dziś tylko za 1 proc. rynku

– Badania opinii publicznej zlecone w sierpniu tego roku pokazują, że jedna trzecia pacjentów, a dokładnie 38 proc., nie wykupuje leków w aptece. 23 proc. wskazuje, że są one za drogie, a 15 proc. – że nie mogli dostać w aptece leku, który był przepisany na recepcie – wylicza w rozmowie z agencją Newseria Tomasz Dzitko, prezes Stowarzyszenia Importerów Równoległych Produktów Leczniczych (SIRPL), powołując się na dane zebrane w raporcie „Polska paradoksalna: oszczędności na setki milionów złotych blokowane przez biurokrację”.

– Poszukując leków o niższych cenach, polski pacjent bardzo często staje przed dylematem możliwości wykupienia swoich leków ze względu na swoje możliwości finansowe. Wiemy o tym, że bariery finansowe są rzeczą istotną, jeżeli chodzi o budżety polskich pacjentów, zatem możliwość pozyskania leków w niższej cenie jest dla nich pewną wartością dodaną – komentuje dr Mikołaj Konstanty, wiceprezes Naczelnej Izby Aptekarskiej.

Leki z importu równoległego to produkty wytwarzane przez tego samego producenta, pod taką samą nazwą handlową i z identycznym składem, co obecne na polskim rynku, lecz pierwotnie przeznaczone do sprzedaży w innym kraju UE, gdzie są one dostępne taniej. Takie leki mogą być legalnie sprowadzane do Polski, a potem sprzedawane z uzupełnieniem o polskojęzyczną ulotkę.

– Import równoległy w Unii Europejskiej to jest ponad 50 lat doświadczeń. W Polsce import równoległy jest dostępny od 20 lat, czyli od kiedy weszliśmy do UE. Jednakże doświadczenia innych krajów pokazują, że tego importu może być więcej. To jest bardzo pozytywne zjawisko, które pozytywnie wpływa na ogół pacjentów i dostęp do leków. Takie kraje jak Niemcy i Dania już dawno zrozumiały, że import równoległy należy wykorzystywać szerzej, niż to robi obecnie Polska. W Polsce to jest około 1 proc. całego rynku leków, a w grupie leków refundowanych tylko 0,25 proc., podczas gdy w Niemczech te procenty sięgają 8 proc., a w Danii nawet 30 proc. – wylicza Tomasz Dzitko.

Z raportu przygotowanego przez SIRPL na podstawie danych IQVIA wynika, że w latach 2019–2024 mechanizm importu równoległego wygenerował 3,6 mld zł oszczędności dla polskiego systemu i pacjentów oraz dostarczył na rynek 156 mln dodatkowych opakowań leków (średnio 22 mln rocznie). Oszczędności bezpośrednie, czyli te wynikające z różnicy w cenie między lekiem z importu równoległego a jego krajowym odpowiednikiem, stanowią 21 proc. całości. Oszczędności pośrednie są więc znacznie większe, stanowiąc 79 proc. całości. Powstają one w sytuacji, gdy producenci leku obniżają swoje ceny z uwagi na to, że ich importowane „bliźniaki” są tańsze. Raport SIRPL podaje przykład leków, w przypadku których po wejściu na rynek importu równoległego ich cena obniżyła się o jedną trzecią. Eksperci podkreślają, że jest to naturalna regulacja rynku.

– Import równoległy zmniejszy zjawisko niedostępności leków dla pacjentów z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że leki z importu równoległego są tańsze, czyli mniejszy procent pacjentów będzie odchodził od okienka w aptece z pustymi rękami, ponieważ nie stać ich na zakup. Po drugie dlatego, że leków z importu równoległego jest więcej, w związku z tym będą one łatwiej dostępne w sytuacjach, kiedy leku brakuje na rynku – podkreśla prezes SIRPL.

– W momencie światowego kryzysu w dostępności do leków, a taką sytuację mamy dzisiaj i o tym mówią wszystkie kraje rozwijające się, wszystkim zależy na tym, aby pacjenci mogli otrzymywać leki na czas, w odpowiednich interwałach, jeżeli chodzi o wystawianie recept i ich realizację. Patrząc perspektywicznie, jesteśmy przekonani, że to rozwiązanie powinno nam towarzyszyć, bardzo pozytywnie wpływając na ceny leków – dodaje dr Mikołaj Konstanty.

Z analizy ekonomicznej przygotowanej dla SIRPL wynika, że każda złotówka wydana na leki z importu równoległego generuje prawie 1,2 zł oszczędności w systemie ochrony zdrowia. Barierą dla rozwoju tego rynku w Polsce są jednak ramy legislacyjne związane ze sprzedażą importowanych leków refundowanych. Są one traktowane nie jako leki oryginalne, tylko odpowiedniki generyczne. Przez to ich cena urzędowa musi być niższa od najtańszego zamiennika dostępnego na rynku, a to często ekonomicznie niemożliwe. Oznacza to też problemy biurokratyczne, m.in. zbyt wygórowane wymogi formalne nakładane na importerów, a wiążące się z traktowaniem ich na równi z producentami. Zdaniem ekspertów z SIRPL usunięcie barier legislacyjnych mogłoby podwoić roczne oszczędności związane z obrotem w imporcie równoległym, z czego około 700 mln zł trafiałoby bezpośrednio do budżetu NFZ.

W październiku kilkudziesięciu sygnatariuszy, w tym organizacje pacjenckie i branża farmaceutyczna, podpisało list otwarty do Ministerstwa Zdrowia. Wezwali resort do wykorzystania zbliżającej się nowelizacji ustawy refundacyjnej jako szansy na odblokowanie potencjału importu równoległego.

Już 27 marca odbędzie się konferencja z okazji II Światowego Dnia Adherence. Szczegóły tutaj.

Artykuł Co trzeciemu pacjentowi zdarza się nie wykupić leku w aptece pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa Ewy Podsiadły-Natorskiej z posłem Norbertem Pietrykowskim (Polska 2050)

Kieruje pan nowo powołanym Parlamentarnym Zespołem ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych. W jakiej kondycji jest polski rynek apteczny?

Rynek apteczny w Polsce od kilku lat przechodzi bardzo trudny okres. Z jednej strony mamy nadregulację, która blokuje rozwój, a z drugiej – dramatyczne wykluczenie farmaceutyczne. Mówiąc o nadregulacji, mam na myśli zbyt restrykcyjne przepisy, które uniemożliwiają naturalny rozwój rynku i dostosowanie się do potrzeb pacjentów. Przykładem jest tzw. Apteka dla Aptekarza, która wprowadziła wymóg, że właścicielem nowej apteki może być wyłącznie farmaceuta prowadzący nie więcej niż cztery placówki. Do tego dochodzą ograniczenia geograficzne – nowa apteka nie może powstać bliżej niż 500 metrów od istniejącej i tylko wtedy, gdy na danym obszarze przypada określona liczba mieszkańców.

Na drugim biegunie jest wykluczenie farmaceutyczne: szacuje się, że ponad 400 gmin w Polsce nie ma żadnej apteki! Oznacza to, że setki tysięcy obywateli, szczególnie osoby starsze, muszą pokonywać dziesiątki kilometrów, aby zrealizować receptę. Powołanie Zespołu ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych ma na celu zdiagnozowanie przyczyn tego stanu rzeczy i wypracowanie rozwiązań legislacyjnych, które przywrócą równowagę pomiędzy interesem pacjenta, farmaceutów oraz państwa.

Ponad 400 gmin bez apteki to nie tylko statystyka, ale realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Jak to możliwe, że dopuściliśmy do takiego wykluczenia pacjentów?

Problem narasta od kilku lat. Po wprowadzeniu ustawy Apteka dla Aptekarza w 2017 roku wiele nowych aptek po prostu nie powstało, bo rynek został w dużej mierze zamknięty. Intencje ustawy były słuszne, jednak praktyka pokazała, że w małych miejscowościach otwarcie apteki stało się niemożliwe. W efekcie duże sieci się wycofały, a indywidualnych farmaceutów, którzy mogliby inwestować, zaczęło brakować.

Trwa dyskusja nad nową wersją ustawy: tzw. Apteka dla Aptekarza 2.0. Jak pan ocenia ten projekt?

Mam wrażenie, że nie wyciągnięto wniosków z błędów poprzedniej regulacji. Nowy projekt jeszcze bardziej usztywnia rynek, co może doprowadzić do dalszego odpływu inwestorów i likwidacji aptek w mniejszych miejscowościach. Jestem zwolennikiem mądrej liberalizacji – takiej, która pozwala zachować kontrolę nad jakością i etyką zawodu, ale jednocześnie umożliwia rozwój sieci i otwieranie nowych placówek tam, gdzie ich dziś nie ma. Warto dodać, że Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy Apteki dla Aptekarza 2.0 za niezgodne z Konstytucją. Orzeczenie to oznacza, że zmiany wprowadzone przez tę ustawę zostały uchylone, co może wpłynąć na dalszy rozwój rynku aptecznego w Polsce.

Jakie działania w tej sprawie planuje kierowany przez pana zespół?

Chcemy przeprowadzić szerokie konsultacje – zarówno z farmaceutami, izbami aptekarskimi, jak i samorządami oraz pacjentami. Naszym celem jest przygotowanie raportu pokazującego rzeczywisty stan rynku: ilu farmaceutów brakuje, jak wyglądają marże, jakie są bariery inwestycyjne. Dopiero na tej podstawie będziemy rekomendować konkretne zmiany legislacyjne.

W ostatnich miesiącach dużym echem odbiła się również petycja „Apteka dla Pacjenta, a nie tylko dla Aptekarza. Apel o potrzebną deregulację prawa”. Jak pan ocenia ten pomysł?

Ta petycja jest bardzo ważnym sygnałem, że problem dostępu do leków dotyka nie tylko farmaceutów, ale przede wszystkim pacjentów i samorządy lokalne. Hasło „Apteka dla Pacjenta” idealnie oddaje istotę problemu; apteka to część systemu ochrony zdrowia, która ma służyć ludziom, a nie tylko chronić interes właścicieli. Zgadzam się, że nadszedł czas na przywrócenie nadrzędnej zasady, że dobro pacjenta jest najważniejsze. Deregulacja nie oznacza chaosu, lecz mądre ułatwienia, które pozwalają otwierać nowe placówki tam, gdzie są potrzebne, i zapewnić pacjentom szybki i bezpieczny dostęp do leków. Jest to fundamentalna zmiana perspektywy: prawo powinno służyć obywatelowi, a nie odwrotnie.

To jednak nie koniec bolączek polskiego rynku aptecznego – coraz częściej słyszy się, że spada zainteresowanie studiowaniem farmacji…

To bardzo niepokojący trend. Dane z uczelni pokazują, że liczba kandydatów na farmację w ostatnich latach spadła nawet o 30–40 proc. Młodzi ludzie widzą, że praca w aptece staje się coraz mniej atrakcyjna zarówno finansowo, jak i prestiżowo. Wielu absolwentów wybiera przemysł farmaceutyczny albo pracę za granicą. Jeśli tego nie zatrzymamy, za kilka lat może się okazać, że nie będzie komu prowadzić aptek.

Co zrobić, aby zawód farmaceuty odzyskał prestiż?

Po pierwsze – docenić rolę farmaceuty jako specjalisty medycznego, a nie tylko sprzedawcy leków. W wielu krajach farmaceuci uczestniczą w procesie leczenia, prowadzą konsultacje farmakologiczne, wykonują proste badania diagnostyczne. W Polsce również możemy pójść w tym kierunku – to podniesie rangę zawodu i realnie odciąży system ochrony zdrowia. Dodatkowo warto rozszerzyć kompetencje kliniczne farmaceutów, umożliwiając im udział w programach profilaktycznych, monitorowaniu terapii lekowej czy doradztwie w chorobach przewlekłych. Ważne jest również budowanie widoczności społecznej zawodu poprzez kampanie edukacyjne oraz wprowadzenie ścieżek kariery klinicznej i możliwości uczestnictwa farmaceutów w badaniach naukowych oraz różnych projektach zdrowotnych.

Jak chciałby pan, żeby rynek apteczny wyglądał za pięć lat?

Marzę o Polsce, w której każdy pacjent ma aptekę w zasięgu co najwyżej kilku kilometrów, farmaceuta jest partnerem lekarza, a rynek rozwija się uczciwie, bez barier administracyjnych ani niepotrzebnych napięć. To wcale nie jest utopia tylko kwestia rozsądnej legislacji i dobrej woli wszystkich stron. Mam nadzieję, że zespół parlamentarny, któremu przewodniczę, pomoże w realizacji tego zadania. Systematycznie nad tym pracujemy. Mądry kompromis jest możliwy.

Artykuł Poseł Norbert Pietrykowski: Trzeba przywrócić równowagę na rynku aptecznym pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Brak dostępu do aptek w setkach polskich gmin to już nie ostrzeżenie, ale brutalna rzeczywistość. Z najnowszych danych IQVIA wynika, że aż 156 gmin w Polsce nie ma ani jednej czynnej apteki ani punktu aptecznego. To nie tylko liczby, a tysiące osób pozbawionych dostępu do leków, doradztwa farmaceutycznego i podstawowego bezpieczeństwa zdrowotnego

Niedawno pisaliśmy, że już 400 gmin w Polsce nie ma na swoim terenie apteki i sytuacja co roku się pogarsza. Według aktualnych danych to już ponad 500 gmin. W kolejnych 800 gminach funkcjonuje tylko jedna apteka. Dla mieszkańców to realne zagrożenie – nie tylko utrudniony dostęp do leków, ale często również wyższe ceny i brak konkurencji.

W tej sprawie zaalarmowała m.in. Barbara Mazurczyk, wójt gminy Miłki, kierując oficjalny list do premiera Donalda Tuska (poniżej). Apeluje w nim o podjęcie natychmiastowych działań w sprawie przepisów tzw. Apteki dla Aptekarza. Regulacja ta, choć miała chronić rynek, w praktyce zabetonowała rozwój sektora aptecznego, blokując dostęp do rynku nowym inwestorom i hamując otwieranie nowych aptek – szczególnie tam, gdzie są one najbardziej potrzebne: w małych gminach i na terenach wiejskich.

Przypomnijmy – Trybunał Konstytucyjny już uznał część tych przepisów za niezgodne z Konstytucją RP. Mimo to nadal obowiązują, skutecznie blokując deregulację rynku i pogłębiając kryzys dostępności.

Już ponad 70 tys. osób – w tym redakcja „Świata Lekarza” – podpisało petycję „Apteka dla Pacjenta, a nie tylko dla Aptekarza. Apel o potrzebną deregulację prawa” i przywrócenie zasady, że zdrowie pacjenta jest najważniejsze. Jej autorzy apelują, z czym jako redakcja w pełni się zgadzamy: „Zadbajmy razem o interes publiczny, zadbajmy o łatwo dostępne leki w normalnych cenach! Niezależnie od miejsca zamieszkania, bo każdy obywatel ma prawo do równego dostępu do leków”.

Petycja znajduje się tutaj.

Artykuł W Polsce brakuje aptek. Apel do premiera Donalda Tuska o pilną deregulację prawa pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

19 czerwca 2025 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości (TSUE) wydał wyrok w sprawie zakazu reklamy aptek w Polsce wprowadzonego w roku 2012. Trzynaście lat to wystarczająca perspektywa, żeby ocenić, czy były to lata stracone

Ogłoszenie wyroku TSUE wywołało entuzjastyczną reakcję Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET i dzień później powściągliwą w radości konferencję Naczelnej Izby Aptekarskiej.

Wypowiadający się w imieniu Pharmanet prezes Marcin Piskorski podkreślił, że skutki rygorystycznego zakazu były zbyt daleko idące i w praktyce uniemożliwiły budowanie dialogu między apteką oraz pacjentami; każda informacja od farmaceuty do pacjenta była przez Inspekcję Farmaceutyczną traktowana jako reklama. Inspektorzy farmaceutyczni z pasją piętnowali np. informację na szybie „mówimy po litewsku” lub standardowe naklejki z ikonkami informującymi o możliwości płatności za leki kartą bankową. Inspektorzy uznawali za zakazaną wszelką formę informacji dla klientów do momentu, kiedy sądy objęły abolicją tabliczki z godzinami otwarcia apteki i ujawnienie jej adresu, np. w internecie.

Prezes Marcin Piskorski zwrócił uwagę, że zakaz wykluczył udział aptek w programach społecznych, np. w Karcie Dużej Rodziny. Rzekome łamanie zakazu reklamy było tematem ponad tysiąca spraw sądowych przez dziesięć lat. Ile energii kosztowało to i urzędników i pozwanych, jak paraliżowały te sprawy wymiar sprawiedliwości, strach pomyśleć. PharmaNet ocenił, że dzięki wyrokowi TSUE wróciła normalność.

Dzień później przeciwnego zdania był prowadzący konferencją na ten sam temat prezes NIA Marek Tomków. Podważył moc sprawczą wyroku TSUE i zaapelował o wypracowanie kolejnych sztywnych reguł dopuszczalnej reklamy aptek.

Nie dziwi, że NIA przyjęło podczas konferencji strategię prezentowania pozytywnych efektów wprowadzenia zakazu reklamy aptek, wszak to aptekarze indywidualni domagali się zakazu, bojąc się, że sieci apteczne dysponują znacznie większymi funduszami reklamowymi, które zniszczą dorobek ich życia. Prezes Marek Tomków podkreślił, że dzięki zakazowi powstrzymano reklamy „leków za grosz”, czyli refundowanych, zniknęły też programy lojalnościowe dla pacjentów prowadzone z iście polską, nieokiełznaną kreatywnością, np. premiując za liczbę zrealizowanych recept nagrodami w postaci garnka, żelazka czy pizzy, a nawet butelką płynu do mycia naczyń. Liderzy NIA dowodzili, że dzięki rygorom zakazu reklamy te patologie zniknęły. Postawili też śmiałą tezę, że dzięki temu apteki indywidualne mogły skoncentrować się na działaniach pozytywnych, np. na wprowadzaniu opieki farmaceutycznej i recept farmaceutycznych, dziś wypisywanych głównie na szczepionki czy tabletki „dzień po”, procedur nieźle premiowanych, o czym już nie wspomniano. NIA podkreśliło, że zakaz nie był dolegliwy, bo rzeczywiście były postępowania sądowe w sprawie napisu „mówimy po litewsku” i podobnych „przestępstw”, ale finalnie nie nałożono na za nie kary.

PharmaNet podkreślił, że wyrok TSUE jest już wiążący dla państwa polskiego i jego organów, sądów oraz administracji. Zdaniem prawników NIA opinie TSUE nie są źródłem prawa i jeśli jakiś farmaceuta chciałby od razu reklamować swoją aptekę, robi to na własne ryzyko.

Kto ma rację – czy strona, która zakaz reklamy aptek stworzyła, czyli m.in. NIA, czy ci, którzy go właśnie obalili, czyli m.in. PharmaNET? Czy warto było taki zakaz w ogóle wprowadzać?

Przez kilkanaście lat byłem redaktorem naczelnym miesięcznika „Manager Apteki”, dlatego pozwolę sobie na kilka refleksji.

Czy zakaz reklamy aptek przyhamował generowanie absurdalnej sprzedaży leków refundowanych, w tym najdroższych insulin, co kosztowało budżet państwa do 500 milionów złotych rocznie? Zapewne tak, nie powstrzymał jednak do końca tego procederu, czego dowiodły afery choćby z refundowanymi paskami do glukometrów i sprawy fałszywych recept.

Czy zakazy przyśpieszyły wprowadzenie opieki farmaceutycznej w aptekach – naturalnie, że nie. Impulsem była sytuacja w pandemii i, powiedzmy sobie szczerze, „opiekę” wprowadzono bardzo ograniczonym zakresie: w szczepieniach, a później w antykoncepcji awaryjnej. Pamiętam, jak wprowadzenie opieki farmaceutycznej do aptek było odsuwane przez środowisko aptekarskie od mniej więcej 2008 roku; główną przyczyną oporu był rzekomy brak powierzchni na oddzielne pomieszczenia w aptekach, pretekstów wymyślano dziesiątki.

Mówienie dziś o e-receptach jako o sukcesie indywidualnych aptekarzy też nie przekonuje, wystarczy wspomnieć ilość oprotestowanych przez NIA konkursów na ich wykonanie, od początku lat dwutysięcznych. Wprowadzenie e-recept wymusiła pandemia, przy okazji rozwiązując problem recept fałszywych, których miejsce obawiam się, że w części zajęły receptomaty.

Na koniec recepty farmaceutyczne: początkowo miały być stosowane w nagłych przypadkach, np. zagrożenia zdrowia. Jak podkreślił prezes Marek Tomków, jeszcze niedawno wypisywano ich pięćdziesiąt sztuk rocznie, dziś ich liczba wzrasta, bo ok. 30 tys. recept każdego roku wypisuje się na tabletki „dzień po” i kilkadziesiąt tysięcy na szczepionki – o ratowaniu komuś zdrowia w nagłych przypadkach już się nawet nie wspomina. Jak podkreślił prezes Mikołaj Konstanty, nagłe przypadki należy pozostawić lekarzom. Oszacowałem, że recepty farmaceutyczne stanowią ok. 0,3 proc. wszystkich recept realizowanych w aptekach każdego miesiąca. Sukces to czy nie?

A jednak daleki jestem od uznania, że zakaz reklamy aptek należy ocenić negatywnie. Pewnie jest to temat na kilka habilitacji, bo proces dojrzewania polskiego rynku aptecznego do standardów europejskich musiał trwać dziesiątki lat. Wspomnijmy realia startu w 1989 roku, doświadczenie biznesowe ówczesnej kadry aptecznej, jej status majątkowy, ambicje. To pierwsze pokolenie skazane było na doświadczanie na własnej skórze wszystkich meandrów wolnego rynku; jego następcy mieli już inne perspektywy i na zakaz reklamy aptek odpowiedzieli gwałtownym tworzeniem własnych mini sieci aptek. Z sukcesem.

Wydawało mi się, że pytanie „ile aptek indywidualnych było w roku 2012, kiedy wchodził w życie zakaz reklamy aptek, a ile ich jest w 2025 roku” dałoby jasną odpowiedź, czy warto było zakaz reklamy aptek wprowadzać. Ale to byłaby półprawda pomijająca realia socjologiczne, historyczne i przede wszystkim cywilizacyjno-rynkowe.

Paweł Kruś
Były redaktor naczelny „Managera Apteki”

Artykuł Czy warto było? Refleksje o zakazie reklamy aptek pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wyrok TSUE w sprawie zakazu reklamy aptek powinien doprowadzić do przyjęcia takich rozwiązań prawnych, które umożliwią pacjentom swobodny dostęp do informacji o ofercie apteki, a właścicielom aptek – komunikację o tej ofercie, m.in. o dostępnych usługach. Dalsze naruszanie swobód traktatowych i standardów normatywnych Unii może zakończyć się nałożeniem na Polskę kar pieniężnych – przekonywali uczestnicy śniadania prasowego pt. „Zakaz reklamy aptek – praktyczne implikacje wyroku TSUE”

Przypomnijmy: w czwartek 19 czerwca Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-200/24, w którym jednoznacznie uznał, że obowiązujący w Polsce całkowity zakaz reklamy aptek narusza prawo Unii Europejskiej. Postępowanie w Komisji Europejskiej, a w konsekwencji w TSUE, zainicjowała przed laty Konfederacja Lewiatan wraz ze Związkiem Pracodawców Aptecznych PharmaNET.

Trybunał orzekł, że chociaż treść i format informacji kierowanych przez aptekę do pacjenta muszą być zgodne z określonymi zasadami dotyczącymi wykonywania zawodu farmaceuty, zasady te nie mogą prowadzić do ogólnego i całkowitego zakazu wszelkiej reklamy, jak miało to miejsce w Polsce przez ostatnią dekadę. Jeżeli Komisja Europejska uzna, że Polska nie zastosowała się do wyroku, może wnieść nową skargę i domagać się nałożenia kar pieniężnych.

Wyrok przyniósł natychmiastowy skutek: sądy zaczęły uchylać dotychczasowe decyzje o „naruszeniu” zakazu przez właścicieli aptek. Dodatkowo, już teraz przedsiębiorcy apteczni mogą domagać się odszkodowania za poniesione w ciągu ostatnich lat funkcjonowania zakazu straty.

W sprawie wypowiedział się pisemnie samorząd aptekarski, domagając się od Ministerstwa Zdrowia takiej realizacji wyroku, która w praktyce utrzymywałaby obecny stan prawny.

– W interesie pacjentów i właścicieli aptek, a także w interesie społecznym jest przyjęcie rozwiązań, które w pełni realizować będą zalecenia TSUE. Regulacje w tym zakresie są potrzebne, i występują w wielu państwach UE, ale nie mogą mieć totalnego charakteru. Suflowane przez Izbę rozwiązania miałyby opłakany skutek dla konsumentów i państwa polskiego – komentował Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET. Szkoda tylko, że ewentualne odszkodowania zapłacą polscy podatnicy, a nie pomysłodawcy zakazu reklamy, czyli samorząd aptekarski – dodał.

– Istotą polskiego zakazu reklamy aptek był całkowity zakaz komunikowania się aptek z pacjentami, nie występujący w żadnym kraju UE. Właśnie ten totalny charakter został zakwestionowany przez Trybunał, który uznał, że polski zakaz narusza dyrektywę o handlu elektronicznym, a także swobodę świadczenia usług i przedsiębiorczości – argumentował Kacper Olejniczak z Konfederacji Lewiatan.

– Trybunał orzekł, że nie udowodniono, że polski zakaz reklamy aptek ma realny wpływ na nadmierną konsumpcję produktów leczniczych. Podnoszenie tego typu argumentacji przez Naczelną Izbę Aptekarską jest przejawem hipokryzji – przekonywał Marcin Piskorski. – Z przeprowadzonego przez Opinia 24 badania wynika, że polscy pacjenci kierują się raczej wskazaniem lekarza (40 proc.), ceną (27 proc.) i dolegliwościami (19 proc.). Tymczasem chcieliby mieć możliwość dostępu do informacji o ofercie apteki (63 proc.), o dostępnych w aptece usługach (prawie 60 proc.) czy realizacji w aptece karty dużej rodziny (prawie 80 proc.). Te liczby mówią same za siebie i mogą stanowić cenny kierunek dla ustawodawcy – dodał.

Apel Konfederacji Lewiatan oraz Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET

Badanie dotyczące zakazu reklam aptek

Artykuł Pracodawcy apteczni apelują o przywrócenie praworządności na rynku aptecznym pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W ciągu ostatnich kilku lat, od wejścia w życie przepisów Apteka dla Aptekarza, zamknięto ponad 2,2 tys. aptek w Polsce, a około 400 gmin nie posiada na swoim terenie apteki. Trzech na pięciu Polaków, aby kupić leki, musi się udać po nie do innej miejscowości.

– Od 2017 roku w Polsce zamknęło się 2,2 tys. aptek. To tak jakbyśmy pozbawili dostępu do aptek czterech północnych województw. Wyobraźmy sobie sytuację, kiedy w województwie zachodniopomorskim, pomorskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim nie ma żadnej apteki. To olbrzymi problem, regulacje Apteki dla Aptekarza są po prostu bardzo złe, czego dowodzi sytuacja, która powoduje olbrzymią degradację na rynku aptecznym – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Mariusz Kisiel, prezes zarządu Związku Aptek Franczyzowych.

Apteka dla Aptekarza to regulacja przeforsowana w roku 2023 przez Naczelną Izbę Aptekarską, wprowadzająca do Prawa farmaceutycznego liczne ograniczenia demograficzne i geograficzne utrudniające otwieranie nowych aptek lub podtrzymywanie istniejących, ingerując w dotychczasowe decyzje i prawo własności. Zmian dokonano bez konsultacji społecznych, bez wymaganej prawem oceny skutków regulacji. Dlatego Trybunał Konstytucyjny uznał tryb wprowadzania zmian za niezgodny z Konstytucją, ale brak publikacji orzeczenia powoduje, że niekonstytucyjne przepisy wciąż obowiązują.

– Regulacje prawne obecnie są tak skonstruowane, że znacznie utrudniają powstawanie aptek na terenach wiejskich, na terenach gmin takich jak moja gmina Perlejewo. Doprowadzają wręcz do tego, że te apteki czy nawet punkty apteczne są zamykane. W tej chwili mieszkańcy muszą jeździć kilkanaście kilometrów do najbliższej apteki – tłumaczy Jakub Wierzbicki, wójt gminy Perlejewo.

Przepisy teoretycznie mają zapobiegać przejmowaniu rynku przez duże sieci. Jednocześnie jednak przepisy wpłynęły na niekorzystne zmiany na rynku – ok. 2 mln mieszkańców ze 103 gmin zostało pozbawionych nieskrępowanego dostępu do leków. Kolejne 800 gmin posiada tylko jedną aptekę lub punkt apteczny.

– Szacuje się, że pomiędzy 1,5 a 2 mln osób w Polsce jest pozbawionych bezpośredniego sąsiedztwa apteki, jeżeli osoby niesamodzielne mają do przejechania 30 km w jedną stronę, 30 km w drugą, to tak naprawdę równie dobrze możemy je wysłać na Księżyc. Jeżeli do tego dołączymy wykluczenie transportowe, gdzie osoby starsze nie mają prywatnych środków transportu, a autobus do okolicznego miasteczka jest rano jeden, powrót wieczorem, nie ma wówczas takiej możliwości – podkreśla Dominika Kowalczyk z Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”.

W ciągu ponad siedmiu lat obowiązywania przepisów (Apteka dla Aptekarza 1.0 i 2.0) ograniczających prawo do prowadzenia apteki tylko dla farmaceutów zniknęło z polskiego rynku 2247 aptek.

Według danych ze stycznia 2025 roku po wejściu przepisów Apteka dla Aptekarza liczba aptek spadła do 11 360. Od stycznia 2024 do stycznia 2025 roku zamknięto 197 aptek, zaś licząc od czasu wprowadzenia pod koniec 2023 roku przepisów AdA 2.0 jest ich już 257.

– Do 2017 roku liczba aptek cały czas rosła, rynek się stabilizował, apteki się zamykały, w ich miejsce pojawiały się nowe, na rynku trwała pewnego rodzaju konsolidacja, która pozwalała na osiąganie lepszych cen i warunków zakupu, lepszej dostępności. Od 2017 roku, czyli od wejścia w życie Apteki dla Aptekarza, liczba aptek drastycznie zaczęła spadać, a ten trend pogłębił się od 2023 roku, kiedy weszła w życie kolejna ustawa Apteka dla Aptekarza, tzw. 2.0. Związek przyczynowo-skutkowy jest ewidentny – przekonuje Mariusz Kisiel.

Jak wynika z badania przeprowadzonego przez Centrum Badań Marketingowych INDICATOR, 78 proc. respondentów uważa, że apteka znajduje się blisko ich miejsca zamieszkania. Jednak jeśli weźmie się pod uwagę tereny wiejskie, odsetek ten spada do 40 proc. Trzech na pięciu Polaków, aby kupić leki, musi się po nie udać do innej miejscowości. Jeszcze trudniejsza sytuacja jest w przypadku tzw. aptek dyżurujących, czyli świadczących usługi całodobowo – w nagłych przypadkach. Dwie trzecie pacjentów nie ma w okolicy dostępu do apteki całodobowej. Wśród mieszkańców Polski Wschodniej ten wskaźnik wzrasta do 73 proc., a na wsiach aż do 94 proc.

– Codziennie w swojej pracy w aptekach widzimy, że bardzo często przyjeżdża jeden pacjent, który zbiera lokalne recepty, od lokalnych przyjaciół, sąsiadów czy rodziny i realizuje je masowo, by móc dostarczyć te leki pacjentom, którzy nie mogą dotrzeć do apteki – mówi prezes Związku Aptek Franczyzowych.

– Możemy mówić o realnych odległościach, które były nam zgłaszane przez przedstawicieli samorządów. Przykład z Dolnego Śląska wskazuje, że w godzinach nocnych pacjenci muszą dojechać 50 km do Wrocławia, do najbliższej apteki, która dyżuruje w godzinach nocnych. Biorąc pod uwagę transport w dwie strony, to jest około 100 km, wyprawa w jedną stronę trwa godzinę, to naprawdę bardzo dużo – ocenia Dominika Kowalczyk.

Równolegle obserwowane jest także zamykanie się placówek POZ na terenach gminnych. To dodatkowo potęguje problem, zwłaszcza dla osób starszych.

– Mamy często problemy z dostępem do lekarza, liczba POZ-ów w regionach oddalonych od dużych miast niestety się zmniejsza, często lekarze są starsi, kiedy przestają praktykować, odchodzą na emerytury, to apteki są jeszcze bardziej potrzebne – przekonuje ekspertka Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”. – Biorąc pod uwagę, że jesteśmy starzejącym się społeczeństwem, mamy coraz częściej do czynienia ze zjawiskiem wielochorobowości, wielolekowości i przegląd farmaceutyczny jest jak najbardziej pożądanym wsparciem osób starszych.

14 kwietnia do minister zdrowia Izabeli Leszczyny trafił apel przygotowany przez Koalicję „Na pomoc niesamodzielnym” o zapewnienie równego dostępu do aptek jako miejsc zaopatrzenia w produkty lecznicze i wyroby medyczne oraz świadczenia usług opieki farmaceutycznej. Podpisało go 44 sygnatariuszy, m.in. 33 wójtów i burmistrzów reprezentujących łącznie ponad 160 tys. obywateli oraz marszałek województwa dolnośląskiego reprezentującego ok. 2,9 mln mieszkańców. Do apelu dołączyli także parlamentarzyści oraz organizacje dostrzegające rosnący problem społeczny spadającej dostępności do aptek.

– Zbieramy podpisy, głównie instytucjonalne, głównie samorządów terytorialnych, ale apel spotkał się z dużym odzewem naszych pacjentów, którzy sami się do nas zgłaszali i mówili: faktycznie mamy problem z apteką, bardzo dobrze, że poruszacie ten temat, mówmy o nim głośno – mówi Dominika Kowalczyk.

Sygnatariusze proponują zmianę z Apteki dla Aptekarza na Aptekę dla Pacjenta. Z samodzielnym stanowiskiem w tej sprawie wystąpił 1 kwietnia Związek Gmin Wiejskich Województwa Podlaskiego, w którym wnioskuje o zmiany legislacyjne mające na celu poprawę zaopatrzenia w leki mieszkańców z terenów wiejskich. Gminy wiejskie województwa podlaskiego stanowią ok. 500 tys. mieszkańców.

– Jako wójt gminy Perlejewo i inni wójtowie z naszego województwa i z innych województw jesteśmy gotowi do aktywnego uczestniczenia w tym procesie legislacyjnym, konsultacjach, żeby te zmiany miały na względzie również takie gminy jak moja, w których apteki zostały zlikwidowane bądź nie mogą powstać – zapewnia Jakub Wierzbicki.

Sygnatariusze proponują zmianę priorytetów w legislacji dotyczącej rynku aptek w Polsce. Wzywają do podjęcia systemowych działań ułatwiających dostęp pacjentów do farmaceutów i aptek, przeciwdziałających wykluczeniu zdrowotnemu ze względu na miejsce zamieszkania.

– Moim zdaniem należałoby odejść od bezzasadnych, aż tak silnych ograniczeń ilościowych i rozważyć inne. Należałoby znieść ograniczenia podmiotowe i te co do formy prowadzenia działalności – mówi Mariusz Kisiel.

– Potrzebne są takie zmiany w prawie, które ułatwią powstawanie aptek, a pacjentom dostęp do nich, o to postulujemy. Apelujemy, żeby projektując rozwiązania, patrzeć zawsze na to, jakie będą ich skutki, a nie tylko czy zapis jest poprawny. Zwracajmy uwagę na skutki naszych działań, bo one, przede wszystkim te negatywne, odbijają się na tych najsłabszych, osobach niesamodzielnych i starszych – podkreśla Dominika Kowalczyk.

Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym” jest związkiem stowarzyszeń, który skupia organizacje pacjentów, fundacje, stowarzyszenia oraz inne podmioty działające w systemie ochrony zdrowia.

Artykuł 400 gmin w Polsce nie ma na swoim terenie apteki i sytuacja co roku się pogarsza pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Zagubieni, w złym stanie zdrowia i roztrzęsieni. Ludzie, którzy stracili wszystko w zalanych wodą terenach – mówi Sylwia Jarosz, farmaceutka z apteki przy przychodni Zabobrze. – Ich relacje często są dramatyczne; niektórzy opowiadają, jak byli ewakuowani, stojąc już po szyję w wodzie. Szukają nie tylko pomocy medycznej, ale również wsparcia psychicznego, które jest im równie potrzebne. Jako farmaceuci jesteśmy na pierwszym froncie tej walki, gotowi nieść pomoc i otoczyć ich opieką, jakiej w tym trudnym czasie naprawdę potrzebują.

Powódź to jedna z najbardziej dramatycznych klęsk żywiołowych. W zaledwie kilka chwil może zabrać życie albo mienie. Wleń, Nysa, Kłodzko, Lądek Zdrój, Stronie Śląskie, Kamienna Góra i wiele innych miast zostało zalanych i zniszczonych przez wodę. Ludzie stracili wszystko.

Jednak w obliczu takich tragedii, w najtrudniejszych chwilach, wyłania się także niezwykła siła solidarności i wsparcia. Historie o ludziach, którzy łączą siły, by pomagać tym, którzy stracili wszystko, są świadectwem niesamowitej empatii naszego społeczeństwa.

Gdy woda zalała domy i ulice, mieszkańcy dotkniętych obszarów nie zostali sami. Ludzie różnych profesji, wieku i środowisk społecznych zjednoczyli się, aby nieść pomoc tam, gdzie była ona najbardziej potrzebna.

– Od samego początku kataklizmu, który dotknął nasz region, Dolnośląska Izba Aptekarska we Wrocławiu nawiązywała i próbowała utrzymać stały kontakt z farmaceutami i aptekami z terenów dotkniętych powodzią. Było to częstokroć utrudnione, chociażby z uwagi na brak możliwości kontaktu telefonicznego w wielu rejonach odciętych od prądu oraz sieci telefonii komórkowej – mówi Marcin Repelewicz, prezes Dolnośląskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej.

– Niestety informacje, które napływały do nas z godziny na godzinę, potwierdzały zniszczenia, zalania lub podtopienia kolejnych aptek. Dzięki pozyskanym informacjom udało się nam ustalić miejsca, gdzie apteki ocalały i mogłyby wznowić działalność dla lokalnej ludności. Niestety borykały się z różnymi problemami jak chociażby mały zapas paliwa do agregatów czy brak dostępu do sieci internet. Ta ostatnia obecnie jest kluczowa dla możliwości komunikacji apteki z systemem P1, gdzie znajdują się m. in. e-recepty pacjentów. Bez połączenia nie ma praktycznie możliwości ich pobrania i realizacji. Docierały do nas również informacje o dużej liczbie pacjentów, którzy utracili swoje leki, jak również o osobach, które rozpoczęły realizację recept w zniszczonych aptekach i nie są w stanie kontynuować ich realizacji nigdzie indziej.

Po powodzi…

Obecnie na terenach, które dotknęła powódź, mieszkańcy wracają do domów. Sprzątając skutki żywiołu, powinni zabezpieczyć się przed kontaktem z wodą powodziową, ale też z naniesionymi przez nią osadami. Kluczowe jest tu stosowanie środków ochrony osobistej oraz używanie odpowiednich środków do sprzątania i dezynfekcji.

– Uważajmy także na zranienia – przypadki zanieczyszczonych ran powinniśmy skonsultować z lekarzem, który podejmie decyzje o ewentualnej profilaktyce przeciwtężcowej, czyli podaniu szczepionki. Również osoby, które nie szczepiły się przeciwko tężcowi od ponad 10 lat, a mają stały kontakt z wodą powodziową i osadem, powinny rozważyć profilaktyczne szczepienie – podkreśla dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny.

– Dodatkowo pamiętajmy, żeby wyrzucić całą żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, nawet jeżeli żywność ta była opakowana. Śledźmy także uważnie komunikaty służb i władz lokalnych, z których dowiemy się, czy woda w naszych kranach jest już zdatna do spożycia. W przypadku, gdy posiadamy indywidualne studnie, to po zalaniu przez falę powodziową konieczne będzie ich czyszczenie i dezynfekcja. Do tego czasu nie korzystajmy z wody, która w nich się znajduje, nawet do celów gospodarczych.

Farmaceuci na pomoc

Wiedząc, jak ważne są środki higieniczne i dezynfekujące, do pomocy powodzianom włączyli się farmaceuci. Jako pierwsza zareagowała firma DOZ SA, właściciel największej sieci aptecznej w Polsce.

W ramach działań pomocowych DOZ SA zorganizowała transport, który wyruszył z Łodzi do magazynu Polskiej Akcji Humanitarnej we Wrocławiu, aby przekazać produkty dla potrzebujących. Przygotowano środki higieniczne i dezynfekujące, a także żywność o łącznej wartości ponad 400 000 zł.

– To, co robimy, to nasz obowiązek. Chcemy, aby osoby dotknięte powodzią miały dostęp do podstawowych potrzeb – mówi Bożena Szymańska, farmaceutka, doradca Zarządu DOZ SA.

Farmaceuci nie tylko dostarczają leki, ale także angażują się w działania edukacyjne, informując lokalne społeczności o sposobach dbania o zdrowie w trudnych warunkach.

Sylwia Jarosz, farmaceutka, podkreśla: – Widzimy wiele osób przychodzących do nas z problemami zdrowotnymi spowodowanymi stresem i trudnymi warunkami. Staramy się nie tylko dostarczyć leki, ale także być wsparciem dla naszych pacjentów. Doradzamy. Gdzie poszkodowani powinni udać się po pomoc finansową, jak wypełniać wnioski. Farmaceuta jest osobą, u której szuka się wsparcia. Każdego. A my jesteśmy. Spotykamy się z osobami, które straciły naprawdę wszystko i nie wiedzą co dalej.

Dużym problemem jest realizacja recept rocznych. Część zalanych aptek nie funkcjonuje, a pacjenci zostali bez leków. – Ważną formą wsparcia dla osób, które zostały bez leków i z brakiem możliwości kontynuacji recepty elektronicznej, jest możliwość wystawiania recept farmaceutycznych przez farmaceutów – mówi Marian Witkowski, prezes Okręgowej Rady Aptekarskiej w Warszawie. – Wiemy, jak istotna jest kontynuacja leczenia i nie może zdarzyć się sytuacja, w których pacjent zostaje pozbawiony bez dostępu do swoich leków.

– Śledzimy sytuację i reagujemy na bieżąco – dodaje prezes Witkowski. – Wspieramy apteki z Opolskiego oraz z Dolnego Śląska, przekazując im nie tylko glukometry dla pacjentów, ale również zapewniając nowoczesne wyposażenie dla aptek w postaci satelitarnego dostępu do internetu Starlink, które umożliwiają realizację recept ekonomicznych oraz niezawodną komunikację nawet w najtrudniejszych warunkach.

Współpraca z lokalnymi instytucjami

DOZ SA współpracuje z lokalnymi instytucjami oraz organizacjami pozarządowymi, aby koordynować pomoc i dostarczyć ją tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.

– Jesteśmy w stałym kontakcie z naszymi pracownikami z zachodniej i południowej Polski, aby wspierać ich na bieżąco i działać tak szybko, jak to tylko możliwe, zapewniając im bezpieczeństwo. Wspólne działanie to przykład tego, jak skutecznie można pomagać potrzebującym – podkreśla Bożena Szymańska.

Działania te pokazują, jak ważna jest rola aptek i farmaceutów w sytuacjach kryzysowych, a także, jak wielką siłę ma społeczna solidarność.

– Z każdym aktem wsparcia DOZ SA nie tylko pomaga poszkodowanym, ale także buduje mosty między ludźmi i instytucjami, które potrafią zjednoczyć się w obliczu trudności – dodaje Bożena Szymańska.

– Widzimy, że nie jesteśmy sami. Tak wiele osób nam pomaga. Nie wiem, jak wyrazić wdzięczność – mówi Maria Wiśniewska, poszkodowana przez powódź.

Artykuł Razem w trudnych chwilach. Farmaceuci wspierają powodzian pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Farmaceuci są gotowi i chcą odgrywać większą rolę w systemie opieki zdrowotnej, aktywnie wspierając pacjentów w profilaktyce chorób, edukacji zdrowotnej i leczeniu drobnych dolegliwości. Jak wynika z raportu pt. „Rola farmaceutów w walce z chorobami cywilizacyjnymi”, opracowanego przez IQVIA na zlecenie firmy Kenvue, rozwoju opieki farmaceutycznej oczekują nie tylko pracownicy aptek, ale przede wszystkim pacjenci.

Zmiany mające na celu wzmocnienie roli farmaceutów w systemie ochrony zdrowia zostały wprowadzone na mocy ustawy z 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, która weszła w życie 16 kwietnia 2021 r. Przepisy te uprawniają farmaceutów m. in. do dokonywania przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, wykonywania określonych badań diagnostycznych i szczepień oraz wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.

Jak wynika z raportu „Rola farmaceutów w walce z chorobami cywilizacyjnymi”, farmaceuci pozytywnie oceniają dodatkowe uprawnienia i chcą z nich korzystać, ponieważ czują ogromną odpowiedzialność za zdrowie pacjentów (84 proc. badanych). Pracownicy aptek z optymizmem podchodzą do pomysłu szerszego wspierania innych zawodów medycznych w opiece nad pacjentem. Aby realizować swoją misję, są gotowi angażować się działania profilaktyczne dotyczące chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca typu II, choroby układu krążenia, alergia, otyłość, nowotwory czy zaburzenia psychiczne. Deklarują przy tym chęć specjalizowania się w wybranych dziedzinach. Ponad połowa respondentów chciałaby poszerzyć swoją wiedzę o cukrzycy, a niewiele mniej – na temat otyłości. Kolejne preferowane przez farmaceutów obszary specjalizacji obejmują też alergie czy przeciwdziałanie uzależnieniu od papierosów.

– Farmaceuci mają do odegrania ważną rolę w systemie opieki zdrowia. Pokazali, co potrafią w czasie pandemii. Apteki były wówczas dla wielu pacjentów pierwszym punktem pomocy, oferującym wsparcie w leczeniu drobnych dolegliwości. Farmaceuci codziennie rekomendują produkty, które doraźnie poprawiają stan zdrowia pacjenta, spośród szerokiej gamy leków dostępnych bez recepty. I to właśnie przedstawia nasz raport. Farmaceuci są gotowi w większym stopniu zaangażować się w profilaktykę i edukację pacjentów. Znają się i cieszą dużym zaufaniem społecznym. Pokazujemy, że warto wykorzystywać ich potencjał jako pracowników służby zdrowia – skomentowała Katarzyna Branny, General Manager CEE Kenvue.

Do farmaceuty nie tylko po radę

Choć farmaceuci nie zastąpią lekarzy, mogą ich znacząco odciążyć. Z raportu „Rola farmaceutów w walce z chorobami cywilizacyjnymi” wynika, że przy typowych, znanych dolegliwościach aż 60 proc. ankietowanych pacjentów decyduje się na wizytę w aptece, a nie w gabinecie lekarskim. Na rekomendacji farmaceuty polega aż 43 proc. pacjentów, a kolejne 22 proc. – pomimo deklarowanej wiedzy na temat produktów – oczekuje od farmaceuty dodatkowych informacji i wsparcia w wyborze odpowiedniego leku bez recepty. Ponadto 2/3 ankietowanych chętnie wysłucha porady, na co powinni zwrócić uwagę podczas przyjmowania leków.

– Polscy pacjenci częściej mają kontakt z farmaceutą niż z lekarzem pierwszego kontaktu czy specjalistą. Dzieje się tak z oczywistych powodów. Konieczność zapisania się na wizytę, kolejki – czasami po prostu wygodniej i szybciej jest poprosić o poradę panią magister. Pacjenci mają coraz wyższe oczekiwania wobec farmaceutów i techników farmacji. Chcą profesjonalnych konsultacji, np. w sprawie pozbycia się objawów przeziębienia, alergicznego nieżytu nosa czy rzucenia palenia. Wprowadzenie takiej opieki w aptekach byłoby z korzyścią dla nas wszystkich. To szansa na zmniejszenie obciążeń systemu opieki zdrowotnej – dodała Katarzyna Branny.

Pacjenci wykazują duże zainteresowanie opieką farmaceutyczną. Co drugi badany chętnie skorzystałby z dodatkowych usług w aptece i zgodziłby się na udostępnienie farmaceucie wglądu w historię przyjmowanych leków. Pacjentów interesują sugestie dotyczące profilaktyki, a także wybrane badania diagnostyczne w aptekach – przykładowo pomiar stężenia glukozy we krwi czy poziomu cholesterolu LDL. Większość respondentów jest zdania, że opieka farmaceutyczna może usprawnić system ochrony zdrowia.

Jesteśmy na dobrej drodze…

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom pacjentów oraz samych farmaceutów, coraz więcej aptek angażuje się w programy pilotażowe z zakresu opieki farmaceutycznej.

– Obecnie obserwujemy przełom w rozwoju opieki farmaceutycznej w aptekach, zwłaszcza w temacie usług farmaceutycznych. Farmaceuci wykonują szczepienia, prowadzą konsultacje, biorą udział w pilotażach usług farmaceutycznych, jak testy diagnostyczne, czy usługi w zakresie rzucania palenia. Są specjalistami w dziedzinie farmakologii i terapii, a także posiadają niezbędną wiedzę i umiejętności, aby skutecznie wspierać pacjentów w walce z chorobami cywilizacyjnymi i na szczęście system opieki zdrowotnej w Polsce zaczyna coraz bardziej to dostrzegać – powiedziała Paulina Serwata, kierowniczka Działu Usług Farmaceutycznych w Dr. Max Polska.

Paulina Serwata opowiedziała również o projekcie realizowanym przez niektóre apteki. – „Zmień myślenie, rzuć palenie!” to nazwa projektu, który od kilku miesięcy jest realizowany w wybranych aptekach uczestniczących w sieci franczyzowej Dr. Max. Założenia i materiały związane z projektem zostały skonsultowane z naukowcami Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Już dziś możemy powiedzieć, że pilotaż cieszy się dużym zainteresowaniem wśród pacjentów, którzy potrzebują wsparcia w odchodzeniu od nałogu. W ramach usługi pacjent ma możliwość spotkać się z farmaceutą w osobnym pomieszczeniu, co zapewnia zachowanie intymności i pozwala na swobodną rozmowę z pacjentem. Rzucanie palenia odgrywa kluczową rolę w zakresie profilaktyki raka płuca. Nie trzeba iść do lekarza, by podjąć pierwszy krok, czasem wystarczy skonsultować się z farmaceutą, który podpowie, w jaki sposób podjąć próbę odejścia od nałogu i zadbać o swoje zdrowie.

… ale do celu jeszcze trochę brakuje

Aby misja farmaceutów zakończyła się sukcesem, konieczne są dalsze zmiany systemowe, które jasno określą rolę pracowników aptek w ochronie zdrowia, a także zapewnienie pacjentom odpowiednich warunków do korzystania z wybranych usług w ramach opieki farmaceutycznej. Obecnie w wielu placówkach brakuje przestrzeni na swobodną rozmowę na temat niektórych dolegliwości. Problemy z erekcją, choroby i zaburzenia psychicznie, nietrzymanie moczu czy hemoroidy wciąż pozostają dla Polaków tematami tabu.

Zapewnienie pacjentom skutecznego wsparcia w profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych wymaga także dalszej edukacji profesjonalistów zdrowia. Firma Kenvue stawia przy tym na innowacyjne rozwiązania. Oferowane przez nią szkolenia odbywają się między innymi przy pomocy gogli VR.

– Cyfryzacja przede wszystkim. To motto przyświeca naszym działaniom każdego dnia. Wykorzystując technologię VR, przenosimy farmaceutów do wirtualnej apteki, gdzie stają przed wyzwaniem udzielenia pomocy pacjentom z realnymi problemami zdrowotnymi. To jest przyszłość edukacji farmaceutycznej – bezpośrednie, interaktywne doświadczenie, które przekracza granice tradycyjnej nauki – podkreślił Paweł Bronikowski, Head od Pharma Poland, Kenvue.

Dzięki aplikacji VR farmaceuta zyskuje wiedzę na temat dostępnych terapii OTC, działań niepożądanych, a także zapoznaje się z aktualnymi wytycznymi towarzystw medycznych czy badaniami klinicznymi.

Kenvue jest globalnym liderem w dziedzinie ochrony zdrowia konsumentów, który posiada ponad 130 lat doświadczenia w tworzeniu produktów odpowiadających na potrzeby zdrowotne ludzi na każdym etapie życia. Portfolio firmy obejmuje znane marki, z których na co dzień korzysta ponad miliard osób na całym świecie. Nazwa „Kenvue” jest inspirowana słowami „ken” (po szkocku „wiedzieć”) oraz „vue” (rozumianego jako „wgląd”) i odzwierciedla misję firmy, jaką jest dostarczanie konsumentom najlepszych, opartych o najnowszą wiedzę naukową rozwiązań, umożliwiających im skuteczną samoopiekę.

Artykuł Rośnie rola farmaceutów w profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tak wynika z najnowszego raportu GUS ?Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2018?2020?.  Krajowa produkcja farmaceutyczna od lat klasyfikuje się w pierwszej trójce liderów innowacji.

– W krajowym sektorze farmaceutycznym innowacyjność jest normą zarówno w dążeniu
do innowacji rewolucyjnych, usprawniających, jak i w zakresie procesów biznesowych. Mamy ogromny potencjał, który przy odpowiednim wsparciu zapewni nie tylko bezpieczeństwo lekowe Polski, ale i będzie podnosił poziom innowacyjności naszej gospodarki ? mówi ekonomista dr Artur Bartoszewicz z SGH w Warszawie.  

Najbardziej innowacyjne przedsiębiorstwa

GUS sklasyfikował przedsiębiorstwa aktywne innowacyjnie oraz innowacyjne. W latach
2018?2020 aktywne innowacyjnie przedsiębiorstwa przemysłowe, czyli takie, które w tym okresie wprowadziły przynajmniej jedną innowację produktową albo  procesów biznesowych lub też realizowały przynajmniej jeden projekt innowacyjny – stanowiły 36,7% ogólnej liczby wszystkich przedsiębiorstw.

Największy odsetek aktywnych innowacyjnie firm odnotowano w działach Produkcja koksu
i produktów rafinacji ropy naftowej  – 66,7% oraz Produkcja wyrobów farmaceutycznych  – 63,1%. W drugiej kategorii przedsiębiorstw innowacyjnych, czyli takich, które w tym czasie wprowadziło na rynek przynajmniej jedną innowację produktową lub procesów biznesowych największy ich odsetek odnotowano również w działach Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej ? 62,5% oraz Produkcja wyrobów farmaceutycznych ? 53,9%. Wśród wytwórców wyrobów farmaceutycznych jest więcej  przedsiębiorstw innowacyjnych niż wśród producentów komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych. Mniejszy odsetek firm innowacyjnych odnotowano też wśród wytwórców urządzeń elektrycznych i wyrobów chemicznych.

Definicja innowacji

– Bardzo mylący jest używany błędnie podział firm farmaceutycznych na innowacyjne
i generyczne, ponieważ firmy generyczne są również innowacyjne ? mówi Krzysztof Kopeć, prezes Krajowych Producentów Leków. Zgodnie z podręcznikiem Oslo Manual, leki generyczne, czyli równoważne spełniają kryteria innowacyjności. Podpisane w 1991 r. w Oslo w ramach światowej Grupy Roboczej Ekspertów Krajowych ds. Wskaźników Naukowo-Technicznych OECD porozumienie w sprawie sposobu określenia i pomiaru innowacji w  przedsiębiorstwach stało się podstawą jego monitorowania. Czwarte wydanie Podręcznika Oslo z 2018 r. uwzględnia najnowsze trendy, czyli rolę globalnych łańcuchów wartości, nowe technologie informacyjne i ich wpływ na nowe modele biznesowe, rosnące znaczenie kapitału opartego na wiedzy. Zgodnie z definicją Podręcznika z Oslo, innowacje produktowe nie muszą wiązać się z poprawą wszystkich funkcji i specyfikacji działania. Powinny stanowić znaczące ulepszenia jednej lub kilku właściwości, dodawanie nowych funkcji lub ulepszeń
do istniejących. Odpowiednie cechy funkcjonalne to jakość, niezawodność, trwałość, oszczędność podczas użytkowania, wygoda, użyteczność i przyjazność dla użytkownika,
ale także przystępność cenowa. Krajowi producenci leków wprowadzając do obrotu leki generyczne zmieniają strukturę rynku, stymulują konkurencję i poszerzają dostępność produktu.

Stanowisko Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego i konsultanta krajowego

W styczniu br. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne i konsultant krajowy ds. farmacji przemysłowej w stanowisku dotyczącym oceny innowacyjności projektów krajowego sektora farmaceutycznego podkreślili,  że ok. 80% leków używanych przez pacjentów w Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, to leki generyczne. Wczesny rozwój leku generycznego to podstawa funkcjonowania współczesnego przemysłu farmaceutycznego
na świecie. Wbrew nieuzasadnionej, a powszechnej opinii, opracowanie leku generycznego nie jest łatwe, trwa od 3 do 5 lat, wymaga specjalistycznych kompetencji, zasobów infrastrukturalnych, know-how oraz szerokich prac badawczo-rozwojowych. Ponoszone koszty to nawet 15 mln zł. Zdaniem prof. Małgorzaty Sznitowskiej, Konsultant Krajowej
ds. Farmacji Przemysłowej, kryterium innowacyjności w odniesieniu do branży farmaceutycznej należy rozpatrywać z uwzględnieniem zapewnienia dostępności
do rozwiązania dla pacjentów w Polsce, wpływu na rynek, na którym działa przedsiębiorstwo wraz z korzystnym efektem ekonomicznym oraz rozwojem kompetencji specjalistycznych kadry. Kryterium musi też uwzględniać doskonalenie produktu pozwalające na dostępność leku dla nowych grup pacjentów, np. nietolerujących leku ?w starej? formie, a także korzyści ekonomiczne z powodu tańszej i ekonomicznej produkcji, także przyjaznej środowisku.

? Nasze innowacje zwiększają efektywność stosowania leków i ich bezpieczeństwo przez ograniczenie działań niepożądanych. Obejmują m.in. nowe składniki leków przyspieszające rozpuszczanie substancji czynnej lub maskujące jej smak, nowe formy podania, np. tabletki
do żucia i podpoliczkowe, systemy przezskórne, produkty o przedłużonym uwalnianiu
oraz łączące różne substancje lecznicze. Rozwój sektora biotechnologicznego prowadzi
do wprowadzania na rynek konkurujących cenowo leków biologicznych, co zwiększa dostęp
do tych terapii ? wymienia Krzysztof Kopeć.

Nakłady na badania i rozwój

? Krajowe firmy przeznaczają na badania i rozwój niemal 50% swoich zysków. Zatrudniają znakomicie wykształcony personel i współpracują z krajowymi naukowcami i ośrodkami naukowymi. Dają nie tylko dobrze płatne miejsca pracy, ale i możliwość rozwoju i nabywanie wysokich kompetencji. A co najważniejsze, kompetencje te zostają w kraju ? podkreśla  Krzysztof Kopeć.

Krajowi producenci leków są liderami zawansowanych technologii i transformacji przemysłowej, jak robotyzacja, automatyzacja, informatyzacja i cyfryzacja. Przemysł farmaceutyczny w Polsce ma najnowocześniejsze zakłady w Europie. Wykorzystuje także technologie nieobecne w naszym kraju i przyczynia się do ich transferu do Polski.

Eksport leków corocznie wzrasta. W 2019 r. eksport branży farmaceutycznej i biotechnologii wyniósł 3,7 mld euro i wzrósł o 11% w stosunku do roku poprzedniego. Był to wzrost eksportu dwukrotnie szybszy od ogółu eksportu Polski

Branża farmaceutyczna jedną z najbardziej innowacyjnych w Polsce ? wynika z najnowszego raportu GUS ?Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2018?2020?.  
Krajowa produkcja farmaceutyczna od lat klasyfikuje się w pierwszej trójce liderów innowacji.

– W krajowym sektorze farmaceutycznym innowacyjność jest normą zarówno w dążeniu
do innowacji rewolucyjnych, usprawniających, jak i w zakresie procesów biznesowych. Mamy ogromny potencjał, który przy odpowiednim wsparciu zapewni nie tylko bezpieczeństwo lekowe Polski, ale i będzie podnosił poziom innowacyjności naszej gospodarki ? mówi ekonomista dr Artur Bartoszewicz z SGH w Warszawie.  

Najbardziej innowacyjne przedsiębiorstwa

GUS sklasyfikował przedsiębiorstwa aktywne innowacyjnie oraz innowacyjne. W latach
2018?2020 aktywne innowacyjnie przedsiębiorstwa przemysłowe, czyli takie, które w tym okresie wprowadziły przynajmniej jedną innowację produktową albo  procesów biznesowych lub też realizowały przynajmniej jeden projekt innowacyjny – stanowiły 36,7% ogólnej liczby wszystkich przedsiębiorstw.

Największy odsetek aktywnych innowacyjnie firm odnotowano w działach Produkcja koksu
i produktów rafinacji ropy naftowej  – 66,7% oraz Produkcja wyrobów farmaceutycznych  – 63,1%. W drugiej kategorii przedsiębiorstw innowacyjnych, czyli takich, które w tym czasie wprowadziło na rynek przynajmniej jedną innowację produktową lub procesów biznesowych największy ich odsetek odnotowano również w działach Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej ? 62,5% oraz Produkcja wyrobów farmaceutycznych ? 53,9%. Wśród wytwórców wyrobów farmaceutycznych jest więcej  przedsiębiorstw innowacyjnych niż wśród producentów komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych. Mniejszy odsetek firm innowacyjnych odnotowano też wśród wytwórców urządzeń elektrycznych i wyrobów chemicznych.

Definicja innowacji

– Bardzo mylący jest używany błędnie podział firm farmaceutycznych na innowacyjne
i generyczne, ponieważ firmy generyczne są również innowacyjne ? mówi Krzysztof Kopeć, prezes Krajowych Producentów Leków. Zgodnie z podręcznikiem Oslo Manual, leki generyczne, czyli równoważne spełniają kryteria innowacyjności. Podpisane w 1991 r. w Oslo w ramach światowej Grupy Roboczej Ekspertów Krajowych ds. Wskaźników Naukowo-Technicznych OECD porozumienie w sprawie sposobu określenia i pomiaru innowacji w  przedsiębiorstwach stało się podstawą jego monitorowania. Czwarte wydanie Podręcznika Oslo z 2018 r. uwzględnia najnowsze trendy, czyli rolę globalnych łańcuchów wartości, nowe technologie informacyjne i ich wpływ na nowe modele biznesowe, rosnące znaczenie kapitału opartego na wiedzy. Zgodnie z definicją Podręcznika z Oslo, innowacje produktowe nie muszą wiązać się z poprawą wszystkich funkcji i specyfikacji działania. Powinny stanowić znaczące ulepszenia jednej lub kilku właściwości, dodawanie nowych funkcji lub ulepszeń
do istniejących. Odpowiednie cechy funkcjonalne to jakość, niezawodność, trwałość, oszczędność podczas użytkowania, wygoda, użyteczność i przyjazność dla użytkownika,
ale także przystępność cenowa. Krajowi producenci leków wprowadzając do obrotu leki generyczne zmieniają strukturę rynku, stymulują konkurencję i poszerzają dostępność produktu.

Stanowisko Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego i konsultanta krajowego

W styczniu br. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne i konsultant krajowy ds. farmacji przemysłowej w stanowisku dotyczącym oceny innowacyjności projektów krajowego sektora farmaceutycznego podkreślili,  że ok. 80% leków używanych przez pacjentów w Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, to leki generyczne. Wczesny rozwój leku generycznego to podstawa funkcjonowania współczesnego przemysłu farmaceutycznego
na świecie. Wbrew nieuzasadnionej, a powszechnej opinii, opracowanie leku generycznego nie jest łatwe, trwa od 3 do 5 lat, wymaga specjalistycznych kompetencji, zasobów infrastrukturalnych, know-how oraz szerokich prac badawczo-rozwojowych. Ponoszone koszty to nawet 15 mln zł. Zdaniem prof. Małgorzaty Sznitowskiej, Konsultant Krajowej
ds. Farmacji Przemysłowej, kryterium innowacyjności w odniesieniu do branży farmaceutycznej należy rozpatrywać z uwzględnieniem zapewnienia dostępności
do rozwiązania dla pacjentów w Polsce, wpływu na rynek, na którym działa przedsiębiorstwo wraz z korzystnym efektem ekonomicznym oraz rozwojem kompetencji specjalistycznych kadry. Kryterium musi też uwzględniać doskonalenie produktu pozwalające na dostępność leku dla nowych grup pacjentów, np. nietolerujących leku ?w starej? formie, a także korzyści ekonomiczne z powodu tańszej i ekonomicznej produkcji, także przyjaznej środowisku.

? Nasze innowacje zwiększają efektywność stosowania leków i ich bezpieczeństwo przez ograniczenie działań niepożądanych. Obejmują m.in. nowe składniki leków przyspieszające rozpuszczanie substancji czynnej lub maskujące jej smak, nowe formy podania, np. tabletki
do żucia i podpoliczkowe, systemy przezskórne, produkty o przedłużonym uwalnianiu
oraz łączące różne substancje lecznicze. Rozwój sektora biotechnologicznego prowadzi
do wprowadzania na rynek konkurujących cenowo leków biologicznych, co zwiększa dostęp
do tych terapii ? wymienia Krzysztof Kopeć.

Nakłady na badania i rozwój

? Krajowe firmy przeznaczają na badania i rozwój niemal 50% swoich zysków. Zatrudniają znakomicie wykształcony personel i współpracują z krajowymi naukowcami i ośrodkami naukowymi. Dają nie tylko dobrze płatne miejsca pracy, ale i możliwość rozwoju i nabywanie wysokich kompetencji. A co najważniejsze, kompetencje te zostają w kraju ? podkreśla  Krzysztof Kopeć.

Krajowi producenci leków są liderami zawansowanych technologii i transformacji przemysłowej, jak robotyzacja, automatyzacja, informatyzacja i cyfryzacja. Przemysł farmaceutyczny w Polsce ma najnowocześniejsze zakłady w Europie. Wykorzystuje także technologie nieobecne w naszym kraju i przyczynia się do ich transferu do Polski.

Eksport leków corocznie wzrasta. W 2019 r. eksport branży farmaceutycznej i biotechnologii wyniósł 3,7 mld euro i wzrósł o 11% w stosunku do roku poprzedniego. Był to wzrost eksportu dwukrotnie szybszy od ogółu eksportu Polski.

Artykuł Branża farmaceutyczna jedną z najbardziej innowacyjnych w Polsce pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zakup leków po niższej cenie to główne założenia idei zakupów wspólnych wybranych kategorii leków refundowanych. Zdaniem przedstawicieli Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA? zapewnienie pacjentom niezbędnego leczenia przy optymalizacji kosztów dla płatnika publicznego można i warto osiągnąć z wykorzystaniem także innych mechanizmów. Niektóre obecne zapisy regulujące organizację i rozstrzygnięcia przetargów wspólnych budzą obawy o zagrożenie niedostępnością terapii i przerwaniem ciągłości procesów terapeutycznych pacjentów. ?FARMACJA POLSKA? proponuje przykładowe rozwiązania.

? Jaki jest cel organizacji zakupów wspólnych wybranych kategorii leków refundowanych? To bez wątpienia zapewnienie pacjentom równego dostępu do terapii przy zachowaniu możliwie optymalnej ceny dla płatnika publicznego. Idea ta jest w pełni zasadna i nie ma wątpliwości, że warto realizować ją poprzez wszelkie możliwe mechanizmy i narzędzia. W zakresie zakupów wspólnych wybranych kategorii leków refundowanych pojawiają się jednak wątpliwości, które wymagają rozważenia i modyfikacji, ponieważ w obecnym kształcie mogą prowadzić do poważnych zagrożeń związanych z niedostępnością terapii dla pacjentów ? wskazuje Irena Rej, prezes Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA?.

Zdaniem ekspertów Izby obecne zapisy regulujące organizację i rozstrzygnięcia przetargów wspólnych niosą ze sobą ryzyka związane między innymi z:

• wyłonieniem tylko jednego dostawcy,
• obowiązującymi obecnie restrykcyjnymi mechanizmami ustalania cen leków w przetargach centralnych oraz
• brakiem jasnej ścieżki leczenia pacjentów, którzy ze względów medycznych nie mogą stosować danej terapii.

Potrzebny multiwinner

Według obowiązującego aktualnie prawa w przetargach centralnych wybranych kategorii leków refundowanych wyłaniany jest jeden dostawca, który zaoferuje najniższą cenę. Problem pojawia się w sytuacji, kiedy z różnych przyczyn zwycięzca nie jest w stanie zrealizować postanowień rozstrzygniętego postępowania.

W takiej sytuacji kolejny oferent biorący udział w postepowaniu przetargowym może dostarczać leki zgodnie z postanowieniami rozstrzygniętego postępowania, ale na takich warunkach finansowych, jakie wynegocjowano z pierwszym oferentem (który nie mógł dotrzymać postanowień przetargu). ? To problematyczny zapis, ponieważ gdyby inni oferenci byli w stanie zaproponować najniższą wynegocjowaną cenę, najpewniej taką właśnie przedstawiliby w ramach postepowania. Trudno oczekiwać, że kolejne firmy na pewno będą gotowe do współpracy na warunkach, które okazały się dla pierwszego oferenta nie do spełnienia ? wyjaśnia Irena Rej i dodaje: ? W takiej sytuacji, jeśli kolejna firma nie jest w stanie zgodzić się na realizację postanowień przetargu po pierwotnie wynegocjowanej z innym podmiotem cenie, zagrożona jest dostępność terapii. To poważne – i jak najbardziej realne – ryzyko.

Konkurencja to bezpieczeństwo

Prezes Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA? przypomina przykłady terapii, które w ostatnich latach z różnych przyczyn były czasowo niedostępne na polskim rynku.

? Z niedalekiej przeszłości znamy przykład sartanów, niedostępnych z powodu zanieczyszczenia substancji czynnej czy klasycznych cytostatyków podawanych pacjentom w ramach katalogu chemioterapii. Można wyobrazić sobie sytuację, w której na przykład szczepionki przeciwko COVID-19 byłyby oparte na tylko jednym dostawcy. Ryzyko niemożliwości spełnienia postanowień rozstrzygniętego postepowania przetargowego ze strony jednego dostawcy to w takim przypadku potencjalnie ogromne ryzyko dla zdrowia znaczącej populacji pacjentów. Działania interwencyjne podejmowane w sytuacjach, kiedy trzeba pilnie znaleźć alternatywy dla niedostępnych terapii są z różnych względów bardzo trudne, zarówno dla zaniepokojonych chorych, jak i dla przedstawicieli systemu opieki zdrowotnej, zmuszonych do pilnego znalezienia bezpiecznego i skutecznego jednocześnie rozwiązania. Co więcej, często są to rozwiązania bardzo kosztowne. Wyłonienie większej liczby dostawców pozwala minimalizować takie ryzyka ? wyjaśnia Irena Rej.

Potrzebna alternatywa terapeutyczna

Izba Gospodarcza ?FARMACJA POLSKA? wskazuje, że niemożność realizacji postanowień przetargu wspólnego na wybrane kategorie leków refundowanych może wynikać nie tylko z wyzwań leżących po stronie dostawcy, ale także wynikających z przyczyn klinicznych, leżących po stronie pacjentów.

? Zachorowalność to zjawisko dynamiczne, wymykające się sztywnym zapisom legislacyjnym. Pacjent niekoniecznie choruje tak, jak stanowią przepisy przewidujące możliwości jego leczenia. Chory może nie być w stanie skorzystać z określonej terapii, udostępnianej w efekcie rozstrzygnięcia przetargu wspólnego, na przykład z powodu wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu określonej substancji pomocniczej. W takiej sytuacji, z przyczyn czysto klinicznych, musi istnieć możliwość zamiany leku ? mówi Irena Rej.

Izba zaznacza, że takie stanowisko podziela Rzecznik Praw Pacjenta, który w korespondencji z FARMACJĄ POLSKĄ zaznaczył, że pacjenci mają prawo być leczeni zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Dzisiejsze rozwiązania oparte na zakupach wspólnych z tylko jednego źródła powodują wystąpienie braku alternatywy. Nie istnieje zdefiniowana ścieżka pacjenta, który źle toleruje jedyny dostępny w ramach refundacji lek. Zdaniem ekspertów to aspekt wymagający pilnych zmian. ? Zapewnienia alternatywy w ramach danej terapii wymaga szacunek dla chorych i lekarzy. To klinicyści powinni móc ordynować i ewentualnie, w razie klinicznej potrzeby, zmodyfikować prowadzoną terapię w oparciu o aktualną wiedzę medyczną (nie w oparciu o konieczności administracyjne) ? uważa Irena Rej.

Lepsze leczenie w niższej cenie

Ile realizuje się w Polsce rocznie interwencyjnych zakupów leków nie wiadomo, ale zdaniem Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA? warto byłoby zbierać takie dane.

Izba wskazuje propozycje rozwiązań, które cel obniżenia kosztów zapewnienia pacjentom refundowanych terapii pozwalałyby osiągnąć efektywniej i bezpieczniej:

• wyłanianie w przetargach centralnych więcej niż jednego dostawcy (?multiwinner?), powodującego zwiększenie konkurencyjności i zapewnienie alternatyw terapeutycznych na wypadek wystąpienia działań niepożądanych po zażyciu określonej substancji, na przykład w oparciu o model włoski wypracowany wspólnie przez ministerstwo zdrowia i przedstawicieli branży farmaceutycznej, który przewiduje procentowy udział wielu zwycięzców w danym przetargu i stopniową erozję cen w przypadku dołączenia kolejnego dostawcy;
• opracowanie ścieżki przewidującej konieczność zamiany leku w ramach prowadzonej terapii w oparciu o tę samą substancję czynną zgodnie z aktualną wiedzą medyczną;
• rozważenie przetargów z podziałem na grupy, które pomogłyby zapewnić alternatywy terapeutyczne i większą dostępność leków (zdaniem ekspertów sukcesy przetargów wspólnych, takie jak chociażby w przypadku hormonu wzrostu, miały zastosowanie przede wszystkim w zakresie niewielkich i jednorodnych populacji chorych (w tym przede wszystkim w przypadku chorób rzadkich lub ultrarzadkich);
• rozważenie podziału budżetu na leczenie danej jednostki chorobowej a nie na konkretne leki ? dobór terapii pozostawałby w gestii lekarzy prowadzących ordynujących daną formę leczenia w odniesieniu do indywidualnych uwarunkowań klinicznych pacjentów, zgodnie z zaleceniami wytycznych naukowych.

? Warto pamiętać, że leki nie są dobrem konsumpcyjnym, a służą ratowaniu zdrowia i życia ludzi. Zapewnienie alternatywy, tak zwanej opcji B, w tym przede wszystkim wyłanianie tak zwanego mulitiwinnera, to jest więcej niż jednego dostawcy, wydaje się naszym obowiązkiem wobec pacjentów i lekarzy. Zwłaszcza w tak dynamicznych społecznie, zdrowotnie, ale i gospodarczo czasach ? uważa Irena Rej.

Artykuł Zakupy centralne leków mogą być korzystniejsze dla pacjentów i systemu pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe projekty legislacyjne warto zaczynać od jasno wyznaczonego celu. Co i dlaczego chcemy zmienić? W oparciu o jakie dane i przesłanki prognozujemy sukces nowych regulacji? Wreszcie: czy strona pacjencka i branża farmaceutyczna mogą stać się dla postulowanych zmian pełnoprawnymi partnerami? Dziś proces stanowienia prawa w ochronie zdrowia w Polsce wydaje się przebiegać nierzadko zgoła inaczej ? uważa Irena Rej, prezes Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA?.

Od przyjęcia przez Radę Ministrów dokumentu strategicznego ?Polityka lekowa państwa na lata 2018-2022? minęło sporo ponad 1000 dni. Czy przez blisko trzy lata dokonaliśmy właściwej ewaluacji założeń, celów i realizacji przyjętego projektu? Czy nowe regulacje w ochronie zdrowia planujemy w Polsce w oparciu o rzetelne i miarodajne dane, które pozwalają projektować zmiany w prawie w odpowiedzi na faktyczne potrzeby pacjentów, szpitali, a wreszcie ? systemu ochrony zdrowia? Refleksja skłania do mało optymistycznych konkluzji.

Doroczne Forum Ekonomiczne, określane mianem ?polskiego Davos?, jest jednym ze stałych punktów w dorocznym harmonogramie kluczowych konferencji w dziedzinie ochrony zdrowia. Liczne eksperckie panele, wybitni prelegenci i? każdego roku niemal te same wnioski!

Jako uczestniczka Forum Ekonomicznego oraz innych cyklicznych wydarzeń branżowych z ponad 30-letnim stażem zdałam sobie sprawę, że niemal w każdym panelu padają następujące wnioski-diagnozy:

1. w procesie stanowienia prawa w polskiej ochronie zdrowia brakuje jasno określonych celów dla procedowanych regulacji;
2. nowe rozwiązania prawodawcze mają niewystarczające uzasadnienie w danych i rejestrach (częstym problemem jest ich jakość i kompilacja);
3. proces konsultacji z kluczowymi interesariuszami bywa oceniany jako niekonstruktywny;
4. od lat wciąż borykamy się z nierównościami w zdrowiu;
5. rosnącym z każdym rokiem wyzwaniem są problemy kadrowe w ochronie zdrowia.
6. znaczącym problemem pozostaje niedofinansowanie sektora polskiej opieki zdrowotnej.

Szczególnie ważnym wnioskiem wydaje się jakość stanowienia prawa na najwcześniejszych etapach. Dla przykładu, jeśli budujemy program nazywany Ratunkowym Dostępem do Technologii Lekowych, wydaje się naturalne, że tryb dostępu do niedostępnych w innym trybie, a koniecznych dla danego pacjenta terapii powinien być ekspresowy (ratunkowy). Praktyka pokazuje jednak nieco inną rzeczywistość. Po zmianach w programie RDTL proces ubiegania się o terapię jest wciąż kilkuetapowy, a poszczególne zmiany nie są jednoznacznie zrozumiałe dla ich beneficjentów. Co więcej, mimo postulatów środowisk pacjentów chory wciąż nie jest stroną postępowania. Podlega decyzji wydawanej przez innych, pomimo że chodzi o niego – o jego zdrowie i życie.

Innym zaskakującym przykładem w kontekście programu RDTL jest tak zwana czarna lista ? wykaz terapii, które nie mogą być sfinansowane w ramach tej procedury. 123 pozycje to lista terapii zatwierdzonych przez Europejską Agencję Leków (EMA) i dopuszczonych do obrotu na polskim rynku, które nie są w Polsce refundowane i nie mogą być sfinansowane w ramach procedury RDTL. Wiele z nich stanowi standard leczenia, jest elementem wytycznych i zaleceń towarzystw naukowych. Co w sytuacji, kiedy zgodnie z aktualną wiedzą medyczną to właśnie któraś z terapii z czarnej listy jest dla chorego ostatnią deską ratunku? Na to pytanie regulator niestety nie przewidział odpowiedzi.

Pomimo braku odpowiedzi na pytania na wagę zdrowia i życia, a właściwie przede wszystkim z ich powodu, pacjenci nie przestają pytać. Bywa, że wnioski przedstawiane przez różnych interesariuszy, między innymi w zakresie problemu nierówności w zdrowiu, bywają skrajnie rozbieżne. Czy nie należałoby zatem skonfrontować ze sobą danych, faktów i postarać się wspólnie wyciągnąć konstruktywne wnioski? Do tego potrzeba rzetelnych danych i rejestrów, które wciąż pozostawiają wiele do życzenia, i partnerskiego traktowania wszystkich zainteresowanych stron. Potrzeba, by pacjent był decyzyjnym podmiotem w swojej własnej sprawie a producenci leków istotnym partnerem, mogącym znacząco wesprzeć konieczne w ochronie zdrowia zmiany. Wszyscy zgadzają się ze sobą, a będzie nadal tak, jak jest? Oby kolejne Forum Ekonomiczne w Krynicy przełamało ten utarty trend.

Irena Rej, prezes Izby Gospodarczej ?FARMACJA POLSKA?

Artykuł Prawo w ochronie zdrowia powinno mieć jasny cel i wsparcie kluczowych interesariuszy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Sprawa nie jest banalna, a wręcz intrygująca, bo chodzi o dodatkowe 6 cm długości, a przy tym? wcale nie pomylono farmaceutów z chirurgami, bo chodziło o plastry.

Prof. Marcin Czech, SPECJALISTA W ZAKRESIE EPIDEMIOLOGII
ORAZ W DZIEDZINIE ZDROWIA PUBLICZNEGO, TWÓRCA DOKUMENTU POLITYKA LEKOWA PAŃSTWA, WICEMINISTER ZDROWIA W LATACH 2017-19

W farmacji wiele się dzieje. Skończył się właśnie VIII Zjazd Farmaceutów, wybrano władze Naczelnej Izby Aptekarskiej. Na posiedzeniu rządu do dalszego procedowania skierowano oczekiwaną przez środowisko od 30 lat ustawę o zawodzie farmaceuty. Coraz głośniej mówi się o nowej roli farmaceuty jako pracownika medycznego.

W krótkim przemówieniu po otwarciu zjazdu powiedziałem farmaceutom, że ustawa to początek ich trudnej i długiej drogi prowadzącej do należnego im miejsca w systemie. Jaki jest jednak punkt startowy tych działań? Przeprowadziłem minibadanie środowiskowe, zadając wprost pytanie sympatycznej farmaceutce z małego miasteczka, uczestniczce zjazdu: ?O co pytają Panią pacjenci w aptece, w mailach, na forach i co im Pani odpowiada??. Oto kilka pytań:

1. ?Czy obecnie są prowadzone badania kliniczne z udziałem pacjentów
   cierpiących na stwardnienie zanikowe boczne??. Koleżanka zapytała o informacje: Polskie Towarzystwo Chorób Nerwowo-Mięśniowych, fundacje, firmy, Agencję Badań Medycznych. Wróciła do pacjenta z odpowiedzią.
2. Jaki jest skład suplementów diety i ich zamiennictwo(!) ? takie pytania pojawiają się bardzo często. Farmaceutka zapytała o choroby przewlekłe i ze względu na nie odesłała pacjenta do lekarza, zaleciła ostrożność, a jako referencję zaleciła lekturę wyników badania suplementów diety wykonanego przez Narodowy Instytut Leków oraz rejestru GIS.
3. ?Czy biorąc leki na epilepsję oraz depresję, można bezpiecznie stosować lek X w celu wyleczenia się uzależnienia od nikotyny i rzucenia palenia??. W odpowiedzi lista działań niepożądanych, interakcji, podanie innych źródeł informacji oraz zalecenie konsultacji psychiatrycznej ze względu na możliwość korekty dawek leczenia zasadniczego.
4. ?Czy opłaca się kupić w internecie plastry przedłużające penisa o 6 cm (według informacji z sieci)? Nie stać mnie na operację.? ? to pytanie z forum. I wyczerpująca odpowiedź o braku dowodów. A teraz kilka pytań do nas, lekarzy (kolejno odnoszących się do ww. punktów):
5. Czy lekarz neurolog znalazłby te informacje dla pacjenta (podczas tej samej wizyty lub podał je w czasie następnej konsultacji)?
6. Czy lekarze znają składy, działanie, interakcje suplementów diety z lekami?
7. Czy psychiatra, zajmując się pacjentem, zapyta o palenie, czy zaproponuje mu wsparcie w pozbyciu się nałogu?
8. Którego lekarza rodzinnego pacjent zapyta o tytułowe plastry? Pomyślałem, że zdobyłem dowody na to, że w systemie ochrony zdrowia istnieje przestrzeń dla profesjonalnych farmaceutów, działających dla dobra i na rzecz chorego. A nasz potrzebujący? Dowiedział się starej prawdy od profesjonalisty medycznego, że najczęściej to nie rozmiar ma znaczenie, gdzie się skonsultować i? zaoszczędził 400 złotych.

Artykuł Farmaceuci a sprawa przedłużania penisa pochodzi z serwisu Świat Lekarza.