Problem niestosowania się pacjentów do zaleceń terapeutycznych, czyli non-adherence, jest jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny

Jak wynika z analiz przeprowadzonych przez IQVIA Poland, skala tego zjawiska jest alarmująca i wymaga zarówno zmian systemowych, jak i intensyfikacji działań edukacyjnych.

Jak wielu pacjentów rozpoczyna terapię?

Pierwszym kluczowym zagadnieniem jest odsetek pacjentów, którzy po postawieniu diagnozy rzeczywiście podejmują leczenie. Dane zebrane przez IQVIA wskazują na niepokojące zjawisko. W analizie opartej na wynikach doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT) zidentyfikowano pacjentów z hiperglikemią, czyli jednoznaczną diagnozą cukrzycy. Okazało się, że 36 proc. tych pacjentów nie podejmuje leczenia, co oznacza, że więcej niż co 3. chory nie rozpoczyna terapii pomimo postawionej diagnozy.

Jeszcze bardziej alarmujące są dane dotyczące hipercholesterolemii. W przypadku pacjentów z poziomem cholesterolu LDL przekraczającym 160 mg/dl leczenia aż 71 proc. z nich nie podejmuje leczenia obniżającego poziom „złego” cholesterolu. Oznacza to, że większość pacjentów z podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych pozostaje bez właściwej terapii.

Czy pacjenci przyjmują zalecane dawki?

Sam fakt rozpoczęcia leczenia nie oznacza jeszcze jego skuteczności. Kolejnym problemem jest nieregularność w stosowaniu leków. W ramach badań przeanalizowano m.in. stosowanie inhibitorów SGLT2 (flozyn) wykorzystywanych w leczeniu cukrzycy. Okazało się, że jedynie ok. 60 proc. pacjentów wykupuje leki w sposób zgodny z zaleceniami, co sugeruje prawidłowe przyjmowanie dawek. Natomiast 40 proc. pacjentów stosuje leczenie nieregularnie – dokonywane przez nich zakupy leków wskazują, że przyjmują oni dawki zwykle rzadziej, niż zalecił to lekarz. Można to zaobserwować po tym, jak często pacjent przychodzi do apteki – jeśli np. raz na 2–3 miesiące, podczas gdy 1 opakowanie wystarcza tylko na miesiąc, to oczywistym jest, że taki pacjent nie leczy się zgodnie ze wskazaniem lekarza.

Podobne wyniki uzyskano w przypadku leków kardiologicznych, takich jak ramipryl. Ok. 56–58 proc. pacjentów stosuje terapię zgodnie z zaleceniami, jednak aż 40–45 proc. przyjmuje mniejsze dawki lub robi przerwy w leczeniu. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda w psychiatrii. W przypadku trazodonu, leku przeciwdepresyjnego, tylko 40 proc. pacjentów stosuje go regularnie, co oznacza, że osoby leczone psychiatrycznie jeszcze częściej niż inni pacjenci nie przestrzegają zaleconej terapii.

Jak długo pacjenci się leczą?

Niestety, problem non-adherence nie kończy się na nieregularnym stosowaniu leków – wielu pacjentów rezygnuje z terapii już po kilku miesiącach. W przypadku inhibitorów SGLT2 po 6 miesiącach terapię kontynuuje od 60 do 75 proc. pacjentów, co oznacza, że kilkadziesiąt procent osób przedwcześnie rezygnuje z leczenia cukrzycy, mimo że jest to choroba przewlekła, wymagająca zachowania ciągłości terapii.

Podobne statystyki dotyczą leków kardiologicznych, takich jak sakubitryl/walsartan czy ramipryl. Po pół roku terapię kontynuuje pozostaje 80 proc. pacjentów – pozostali ją przerywają.

Najgorsza sytuacja dotyczy leczenia psychiatrycznego. W przypadku wspomnianego trazodonu 30 proc. pacjentów przerywa terapię już po 6 miesiącach, co w kontekście leczenia depresji i zaburzeń nastroju stanowi bardzo poważny problem.

Konieczne zmiany systemowe i edukacyjne

Dane jasno wskazują, że non-adherence w Polsce poważnym problemem i ogromnym wyzwaniem. Wiele osób nie podejmuje leczenia pomimo postawionej diagnozy, stosuje leki nieregularnie lub przedwcześnie rezygnuje z terapii.

Aby poprawić tę sytuację, konieczne są działania na kilku poziomach. Przede wszystkim edukacja pacjentów dążąca do zwiększenia świadomości na temat konsekwencji niestosowania się do terapii, a także zmiany systemowe, które ułatwiłyby dostęp do leczenia i monitorowania adherencji. Wsparcia potrzebują również lekarze oraz farmaceuci.

Adam Grabowicz, dyrektor działu konsultingu i badań rynku w IQVIA Poland

Wypowiedzi pochodzą z konferencji „Adherencja terapeutyczna w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych. Poprawa rokowania pacjentów i optymalizacja kosztów ochrony zdrowia dzięki odblokowaniu potencjału profilaktyki” zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Adherence przez UM w Lublinie i Think Tank – chyba że zaznaczono inaczej

Artykuł Skala problemu nieprzestrzegania zaleceń lekarskich pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Serdecznie zapraszamy do udziału w ogólnopolskim badaniu ?Lekarz przyszłości?. Celem inicjatywy, realizowanej przez Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego we współpracy z Wolters Kluwer oraz IQVIA Poland jest stworzenie obrazu modelu pracy polskiego lekarza i lekarki dzisiaj oraz prognoza, jak będzie się on zmieniał w przyszłości. Patronem honorowym badania jest Prezes Naczelnej Izby Lekarskiej.

Współczesna medycyna, na skutek szybkich zmian społecznych, technologicznych i naukowych, przeobraża się na naszych oczach. Niesamowity rozwój zaawansowanych technologii pozwala nam określić kierunek zmian w medycynie przyszłości. Wciąż jednak za mało mówi się o roli lekarza, jego potrzebach i oczekiwaniach względem zmieniającej się rzeczywistości. To badanie stawia na pierwszym miejscu lekarza właśnie.

?Aby jeszcze lepiej, sprawniej i pewniej dostosować się do stale zmieniającej się rzeczywistości, analiza trendów, wpływających na ewolucję modelu pracy polskiego lekarza i lekarki jest nam potrzebna jak nigdy dotąd. Za dziesięć lat, dzień z życia lekarza może wyglądać zupełnie inaczej niż dzisiaj. Chcemy dowiedzieć się o tym już teraz? – komentuje dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, Dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego.

Badanie ?Lekarz przyszłości? skierowane jest do lekarzy i lekarek. Wypełnienie ankiety zajmie ok. 10 minut. Wyniki zostaną opublikowane w raporcie ?Lekarz przyszłości? oraz zaprezentowane na webinarze, podczas którego autorzy i zaproszeni eksperci szczegółowo omówią i podsumują kluczowe wnioski.

Autorzy badania chcą się również dowiedzieć, w jaki sposób doświadczenia lekarzy oraz priorytety i plany na przyszłość wpłyną na relacje lekarzy z pacjentami, rozwój kompetencji umożliwiających pracę w nowych warunkach czy zidentyfikowanie źródeł satysfakcji i frustracji. W ankiecie zawarte są m.in. pytania o to, jakie zmiany i trendy wpływają na ewolucję systemu pracy lekarza, relacje lekarzy z pacjentami. Pytania dotyczą m.in. obecnej pracy, etapu kariery medyka, jakości pracy i preferencji lekarza, zarobków, badacze pytają też o jego rozwój, poziom zadowolenia z pracy, o powody niezadowolenia, a także o sposób pracy i leczenie pacjentów.

?Największym dobrem i wartością światowych systemów ochrony zdrowia są lekarze i personel medyczny. Bez ich zaangażowania i gotowości do zmian rozwój medycyny i farmacji byłby niemożliwy. Jako firma blisko związana z obszarem ochrony zdrowia i aktywnie wspierająca jego rozwój, zdajemy sobie sprawę z tego, iż poszukiwanie innowacji i jeszcze lepszych rozwiązań dla pacjentów musi mieć swój początek w analizie bieżących i przyszłych potrzeb lekarza. Jego rola w budowaniu nowoczesnego świata jest kluczowa? ? mówi Aniela Hejnowska, General Manager IQVIA Poland.

Organizatorem badania jest Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego, partnerami Wolters Kluwer, globalny lider w profesjonalnej informacji, oprogramowaniu i usługach dla sektora opieki zdrowotnej oraz IQVIA, wiodący dostawca zaawanasowanych analiz, innowacyjnych rozwiązań technologicznych oraz badań klinicznych dla klientów z obszaru systemu ochrony zdrowia. Partnerami medialnymi są prawo.pl oraz Świat Lekarza. Przedsięwzięcie zostało objęte patronatem honorowym Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej.

Ankieta dostępna jest na stronie: https://lekarzprzyszlosci.lazarski.pl/

Artykuł Jaki będzie lekarz przyszłości? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.