Chirur­gia refrakcyjna rogówki i soczewki to jedna z coraz intensywniej rozwijających się dziedzin okulistyki. Umożliwia ona korekcję wad wzro­ku dzięki wykorzystaniu najnow­szych odkryć medycyny i bioinży­nierii, w tym ultranowoczesnych platform laserowych. Do rozwoju segmen­tu premium refrakcyjnej chirur­gii wewnątrzgałkowej przyczyniły się nowe technologie operacyjne, innowacyjne rozwiązania w konstrukcji soczewek wewnątrzgałkowych i wprowadzenie precyzyj­nych algorytmów kalkulacji mocy wszczepów ? mówi dr hab. n. med. Joanna Wierzbowska, prof. WIM, z Kliniki Okulistyki Wojskowego Instytutu Medycznego.

Jeszcze nie tak dawno jedyną metodą korekcji wad wzroku były tradycyjne okulary, potem pojawiły się soczewki kontaktowe, dziś jest to chirurgia refrakcyjna ? metoda, a raczej metody, w których też dzieje się wiele, bo wciąż są udoskonalane, głównie dzięki coraz to lepszym narzędziom?

Istotnie, tak właśnie jest. Chirur­gia refrakcyjna rogówki i soczewki to jedna z coraz intensywniej roz­wijających się dziedzin okulistyki. Umożliwia ona korekcję wad wzro­ku dzięki wykorzystaniu najnow­szych odkryć medycyny i bioinży­nierii, w tym ultranowoczesnych platform laserowych. Warto jed­nak pamiętać, że prekursorami ke­ratotomijnej chirurgii refrakcyjnej byli Snellen i Bates, pod koniec XIX wieku, zaś podwaliny pod laserową chirurgię refrakcyjną stworzyli Jose Barraquer, Luis Riuz i Stephen Tro­kel, począwszy od lat 60. XX wie­ku. O tym, jak bardzo się rozwija ta dziedzina chirurgii refrakcyjnej, od 1987 roku, kiedy przeprowadzono pierwszy zabieg laserowej korekcji wzroku, świadczy liczba zabiegów, która systematyczne rośnie. Za­biegi laserowej korekcji wzroku to obecnie jedne z najczęściej wyko­nywanych procedur medycznych na świecie. Na świecie rocznie wy­konuje się ok. 5 mln procedur, w Europie ok. miliona. W ostatniej dekadzie wprowadzone zo­stały nowe procedury zabiegowe, w tym z wykorzystaniem wyłącznie lasera femtosekundowego, dzię­ki czemu zabiegi są coraz bardziej bezpieczne, coraz bardziej precy­zyjne i trwają krócej, a rehabilitacja wzrokowa po zabiegu jest bardziej komfortowa dla pacjenta.

Z kolei do rozwoju segmen­tu premium refrakcyjnej chirur­gii wewnątrzgałkowej przyczyniły się nowe technologie operacyjne, innowacyjne rozwiązania w konstrukcji soczewek wewnątrzgał­kowych i wprowadzenie precyzyj­nych algorytmów kalkulacji mocy wszczepów. Wszystkie techni­ki refrakcyjne są zarejestrowane i dopuszczone przez europejskie i amerykańskie urzędy regulacyjne na podstawie długoterminowych badań klinicznych.

Nie byłoby to możliwe bez coraz doskonalszych narzędzi?

Oczywiście. Stosujemy nowoczesne, kolejnych generacji platformy lase­rów ekcymerowych i femtosekun­dowych, wspomaganych najnow­szymi inteligentnymi, ultraszybkimi systemami kontroli, zapewniających wysoką skuteczność i profil bezpie­czeństwa. Mamy takie do dyspozy­cji w naszej Klinice Okulistyki WIM, dlatego możemy proponować pa­cjentom pełen panel najbardziej zaawansowanych i nowoczesnych metod laserowej i soczewkowej ko­rekcji wad wzroku. Należy jednak podkreślić, że to zasługa nie tylko sprzętu. Wykonywanie tego typu zabiegów nie byłoby możliwe bez doskonale wyszkolonego persone­lu, doświadczonego zespołu spe­cjalistów, zajmującego się właściwą kwalifikacją pacjenta do zabiegu, wyborem optymalnej procedury re­frakcyjnej i jej sprawnym przepro­wadzeniem, wreszcie kontrolą po zabiegu.

Kto może skorzystać z chirurgii refrakcyjnej, czy każda z jej metod jest dla każdego?

Zasadniczo kandydatami do lase­rowej korekcji wzroku mogą być osoby z krótkowzrocznością do -10 dioptrii, nadwzrocznością do +6 dioptrii, astygmatyzmem do 6 dioptrii oraz starczowzrocznością. Ta metoda jest kierowana zarówno do osób młodszych, jak również do osób starszych, ale aktywnych, któ­re chciałyby zrezygnować na stałe z okularów lub dla których proble­mem refrakcyjnym jest wynikają­ca ze starczowzroczności koniecz­ność stosowania korekcji do bliży.

Laserowa korekcja wzroku jest często wybierana przez osoby, które planują wykonywać zawo­dy o ścisłych wymaganiach wzro­kowych i coraz bardziej popular­na wśród osób z wadą resztkową lub astygmatyzmem po operacji zaćmy. W niektórych krajach na­leżących do NATO, np. w USA czy w Niemczech, zabiegi te są prze­prowadzane w wybranych ośrod­kach bezpłatnie u osób pełnią­cych czynną służbę wojskową i są wspierane przez Departament Obrony USA i Bundeswehrę, jako procedury ratujące życie żołnierzy.

Natomiast kandydatami do chi­rurgicznej korekcji wady wzroku za pomocą soczewki fakijnej mogą być osoby zdrowe, w wieku od 21 do 40 lat, z krótkowzroczno­ścią do -18 dioptrii, nadwzrocz­nością do +10 dioptrii i astygmatyzmem do 6 dioptrii. Najnowszej generacji soczewki fakijne ICL są nowoczesną opcją korygowania wysokich wad refrakcji, gdy nie ma możliwości ich usunięcia za pomocą metod laserowych. Co istotne, soczewki ICL są wykonane z obojętnego collameru, przy­pominającego kolagen ludzki. Za­biegi są bezpieczne i odwracalne. W przypadku powstania zaćmy możliwe jest jej późniejsze opera­cyjne usunięcie.

Inne metody soczewkowej chi­rurgii refrakcyjnej opierają się na refrakcyjnej wymianie soczewki i wszczepieniu implantów wielo­ogniskowych, umożliwiających sa­tysfakcjonującej ostrości wzroku do dali, bliży oraz na odległości po­średniej. Kandydatami do tej ostat­niej metody refrakcyjnej są osoby w wieku powyżej 40 lat. Należy podkreślić, że podstawą zakwalifi­kowania pacjenta do rogówkowej lub soczewkowej procedury refrak­cyjnej jest pozytywny wynik bada­nia kwalifikującego, opartego m.in. na szczegółowym panelu badań okulistycznych.

Wróćmy jeszcze na moment do definicji chirurgii refrakcyjnej, jak najprościej można ją określić?

To dziedzina medycyny, zajmują­ca się leczeniem operacyjnym wad wzroku, polegająca na doprowa­dzeniu do normowzroczności lub zmniejszenia wady wzroku. W prak­tyce klinicznej jest to szereg pro­cedur medycznych ? rogówkowych lub soczewkowych, modyfikujących stan refrakcji oka przez odpowied­nią zmianę kształtu przedniej po­wierzchni rogówki lub implantację soczewki wewnątrzgałkowej.

Chirurgia refrakcyjna to chyba Pani pasja? Dała Pani temu wyraz, opracowując ?Kompendium nowoczesnych metod korekcji wzroku??

To niezwykle interesująca dziedzi­na okulistyki, a to, w jakim tempie się rozwija, jak zmieniają się tech­niki operacyjne, metody, fascynu­je mnie od ponad 20 lat. Każdego roku przeprowadzam ponad tysiąc zabiegów laserowej korekcji wzro­ku. I moja fascynacja tą dziedziną chirurgii okulistycznej się pogłębia.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

wyd. Medical Education
KOMPENDIUM NOWOCZESNYCH METOD KOREKCJI WZROKU

PROF. JOANNA WIERZBOWSKA W książce opisano obecnie stosowane techniki, jak również metody niedalekiej przyszłości. Autorka omawia ważne aspekty kwalifikacji pacjenta do laserowej i soczewkowej korekcji wad refrakcji. Poruszając temat skuteczności i bezpieczeństwa laserowej chirurgii refrakcyjnej, omawia również problem starczowzroczności i nowe metody jej korekcji. Cenna i pomocna pozycja w codziennej praktyce lekarza okulisty, nie tylko zajmującego się chirurgią refrakcyjną.

Artykuł Dr hab. n. med. Joanna Wierzbowska, prof. WIM: Skorygować wzrok pochodzi z serwisu Świat Lekarza.