Naukowcy ze Stanford Medicine pokazali, że zwykły smartfon może monitorować przebieg chorób nerwowo-mięśniowych z dokładnością porównywalną – a czasem nawet większą – niż tradycyjne testy kliniczne. Ta technologia może znacząco ułatwić diagnostykę, prowadzenie badań klinicznych i zdalną opiekę nad pacjentami

Ocena funkcji ruchowych u pacjentów z chorobami nerwowo-mięśniowymi od lat opiera się na prostych testach funkcjonalnych, takich jak pomiar czasu wykonania określonych czynności – np. wstawania z krzesła czy przejścia kilku metrów. W wielu badaniach klinicznych wciąż wykorzystuje się do tego zwykły stoper.

Badacze ze Stanford University postanowili sprawdzić, czy dokładniejszą analizę ruchu można uzyskać przy użyciu technologii dostępnej niemal każdemu pacjentowi – smartfona. W badaniu wykorzystano dwie kamery smartfona oraz bezpłatną aplikację analizującą ruch.

Jak wykazano, system potrafił odtworzyć wyniki standardowych testów funkcjonalnych stosowanych u osób z chorobami nerwowo-mięśniowymi, a jednocześnie dostarczał znacznie bardziej szczegółowych danych dotyczących sposobu poruszania się pacjenta.

Dokładniejsza ocena postępu choroby

Technologia została przetestowana u pacjentów z dwoma typami dystrofii mięśniowej. Analiza wideo pozwalała automatycznie ocenić parametry biomechaniczne ruchu – m.in. kąty w stawach, prędkość i dynamikę ruchu – które trudno zmierzyć podczas standardowej obserwacji klinicznej.

Według autorów badania takie podejście umożliwia bardziej precyzyjne monitorowanie zmian funkcjonalnych w czasie, co ma duże znaczenie w badaniach klinicznych nowych terapii. Jednocześnie rozwiązanie nie wymaga drogiego sprzętu ani specjalistycznych laboratoriów ruchu. Do tego nic nie kosztuje.

Potencjał dla telemedycyny i badań klinicznych

Naukowcy podkreślają, że wykorzystanie smartfonów może znacząco zwiększyć dostępność monitorowania pacjentów. Zamiast sporadycznych wizyt w ośrodku klinicznym możliwe byłoby wykonywanie testów ruchowych w domu i przesyłanie danych do lekarza.

Takie rozwiązanie może być szczególnie przydatne w chorobach rzadkich i przewlekłych, w których kluczowe jest długoterminowe śledzenie zmian funkcjonalnych.

Według zespołu badawczego analiza ruchu oparta na smartfonach może w najbliższych latach stać się ważnym narzędziem w neurologii, rehabilitacji i medycynie sportowej. Technologia ma potencjał, aby usprawnić zarówno diagnostykę, jak i ocenę skuteczności nowych terapii.

Źródło: https://med.stanford.edu/news/all-news/2025/11/smartphone-neuromuscular-disorder.html

https://ai.nejm.org/doi/abs/10.1056/AIoa2401137

Artykuł Smartfon w roli narzędzia diagnostycznego. Nowe narzędzie do monitorowania chorób nerwowo-mięśniowych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

„Między pacjentem a wytycznymi musi być lekarz, który używa swojego rozumu”(1)

Lekarz wykonując zawód jest zobowiązany do przestrzegania wskazań aktualnej wiedzy medycznej oraz postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodowej i z należytą starannością (art. 4 Ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Zasady te w literaturze przedmiotu są traktowane jako „najniższy prawnie akceptowalny poziom działań lekarza” (2). Kodeks Etyki Lekarza w art. 4 i 6 podkreśla, że „lekarz zachowuje swobodę działań zawodowych, zgodnie ze swoim sumieniem, aktualną wiedzą medyczną” i „ma swobodę wyboru w zakresie metod postępowania, które uzna za najskuteczniejsze”.

Pojęcie „aktualna wiedza medyczna” nie ma definicji prawnej. W praktyce powoduje to istotne problemy interpretacyjne, zwłaszcza trudne jest rozstrzygnięcie, według jakich kryteriów należy oceniać „aktualność” wiedzy medycznej. Aktualna wiedza medyczna bez wątpienia jednak stanowi standard dopuszczalnego postępowania lekarza w procesie diagnozowania i leczenia. W publikacjach prawnomedycznych wskazuje się, że lekarz działa zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, jeżeli stosowane przez niego metody znajdują odzwierciedlenie w aktualnych podręcznikach i publikacjach naukowych zamieszczonych w czasopismach o uznanej renomie. Na aktualną wiedzę medyczną składają się również wytyczne i rekomendacje, które są tworzone na podstawie dowodów naukowych, czyli wpisują się w „medycynę opartą na dowodach” (Evidence-Based Medicine – EBM).

Wytyczne dla praktyki klinicznej (Clinical Practice Guidelines – CPG) to zalecenia mające na celu wpływanie na decyzje kliniczne osób wykonujących zawody medyczne. Zalecenia tworzą przede wszystkim miarodajne towarzystwa naukowe, których pozycja w świecie nauki jest ważna ze względu na ich ekspercką, transparentną i neutralną rolę opiniotwórczą. Celem tworzenia i wdrażania wytycznych jest optymalizacja opieki nad pacjentem. Z punktu widzenia prawa działanie zgodnie z aktualnymi wytycznymi gwarantuje lekarzowi niewątpliwie bezpieczeństwo prawne.

Warto pamiętać, że „dobrzy lekarze wykorzystują zarówno indywidualną wiedzę kliniczną, jak i najlepsze dostępne dowody medyczne, a żadne z nich nie jest wystarczające” (3). Pełny formalizm w planowaniu i realizacji terapii pacjenta okazuje się czasami przeszkodą w działaniu dla jego dobra. Bezrefleksyjne korzystanie ze standardów może rodzić niebezpieczeństwo automatyzmu i schematyzmu w działaniach lekarza (4). Terapia prowadzona w sposób w pełni zgodny z wytycznymi nie jest możliwa w każdym przypadku klinicznym, bowiem każdy pacjent jest inny i nie ma dwóch identycznych sytuacji klinicznych (5).

Warto zauważyć, że w praktyce klinicznej, która tak bardzo dynamicznie się zmienia i wdraża pozytywne wyniki eksperymentów medycznych, zdarza się, że włączane jest leczenie farmakologiczne na podstawie badań, które wykazują marginalne korzyści dla pacjenta (6). Badania naukowe skupiają się na wykazaniu „statystycznie istotnej różnicy”, co nie musi zawsze pokrywać się z praktycznym znaczeniem klinicznym uzyskanych wyników. Różnica istotna statystycznie niekoniecznie jest zawsze tożsama z osiągnięciem „klinicznie ważnej korzyści” dla pacjenta, a ta różnica może być znacząca z perspektywy wpływu na zdrowie lub samopoczucie pacjenta. Taki paradoks można obserwować w onkologii: z jednej strony pojawiają się nowe terapie, które bywają transformujące, z drugiej – wiele nowych leków daje małe, często niewiele znaczące korzyści kliniczne, przy jednoczesnej dużej toksyczności i wysokich kosztach. Jako odpowiedź na ten problem pojawiła się inicjatywa promowania badań, które mierzą i priorytetyzują rezultaty istotne z punktu widzenia pacjentów (np. absolutne wydłużenie przeżycia, jakość życia).

Wyznacznikiem podejmowania decyzji o zastosowanej terapii powinno być wzięcie pod uwagę realnej korzyści dla pacjenta, a także adekwatności kosztów, czasu i obciążenia terapią względem oczekiwanej korzyści (7). W tym duchu rozwija się idea Common Sense Oncology. Na tej fali podejmowane są także próby redefinicji celów radioterapii (m.in. radioterapia powinna być wdrażana tam, gdzie istnieje jasna korzyść dla pacjenta, a nie tylko dlatego, że dostępna jest nowa technologia) (8).

Dowody naukowe i specjalistyczna wiedza są kluczowe i niezbędne dla optymalnej opieki nad pacjentem. Jednak lekarz mając zakres swobody działania, wykorzystuje także własne doświadczenie zawodowe, a jego rozsądny osąd, oparty na własnej praktyce, jest nieodzowny w terapii pacjenta, stanowi bowiem gwarancję działania w imię dobra indywidualnego pacjenta, w imię dobra człowieka.

Prof. dr hab. Agnieszka Zimmermann
Zakład Prawa Medycznego i Farmaceutycznego, Gdański Uniwersytet Medyczny
Należy do Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Tekst powstał dzięki inspiracji prof. Marcina Skrzypskiego z Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

Źródła:
1. J. S. Alpert, Common Sense and Medical Practice, The American Journal of Medicine, 2019; 132(11), 1249-1250.
2. M. Boratyńska, P. Konieczniak [w:] System prawa medycznego, t. 2, red. M. Boratyńska, P. Konieczniak, cz. 1, s. 270.
3. Słowa Davida L. Sacketta, pioniera w dziedzinie EBM 4. zob. B. Kamiński, Na marginesie reformy, standardów medycznych i Europejskiej Konwencji Bioetycznej – refleksje klinicysty, Prawo i Medycyna 1999, 3, s. 109.
5. E.M. Lewiecki, N. Binkley et al. Evidence-Based Medicine, Clinical Practice Guidelines, and Common Sense in the Management of Osteoporosis, Endoctrine Practice, 2009, 15(6), 573-579.
6. C. M. Booth, M. Sengar, A. Goodman et al. Common Sense Oncology: outcomes that matter, Lancet Oncol. 2023; 24: 833–835.
7. E. B. Wilson, S. Manju et al. Common Sense Oncology: Equity, Value, and Outcomes That Matter, 2024 Jun;44(3):e100039, ASCO book, https://ascopubs.org/doi/10.1200/EDBK_100039
8. N.N. Sanford, Y. Lievens et al. Common Sense (Radiation) Oncology: Redefining targets in radiotherapy, Radiotherapy & Oncology, 2024, 193; 110118.

Artykuł Rozważny osąd lekarza w dobie sformalizowanych zasad prowadzenia terapii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Prof. Shimon Sakaguchi, wraz z Mary E. Brunkow i Fredem Ramsdellem, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny 2025 za przełomowe odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej. Laureaci zidentyfikowali „strażników” układu odpornościowego, komórki T regulatorowe (Tregs), otwierając nową dziedzinę badań nad terapiami immunologicznymi

PolTREG S.A. posiada kilkunastoletnie doświadczenie kliniczne z wykorzystaniem komórek T regulatorowych. Spółka kontynuuje w Polsce badanie kliniczne fazy II w cukrzycy przedobjawowej typu 1 u pacjentów w wieku 3–18 lat, którzy ze względu na uwarunkowania genetyczne są w grupie wysokiego ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 1.

Laureaci Nagrody Nobla odkryli „strażników” układu odpornościowego – komórki T regulatorowe (Tregs). Ich odkrycia doprowadziły do rozwoju potencjalnych terapii medycznych, które obecnie są oceniane w badaniach klinicznych. Terapie te dają nadzieję na leczenie lub wyleczenie chorób autoimmunologicznych, takich jak np. cukrzyca typu 1 czy stwardnienie rozsiane, skuteczniejsze leczenie nowotworów oraz zapobieganie poważnym powikłaniom po przeszczepach komórek macierzystych.

Uniwersytet Medyczny w Gdańsku był pierwszym ośrodkiem klinicznym na świecie, w którym komórki T regulatorowe zostały podane pacjentom w warunkach klinicznych. To doświadczenie kontynuowane jest obecnie przez spin-off uczelni – Spółkę PolTREG.

– Przyznanie prof. Shimonowi Sakaguchi Nagrody Nobla za odkrycie komórek T regulatorowych traktujemy jako niezaprzeczalne potwierdzenie ich potencjału w leczeniu szerokiego spektrum chorób autoimmunologicznych. Dzięki zastosowaniu terapii w cukrzycy przedobjawowej typu 1, a więc najwcześniejszym etapie rozwoju choroby spodziewamy się bardzo obiecujących rezultatów – być może nawet zahamowania jej postępu jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych. Cieszymy się, że pacjenci z Polski mają możliwość wzięcia udziału w obecnie prowadzonych badaniach klinicznych. Wyniki naszych długookresowych badań w projekcie dotyczącym cukrzycy objawowej potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo naszych terapii – mówi prof. Piotr Trzonkowski, Prezes Zarządu i Współzałożyciel PolTREG S.A.

PolTREG prowadzi obecnie badanie kliniczne fazy II w projekcie PreTreg (cukrzyca przedobjawowa typu 1). W badaniu udział weźmie 150 pacjentów w wieku 3–18 lat, którzy ze względu na uwarunkowania genetyczne są w grupie wysokiego ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 1, jednak nie wystąpiły u nich objawy choroby. PolTREG ma szansę opracować i zarejestrować pierwszy na świecie lek zapobiegający wystąpieniu objawów cukrzycy typu 1. Potencjał terapii spółki dostrzega również FDA. Amerykański regulator uznał, że badanie to może zostać potraktowane jako badanie rejestracyjne, a pacjenci z Polski w stadium 1 choroby będą potencjalnie mogli zostać włączeni do analizy statystycznej badania w USA.

Obecnie rekrutacja pacjentów prowadzona jest już w 6 ośrodkach (Białystok, Gdańsk, Katowice Łódź, Opole, Warszawa). Kilkunastoletnie doświadczenie w badaniach nad komórkami T regulatorowymi pozwala PolTREG rozwijać jedną z najbardziej wszechstronnych platform terapii opartych na Tregs, obejmującą poliklonalne Treg, CAR-Treg, Treg allogeniczne, Treg swoiste antygenowo oraz TCR-Treg, kształtując przyszłość terapii regulujących układ odpornościowy.

Artykuł Prof. Shimon Sakaguchi, odkrywca komórek T regulatorowych, laureatem Nagrody Nobla 2025 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Potrzebujemy zmiany paradygmatu funkcjonowania uczelni medycznych. Obecny model nauczania w zasadzie niewiele się zmienił od 100 lat

Chodzi mi o sposób myślenia, o relację nauczyciel–uczeń, a nie o wyposażenie i sprzęt. Czy rzeczywiście potrzebujemy aż tylu godzin nauczania anatomii prawidłowej? Uczelnie to po prostu wyspecjalizowane szkoły medyczne, których absolwenci mają leczyć pacjentów. Jednak wyzwania zdrowotne bardzo się zmieniają i pojawiają się nowe potrzeby. Dodatkowo niestety mało zajmujemy się zdrowiem jako takim; w Polsce nie kształcimy odpowiedniej liczby ekonomistów dla potrzeb ochrony zdrowia, nie projektujemy urządzeń medycznych, np. stymulatorów serca, nie kształcimy informatyków w ochronie zdrowia. Chociaż prawie co czwarty pacjent typowego SOR-u ma lub miał „jakiś problem” z alkoholem lub innymi substancjami psychoaktywnym, a świat pędzi, sprzyjając wypaleniu zawodowemu i zaburzeniom emocjonalnym, to jednak „ktoś inny”, a nie my kształci terapeutów.

Podobnie, dziś do wielu problemów medycznych wysyła się psychologów, ale nie kształci się ich w uniwersytetach medycznych. A jak będzie wykształcony względem medycznym nasz opiekun, gdy w 2050 roku będziemy najstarszym społeczeństwem w Unii Europejskiej? Czy chcemy, by ten opiekun potrafił nas rehabilitować, wstępnie ocenić nasz stan zdrowia, aby zauważyć, a przede wszystkim – rozumieć podstawowe objawy chorobowe, czy tylko ugotować przysłowiową zupę pomidorową? Uczelnie maja potencjał, aby wzmocnić zarówno obszar związany z nauką, badaniami naukowymi i dydaktyką dotyczącą rozwoju klasycznej medycyny naprawczej, ale także aby aktywnie włączyć się w badania związane z farmakoekonomiką, wzmocnić niezwykle ważne w starzejącym się społeczeństwie działania związane ze zdrowiem publicznym, a także medycyną stylu życia. I bez wahania rozwijać współpracę z ekspertami z innych dziedzin i innych uczelni, m.in. ekonomicznych oraz technicznych.

Potrzeby zdrowotne tak bardzo się zmieniają, wielkie uniwersytety czy politechniki bez problemu otwierają dzisiaj wydziały lekarskie. Jeśli w politechnice projektujemy sprzęt medyczny, np. różne roboty chirurgiczne, kombajny diagnostyczne czy sprzęt do obrazowania, to kosztowo już niewiele trzeba dodać, żeby otworzyć wydział lekarski. Co więcej, wydziały te mogą mieć przewagę nad klasycznymi uczelniami medycznymi w podejściu do e-zdrowia czy wykorzystania AI. Obecne uniwersytety medyczne albo staną się wszechstronnymi uniwersytetami, wychodząc poza swoją wąską dotychczasową praktykę, albo bez mała skończą jak niegdysiejsze licea medyczne. Jestem jednak zdecydowanym optymistą, ponieważ rozwój jest możliwy i konieczny. Znamy to bardzo dobrze z dotychczasowego rozwoju polskiej kardiologii. W latach 90. kardiologia skutecznie podniosła rękawicę; zmieniła się z dość biernego obserwowania chorego w kompleksowe, bardzo aktywne wielokierunkowe działanie z wykorzystaniem ultranowoczesnych technologii biorące odpowiedzialność za całokształt leczenia i rehabilitacji.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Pruszczyk
Kardiolog, angiolog, hipertensjolog, członek Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Komentarz redakcji

Felieton prof. Piotra Pruszczyka otwiera niezwykle ważną dyskusję o przyszłości polskiej medycyny i kształcenia lekarzy. Profesor stawia pytania, które od dawna powinny wybrzmiewać głośno: jak przygotować studentów do pracy w świecie, w którym medycyna przenika się z technologią, psychologią i ekonomią zdrowia? Czy uczelnie medyczne, tkwiące w tradycyjnych schematach, zdołają nadążyć za potrzebami starzejącego się społeczeństwa i wyzwaniami zdrowia publicznego? To głos nie tylko o reformie programów nauczania, ale przede wszystkim o konieczności zmiany myślenia – od medycyny „naprawczej” ku medycynie przyszłości, otwartej na interdyscyplinarność i współpracę. Jeśli nie zaczniemy działać teraz, wkrótce okaże się, że system kształcenia zamiast wspierać rozwój – sam staje się pacjentem wymagającym pilnej terapii. Trudno o bardziej wymowną przestrogę, ale i o bardziej inspirujące zaproszenie do działania; prawdziwa siła uniwersytetów tkwi w ich zdolności do zmiany, a tej dziś potrzebujemy jak tlenu.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca

Artykuł Kilka refleksji o nauczaniu medycyny pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP eksperci i parlamentarzyści debatowali nad problemem adherence, czyli przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów z chorobami przewlekłymi. Dyskusja, która odbyła się 18 marca 2025 roku, skupiła się na alarmujących statystykach oraz możliwych rozwiązaniach tego narastającego problemu.

Choroby cywilizacyjne, takie jak nadciśnienie tętnicze czy schorzenia układu sercowo-naczyniowego, stanowią obecnie 65 proc. wszystkich zgonów w Polsce, co jest wyższym wskaźnikiem niż średnia w Unii Europejskiej wynosząca 61 proc.

Podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia zwrócono uwagę na alarmujące statystyki dotyczące nadciśnienia tętniczego w Polsce. Aż 60 proc. pacjentów z tym schorzeniem nie realizuje recept po pierwszej wizycie u lekarza, a 50 proc. nie przyjmuje zaleconych leków w pierwszym roku po postawieniu diagnozy. Podobne problemy obserwuje się w Stanach Zjednoczonych, gdzie jedynie 51 proc. osób skutecznie kontroluje swoje ciśnienie tętnicze.

Prof. Piotr Dobrowolski z Narodowego Instytutu Kardiologii podkreślił, że niestosowanie się do zaleceń lekarskich zwiększa ryzyko zgonu aż o 30 proc. Zaznaczył również, że kluczowe jest rozpoczęcie leczenia w pierwszych latach po rozpoznaniu choroby, ponieważ opóźnienia w terapii mogą uniemożliwić osiągnięcie sukcesu terapeutycznego w późniejszym czasie.

Psychoonkolog Adrianna Sobol zwróciła uwagę na istotność komunikacji między lekarzem a pacjentem. Zauważyła, że pacjenci onkologiczni często odczuwają lęk i niepewność podczas wizyt w gabinecie lekarskim, co może prowadzić do powielania błędnych przekonań o chorobie. Podkreśliła również, że brak odpowiedniego wsparcia psychologicznego i edukacyjnego w placówkach medycznych negatywnie wpływa na proces leczenia. – Nie można być skutecznym lekarzem bez komunikacji. Ta komunikacja jest fatalna, coraz gorsza – stwierdziła Adrianna Sobol. Na dodatek pacjenci coraz częściej są zmęczeni leczeniem, nie wiedzą, o co pytać w gabinecie, dlatego system powinien im pomóc np. poprzez nowoczesne formy terapeutyczne, które ułatwiają funkcjonowanie, pracę, rodzicielstwo. Bez dobrej komunikacji lekarze też się wypalają; lekarz powinien zastanowić się, jakie pytania może zadać pacjentowi, by wesprzeć go w procesie terapeutycznym.

Eksperci zgodzili się, że adherence jest problemem behawioralnym wymagającym od pacjenta wypracowania nowych nawyków. W związku z tym postulowano wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna w szkołach, aby zwiększać świadomość dotyczącą zdrowia już od najmłodszych lat.

Podkreślono również rolę pracodawców w promowaniu adherence wśród pracowników. Uruchomienie programów profilaktycznych, takich jak „Dziesiątka dla serca”, może przyczynić się do zmniejszenia liczby zachorowań na choroby układu sercowo-naczyniowego. Obecnie jedynie 65 proc. chorych na te schorzenia realizuje swoje recepty, co wskazuje na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych i profilaktycznych.

Zwrócono uwagę na wysokie koszty niestosowania się do zaleceń lekarskich, które w Europie wynoszą 125 mld euro rocznie. Ponadto ok. 200 tysięcy osób umiera co roku na naszym kontynencie z powodu braku adherence. W krajach wysoko rozwiniętych jedynie 50 proc. pacjentów z chorobą przewlekłą przestrzega zaleceń, a w krajach o niższych dochodach odsetek ten jest jeszcze niższy.

Uczestnicy posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP zgodzili się, że poprawa adherence wśród pacjentów z chorobami przewlekłymi wymaga skoordynowanych działań na wielu płaszczyznach. Edukacja zdrowotna, lepsza komunikacja między personelem medycznym a pacjentami oraz zaangażowanie pracodawców i systemu opieki zdrowotnej są kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i zmniejszenia liczby zgonów związanych z chorobami cywilizacyjnymi.

Artykuł Adherence w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych. Komisja Zdrowia Senatu RP pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Podsumowanie roku w polskiej w polskiej ochronie zdrowia 2024

Gdyby chcieć opisać i krótko podsumować rok 2024 w polskiej ochronie zdrowia, warto spojrzeć nie tylko na codzienne bolączki i wady systemu, ale i to, co udało się w tym roku rządzącym wdrożyć. Trudno dokonać rewolucji w trakcie 12 miesięcy bez zabezpieczonych na ten cel dodatkowych środków finansowych, ale trzeba mieć przed oczyma jakąś wizję systemu i cel, do którego zmierzamy.

Odwracanie piramidy świadczeń to hasło odmieniane przez wielu. Nie udało się jej ostatecznie odwrócić – nadal nie znamy szczegółów reformy konsolidacji szpitali, ale wbrew pozorom system powoli się zmienia. Zaryzykowałbym twierdzenie, że system coraz lepiej i skuteczniej funkcjonuje na poziomie opieki podstawowej, a wielka reforma i wdrożenie opieki koordynowanej już powodują, że wiele badań, testów diagnostycznych, trafnych diagnoz i skutecznego leczenia ma miejsce „u podstaw piramidy”. Można się sprzeczać, czy szklanka jest do połowy pusta, czy do połowy pełna, ale doszliśmy do sytuacji, w której już połowa lekarzy rodzinnych ma bardzo szerokie możliwości diagnostyczno-terapeutyczne i bardzo dobrze zabezpiecza podstawowe potrzeby naszych pacjentów.

Dobrze i kompetentnie działa również polskie szpitalnictwo, chociaż rzeczywiście hospitalizacji wciąż za dużo, problem zadłużenia nierozwiązany, a liczba organów założycielskich szpitali przyprawia o ból głowy (szpitale powiatowe – starostów, szpitale marszałkowskie – dawne wojewódzkie, szpitale prezydenckie – miejskie w dużych miastach, szpitale MON, szpitale MSWiA, szpitale nadzorowane przez ministra zdrowia bezpośrednio – instytuty resortowe oraz pośrednio przez rektorów uczelni medycznych – jak dobrze naliczyłem – co najmniej 7 różnych form i różnych problemów).

Piszę o tym, bo boję się, że sama reforma szpitali powiatowych również nie do końca „odwróci piramidę”. Warto jednak zauważyć przy tej „wyliczance”, że najsłabszym ogniwem pozostanie nadal ambulatoryjna opieka specjalistyczna, a niektórzy wieszczą nawet, że przy dobrze działającej medycynie rodzinnej i uzdrowionych szpitalach z zapleczem przyszpitalnych poradni rola tego ogniwa będzie musiała się istotnie zmienić.

Żadnej dużej reformy nie zrobi się bez odpowiednich środków finansowych. To już nie może być 6 czy 7 proc. PKB, ale zapewne przy naszym poziomie rozwoju gospodarczego co najmniej 8 lub 9 proc. PKB. Środków finansowych jest zatem za mało, trzeba mówić o tym głośno i nie bać się postulowania co najmniej 8 proc. PKB na zdrowie w państwie, które za chwilę 5 proc. PKB przeznaczać będzie na obronność.

Środki pochodzić powinny z mądrych decyzji rządzących (na razie środków ubędzie z powodu odwracania nieudanych eksperymentów „polskiego ładu”), z funduszy europejskich wstrzymywanych przez lata, ale powinny również – mogę napisać to niepopularne hasło jako lekarz, bo nie zrobią tego politycy – być elementem racjonalizacji systemu: chociażby poprzez wprowadzenie drobnych opłat za nieodwołane wizyty publiczne, za przepisanie recepty, rewizję założeń refundacyjnych. Jako lekarzowi trudno mi też wypowiadać się „ile zarabiać powinien lekarz”, ale niewątpliwie ustawy o minimalnych płacach w ochronie zdrowia są bólem głowy dla menadżerów i muszą być odpowiednio zmienione.

Z jednej strony to rynek powinien kształtować wycenę pracy lekarza, z drugiej – odpowiednia umowa społeczna powinna sprzyjać powrotowi lekarzy na etaty w publicznej, zreformowanej ochronie zdrowia. Dużo głosów krytycznych wylewa się na wysokość płac lekarzy, zwłaszcza lekarzy kontraktowych, ale nie zapominajmy, że zawód ten funkcjonuje w Polsce cały czas w warunkach deficytu kadr i „europejskiego rynku pracy”. Dobre wynagrodzenia polskich lekarzy zabezpieczają przed ich wyjazdami do innych krajów Unii Europejskiej.

Na horyzoncie widać zresztą rozwiązanie zabezpieczenia kadrowego, przynajmniej w zakresie kadr lekarskich. Bardzo istotnie zwiększyła się liczba studentów medycyny, za kilka lat odczujemy to już w systemie. Większym problemem okażą się braki personelu pielęgniarskiego, innych zawodów medycznych, a wśród lekarzy – odpowiednie zabezpieczenie miejsc szkoleniowych, stażowych, rezydenckich. Rozumiem zatem decyzje Ministra Zdrowia o zmianie kształtu i zadań Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) – to będzie w systemie ważniejsza placówka do realizacji wizji kształtowania opieki zdrowotnej w Polsce niż uniwersytety medyczne.

Czy coś się spektakularnie udało w 2024 roku? Myślę, że zrobiono wszystko to, co można było zrobić natychmiast: ulżono w praktyce, wbrew oporom poprzedniej ekipy rządzącej i jej prezydenta, polskim kobietom w zakresie prawa do aborcji, zwiększono dostęp do awaryjnej antykoncepcji, odradzają się programy in vitro. To, czemu zadano najdotkliwsze ciosy w okresie poprzednich rządów – jak polska transplantologia – odrodziło się rekordowo w minionym roku. Dużo nowych oryginalnych terapii weszło na listy refundowane w onkologii, przyśpieszyły prace nad programami chorób rzadkich. Bardzo wysoko oceniam, obserwując z zewnątrz, aktywność Głównego Inspektora Farmaceutycznego i Głównego Inspektora Sanitarnego, nie bez przyczyny szczególnie ostro atakowanego przez ruchy antyszczepionkowe i denialistów wiedzy. Myślę, że na co dzień nie doceniamy też aktywności Pani Minister Zdrowia w zakresie negocjowania i dialogu społecznego z różnymi grupami zawodowymi ochrony zdrowia, z samorządami zawodowymi. Dużo dzieje się w zakresie budowania wizji funkcjonowania kardiologii, onkologii, psychiatrii – tworzenia sieci i docelowych modeli. To w tych dziedzinach dokonać się może również pełzająca rewolucja, która odmieni nasz system.

Co jest dla mnie największą porażką systemu ochrony zdrowia 2024 roku w Polsce? Może zbyt późne wprowadzanie zakazów dotyczących palenia papierosów i dostępu do e-papierosów przez dzieci i młodzież, może zbyt wolne zmiany w zakresie podległych bezpośrednio ministrowi instytucji – ale to kwestie, które się toczą. Prawdziwą porażką nas wszystkich, i nie jest to już wina Ministerstwa Zdrowia i menadżerów ochrony zdrowotnej, jest kapitulacja w zakresie obowiązkowego wprowadzenia przedmiotu edukacja zdrowotna do szkół. Bez prewencji i profilaktyki nigdy nie odwrócimy piramidy świadczeń, nigdy nie zracjonalizujemy wydatków, nigdy skutecznie nie będziemy walczyć ze znachorami, zabobonami i antyszczepionkowcami. Opowiadanie, że program edukacji zdrowotnej w szkołach ma być fakultatywny i za zgodą rodziców (czy rodzice w szkołach wyrażają też zgodę na naukę o tym, że Ziemia nie jest płaska?) to gwałt na rozumie i pogarda dla ambitnych planów tego przedmiotu. Szczególnie mnie boli, gdy opinie o „fakultatywności przedmiotu” wypowiadają politycy z wykształceniem lekarskim.

Jak zatem podsumować ten rok w ochronie zdrowia? Pomimo wielu narzekań, braku adekwatnych środków finansowych widzę wiele pozytywnych zmian. Myślę, że wypowiedzi wielu ekspertów trafnie opisują, co trzeba zmienić (diagnozy postawiono), pomimo gorących debat i często braku consensusu, już zaczęto wprowadzać elementy racjonalizacji systemu (leczenie rozpoczęto), ale najważniejsze zmiany w systemie – jeszcze przed nami (leczenia jeszcze nie intensyfikowano). Stąd też taki, a nie inny tytuł mojego styczniowego felietonu w 2025 roku.

Prof. dr hab. med. Krzysztof J. Filipiak
kardiolog, internista, hipertensjolog, farmakolog kliniczny, lekarz z ponad 25-letnią praktyką, nauczyciel akademicki, członek Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Materiał powstał w ramach nowej rubryki PUNKT WIDZENIA RADY NAUKOWEJ ŚWIATA LEKARZA

Artykuł Diagnozy postawione, leczenie rozpoczęte, jeszcze nie intensyfikowane pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Obietnice skrócenia kolejek do specjalistów wciąż pozostają wspaniałymi obietnicami wyborczymi.

Nadzieja – życzenie zaistnienia określonego stanu rzeczy i niepewność, że tak się stanie. To oczekiwanie spełnienia się czegoś pożądanego i ufność, że się to urzeczywistni. Mówi się też, że nadzieja umiera ostatnia, ale częściej, że jest matką głupich…

Każda zmiana władzy budzi w nas, lekarzach, ale i w całej ochronie zdrowia nadzieję na lepsze. Taką samą nadzieję mają nasi pacjenci. I to nie pierwszy raz! Wprawdzie stare łacińskie powiedzenie nihil novi sub sole – dosł. nic nowego pod słońcem – czasem wydaje się nieaktualne, ale i tak wychodzi na to, że przynajmniej w ochronie zdrowia jego trwałość jest bardzo, ale to bardzo mocna.

Wielu z nas przygląda się liczbie zwolnień ze stanowisk dyrektorów, którzy czasem zostają dyrektorami w nowych (starych) szpitalach. U tych nowych widać niekonsultowaną zwykle z zespołami aktywność. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, kiedy nowy dyrektor dostaje pieniądze. Ma je wydać. Najprościej zbudować sale operacyjne, bo łatwo W NICH PRZECIĄĆ WSTĘGĘ. To, że w Polsce jest zbyt mało anestezjologów i chirurgów, okazuje się bez znaczenia. W końcu coś nowego otwarte! Trójkowy system łączenia szpitali, dobrze wyglądający zza biurka, też już jakoś ucichł. Natomiast obietnice skrócenia kolejek do specjalistów wciąż pozostają wspaniałymi obietnicami wyborczymi.

À propos wyborów. Widać, że się zbliżają, bo w mediach pojawiają się tradycyjne informacje o lekarzach zarabiających po 100 000 złotych i więcej. W telewizji pojawiają się cudowne informacje, że aktualnie (!) w Polsce wprowadza się łatwe dla pacjentów leczenie laparoskopowe albo że zespół studentów politechniki przygotowuje cud obrazowania jakiegoś schorzenia, który będzie dostępny za kilka lat. Jak będą pieniądze.

Ciekawie też wygląda siłowanie się z Polską Akademią Nauk, np. koncepcja połączenia szkolenia lekarzy i pielęgniarek pod jednym dachem zwanym CMKP – z zaznaczeniem, że władze tego kolosa będą wybierane przez zespoły wskazane przez rządzących. Nacjonalizacja w nowym stylu?

Nadzieja, że będą o nas decydować wybrani przez nas specjaliści, powoli umiera. Chyba że jak zawsze będziemy mogli liczyć na Naczelną Izbę Lekarską, która tradycyjnie stanie u boku władzy. Każdej władzy, jaka by ona nie była. Czarna, czerwona czy tęczowa. Byle można się w jej cieple ogrzać.

Na koniec parę słów o nauce, tak ważnej w medycynie. O polskiej punktozie napisano już wiele artykułów. Stworzono ją po to, aby wpływać na finansowanie poszczególnych jednostek naukowych. Wielu z nas miało nadzieję (znowu ta matka głupich), że przyjmiemy system funkcjonujący na świecie. Może nie najlepszy, ale dość stabilny – Impact Factor, wskaźnik Hirscha i liczba cytowań. Niestety.

Idą wybory. Dla ochrony zdrowia to kolejne obietnice, gwarancje i opluwania.

prof. Aleksander Sieroń, przewodniczący Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Materiał powstał w ramach nowej rubryki PUNKT WIDZENIA RADY NAUKOWEJ ŚWIATA LEKARZA

Artykuł Nihil novi sub sole? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ta sytuacja miała miejsce pod koniec listopada.

R. od czterech lat leczy się onkologicznie. Obecnie przechodzi chemioterapię w formie domowych infuzorów, które po całkowitym opróżnieniu – co zazwyczaj ma miejsce w trzeciej dobie – należy odpiąć od portu naczyniowego.

R. mieszka w Radomiu, leczy się w Warszawie. Co dwa tygodnie dojeżdża do stolicy na badania i po kolejny infuzor. Do domu wraca z zaświadczeniem, a właściwie „prośbą” (słowo „proszę” widnieje na dokumencie medycznym podpisanym przez lekarz prowadzącą) o odpięcie infuzora. Na innym dokumencie, z którym R opuszcza Warszawę – karcie informacyjnej z hospitalizacji jednodniowej – w uwagach można przeczytać, że „jeśli wlew chemioterapii odbywa się poprzez infuzor („pompka”), na odłączenie urządzenia należy zgłosić się do Narodowego Instytutu Onkologii lub najbliższej placówki medycznej”.

Odpięcie trwa 5 minut.

Chemioterapia w tym schemacie rozpoczęła się 31 października. Według lekarz prowadzącej na odpięcie infuzora R. nie musi wcale dojeżdżać do Warszawy – po to R. dostaje wspomniane zaświadczenie, a właściwie prośbę. Do niedawna się to udawało: co 14 dni R. zjawiał się w Radomskim Centrum Onkologii, którego nadal jest pacjentem, gdzie – jak mówi pół żartem, pół serio – „odzyskiwał wolność”.

Do czasu. 28 listopada ku swojemu wielkiemu zdumieniu w gabinecie zabiegowym R. usłyszał, że tym razem nie zostanie odpięty, bo w międzyczasie „zmieniły się procedury”. Zszokowany R. tłumaczył, że zawsze robi to w tej placówce i że nigdy nie było z tym problemu, jednak pielęgniarka była nieugięta. Na prośbę R. kobieta poszła poradzić się lekarza. Wróciła z potwierdzeniem, że „zmieniły się u nas procedury, nie możemy pana odpiąć. Musi pan jechać do Warszawy, bo w Radomiu raczej nikt tego nie zrobi”.

Była sobota. W trzeciej dobie wlewu R. zaczyna czuć się bardzo źle. To w końcu chemioterapia na zaawansowaną postać rozsianego nowotworu – kto ją przeszedł lub widział pacjentów, który ją przechodzili, ten rozumie.

Zaczęła się lawina telefonów i wycieczka po radomskich placówkach. Tu nie mogą, tam nie mogą, w kolejnym szpitalu nie, tam też nie da rady.

W końcu żona R. dodzwoniła się na oddział onkologiczny Mazowieckiego Szpitala Specjalistycznego na Józefowie (północne obrzeża Radom). Dyżurna pielęgniarka powiedziała, żeby R. do nich przyjechał, co też zrobił. W czasie odpinania infuzora pielęgniarki z tej lecznicy nie kryły swojego oburzenia, żeby tak traktować ciężko chorych pacjentów.

R. wrócił do domu „wolny”, ale wykończony. Fizycznie i psychicznie.

Tytułowe przeklęte słowo na P już się w tym felietonie pojawiło. To słowo to PROCEDURY. Dla organizacji i właściwego funkcjonowania opieki zdrowotnej są one rzecz jasna niezbędne, pozwalają bowiem na spójne i zgodne z aktualną wiedzą medyczną podejście do diagnozowania, leczenia oraz opieki nad pacjentami. Mają zapewnić im bezpieczeństwo, efektywność terapii oraz zminimalizować ryzyko błędów medycznych. To tak jakby „medyczna litera prawa”. A gdzie jego duch?

Ludzie nie tylko nie powinni, ale wręcz nie mogą stać się niewolnikami procedur, bo w tym wszystkim ginie z oczu człowiek. Obawa o złamanie procedur i możliwe tego konsekwencje w ochronie zdrowia są zrozumiałe – mówimy w końcu o życiu (!) ludzkim. Czy jednak większym ryzykiem nie jest odesłanie z kwitkiem przewlekle chorego człowieka w trakcie chemioterapii paliatywnej? Zmiany procedur byłyby do przyjęcia, gdyby dana placówka wskazała pacjentowi inną lecznicę w regionie, w której dana czynność zostałaby przeprowadzona. Pacjent z gorączką nie musiałby wtedy tułać się od szpitala do szpitala. W przeciwnym wypadku pozostaje stres, uruchamianie znajomości, „wiszenie na telefonie”, główkowanie, zmęczenie i ostatecznie zniechęcenie do terapii.

Tak właśnie czuł się R. Tak czuje się każdy pacjent, który nie uzyskuje pomocy z uwagi na „procedury”.

Procedury są bardzo ważne, ale nie mogą być kulą u nogi.

Medycyna idzie do przodu. Pojawiają się nowe idee, koncepcje, o urządzeniach, lekach i technologiach nie wspominając. Dawniej pacjent z nowotworem o leczeniu domowym za pomocą infuzorów mógł co najwyżej pomarzyć. Dziś ma tę możliwość. Tyle tylko, że za tą nowoczesnością musi jeszcze nadążyć czynnik ludzki.

Ewa Podsiadły-Natorska
redaktor prowadząca światlekarza.pl

Artykuł Przeklęte słowo na P pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z prof. dr hab. n. farm. Anną Bogucką-Kocką, specjalistą w dziedzinie Lek roślinny, kierownikiem Katedry i Zakładu Biologii z Genetyką Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie rozmawia Ewa Podsiadły-Natorska

NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2024 ZA OSIĄGNIĘCIA W FARMACJI W ROKU 2023

W ubiegłym roku wraz z zespołem opracowała pani innowacyjny test umożliwiający wykrycie tętniaka aorty brzusznej. Na jakiej zasadzie działa?

Czynniki genetyczne są podstawą do poszukiwania markerów różnych chorób cywilizacyjnych. Wśród nich są czynniki epigenetyczne, do których należą cząsteczki mikroRNA. Markery oparte na mikroRNA najpowszechniej wykorzystywane są oczywiście w diagnostyce chorób nowotworowych – przede wszystkim w raku piersi, co stwarza możliwość rozpoznania podtypu nowotworu i wprowadzenia terapii celowanej. Doszliśmy jednak do wniosku, że warto skupić się na tętniaku aorty brzusznej dlatego, że metody obrazowe stosowane do diagnostyki nieprawidłowości w układzie naczyniowym charakteryzują się ograniczoną czułością i specyficznością. Z tego względu istnieje ciągła potrzeba poszukiwania biomarkerów molekularnych, na bazie których mogłyby powstać testy umożliwiające diagnostykę tętniaków aorty brzusznej z odpowiednią czułością i swoistością. My otrzymaliśmy, przy użyciu metody wysokoprzepustowego sekwencjonowania następnej generacji (NGS) w technologii Ion Torrent, profile ekspresji mikroRNA pacjentów ze zdiagnozowanym tętniakiem aorty brzusznej i grupy kontrolnej (osób bez zdiagnozowanego tętniaka). Różnice w profilach ekspresji pomiędzy pacjentami a grupą kontrolną zostały wykazane przy wykorzystaniu zaawansowanych metod analizy bioinformatycznej. Zastosowana metodologia pozwoliła na wyselekcjonowanie takich zmian w ekspresji mikroRNA, które bardzo wyraźnie różnicują grupę pacjentów od grupy kontrolnej i właśnie te wytypowane przez nas mikroRNA są cząsteczkami biomarkerowymi o wysokim potencjale diagnostycznym. Na opisanych przez nas zmianach ekspresji tych cząsteczkach mikroRNA opiera się nasz test.

Jakie objawy daje obecność tętniaka aorty brzusznej?

Tętniak aorty brzusznej to miejscowe osłabienie i rozszerzenie ściany aorty brzusznej. Przyczyną jego rozwoju jest degradacja macierzy zewnątrzkomórkowej aorty w wyniku nasilonej aktywności białek z grupy metaloproteinaz oraz stan zapalny, stres oksydacyjny i indukcja apoptozy komórek mięśni gładkich aorty. Niestety, tętniak aorty brzusznej rozwija się przez długi czas bezobjawowo lub objawy choroby są niespecyficzne. Najczęściej diagnozuje się go przypadkowo. Oprócz badań obrazowych obecnie nie ma żadnych testów ani markerów, które wskazywałyby na jego obecność. Pacjenci najczęściej zgłaszają się do lekarza z dolegliwościami w obrębie jamy brzusznej, które towarzyszą zupełnie innym chorobom, np. wątroby czy trzustki. W celu postawienia diagnozy wykonuje się badanie obrazowe takie jak USG, tomografię komputerową albo rezonans magnetyczny i zazwyczaj właśnie na tym etapie przypadkowo dochodzi do potwierdzenia obecności tętniaka aorty brzusznej. Brak wczesnej diagnostyki, a co za tym idzie – brak możliwości wdrożenia leczenia może spowodować pęknięcie tętniaka, powodując masywny krwotok wewnętrzny. Jeśli w takim stanie pacjent nie otrzyma natychmiastowej pomocy, może to skończyć się śmiercią. Pęknięcie tętniaka to przyczyna 1 proc. zgonów mężczyzn po 65. roku życia, a śmiertelność z powodu pęknięcia tętniaka wynosi 60–80 proc.

Jak wykorzystanie testu wygląda – albo będzie wyglądać – w praktyce?

Na obecnym etapie badań mogę wyrazić głęboką nadzieję że test będzie miał zastosowanie kliniczne. Do tej pory przebadaliśmy kilkudziesięciu pacjentów z wykorzystaniem metody sekwencjonowania nowej generacji oraz metody real-time PCR i wytypowaliśmy grupę cząsteczek mikroRNA będącą podstawą proponowanego przez nas testu. Następnie, w celu sprawdzenia użyteczności testu, przebadaliśmy kolejną grupę kilkudziesięciu pacjentów, a otrzymane wyniki potwierdziły jego skuteczność. Obecnie nasz wynalazek jest na etapie tworzenia prototypu. Wiemy, że cząsteczki mikroRNA, które wytypowaliśmy, mają znaczenie diagnostyczne, a potwierdza się to w kolejnych naszych badaniach.

Co dalej?

To, co jeszcze chcemy zrobić, a co uczyniłoby nasz test unikatowym, to konieczność przebadania większej grupy pacjentów, u których tętniaki byłyby na różnych etapach rozwoju. Pacjenci z tętniakami aorty brzusznej, których przebadaliśmy, kwalifikowali się do interwencji chirurgicznej, a my chcielibyśmy jeszcze przebadać pacjentów, u których tętniaki są na początkowym etapie rozwoju – po to, aby potwierdzić, czy zmiany charakterystyczne dla istniejącego tętniaka pojawiają się również wtedy, gdy tętniak dopiero się tworzy. Żeby można było uznać nasz wynalazek jako użyteczne narzędzie diagnostyczne, konieczne jest więc jego „przepracowanie” na odpowiednio dobranej i odpowiednio dużej grupie pacjentów. A do tego są oczywiście potrzebne…

Fundusze.

Dokładnie! Wyniki naszych badań zostały opatentowane, a w zeszłym roku nasz patent został nagrodzony dwoma złotymi medalami na międzynarodowych targach wynalazków INTARG 2023 i IWIS 2023, pokładamy więc ogromne nadzieje, że uda nam się pozyskać partnera biznesowego do współpracy, co umożliwiłoby wspólne aplikowanie o projekty badawczo-rozwojowe i pozyskanie funduszy na kontynuację badań. Dzięki temu będziemy mogli dalej prowadzić badania i stworzyć narzędzie – test oparty na analizie zmian poziomu ekspresji mikroRNA – który pozwoli zdiagnozować chorobę na początkowym etapie rozwoju. Korzyść dla pacjenta? Ogromna. Zwiększenie wykrywalności obecności tętniaków pozwoli na wczesne wdrożenie profilaktyki, zwiększenie skuteczności terapii, a co za tym idzie – na zmniejszenie śmiertelności wśród pacjentów oraz poprawę jakości ich życia. Jednym słowem byłoby to działanie ratujące życie.

Wyczytałam o jeszcze innym bardzo ciekawym badaniu sprzed paru lat. Chodzi o badanie pani i pani męża, prof. Janusza Kockiego, z krwi stulatków w poszukiwaniu genu długowieczności. Udało się państwu znaleźć odpowiedzi na nurtujące nas wszystkich pytania?

Nie zaspokoję pani ciekawości, ponieważ badania trwają. Mało prawdopodobne jest, że znajdziemy gen długowieczności. Chcemy raczej przeanalizować trudne zależności pomiędzy zmianami ekspresji genów a parametrami klinicznymi i pewną predyspozycję do długowieczności zapisaną w naszych genach. Ale fenomen długowieczności to nie tylko informacja zapisana w genach. To wypadkowa stylu życia, diety, rodzaju wykonywanej pracy, nałogów… i wielu innych czynników. Nasze wnioski muszą być dobrze przemyślane i wyważone; wiemy, że to nośny temat, ale nie chcemy, aby wyniki naszych badań wybrzmiały w formie sensacji. Dlatego proszę się uzbroić w cierpliwość. Brakuje nam jeszcze kilku miesięcy do tego, żeby analizy uzyskanych przez nas wyników zostały zakończone.

Czy ma pani jeszcze jakieś niezrealizowane zawodowe marzenie?

Tak, mam. Chciałabym bardzo, żeby w jednostce, którą mam zaszczyt kierować, czyli w Katedrze i Zakładzie Biologii z Genetyką UM w Lublinie, można było wykorzystać potencjał oraz kwalifikacje moich współpracowników i stworzyć referencyjne laboratorium diagnostyczne chorób pasożytniczych.

Według pani jaka jest na to szansa?

Mam ogromną nadzieję, że szansa jest. Zbudowaliśmy już solidną bazę w postaci kapitału ludzkiego. W zespole mam specjalistę z laboratoryjnej parazytologii medycznej – tych specjalistów w kraju jest tylko kilku – oraz doświadczonych diagnostów laboratoryjnych. Chcielibyśmy, żeby wiedza o chorobach pasożytniczych funkcjonowała w świadomości pacjentów i lekarzy. Internet pełen jest bzdurnych i nieprawdziwych informacji o chorobach pasożytniczych. Ale musimy mieć świadomość, że one istnieją i że mogą być niebezpieczne, że niezdiagnozowane albo błędnie zdiagnozowane mogą zagrażać zdrowiu, a często również życiu pacjentów. Ich diagnostyka jest trudna, ponieważ wciąż nie mamy odpowiedniej liczby wyszkolonych diagnostów specjalizujących się w laboratoryjnej parazytologii medycznej.
Jak trudna jest diagnostyka chorób pasożytniczych, niech świadczą nasze ostatnie badania. Uczestniczyliśmy razem z moim kolegą dr. Przemysławem Kołodziejem, specjalistą z laboratoryjnej parazytologii medycznej, w pracach kierowanego przeze mnie interdyscyplinarnego zespołu w diagnostyce trudnego przypadku schistosomozy. Jest to choroba wywoływana przez przywry pasożytujące w splotach żylnych pęcherza moczowego i przewodu pokarmowego człowieka. Endemicznie występuje w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Trafił do nas pacjent, który studiuje w Polsce, ale mieszka w środkowej Afryce. Choroba w rejonie jej endemicznego występowania nie została prawidłowo zdiagnozowana – u pacjenta rozpoznano refluks żołądkowo-przełykowy. Pacjent trafił do nas z bardzo nasilonymi objawami ze strony przewodu pokarmowego takimi jak bóle brzucha, biegunki z krwią, utrata apetytu, znaczne wychudzenie, przewlekłe zmęczenie. We współpracy z lekarzami i specjalistami z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadziliśmy złożoną i rozbudowaną diagnostykę, która doprowadziła do zdiagnozowania bardzo rzadkiego przypadku – drugiego opisanego przez nas w literaturze światowej – schistosomozy wywołanej u pacjenta dwoma gatunkami przywr żylnych Schistosoma mansoni i Schistosoma intercalatum. Wyniki naszych badań zostały docenione przez światowe forum naukowe. Opublikowaliśmy je w ubiegłym roku w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet Infectious Diseases”.

Artykuł Uratować życie pacjenta z tętniakiem aorty brzusznej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pomimo ogromnego postępu, jaki dokonał się w ostatnich latach w obszarze diagnostyki molekularnej i medycyny personalizowanej, to nadal polscy pacjenci onkologiczni nie mają do niej realnego dostępu. Mimo że gotowe rozwiązania zostały już dawno przygotowane i przedstawione Ministerstwu Zdrowia przez ekspertów, to brakuje decyzji po stronie resortu.

– Bez dostępu do zaawansowanej diagnostyki molekularnej nie możemy skutecznie leczyć pacjentów z rakiem płuca, rakiem jajnika czy rakiem piersi – apelują eksperci z Polskiego Towarzystwa Onkologicznego i Polskiej Koalicji Medycyny Personalizowanej.

Dlatego organizacje pacjentów i środowisko medyczne jednym głosem alarmują:

• Diagnostyka genetyczna musi podążać za postępem medycyny. Potrzebne jest pilne wprowadzenie nowego dodatkowego świadczenia w postaci kompleksowego profilowania genomowego, które zapewni pacjentom dostęp do optymalnej terapii onkologicznej.
• Należy niezwłocznie zlikwidować bariery systemowe dla refundowanych już rozwiązań diagnostycznych. Badania genetyczne z krwi obwodowej powinny być możliwe do rozliczenia w trybie ambulatoryjnym bez zbędnych i kosztownych hospitalizacji pacjentów. Można to zrobić poprzez zmianę aktualnego zarządzenia prezesa NFZ ws. leczenia szpitalnego. W ten sposób zostanie skrócona ścieżka pacjenta i ograniczone koszty hospitalizacji.

Choć medycyna personalizowana daje nam możliwość wydłużenia życia pacjentów dzięki celowanym i personalizowanym terapiom onkologicznym, a czasem wręcz leczenia radykalnego z intencją wyleczenia, to nadal większość chorych nie ma do nich dostępu.

Apel o kompleksowe profilowanie genomowe jako odrębne świadczenie gwarantowane

– Według danych NFZ zaledwie niewielka grupa pacjentów onkologicznych ma wykonywane badania genetyczne. Większość z nich, jeśli już jest badana, to w kierunku jednej lub dwóch mutacji, co ogranicza szansę na włączenie optymalnego leczenia, gdyż tych mutacji może być więcej i mogą zostać niewykryte. Koszyk świadczeń gwarantowanych nie uwzględnia wielkoskalowych badań molekularnych, które zgodnie z aktualnymi wytycznymi diagnostyczno – terapeutycznymi przygotowanymi przez zespół ekspertów z Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, są niezbędne w przypadku pacjentów z rakiem jajnika i rakiem płuca – zwraca uwagę dr n med. Andrzej Tysarowski, prezes Polskiej Koalicji Medycyny Personalizowanej, kierownik Zakładu Diagnostyki Genetycznej i Molekularnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii.

Dlatego jedną z pilnych i oczekiwanych przez pacjentów onkologicznych zmian, o które postuluje środowisko ekspertów i pacjentów jest wprowadzenie zaproponowanego przez Polskie Towarzystwo Onkologiczne nowego świadczenia opieki zdrowotnej – „Badania kompleksowego profilowania genomowego (CGP), wykonywanego metodą wysokoprzepustowego sekwencjonowania następnej generacji (NGS) w diagnostyce molekularnej pacjentów z nowotworami złośliwymi”, które już we wrześniu 2023 roku uzyskało pozytywną rekomendację prezesa AOTMiT.

Niestety do dziś Ministerstwo Zdrowia nie podjęło decyzji o jego refundacji, mimo że wymagania stawiane przez AOTMIT jak twierdzą eksperci, zostały spełnione.

– Zarówno wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne, jak i kryteria kwalifikacji zostały przez nas jasno opisane, wyjaśniliśmy, jak powinno wyglądać postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne z wykorzystaniem NGS, w przypadku raka płuca i raka jajnika oraz nowotworów rzadkich (jak mięsaki), bo o te nowotwory chodzi przede wszystkim. Uważam, że nie powinniśmy czekać na wdrożenie standardu organizacyjnego, ta sprawa wymaga pilnego rozwiązania, bo bez diagnostyki molekularnej postawienie właściwego rozpoznania w części nowotworów, a dotyczy to głównie nowotworów płuca i jajnika oraz mięsaków, nie jest obecnie możliwe – apeluje prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, pełnomocnik dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy Warszawa, przewodniczący Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, przewodniczący Rady Agencji Badań Medycznych.

Diagnostyka genetyczna musi podążać za postępem medycyny

Zdaniem onkologicznych organizacji pacjentów każdy kolejny dzień zwłoki w decyzji to stracone szanse pacjentów na skuteczne leczenie i wyrok, od którego nie można się odwołać.

– Nie może być mowy o nowoczesnym leczeniu bez właściwej diagnostyki. Jeśli chcemy, by pacjenci onkologiczni mogli korzystać z innowacyjnych terapii celowanych w optymalnym zakresie, pilnie potrzebujemy decyzji Ministerstwa Zdrowia zarówno w zakresie nowego świadczenia, jak i likwidacji istniejących absurdalnych barier dla już refundowanych paneli NGS. Szybsze rozpoczęcie prawidłowo dobranego do indywidualnych cech nowotworu leczenia to większa szansa na uzyskanie korzystnych rezultatów. Pacjenci onkologiczni powinni być zaopiekowani nie tylko pod kątem dostępności do celowanych leków innowacyjnych, ale również pod kątem nowoczesnej diagnostyki molekularnej – przekonuje Dorota Korycińska, prezeska zarządu Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej oraz Stowarzyszenia Neurofibromatozy Polska, która od lat walczy o poprawę warunków leczenia pacjentów, i dodaje: – Kompleksowe profilowanie genomowe, umożliwia oznaczenie nawet kilkuset mutacji jednocześnie, co jest szczególnie istotne u pacjentów z rakiem płuca, w którym tych zmian molekularnych jest najwięcej, ale i rakiem jajnika. Dziś pacjentki z rakiem jajnika nie mogą być skutecznie leczone.

– W przypadku raka jajnika wytyczne kliniczne jasno wskazują, że diagnostyka genetyczna nie powinna ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia wystąpienia mutacji w genach BRCA1/2, ale objąć wszystkie możliwe mutacje czy zaburzenia, które mogą wpływać na proces naprawy DNA. U pacjentek z deficytem rekombinacji homologicznej (HRD) innym niż BRCA niezbędne jest zastosowanie kompleksowego profilowania genomowego. Dzięki postępom w leczeniu wiemy, że inhibitory PARP, które stosowane są z największym powodzeniem u pacjentek z mutacją w genach BRCA1/2 są również skuteczne u szerszej grupy – u pacjentek z HRD – zaznacza dr n med. Andrzej Tysarowski.

Artykuł Polska Koalicja Medycyny Personalizowanej: Pacjenci onkologiczni tracą szansę na skuteczne leczenie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Udostępnienie leczenia biologicznego w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej to bezdyskusyjna korzyść zarówno dla pacjentów, jak i dla całego systemu ochrony zdrowia. Ministerstwo zapowiadało to już w ubiegłym roku. Co będzie z tymi planami po odejściu Macieja Miłkowskiego?

Nie ma wątpliwości, że pojawienie się leczenia biologicznego w medycynie to rewolucja. Badania wykazały, że leki biologiczne, powstałe na bazie naturalnie występujących substancji, przyczyniają się do zwiększenia przeżywalności oraz poprawy jakości życia pacjentów je przyjmujących. Dziś znajdują one zastosowanie przede wszystkim w terapii nowotworów, chorób zapalnych jelit, mukowiscydozy, reumatoidalnego zapalenia stawów, AZS, astmy czy hemofilii. Dla niektórych pacjentów jest to jedyna forma terapii i to w schorzeniach, w których wcześniej w konfrontacji pacjent–choroba było 0:1.

Czy leczenie biologiczne powinno być dostępne w ramach AOS? Oczywiście, że tak. Przecież nie każda choroba, tak samo jak nie każda stosowana terapia, wymagają przebywania na oddziale szpitalnym. Obecność w szpitalu – zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych, kiedy odporność jest osłabiona – powinna być zredukowana do absolutnego minimum. Dla pacjenta leczenie ambulatoryjne jest bezpieczniejsze i bardziej komfortowe. Dla systemu również niezaprzeczalnie korzystniejsze – oznacza oszczędności, jest odpowiedzią na braki kadrowe oraz przeciążenie polskich lecznic.

Mam wśród bliskich chorych przewlekle, leczonych w warunkach szpitalnych, choć nie musiałoby to tak wyglądać. Brak rozłąki z rodziną to kolejny ważny argument przemawiający za tym, żeby pacjenta (w miarę możliwości) leczyć w poradni specjalistycznej, a nie kłaść na oddziale – szczególnie jeśli chory ma do szpitala daleko. Wszystko to należy wziąć pod uwagę, jeśli chcemy leczyć holistycznie. O tym, jak dobrostan psychiczny wpływa na zdrowie, szerzej pisałam tutaj.

Uwolnienie leczenia biologicznego z programów lekowych i przeniesienie ich do AOS Ministerstwo Zdrowia zapowiadało jesienią ubiegłego roku. W resorcie do pomysłu odnoszono się z dużym entuzjazmem. Wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski zapowiadał, że mogłoby tak stać się od 1 kwietnia 2024 r. Ale minister Miłkowski właśnie odszedł z resortu – niestety, bo uchodził za świetnego fachowca, człowieka „ponad podziałami”, który zajmował swoje stanowisko i za rządów PiS, i PO. Miłkowski odpowiadał za programy lekowe oraz negocjacje cenowe z producentami leków. A leki biologiczne dostępne są u nas jedynie w programach lekowych realizowanych właśnie w szpitalach. Pod tym względem znowu odstajemy od reszty Europy.

Czy następca ministra Macieja Miłkowskiego stanie na wysokości zadania i doprowadzi do udostępnienia leczenia biologicznego w ramach AOS? Będę się temu przyglądać.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca światlekarza.pl

Artykuł Leczenie biologiczne w AOS. Czekamy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W krajach Unii Europejskiej, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii na choroby skóry może cierpieć nawet 195 mln osób: 10 proc. z nich na grzybicę, nieco ponad 5 proc. na trądzik i atopowe zapalenie skóry – wynika z badania przeprowadzonego w 2021 r. na zlecenie European Academy of Dermatology and Venerology (EADV). Oprócz farmakologii dobre wyniki w leczeniu zmian skórnych dają takie nowoczesne metody jak nowoczesna laseroterapia wykorzystująca światło żółte.

Uczestnicy debaty „Problemy skórne Polaków – nowoczesne metody leczenia” w Centrum Prasowym PAP w Warszawie omawiali dostępne w Polsce metody terapii wykorzystywane w dermatologii czy medycynie estetycznej. Debata rozpoczyna kampanię „Skóra bez tajemnic. Odkryj moc laserowej terapii”. Organizatorem konferencji był MEDIF Aesthetics.

Biorący udział w debacie Czesław Ducki, dyrektor Działu Organizacji i Zarządzania oraz zastępca dyrektora ds. medycznych w Mazowieckim Szpitalu Bródnowskim w Warszawie, wskazał, że oprócz klasycznych metod leczenia, jak leki miejscowe czy systemowe, są nowe narzędzia, które mogę zastępować leczenie tradycyjne wtedy, gdy występują ograniczenia w jego stosowaniu lub je uzupełniać. Jedną z takich cennych metod jest laseroterapia z wykorzystaniem światła żółtego.

Na rosnącą popularność tej metody w Polsce, np. w leczeniu trądziku czy trądziku różowatego, zwrócił uwagę dr Mariusz Borkowski, lekarz medycyny estetycznej oraz międzynarodowy trener z zakresu laserowego liftingu twarzy i ciała (endolift), autor podcastu „Medycznie Estetycznie”.

– Dbanie o skórę polega na pobudzeniu komórek, które produkują kolagen. Działanie na nią od zewnątrz ma większe działanie terapeutyczne i ogromne w leczeniu chorób, takich jak trądzik pospolity czy różowaty. Używamy różnego rodzaju laserów. Najlepsze efekty daje działanie wielokierunkowe – powiedział dr Borkowski i dodał, że główną barierą do stosowania laseroterapii jest jednak ból, który odczuwa pacjent podczas zabiegu.

Z kolei Dominik Toboła, Sales & Product Manager w MEDIF, zaznaczył, że nowoczesna laseroterapia powinna skracać czas rekonwalescencji, zachowując oczekiwane efekty. – Bezpieczeństwo zabiegów jest bezwzględnie ważne – podkreślił Dominik Toboła. Dodał przy tym, że na rynku dostępne są już urządzenia, które dzięki wykorzystaniu żółtego światła niwelują bariery ograniczające laseroterapię. Dzięki temu zwiększył się komfort pacjenta, zmniejszono częstotliwość występowania stanów zapalnych, zaczerwienień czy opuchlizny.

– Kluczowa dla wielu użytkowników jest również możliwość stosowania lasera w okresach o dużym nasłonecznieniu i na opalonej skórze. Nowoczesna laseroterapia wykorzystująca światło żółte nie powoduje konieczności długotrwałej rekonwalescencji, co jest istotne dla osób, które pragną powrócić do codziennych aktywności jak najszybciej po zabiegu – powiedział Dominik Toboła.

Pascal Servell, V.P. Clinical Affairs Advalight, ekspert międzynarodowego rynku opieki zdrowotnej w zastosowaniach terapii estetycznych, medycznych i chirurgicznych, opowiedział o badaniach przeprowadzonych na 45 pacjentach w Singapurze, podczas którego poddano ich serii pięciu zabiegów rozłożonych w czasie co dwa-trzy tygodnie. Wizyty kontrolne odbyły się po miesiącu i po trzech miesiącach.

– W badaniach zostały użyte obie wiązki laserów o długości 589 nanometrów i 1319 nanometrów. Wyniki po kontroli po trzech miesiącach były takie, że ponad 90 procent pacjentów uznało, że są zadowoleni lub bardzo zadowoleni z efektów leczenia, któremu ich poddano. 75 procent z tych 45 osób, na których przeprowadzono to leczenie, deklarowało redukcję wszelkich zmian skórnych, z którymi to leczenie rozpoczynali – powiedział Pascal Servell.

Terapia za pomocą lasera może być jedną z odpowiedzi na poważny problem, jakim jest występowanie trądziku, także w Polsce. Dotyka on bowiem ok. 90 proc. populacji wieku dojrzewania. – Trądzik jest jedną z bolączek młodych ludzi, szczególnie teraz, kiedy presja otoczenia na wygląd jest tak silna. Wyraźny wzrost nadwagi i otyłości w społeczeństwie może nieść za sobą negatywny wpływ na gospodarkę hormonalną pacjentów. To może być jednym z czynników wzrostu występowania trądziku u młodych ludzi – powiedział Łukasz Preibisz, specjalista dermatolog wykonujący zabiegi medycyny estetycznej.

Zauważył, że do specjalistów zgłaszają się pacjenci z różnymi problemami skórnymi. – Każdy człowiek i jego problem jest inny i wymaga indywidualnego podejścia, żeby jak najlepiej mu pomóc – podsumował dr Łukasz Preibisz.

Źródło informacji: PAP MediaRoom

Artykuł Laseroterapia skutecznie wspomaga farmakologię w leczeniu chorób skóry pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Minęło 32. Forum Ekonomiczne w Karpaczu, które miało być apogeum kampanii wyborczej w kwestiach ochrony zdrowia. Wszystkie tytuły branżowe zrelacjonowały, czego dowiedziały się od partii politycznych, od siebie dodały niewiele, lektura była tak pasjonująca jak dyskusje na Forum, czyli bliższe pięknej, słonecznej pogodzie, niż burzy. Nic, tylko pójść na spacer w góry. W panelach ochrony zdrowia na Forum programy wyborcze się nie pojawiły, w kuluarach również nie, poza wyjątkiem, kiedy sensacją jednego wieczoru stał się brak nazwiska Tomasza Latosa na listach do Sejmu. Ot, ploteczki bez znaczenia. Dziś wiemy, że rezygnacja posła Latosa nie była związana z ochroną zdrowia.

Czytaj cały tekst

Artykuł Głosuj na zdrowie 2023! Zrób to świadomie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W XIX w. obserwowano wielki rozwój nauk, w tym medycyny. Jednak nasz kraj przez 123 lata miał utrudniony kontakt ze światową medycyną, zwłaszcza w zaborze rosyjskim. Trudno też było przekazywać na zachód nasze sukcesy i odkrycia w medycynie, jak zapalenie jelita grubego prof. A. Leśniewskiego, który, jak pisze M. Kawalec dla zachodniej Europy był znikąd.¹⁾ Były to trudne lata zaborów, zsyłek na Sybir, a także dwóch wojen światowych, 44 lata supremacji sowieckiej i zakłamywania historii. ²⁾

To wszystko sprawiło, że polska medycyna do powstania III RP działała w niepodległym kraju tylko przez 20 lat. W tragicznym okresie II wojny światowej poległo aż 50% lekarzy (z około 12000 w 1939 r. ponad 6000). Jedyna tablica poświęcona tym, którzy zginęli, została wmurowana przez PTL w 1989 r. w ścianę b. Szpitala Ujazdowskiego, a lekarze każdego roku, 1 września składają im hołd. ³⁾

Uczelnie medyczne wykładami z historii polskiej medycyny uzupełniają wiedzę studentów o czasach od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do współczesności. Wielką rolę odgrywają muzea, które przekazują wiedzę z dziedziny kultury, historii i dziedzictwa narodowego. Można powiedzieć, że jesteśmy krajem muzeów. Istnieją takie muzea jak guzików, siekier, czy bombki choinkowej.⁴⁾

W 2017 r., jak podaje GUS, muzea w Polsce odwiedziło 37,5 mln osób, (o 3,2 % więcej niż w 2016 r.), lecz z pośród 981 muzeów – nie ma muzeum medycyny. ⁵⁾ Tak, jesteśmy jedynym krajem w Europie, które takiego muzeum nie posiada! Z kolei Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podaje, że podlega mu i jest finansowane z budżetu tego resortu aż 985 muzeów. ⁶⁾

Pragnę podkreślić, że Polskie Towarzystwo Lekarskie (PTL) darzy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wielkim szacunkiem, mimo że w pawilonie chirurgicznym byłego Szpitala Ujazdowskiego, o który przez dziesięciolecia staraliśmy się, by powstało tam muzeum medycyny, utworzono Instytut Teatralny, a pawilonie Głównej Biblioteki Lekarskiej zamierzano utworzyć kolejny instytut… tym razem tańca. ⁷⁾ W 2018 r. GUS podał, że mamy w Polsce 188 teatrów i aż 949 szpitali. No cóż… Medycyna niekiedy staje się szczególnie dostrzegalna i ważna, na przykład w czasie pandemii, ale nie w sprawie takiej błahostki, jak muzeum medycyny.

Gdy w 1970 r. zostałem członkiem PTL, wtedy już zwróciłem uwagę, że Polsce nie ma ogólnodostępnego muzeum medycyny (istnieją przy uczelniach medycznych, ale niedostępne dla publiczności (jedyny wyjątek stanowi Dom Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego z pięknym witrażem S. Wyspiańskiego przy ul. Radziwiłłowskiej 2).

I tak zaczęła się moja niekończąca się wędrówka o utworzenie muzeum medycyny w pawilonie dawnego Szpitala Ujazdowskiego przy ul. Jazdów 1a.⁸⁾ Dotąd złożono nieskończenie wiele wizyt i wysłano dziesiątki pism, które wzbogacają nasze archiwum. Niestety… bez pozytywnej decyzji. ⁹⁾ Niektórych decydentów do 2015 r. bardziej interesowało już istniejące „muzeum diabłów polskich” niż medycyny.

Natomiast z przyjemnością podkreślę, że wiele osób popiera nasze starania o utworzenie Narodowego Muzeum Medycyny, jak obecnie nam panująca Pierwsza Dama, a w przeszłości wspierali nasze starania światłej pamięci Prezydent RP Lech Kaczyński, Prezydent Warszawy Stanisław Wyganowski, Wojewoda Mazowiecki Bohdan Jastrzębski i Minister Zdrowia Zbigniew Religa. Na razie moje starania są guzik warte, który to guzik mogę oddać do muzeum guzików, które istnieje w Łowiczu, ale wierzę, że doczekam się POLSKIEGO NARODOWEGO MUZEUM MEDYCYNY. Jestem młody, a o to muzeum staram się dopiero 50 lat.

¹⁾Antoni Leśniewski opisał zapalenie jelita krętego już w 1903 r., a B. Crohn 29 lat później lecz lekarze zachodu przypisują jemu nazwę tej jednostki. Magdalena Kawalec-Segond w obszernym artykule zauważa, że „zabory dla Polski były takie destrukcyjne, bo jeśli chce się zostać kimś, nie można być znikąd, a Antoni Leśniowski dla świata był znikąd” (TVP Tygodnik, wydanie nr. 65). Podobnie sedymentację krwi opisaną przez Edmunda Biernackiego w 1894 r. świat nazywa metodą Westergrena opisaną 25 lat później. Także Jakub Jodko-Narkiewicz opisał tzw. „aurę” już w 1896 r. a sowiecki Siemion Kirlian 34 później, to propaganda jemu przypisuje opis tego zjawiska. W grudniu 1805 r. z inicjatywy Jędrzeja Śniadeckiego, powstało w Wilnie pierwsze polskie towarzystwo lekarskie. Pierwsze w tej części Europy, a nawet na terenie naszego zaborcy – carskiej Rosji (kolejne powstało w Petersburgu w 1901 r., także z inicjatywy polskich lekarzy).
²⁾Dr Piotr Szarejko, poszukując w archiwach i Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej przez wiele lat materiałów do swego kilkutomowego dzieła – „Lekarze Polscy XIX wieku” stwierdził, iż około 20 polskim lekarzom zmieniono narodowość na rosyjską.   
³⁾Jak przyznaje były major KGB Oleg Zakirow w latach 1940-1945 r. NKWD zamordowało 25000 polskich oficerów. Wśród nich było ponad 850 lekarzy. Jedyna tablica w kraju upamiętniająca poległych lekarzy została wmurowana w 50 rocznicę wybuchu Ii wojny światowej na ścianie pawilonu chirurgicznego b. Szpitala Ujazdowskiego. Patrz także: „DZIEJE.PL. Portal Historyczny PAP”. Aktualizacja: 14.07.2016, Publikacja: 01.09.2013 Wiadomości., a także: Jerzy Woy-Wojciechowski „Moje towarzystwo”, wyd. Domena, 2015. Z kolei tablica upamiętniająca lekarzy zamordowanych przez NKWD w Katyniu, z inicjatywy PTL znajduje się w bazylice Św. Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu (pierwsza kaplica od wejścia po prawej stronie).  
⁴⁾ Wśród setek muzeów istnieją takie jak Guzików w Łowiczu, Nietypowych Rowerów (Gołąb k. Lublina), Chleba (Radzionków), Siekier (Orzechówka), Bajek (Czarnków), Bombki Choinkowej (Nowa Dęba), Dobranocek (Rzeszów), Dzwonków (Jastrzębie-Zdrój), Fortepianów (Ostromecko), Lalek (Pilzno i Troszyn), Mydła i Brudu (Bydgoszcz), Nożyczek (Tarnogród), Polskiej Piosenki (Opole), Pszczelarstwa (Czerwonka, Kamianna. Stróże), Siekier (Orzechówka), Piernika (Toruń), Zabawek (Karpacz, Kudowa Zdrój, Toruń), Rogali (Poznań).                 
⁵⁾ Mamy w Polsce 921 muzea (wg GUS 2018 r.): Regionalne 180, Historyczne 171, Artystyczne 91, Interdyscyplinarne 72, Militarne 63, Techniki i nauki 63, Inne 60, Biograficzne 55, Etnograficzne 37, Na wolnym powietrzu 35, Archeologiczne 32, Martyrologiczne 28, Przyrodnicze 28, Geologiczne 15, Muzeum wnętrz 10, Literackie 9. Razem 921.                                                                                                                                
⁶⁾ Wg danych z 23.09.2020 r. finansowanych z budżetu Ministerstwa Kultury I Dziedzictwa Narodowego mamy 895 Muzeów w tym: NARODOWE – 11, REGIONALNE – 15, BIOGRAFICZNE – 55, ETNOGRAFICZNE – 14, ETNOGRAFICZNE TYPU SKANSENOWEGO – 50, SKANSENY TECHNIKI – 26, INNE MUZEA I SKANSENY – 13, HISTORYCZNE – 42, PRZYRODNICZE, GEOLOGICZNE I GEOGRAFICZNE – 43, SZTUKI – 16, MUZEA W ZAMKACH, PAŁACACH, DWORACH – 39, SAKRALNE I RELIGIJNE – 64, WOJSKOWE – 68, INNE – 75.                                                           
⁷⁾ Piszący te słowa już w 1966 r. został uhonorowany odznaczeniem Zasłużony Działacz Kultury. Wysyłane od 1989 r. co rok do Ministerstwa Kultury zaproszenia na doroczną uroczystość honorowania lekarzy na Zamku Medalem Gloria Medicinae, zaowocowało utworzeniem 16 lat później, w 2005 r. Medalu Gloria Artis. Z kolei prośba skierowana do Min. Kultury o poparcie utworzenia w pawilonie chirurgicznym b. Szpitala Ujazdowskiego Muzeum Medycyny, zakończyła się tym, że powstał w tym pawilonie Instytut Teatralny (!). Tłumaczono, że pawilon ten jest „na szlaku królewskim” (PTL zaproponował by utworzyć muzeum medycyny w kuluarach Teatru Wielkiego, który nie jest na tym szlaku).       
⁸⁾ NIEKTÓRE INFORMACJE O SZPITALU UJAZDOWSKIM. Szpital Ujazdowski działał od 1807 roku do 1947 r. W okresie międzywojennym działała przy nim wyższa szkoła lekarzy wojskowych (podchorążych sanitarnych). Na ścianie pawilonu chirurgicznego znajduje się tablica poświęcona Gen. Karolowi Kaczkowskiemu, Naczelnemu Lekarzowi Powstania 1931 r. a od 1989 r. także tablica poświęcona 6000 lekarzom (ponad 50 %), którzy zginęli w ostatniej wojny. Każdego 1 września PTL oddaje im hołd. O historii Szpitala Ujazdowskiego powstawały książki (Halina Odrowąż-Szukiewicz „Rzeczpospolita Ujazdowska”) oraz filmy (Bogdan Kezik – „Szpital Ujazdowski”, Warszawa 2001). Historyczny pawilon b. Szpitala Ujazdowskiego przy Al. Ujazdowskich 6a dział starodruków – GBL (byłby idealnym miejsce na muzeum. Łącznie teren byłego Szpitala Ujazdowskiego zajmuje 0,75 ha, co jest fragmentem działki nr 6 w obrębie 5-06-12 o powierzchni 5,1 ha będącej we władaniu Dyrekcji Centrum Sztuki Współczesnej mającego swoją siedzibę w Zamku Książąt Mazowieckich (Ujazdowskim) i stanowiącej własność Skarbu Państwa. Władze Warszawy od ponad 50 lat wielokrotnie przyrzekały PTL pomoc w utworzeniu NARODOWEGO MUZEUM MEDYCYNY w jednym z pawilonów byłego szpitala Ujazdowskiego. Przekazanie na muzeum medycyny pawilonu przy ul. Jazdów 1 a przyrzekał ustnie w 1998 roku wojewoda Mazowiecki Bohdan Jastrzębski, lecz przedwczesna śmierć wojewody uniemożliwiła dopełnienie formalności. Ostatnia wizyta u wojewody Mazowieckiego Konstantego Radziwiłła z prośbą o poparcie starań w utworzeniu muzeum medycyny w pawilonie b. Szpitala Ujazdowskiego miała miejsce 8 czerwca 2020 r.                                 
⁹⁾Niektóre dane dotyczące starań o utworzenie muzeum medycyny. Rok 1970. Pomysł by w b. Szpitalu Ujazdowskim przy ul. Jazdów 1a utworzyć muzeum medycyny. 1971. Wizyta dr Marii Rozwadowskiej i dr Jerzego Woy– Wojciechowskiego u inż. Biegańskiego, naczelnego architekta Warszawy, by uzyskać na muzeum medycyny pawilon byłego Szpitala Ujazdowskiego. 1973. Dyrektor Muzeum Narodowego prof. Jan Lorentz sugeruje by muzeum powstało w tzw. „szpitalu fundowanym” przy ul. Biedronki 6 w Wilanowie. 1981. Odmowa naczelnika spraw lokalowych Stołecznej Rady Narodowej Janusza Gąsiorowskiego w sprawie uzyskania pawilonu b. Szpitala Ujazdowskiego. 1990. Wizyta u Prezydenta Warszawy Stanisława Wyganowskiego, który gorąco popierał nasze starania. 2000. Wizyta u Wicewojewody A. Pietkiewicza (popiera). 2004. Prezydent RPA. Kwaśniewski poleca ministrowi Kultury Waldemarowi Dąbrowskiemu zorganizowanie Muzeum Medycyny w pawilonie chirurgicznym Szpitala Ujazdowskiego. Po remoncie Minister Kultury urządzą tam Instytut Teatralny! 2005. Wizyta u Min. Zdrowia Zbigniewa Religi (gorąco popierał). 2007. Wizyta u Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego(bardzo popierał). 2008. Spotkanie z senator Krystyną Bochenek (żoną kardiochirurga) z prośbą by Senat RP popierał nasze starania. 2010. Wizyta u prezesa NIL Macieja Hamankiewicza.(popierał). 2012. J. Woy-Wojciechowski przedstawia Komisji Zdrowia Senatu RP 49 lat starań o Narodowe Muzeum medycyny. 2017. Wysłano pismo z prośbą o poparcie 48 lat starań o utworzenie Narodowego Muzeum Medycyny do Prezesa PIS Jarosława Kaczyńskiego. 2020. Wizyta 8.06. u Wojewody Mazowieckiego Konstantego RADZIWIŁŁA z prośbą o poparcie już w 50-cio letnich staraniach o utworzenie Narodowego Muzeum Medycyny. Wysłano pismo w tej sprawie do Ministra Kultury prof. Glińskiego. 2021. Wysłanie kolejnego pisma do Ministra Kultury Prof. Glińskiego z prośbą o pomoc w utworzeniu Muzeum Medycyny. Podobnie, jak w 2020 r. i tym razem nie uzyskano odpowiedzi.

Prof. Jerzy Woy-Wojciechowski

Artykuł Prof. Jerzy Woy-Wojciechowski: Jedyni w Europie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Narodowy Instytut Kardiologii (NIKard) otworzył Oddział Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca. Specjalistyczną opiekę kardiologiczną uzyskają tu pacjenci z ciężką postacią niewydolności serca. Opieką na tym oddziale może zostać objętych nawet 200 pacjentów rocznie.

Oddział Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca posiada dziewięć wysokospecjalistycznych stanowisk, na których możliwe jest prowadzenie terapii z wykorzystaniem respiratorów, leczenia nerkozastępczego oraz odpowiednio dobranej terapii dożylnej.

?Leczenie na tym oddziale dotyczy szczególnej grupy pacjentów będących w zaawansowanym stadium choroby, gdzie rutynowe postępowanie, związane choćby z tradycyjną farmakoterapią, jest niewystarczające? powiedział prof. Łukasz Szumowski, dyrektor Narodowego Instytutu Kardiologii. ?To pacjenci znajdujący się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia, dla których transplantacja serca bądź wszczepienie układu wspomagającego jego pracę często pozostaje ostatnią deską ratunku.

Pacjenci będą pod stałym specjalistycznym nadzorem, z wykorzystaniem zarówno stacjonarnych systemów do monitorowania (kardiomonitorów), jak i przenośnych nadajników telemetrycznych.

Przeszczepienie serca w dalszym ciągu jest główną metodą leczenia ciężkiej niewydolności tego narządu. Nowe systemy mechanicznego wspomagania lewokomorowego (tzw. LVAD) zwiększyły możliwości leczenia ciężko chorych pacjentów. Dzięki tej nowoczesnej metodzie pacjenci zyskują szansę na powrót do aktywnego życia poza szpitalem.

LVAD to system długotrwałego wspomagania lewokomorowego stosowany u pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca, który pozwala choremu doczekać do terminu operacji. Może być również stosowany jako terapia docelowa u pacjentów z przeciwwskazaniami do transplantacji.?Pompa wszczepiana jest do lewej komory serca, co umożliwia wspomaganie pracy narządu przez okres od kilku tygodni do nawet kilku lat ? wyjaśnia prof. Przemysław Leszek, kierownik Oddziału Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca.

Oddział Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca stanowi część nowopowstałego skrzydła Instytutu; wartość tej inwestycji wynosi ponad 66 mln zł. Sfinansowana została ze środków Unii Europejskiej, Ministerstwa Zdrowia oraz środków własnych Instytutu. W skład nowej części budynku ? oprócz Oddziału Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca ? wchodzi m.in. centralna sterylizatornia wraz ze stacją dekontaminacji medycznej. Nowoczesne Centrum Zaburzeń Rytmu Serca wraz z blokiem elektroterapii wyposażone jest m.in. w system nawigacji robotycznej Stereotaxis Genesis. Narodowy Instytut Kardiologii jest jednym z pierwszych szpitali na świecie oraz pierwszym ośrodkiem w Polsce, który stosuje technologię robotyczną podczas zabiegu ablacji podłoża arytmii serca.

? Cieszymy się, że możemy współpracować z Narodowym Instytutem Kardiologii, wdrażając pionierskie metody leczenia polskich pacjentów. Z przyjemnością będziemy wspierać dalsze starania Instytutu w zakresie poprawy opieki nad pacjentami oraz rozwoju technologii podczas codziennej pracy klinicznej ? mówił David Fischel, prezes amerykańskiej firmy Stereotaxis, który przyjechał do Polski na uroczystość otwarcia Oddziału Mechanicznego Wspomagania i Transplantacji Serca NIKard

(Źródło: NIKard)

Artykuł Nowy Oddział w Narodowym Instytucie Kardiologii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przewlekły stres, przepracowanie i wypalenie zawodowe są wśród Polaków coraz bardziej powszechne. Tego typu zjawiska nasiliły się szczególnie w ostatnich dwóch latach, które zdominowała pandemia, dlatego też coraz większą uwagę zwracamy na kondycję psychiczną i jej poprawę. Jednym z narzędzi, które w tym kontekście zyskuje na popularności, jest turystyka terapeutyczna. Krótki wyjazd może być dobrą okazją do  podreperowania sił fizycznych i psychicznych. ? Dzisiaj dzięki rozwiązaniom telemedycznym można zaproponować pacjentom leczenie bez fizycznej obecności całego sztabu lekarskiego w placówce, w której dany pacjent się znajduje ? wskazuje Jarosław Klimczak, prezes Warmińsko-Mazurskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.

? Turystyka terapeutyczna to wykorzystanie walorów krajobrazu i środowiska naturalnego do celów pracy terapeutycznej, która może mieć różne formy. To może być np. doraźna pomoc w sytuacji wypalenia zawodowego, przeciążenia pracą i stresem. To mogą być krótkotrwałe wyjazdy wspólnie z psychologami, którzy udzielają pomocy w tym zakresie. Takie wyjazdy służą odbudowie psychicznej ? mówi agencji Newseria Biznes dr hab. Małgorzata Dobrowolska, profesor Politechniki Śląskiej, kierownik Międzynarodowego Centrum Badań Interdyscyplinarnych.

Ubiegłoroczne badanie UCE Research i Syno Poland dla platformy ePsycholodzy.pl pokazało, że ponad 65 proc. Polaków skarży się na symptomy wypalenia zawodowego. To stan, który następuje, kiedy wymagania związane z pracą przekraczają nasze zasoby, a pracownik zaczyna czuć się wyeksploatowany. Z kolei nowe badanie zrealizowane dla marki Berimal przez instytut badawczy Zymetria pokazuje, że dwa lata pandemii COVID-19 wpłynęły zarówno na naszą kondycję fizyczną, jak i psychiczną. Dolegliwości, które pojawiły się w tym okresie, to przede wszystkim różnego rodzaju bóle mięśni, stawów oraz głowy, spadek kondycji, koncentracji, a także nie najlepsze samopoczucie psychiczne, związane ze stresem oraz poczuciem wycofania. Co trzecia osoba szybko się męczy, ma problemy ze snem. Ponad połowa badanych odczuwa częste spadki nastroju, a 41 proc. żyje w ciągłym stresie. Niemal połowa z tych dolegliwości pojawiła się w okresie pandemii. 

I chociaż czas pandemii i związane z nią obostrzenia sprawiły, że podróże straciły na znaczeniu, to eksperci przekonują, że mogą one jednak stanowić odpowiedź na część z wymienionych problemów. Dostrzega to coraz więcej osób, bo turystyka terapeutyczna już w tej chwili zyskuje na popularności, nie tylko w Polsce.

? Zwykle korzystają z niej osoby, które są mocno przepracowane i odczuwają stres, ale nie mają czasu na dłuższe formy terapii, więc wybierają takie krótkie wyjazdy z profesjonalistami, terapeutami, żeby w tym krótkim czasie móc się zrelaksować i lekko podreperować zdrowie ? mówi dr hab. Małgorzata Dobrowolska.

? Szczególnie teraz, w czasach postcovidowych potrzeby zdrowotne mieszkańców naszego kraju, ale i całej Europy, są bardzo duże ? dodaje Jarosław Klimczak, prezes Warmińsko-Mazurskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej w Olsztynie.

Turystyka terapeutyczna bazuje na kontakcie z przyrodą, dlatego rozwija się zwłaszcza w tych regionach, które są atrakcyjne ze względu na swoje walory krajobrazowe, czyli położonych w górach, blisko lasów albo jezior czy rzek.

? Czasem terapeuta jest przeszkolonym przewodnikiem, więc towarzyszy pacjentowi w wędrówce po górach ? mówi ekspertka Międzynarodowego Centrum Badań Interdyscyplinarnych Politechniki Śląskiej. ? To jest odseparowanie się od tego, co przynosi nam stres. Wyłączamy telefon i przytulamy się do drzewa. To mogą być też kąpiele leśne czy leczenie zimnem albo po prostu kontakt z przyrodą, ale i bardzo specjalistyczne formy dialogu, kontaktu z terapeutą w formie grupowej albo indywidualnej. To ma przynosić zmianę, oddziaływać na pacjenta tak jak każda inna forma terapii, tyle że w tym przypadku wykorzystujemy dodatkowo walory otaczającego krajobrazu.

W Polsce atrakcyjne są turystycznie regiony z dobrze rozwiniętą bazą hotelową. To właśnie w nich turystyka medyczna czy terapeutyczna ma szczególny potencjał rozwoju. Należy do nich Warmia i Mazury, gdzie władze samorządowe są mocno nastawione na rozwój turystyki medycznej. Kolejnym regionem, który upatruje w niej szans, jest również Śląsk.

? Ten segment będzie się bardzo dynamicznie rozwijać ? mówi Jarosław Klimczak. ? Dlatego wspólnie z Politechniką Śląską będziemy realizować projekt, w ramach którego chcemy przeszkolić psychoterapeutów i organizować turnusy psychoterapeutyczne w naszych hotelach na Warmii i Mazurach. Mogłaby brać w nich udział m.in. kadra menedżerska śląskich firm.

Prezes Śląskiej Organizacji Turystycznej Adam Wawoczny dodaje, że Śląsk oraz Warmia i Mazury mają wszelkie atuty ku temu, żeby rozwijać turystykę zdrowotną ? od wyspecjalizowanych placówek medycznych po kadry i wysokiej klasy lekarzy specjalistów. Brakuje jednak impulsu w formie promocji tego sektora.

? Potrzebna jest informacja, świadomość, że można na miejscu ? nie szukając daleko wyspecjalizowanych ośrodków, placówek ? skorzystać z takich możliwości ? mówi Adam Wawoczny. ? Mamy technologiczne zagłębia medyczne, mamy ludzi z osiągnięciami, specjalistów od profilaktyki zdrowotnej, stawiamy na zdrowie psychiczne, na komfort zdrowienia, co pomaga też przy różnego rodzaju schorzeniach. Nie ma takiej dziedziny medycyny, której by nie było tutaj na Śląsku. Mamy naprawdę ogromny i kompletny potencjał.

W ubiegłym roku na Warmii i Mazurach powstał już klaster Zdrowe Życie, który ma wzmocnić potencjał lokalnych placówek medycznych i zaplecza turystycznego oraz zachęcić uczestniczące w nim podmioty do współpracy, badań naukowych i wdrażania innowacji, które mogą wspomóc rozwój turystyki medycznej w tym regionie.

? Dzisiaj dzięki rozwiązaniom telemedycznym można zaproponować pacjentom leczenie bez ściągania całego sztabu lekarskiego do placówek medycznych ? wskazuje Jarosław Klimczak.

? Technologia daje dziś takie możliwości, żeby diagnostyka i leczenie ? szczególnie mało inwazyjne ? podążało za pacjentem w miejsce, gdzie on chce spędzać czas ? dodaje Marcin Bruszewski, dyrektor generalny Philips Health Systems.

Rozwój turystyki medycznej wpisuje się w coraz popularniejszy trend przenoszenia opieki nad pacjentem poza mury szpitali. Jak pokazują dane z badania Future Health Index 2021, przygotowanego na zlecenie firmy Philips, już dziś 15 proc. rutynowych zabiegów medycznych jest świadczonych poza placówkami medycznymi, a do 2024 roku odsetek ten ma wzrosnąć do 19 proc. W innych badanych krajach odsetek ten jest nieco wyższy (średnia wynosi 23 proc.). Dzięki inwestycjom w cyfrowe technologie medyczne, takie jak cyfrowa dokumentacja czy telemedycyna, miejsca takie jak domy pacjentów czy inne pozaszpitalne placówki będą w przyszłości częściej wykorzystywane do świadczenia rutynowej opieki medycznej.

? Dla nas ten segment rynku, czyli turystyka medyczna, jest bardzo ważny. Widzimy coraz większy nacisk na przeniesienie świadczenia opieki zdrowotnej poza drogi system szpitalny, do środowiska bardziej przyjaznego pacjentowi, np. do jego domu, hotelu czy innej wyspecjalizowanej placówki. Taka forma diagnostyki czy świadczenia opieki wpływa nie tylko na lepszą i szybszą rekonwalescencję, jest także bardziej optymalna kosztowo. Nowe technologie oraz właściwy sprzęt diagnostyczny stanowią solidny fundament dla rozwoju turystyki medycznej ? mówi dyrektor generalny Philips Health Systems.

O perspektywach rozwoju turystyki medycznej w Polsce, szczególnie na Śląsku i Warmii i Mazurach, eksperci rozmawiali podczas debaty zorganizowanej w Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach.

Źródło: Turystyka medyczna ma szansę stać się polską specjalnością. Na popularności zyskuje trend podróżowania dla zdrowia psychicznego – Wszystkie newsy – Newseria Biznes

Artykuł Turystyka medyczna ma szansę stać się polską specjalnością. Na popularności zyskuje trend podróżowania dla zdrowia psychicznego pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na co dzień leczą ludzi, niejednokrotnie ratując im życie, wykładają na uczelni, prowadzą działalność naukową. A w wolnych (jakże nielicznych) chwilach oddają się swoim pasjom. Dla wielu, jak dla PROF. JERZEGO KONSTANTYNOWICZA, kierownika Kliniki Pediatrii, Reumatologii, Immunologii i Chorób Metabolicznych Kości Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, jest to sztuka ? malarstwo, rysunek, grafika. Profesor był jednym z inicjatorów wystawy zorganizowanej dla upamiętnienia 100-lecia samorządu lekarskiego w Polsce oraz wydania z tej okazji albumu. Patronem wydarzenia była Okręgowa Izba Lekarska w Białymstoku. Swoje prace zaprezentowali malujący lekarze z całego Podlasia.

Panie Profesorze, choć jest to twórczość amatorska, muszę przyznać, że sprawia wrażenie ogromnego profesjonalizmu. Te obrazy, rysunki, grafika są przepiękne. Widać, że wśród lekarzy mamy wspaniałych twórców. A skąd w ogóle pomysł na taką wystawę i taki album?

Chcieliśmy, a mówię o grupie kolegów zaangażowanych w ten projekt, uczcić jubileusz 100-lecia izb lekarskich, ale w jakiś nietypowy sposób. I udało nam się doprowadzić do rzeczy szczególnej, łączącej sztukę z medycyną. Pomysłodawcą przedsięwzięcia był właściwie dr Paweł Pecuszok (geriatra; pseud. Tobiasz Kenio), który tę ideę wymyślił i konsekwentnie wcielił w życie. Lekarze po godzinach czynią naprawdę wiele interesujących rzeczy, oczywiście nie wszyscy uprawiają sztukę, ale wielu ma pasję artystyczną. I tak oto dotarliśmy do twórców, wybraliśmy ich prace i stworzyliśmy niebanalną kolekcję. Są tu dzieła różnorodne, wykonane różnymi technikami. Dzieła piękne i intrygujące. Ich autorzy potrafią zadziwić nieoczywistym postrzeganiem świata, igraniem z fakturą, kolorem czy abstrakcyjnym spojrzeniem na rzeczywistość. To hobbyści, pasjonaci, ale w istocie pewne ich prace można by nawet przypisać uznanym profesjonalistom.

Jednak niektórzy, a również i Pan, już przedstawiali swoje prace na różnych wystawach. Pana prace były prezentowane nawet za granicą, jak chociażby na wystawie w Les Souffleurs w Paryżu. Co tylko dowodzi, że lekarze wcale nie są takimi amatorami?

Chociaż tworzymy po godzinach, absolutnie amatorsko, to bywa miło, gdy ktoś dostrzeże coś interesującego w naszych pracach i pojawią się one gdzieś szerzej, na wystawach lub aukcjach sztuki. Ale przede wszystkim jesteśmy lekarzami, malarstwo to dla nas hobby i swoiste uzależnienie, od którego czasami trudno się uwolnić.

Od lewej: Tobiasz Kenio: Poczekalnia, 2020, akryl, płótno;
Polski cukier wyłącznie do dekoracji, 2021, akryl, płótno. Obraz wylicytowany na aukcji w ramach Fundacji Najsłodsi Michała Figurskiego

Jak lekarze znajdują czas na swoje hobby, które przecież tego czasu potrzebuje, chociażby dla przygotowania warsztatu pracy? Jak Pan ten czas znajduje?

Ja robię to głównie po nocach, inni pewnie też. Dlatego organizacja doby i znalezienie wolnego czasu na twórczość stanowią wyzwanie, przy wielu obowiązkach zawodowych i akademickich. A z tym rozstawianiem sztalug to nie do końca tak wygląda. Zwykle zaczyna się od pomysłu albo spontanicznego motywu, potem robię szkic i decyduję, czy będzie to obraz wykonany akrylem, czy rysunek, niespodziewanie nawet dla siebie ustalam, jaką zastosuję technikę i wybiorę tematykę ? dużo tu intuicji, dowolności i swobody oraz? sporo niedokończonych dzieł.

W Pana pracach dużo jest fantazji, surrealizmu. Jak zdefiniowałby Pan swoją twórczość?

Mam dystans i staram się unikać definicji, bo one ograniczają. Niech robią to już inni. Na pewno pozwalam się ponosić fantazji, w moich pracach jest sporo przewrotności, ironii i autoironii.

Podobno rysował Pan już w dzieciństwie?

Faktycznie, lubiłem to robić od zawsze. W moich zeszytach szkolnych i ze studiów jest pełno rozmaitych rysunków, szkiców, satyry? nie tylko na marginesach. Ale o tym, że będę to robił w dorosłym życiu, na pewno wówczas nie myślałem. Był zresztą taki okres, kiedy trochę rysowałem i malowałem zarobkowo. To był czas mojego dwuletniego stypendium naukowego w Melbourne w Australii, gdzie w ten sposób sobie dorabiałem.

Od lewej: Jerzy Konstantynowicz: Laptop, 2021, akryl, płótno;
Pocieszam, 2021, akryl, płótno;
Czterej księża oglądają Turniej Czterech Skoczni, 2021, akryl, płótno.

Wróćmy do albumu. Podobno było kilka propozycji tytułu, m.in. ?Symptomy sztuki? czy ?Obraz kliniczny?. To świetne tytuły i szkoda, że nie przeszły.

To fakt, że tytuł wydania pozostał bardzo formalny i grzeczny, ale najważniejsze, że wystawa w białostockiej galerii Marchand cieszyła się ogromnym powodzeniem, zaś album reprezentuje przyzwoity poziom, znajduje zaskakujące uznanie i stanowi świetne materialne świadectwo twórczości malarskiej lekarzy.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Jerzy Konstantynowicz: Sztuka w parze z medycyną pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Systemy komputerowe, odpowiednio zaprogramowane dużą liczbą przypadków, mogą pomóc zauważyć lekarzowi więcej, mogą zwrócić uwagę na detale, które potencjalnie mógłby przeoczyć. Na razie żaden system nie podejmie za lekarza decyzji, ale otrzymuje on dodatkowe wsparcie merytoryczne ? mówi prof. dr hab. n. med. Marek Gierlotka, kierownik Kliniki Kardiologii USK w Opolu, dyrektor Instytutu Nauk Medycznych UO i członek zarządu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

W lekarzy uderzyło tsunami danych, tworzonych w procesie diagnostyki i leczenia. Jak powinni sobie radzić lekarze, przychodnie, szpitale, by dane, które zbierają, pomagały w procesie diagnostycznym i leczniczym?

Poruszył pan dwa związane ze sobą aspekty gromadzenia danych w medycynie. Po pierwsze, lekarze są przyzwyczajeni do analizowania dużej ilości informacji podczas procesu diagnostycznego i terapeutycznego. Owszem, kiedy zobaczymy pełną dokumentacje chorego, mamy ogromną ilość danych, ale dzięki wiedzy i doświadczeniu potrafimy dostrzec rzeczy, które są istotne. Pytanie, jak to potrafimy zinterpretować, jeżeli sytuacja pacjenta nie jest jednoznaczna. I tutaj zaczynamy mówić o drugim aspekcie problemu ? z pojedynczym pacjentem wiąże się mnóstwo wyników, prawidłowych lub nie, które mogą wskazywać na jeden, ale czasem nawet kilkanaście różnych problemów zdrowotnych. Szukamy więc wspólnego mianownika ? rozpoznania choroby, która jest głównym problemem chorego, ale też oceniamy całokształt jego zdrowia, w tym inne schorzenia towarzyszące.

Można się pomylić.

Oczywiście, w medycynie diagnozę stawiamy z pewnym prawdopodobieństwem, czasem mamy pewność, niekiedy wiemy na 90 proc. i rozpatrujemy inne opcje, czasem po prostu nie wiemy i musimy szukać dalej, zlecając kolejne badania. W takich przypadkach mogą przyjść z pomocą duże zbiory danych medycznych, które zebraliśmy od wielu pacjentów. Ich analiza matematyczna, z uwzględnieniem wiedzy lekarskiej i doświadczenia wcześniejszych przypadków, pozwala wyszukać podpowiedzi dla lekarza. To jest trochę jak z grą w szachy. Kiedyś pojedynki komputerów z arcymistrzami najczęściej wygrywali ludzie. Przy obecnej mocy obliczeniowej komputerów szachiści nie mają szans. Podobnie jest z lekarzem: jeśli dysponuje potężnym zbiorem danych w procesie diagnostycznym, musi zaakceptować fakt, że wyniki płynące z analizy dużych zbiorów danych mogą podpowiedzieć mu, co stanowi przyczynę objawów. Takie systemy podpowiedzi dopiero się rozwijają.

W jakich obszarach?

W prawie każdym obszarze medycyny. Natomiast bardzo ciekawą dziedziną są dane obrazowe. Analizując wyniki badań z tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego, opieramy się na tym, co widzimy. Można przeoczyć drobne szczegóły lub jakąś nietypową koincydencję nieprawidłowości. Natomiast systemy komputerowe, odpowiednio zaprogramowane dużą liczbą przypadków, mogą pomóc zauważyć lekarzowi więcej, mogą zwrócić uwagę na detale, które potencjalnie moglibyśmy przeoczyć. Na razie żaden system nie podejmie za nas decyzji, ale otrzymujemy dodatkowe wsparcie merytoryczne.

Jakie są różnice między rejestrem danych klinicznych a administracyjnych? Które są ważniejsze z punktu widzenia prospektywnych obserwacji?

Przechodzimy dużą ewolucję w medycynie i obecnie w zasadzie wszystkie dane są gromadzone w systemach komputerowych. Duże zbiory danych medycznych są na bieżąco uzupełniane. One jednak nie stanowią same w sobie rejestru, o którym tu mówimy.

Dlaczego?

Pojęcie ?rejestr? dotyczy usystematyzowanego zbioru danych, a nie po prostu sumy danych, które powstają podczas diagnostyki i leczenia chorych. Rejestry medyczne, tworzone obecnie na podstawie ustawy z 2017 r., dotyczą wybranych, zdefiniowanych jednostek chorobowych lub procedur medycznych, dla których zbieramy (?rejestrujemy?) określony ściśle zbiór danych, by później na ich podstawie móc prognozować, śledzić trendy w czasie, wyciągać wnioski. Na przykład ? że dane leczenie jest lepsze od innego lub możemy oszacować, co grozi choremu po wypisie ze szpitala, czy ryzyko powikłań jest wysokie, czy niskie.

A co do różnic pomiędzy rejestrami. Rejestry kliniczne mają to do siebie, że zawierają bardzo dużo różnych danych medycznych o każdym pacjencie, ale nie udaje się zwykle zebrać wszystkich pacjentów, z danego województwa czy kraju, albo prowadzić takiego rejestru bardzo długo, choć są wyjątki. Ponadto dane zbieramy zwykle tylko z jednego punktu w czasie ? podczas choroby lub wykonywania procedury medycznej. Otrzymujemy jedynie wycinek z sumy zdarzeń medycznych pacjentów.

A dane administracyjne?

To zbiór informacji, ograniczony zazwyczaj do kodów rozpoznań (na co pacjent choruje) i procedur (jak był leczony) oraz gdzie i kiedy się to zdarzyło. W porównaniu z rejestrem klinicznym mamy mniej danych o chorych, ale za to wiedzę o każdym z nich i wszystkich zdarzeniach medycznych, np. raportowane do NFZ w celu rozliczania świadczeń. To potężne źródło informacji, bo dotyczy również długiego okresu czasu; możemy dowiedzieć się, co działo się z chorym zarówno przed wybranym przez nas do analizy zdarzeniem medycznym, jak i po nim. Takie zbiory danych pozwalają nam wyszukiwać prawidłowości w całej populacji i możemy pokusić się o określanie wskaźników epidemiologicznych: np. ilu pacjentów na 100 tys. doznaje pewnych zdarzeń, zapada na daną chorobę. Możemy dowiedzieć się, co się dzieje z pacjentem po hospitalizacji, czy trafia do lekarza, czy nie doznał zawału lub udaru. Te dane można w dowolny sposób i pod różnym kątem analizować na konkretnych pacjentach, oczywiście anonimowo.

Jak przygotować dobry rejestr, by nie popełnić błędów metodologicznych?

To cała sztuka. Należy wziąć pod uwagę szereg uwarunkowań, by badanie obserwacyjne lub rejestr spełniały swoją rolę, by można było wyciągać właściwe wnioski dla lekarzy i decydentów. Na pewno nie da się zebrać wszystkich informacji, trzeba znaleźć złoty środek między tym, co uda się uzyskać, a tym, co byśmy chcieli. Druga sprawa to zbieranie danych we właściwych jednostkach ochrony zdrowia.

Co to znaczy ?właściwych??

Na przykład chcielibyśmy się dowiedzieć, jak wygląda w Polsce diagnostyka i leczenie zawału serca. Do takiego rejestru zaprosimy 20-30 oddziałów z dużych ośrodków klinicznych, które leczą nowocześnie, z wykorzystaniem najskuteczniejszych metod. Uzyskamy wiedzę, że zawały leczone są bardzo dobrze. Ale nie uwzględniliśmy ośrodków bez takich możliwości lub nie wzięliśmy pod uwagę pacjentów, którzy trafili z zawałem nie na oddziały kardiologii, tylko np. na internę. Całościowy obraz może być więc inny. Dlatego należy tak zaplanować badania, by mieć jak najbardziej wiarygodny i reprezentatywny dla populacji przekrój chorych. Jeśli utworzenie perfekcyjnego rejestru nie jest możliwe, później musimy go analizować zgodnie z ograniczeniami, nie możemy się odnosić do aspektów globalnych, epidemiologicznych, jeśli nasze dane nie są reprezentatywne dla populacji.

Jest Pan kardiologiem. Jakie badania są prowadzone w tym obszarze?

Kardiolodzy zawsze zbierali wiele danych, były one publikowane w raportach, wykorzystywane w pracach naukowych. Około 20 lat temu powstała inicjatywa, by zbierać dane z wszystkich ośrodków w Polsce leczących chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi, również z zawałem serca. Był to jeden z pierwszych dużych rejestrów kardiologicznych, który wkrótce stał się największym. Od samego początku Ogólnopolski Rejestr Ostrych Zespołów Wieńcowych PL-ACS stworzyło i prowadziło Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu, w szczególności prof. Lech Poloński, prof. Mariusz Gąsior i ja. Zbieraliśmy i zbieramy dane o wszystkich zawałach w Polsce.

Nie udało się nam zebrać wszystkich ze wszystkich ośrodków ? jak wspominałem, jest to ograniczenie rejestrów klinicznych. Niemniej mamy możliwość analizy danych kilkuset tysięcy zawałów serca. Mamy reprezentatywną grupę chorych z dużych i małych ośrodków. W pewnym momencie, kilka lat temu, zauważyliśmy, że brakuje nam informacji, co się dzieje z pacjentami po wypisie ze szpitala, dlatego stworzyliśmy wspólnie (profesorowie Tomasz Zdrojewski, Bogdan Wojtyniak, Marek Gierlotka, Mariusz Gąsior i Lech Poloński) drugi rejestr zawału serca ? AMI-PL, tym razem był to rejestr danych administracyjnych. Jego analiza pokazała nam realne wskaźniki epidemiologiczne w Polsce: zapadalność i śmiertelność wczesną i odległą po kilku latach, a także częstość innych zdarzeń sercowo-naczyniowych po wypisie.

Natomiast największą wartość przyniosło połączenie tych dwóch rejestrów: klinicznego i administracyjnego. Ich analiza unaoczniła nam potrzebę zmian zasad leczenia w kardiologii. Wykazaliśmy np., że jeśli zawał trwa długo, a leczymy pacjenta metodami inwazyjnymi nawet po kilkunastu godzinach od początku zawału (co swego czasu uważano za groźne dla życia), to przynosi choremu korzyści. To przyczyniło się do zmiany wytycznych towarzystw naukowych. Jednocześnie pokazaliśmy, że pacjentów w ostrej fazie zawału umierało około 10%, ale po wypisie do domu w ciągu roku kolejne 10%. To zdecydowanie za dużo. Po publikacji tych wyników zrodziła się idea Kompleksowej Opieki po Zawale Serca (KOS-Zawał), polegającej na tym, by podczas wypisu ze szpitala po zawale serca proponować choremu usystematyzowaną, skoordynowaną opiekę, obejmującą wizyty u kardiologa, rehabilitację oraz niezbędne procedury diagnostyczne i lecznicze, finansowaną przez NFZ. Co ciekawe, rejestry kontrolują teraz skuteczność programu KOS-Zawał. Badania prowadzone w ośrodkach z Zabrza, Katowic, Krakowa i Opola wykazały, że pacjenci prowadzeni w KOS-Zawał rokują lepiej ci, którzy w nim nie uczestniczą.

Chciałbym też wspomnieć o inicjatywie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego ? Platformie Naukowej Badań Obserwacyjnych. Została ona stworzona, aby ułatwić prowadzenie krótkich, ale ważnych dla naszego środowiska badań. Nastawiona jest na krótki okres zbierania danych i obserwacji, np. 2 tygodnie, miesiąc, maksymalnie kilka miesięcy. Dłuższa obserwacja wymagałaby dużego zaangażowania czasu pracy lekarzy.

Najlepiej byłoby jednak zintegrować wszystkie medyczne systemy komputerowe szpitali, żeby to, co i tak jest obecnie gromadzone, można było połączyć i wykorzystać w skali kraju. Taki jest zresztą docelowy model przetwarzania danych medycznych.

By przetworzyć dane z rejestrów, wdrażana jest sztuczna inteligencja. W onkologii są dopiero 3-4 ośrodki, które zaczynają korzystać z tych możliwości.

Żeby cokolwiek wprowadzić do praktyki klinicznej, należy dobrze to sprawdzić, zwalidować, żeby nie doszło do pomyłki. By sztuczna inteligencja zaczęła nam pomagać, należy stworzyć duże źródła danych, dopiero potem można myśleć o zautomatyzowanym programie komputerowym, który na tej podstawie podpowiada lekarzowi, i wprowadzić go do praktyki klinicznej. Takich rozwiązań będzie coraz więcej, ale skoro jeszcze ich nie ma, to znaczy, że trudno je stworzyć. Wiele firm i naukowców nad tym pracuje, część rozwiązań już się sprawdza, jak wspomniane prognozowanie na podstawie diagnostyki obrazowej. Liczę na to, że w niedługiej przyszłości na stałe zagoszczą na naszych oddziałach, w pracowniach i poradniach.

Rozmawiał Ryszard Sterczyński

Artykuł Prof. Marek Gierlotka: Jak sobie radzić z tsunami danych w medycynie? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Cyfrowe dane medyczne to hasło odmieniane w służbie zdrowia przez wszystkie przypadki. Od ich odpowiedniego wykorzystania zależy zarówno skuteczność diagnozowania i leczenia pacjentów, jak również komfort pracy personelu medycznego. 43 proc. przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego potrafi wykorzystać cyfrowe dane medyczne pacjentów do podejmowania decyzji związanych z opieką nad nimi. Z drugiej strony aż 33 proc. przyznaje, że nie potrafi używać tego typu danych w odpowiedni sposób ? wynika z badania Future Health Index 2020. Podobny odsetek czuje się przytłoczony ich ilością. ? Potrzebne są szkolenia i wsparcie personelu pomocniczego ? podkreślają sami zainteresowani. Ich podejście jest kluczowe dla transformacji cyfrowej medycyny, bo to oni w dużej mierze odpowiadają za wdrażanie nowych narzędzi i popularyzowanie ich wśród starszego pokolenia lekarzy.

? W czasach ewolucji, a nawet rewolucji cyfrowej w sektorze ochrony zdrowia, jest coraz więcej danych medycznych, z którymi trzeba się zapoznawać i które trzeba tworzyć. Faktycznie personel medyczny ma pewne problemy z nadążeniem nad tym. Pokazuje to też raport Future Health Index 2020, w którym aż 1/3 respondentów ? przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego ? odpowiedziała, że czuje się przytłoczona obecną ilością cyfrowych danych medycznych i nie zawsze potrafi z nich korzystać dla lepszej opieki nad pacjentem ? mówi agencji Newseria Biznes Ligia Kornowska, dyrektor zarządzająca Polskiej Federacji Szpitali, przewodnicząca Młodych Menedżerów Medycyny.

Choć polski system opieki zdrowotnej nadal wymaga znacznego dofinansowania, jest obecnie rewolucjonizowany poprzez wdrażanie nowych technologii. Standardem stały się już e-recepty, trwają także prace nad ogólnokrajowym systemem pozwalającym na dostęp do cyfrowych danych medycznych. Te mogą stanowić niezwykle cenną wartość w zakresie poprawiania jakości usług, z drugiej strony są też oczywistym wyzwaniem dla służby medycznej.

? Większość danych w medycynie w dalszym ciągu mamy ze źródeł analogowych. To są dane, których akwizycja polega na wykonaniu zdjęcia analogowego czy różnego rodzaju oznaczeń lub przepisania wypisów, które przygotowujemy ? wymienia dr n. med. Łukasz Kołtowski z Uniwersytetu Medycznego w Warszawie. ? Raport Future Health Index 2020 pokazuje, że lekarze kompletnie nie mają na to czasu. Oczekiwane jest stosowanie tzw. asystentów, sekretarek medycznych, czyli osób, które wspomagają pracę lekarza, pomagają ucyfrowić dane medyczne i wprowadzić je do systemów.

Z przygotowanego na zlecenie firmy Philips raportu wynika, że 43 proc. przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce potrafi wykorzystać cyfrowe dane medyczne pacjentów do podejmowania decyzji związanych z opieką nad nimi. Z drugiej strony aż 1/3 przyznaje, że tego nie potrafi. Podobny odsetek czuje się przytłoczony ilością danych. Podkreślają, że potrzebują w tym zakresie większego wsparcia, chociażby personelu pomocniczego do wprowadzania danych czy do zarządzania nimi (odpowiednio 67 proc. i 57 proc.). Blisko 60 proc. młodych lekarzy wskazuje na potrzebę szkoleń w tym zakresie.

? Młodzi przedstawiciele personelu medycznego twierdzą, że niekompletne dane nadal stanowią problem ? mówi Reinier Schlatmann, prezes Philips w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. ? Prawie 60 proc. ankietowanych twierdzi, że nowe technologie przyczynią się do obniżenia u nich poziomu stresu związanego z pracą.

Cyfrowe dane medyczne np. systemy EHR lub EDM, wskazywane są jako technologia, która będzie miała najkorzystniejszy wpływ na poziom opieki nad pacjentem w ciągu najbliższych pięciu lat. Jak wskazuje raport Future Health Index 2020, to niezbędna technologia, pozwalająca przedstawicielom młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce poczuć się pewnie podczas leczenia pacjentów na odległość.

? W obecnych okolicznościach możliwość kontaktowania się lekarzy i pacjentów na odległość stanowi kluczowy element bezpiecznego środowiska zarówno dla lekarzy, jak i dla samych pacjentów ? podkreśla przedstawiciel Philips.

Od podejścia młodych przedstawicieli personelu medycznego zależy też to, w jakim tempie będą wdrażane innowacje w placówkach medycznych.

? Lekarze starszego pokolenia na pewno mniej wykorzystują technologie, ale przekonują się do nich. Często wymagają jednak wprowadzenia i to właśnie młode pokolenie ich w tym wspiera ? proponuje, podpowiada i jednocześnie pomaga w implementacji systemów teleinformatycznych, systemów elektronicznej historii, komunikatorów czy wszelkiego rodzaju logistycznych rozwiązań, jak np. elektronicznych kalendarzy do zapisywania pacjentów czy organizowania spotkań online?owych ? wymienia dr Łukasz Kołtowski.

Dzisiejsze młode pokolenie przedstawicieli służby zdrowia w ciągu najbliższych lat stanowić będzie większość globalnej kadry medycznej i to na jego barkach spocznie odpowiedzialność za kształt, formę i jakość usług medycznych. Wnioski płynące z tegorocznej edycji raportu Future Health Index 2020 potwierdzają, że młodzi pracownicy służby zdrowia to osoby, które wychowywały się i edukowały w rzeczywistości, w której świat jest globalną wioską, a korzystanie z technologii stanowi normę.

? Rola młodego pokolenia w kontekście ucyfrowienia medycyny, tak w Polsce, jak i na świecie, jest niedoceniana. To pokolenie jest motorem napędowym, które sprawia, że szybciej będziemy korzystali z dobrodziejstw nowych technologii ? podkreśla dr Łukasz Kołtowski.

? Nowe technologie w medycynie przynoszą ogromne korzyści, szczególnie jeśli chodzi o jakość opieki nad pacjentem. Możemy przywołać sztuczną inteligencję w ochronie zdrowia, która jest porównywalna do wynalezienia penicyliny ? podkreśla Ligia Kornowska. ? Nowe technologie, które teraz się rozwijają, m.in. właśnie sztuczna inteligencja, będą wpływały na możliwość optymalizacji czasu personelu medycznego i skupienia się na pacjencie. To z kolei przełoży się na jakość opieki nad nim, szybszą diagnostykę, szybsze i lepsze leczenie.

1/5 respondentów badania Future Health Index 2020 wierzy, że sztuczna inteligencja w diagnostyce będzie jednym z najkorzystniejszych narzędzi usprawniających opiekę medyczną w ciągu najbliższych pięciu lat. SI w medycynie już teraz podnosi poziom jakości świadczeń, a jej wykładniczy wzrost zwiastuje rewolucję w ochronie zdrowia. Istotne jest odpowiednie przygotowanie personelu medycznego do pracy z nowoczesnymi narzędziami.

Artykuł Młodzi lekarze motorem napędowym wdrażania innowacji w medycynie. 2/3 wskazuje jednak na potrzebę szkoleń w zakresie nowych technologii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

60 proc. przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce wyraża zadowolenie z pracy w opiece zdrowotnej, ale tylko 41 proc. potwierdza, że rzeczywistość pracy w zawodzie jest zgodna z ich oczekiwaniami. Średnia dla wszystkich krajów objętych badaniem wynosi odpowiednio 80 proc. i 58 proc. – wynika z raportu Future Health Index 2020, przygotowanego na zlecenie firmy Philips.

Kultura organizacyjna, dostęp do najnowocześniejszego sprzętu i technologii, work-life balance, możliwość wsparcia mentorskiego są dla przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego najważniejszymi czynnikami, branymi pod uwagę podczas wyboru miejsca pracy ? wynika z raportu Future Health Index 2020, przygotowanego na zlecenie firmy Philips. Piąta już edycja globalnego raportu, w którym drugi rok z rzędu uczestniczą przedstawiciele służby zdrowia z Polski,przedstawia nastroje panujące wśród tej grupy pracowników uwzględniając zarówno ich obawy, jak i nadzieje.  Tegoroczny raport dodatkowo skupia się na tej części pracowników sektora zdrowia, która będzie kształtować służbę zdrowia przyszłości, tj. osobach do 40 roku życia.

• 72 proc.przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce twierdzi, że wdrożenie nowych technologii jest istotne dla ich pracy, a 88 proc. deklaruje, że dostęp do najnowocześniejszego sprzętu jest kluczowy przy wyborze miejsca pracy,
• Zdaniem 34 proc. respondentów raportu Future Health Index 2020 w Polsce, cyfrowa dokumentacja medyczna (np. systemy EMR i EHR) jest, mimo swojej niedoskonałości, najbardziej obiecującym narzędziem poprawiającym opiekę nad pacjentem w ciągu najbliższych pięciu lat,
• 65 proc.przedstawicieli młodego pokolenia pracowników służby zdrowia w Polsce uważa, że zdobyte przez nich wykształcenie medyczne nie przygotowało ich do wykonywania zadań związanych z zarządzaniem w biznesie na pełnionym stanowisku,
• Aż 94 proc. respondentów przy wyborze miejsca pracy zwraca uwagę na kulturę organizacyjną w nim panującą,
• 83 proc.z objętych badaniem przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego
  w Polsce regularnie doświadcza stresu związanego z pracą.

Raport Future Health Index 2020:?Era możliwości: Nowe pokolenie akceleratorem zmian w opiece zdrowotnej?przedstawia analizę oczekiwań młodego pokolenia przedstawicieli służby zdrowia w wieku poniżej 40. roku życia wobec technologii, szkoleń i satysfakcji zawodowej, jak również opisuje ich rzeczywiste doświadczenia jako personelu medycznego. W raporcie pokazane zostały także rozbieżności pomiędzy otrzymaną edukacją a oczekiwaniami związanymi z transformacją opieki zdrowotnej poprzez wdrożenie nowych technologii
i cyfryzację oraz rzeczywistością, w jakiej funkcjonują jako personel medyczny.

– Dzisiejsze młode pokolenie przedstawicieli służby zdrowia w ciągu najbliższych lat stanowić będzie większość globalnej kadry medycznej i to na jego barkach spocznie odpowiedzialność za kształt, formę i jakość usług medycznych. Wnioski płynące z tegorocznej edycji raportu Future Health Index 2020 potwierdzają, że młodzi pracownicy służby zdrowia są ambitni i oddani swoim pacjentom.? mówi Reinier Schlatmann, Prezes Philips w krajach Europy Środkowo-Wschodniej – To osoby, które wychowywały się i edukowały w rzeczywistości, w której świat jest globalną wioską, a korzystanie z technologii stanowi normę. Nowe technologie postrzegane są przez tę grupę jako podstawowy fundament transformacji ochrony zdrowia, sposób na zapewnienie właściwej i kompleksowej opieki nad pacjentem, a także jako czynnik zmniejszający poziom stresu oraz wpływający na poprawę zadowolenia z wykonywanej pracy. ? dodaje Schlatmann.

Rzeczywistość pracy w zawodzie a oczekiwania

60 proc. przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce wyraża zadowolenie z pracy w opiece zdrowotnej, ale tylko 41 proc. respondentów z Polski potwierdza, że rzeczywistość pracy w zawodzie jest zgodna z ich oczekiwaniami. Tymczasem średnia dla wszystkich krajów objętych badaniem wynosi odpowiednio 80 proc. i 58 proc.

Podobnie jak w innych krajach objętych badaniem, wielu przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce twierdzi także, że ich wykształcenie nie zapewniło im kilku kluczowych nieklinicznych umiejętności niezbędnych do właściwego wykonywania zawodu. 65 proc. respondentów z Polski uważa, że edukacja nie przygotowała ich do zarządzania w biznesie, a 43 proc. z badanych wskazało na brak edukacji w zakresie poprawy efektywności placówek medycznych.

– To, co charakteryzuje respondentów raportu Future Health Index 2020 w Polsce to świadomość, że edukacja medyczna nie zapewniła im kilku kluczowych nieklinicznych umiejętności. Tymczasem wykonywanie zawodu, w tak silnie regulowanym prawnie i zróżnicowanym pod względem struktury sektorze wymaga posiadania wiedzy oraz umiejętności o charakterze zarządczym i administracyjnym. Rozumienie procesów organizacyjnych, technologicznych, znajomości prawa i ekonomii rynku zdrowia to atut nie tylko menedżerów zdrowia, ale wszystkich pracowników tego sektora. ? podkreśla dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, dziekan Centrum Kształcenia Podyplomowego Uczelni Łazarskiego, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia oraz Center of Value Based Healthcare – Pragnąc budować system nakierowany na pacjentów, zdolny do stałego podnoszenia wartości zdrowotnej, musimy dostrzegać oczekiwania i zaspakajać potrzeby także pracowników tego sektora. Bez zaangażowania lekarzy i pielęgniarek nie uda się efektywnie realizować celów polityki zdrowotnej. Wielu z przedstawicieli tego środowiska ma ciekawe pomysły na usprawnienie swoich organizacji oraz całego systemu. Często przestrzeń ich wpływu jest jednak ograniczona. Tymczasem to właśnie poczucie sprawczości czyni nas podmiotami, buduje naszą lojalność i odpowiedzialność za środowisko, w którym żyjemy i pracujemy. Dajmy młodym medykom przestrzeń do rozwoju, stwórzmy im warunki do wdrażania zmian, zburzmy mury hierarchii, które hamują ich inicjatywę, zniechęcają do działania.? dodaje Gałązka-Sobotka. 

Pomimo sygnalizowanych przez młode pokolenie służby zdrowia rozbieżności pomiędzy oczekiwaniami a rzeczywistością pracy w zawodzie, liderzy ochrony zdrowia w Polsce mają możliwość podjęcia działań, które poprawią poziom zadowolenia młodych medyków z pracy, co ma szansę przełożyć się na wzrost skłonności do polecania przez nich tej ścieżki kariery innym – obecnie 43 proc. respondentów z Polski poleciłoby innym karierę w medycynie (średnia dla wszystkich badanych krajów wynosi 67 proc.). Umożliwienie przez kadrę zarządzającą odbycia dodatkowych szkoleń, czy nowe doświadczenia np. w pracy z technologiami cyfrowymi mogą znacząco wpłynąć na zmniejszenie tych rozbieżności. Wnioski z raportu Future Health Index 2020 jasno pokazują, że te aspekty są kluczowe dla poprawy zadowolenia z pracy wśród młodych przedstawicieli personelu medycznego.

Nowe technologie a proces transformacji opieki zdrowotnej

Przedstawiciele młodego pokolenia personelu medycznego wyraźnie podkreślają, że nowe  technologie i zbiory danych mogą znacząco polepszyć ich doświadczenia zawodowe. Aż 76 proc.ankietowanych w Polsce zgadza się, że cyfrowe technologie mogą zmniejszyć obciążenie wywołane ilością obowiązków służbowych, a 60 proc. spodziewa się, że przyczynią się do zmniejszenia u nich poziomu stresu związanego z pracą.Pomimo, że 43 proc. przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce twierdzi, że wie w jaki sposób wykorzystać cyfrowe dane medyczne pacjentów do podejmowania decyzji zawiązanych z opieką nad pacjentem, nadal jest wiele do zrobienia w tym zakresie.Większość z badanych przyznaje jednocześnie, że szkolenia z wykorzystania nowych technologii (59 proc.) i personel pomocniczy do wprowadzania danych (67 proc.) pomogłyby im bardziej efektywnie wykorzystywać cyfrowe dane dotyczące pacjentów.

– Młode pokolenie sektora opieki zdrowotnej, wychowane u progu czwartej rewolucji technologicznej, w sposób naturalny sięga po nowoczesne środki komunikacji, cyfrowe metody przetwarzania i wymiany danych oraz technologie mobilne i internetowe.Jego przedstawiciele to osoby, które na co dzień swobodnie używają rozwiązań cyfrowych w życiu prywatnym oraz zawodowym, szukają nowej wiedzy i chcą się szkolić, czerpią pasję z pomagania pacjentom, a także chcą angażować się w działania operacyjne swoich placówek, biorąc odpowiedzialność za kształtowanie systemu opieki zdrowotnej.? wyjaśnia dr n. med. Łukasz Kołtowski, kardiolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – Dobrą informacją jest to, że 43 proc.  przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce potrafi wykorzystać cyfrowe dane medyczne pacjentów do podejmowania decyzji zawiązanych z opieką nad pacjentem. Z drugiej strony aż 33% przyznaje, że nie potrafi wykorzystywać tego typu danych w odpowiedni sposób. Wskazuje to na konieczność podjęcia działań edukacyjnych i szkoleniowych w celu zaadresowania potrzeb młodego pokolenia w tym zakresie.Kolejnym wyzwaniem pozostaje także kwestia integracji systemów danych, 62% młodych przedstawicieli personelu medycznego w Polsce dostrzega istotne ograniczenia w zakresie możliwości udostępniania cyfrowych danych medycznych pacjentów. Młode pokolenie intuicyjnie czuje, że sprawna komunikacja
z możliwością współdzielenia danych medycznych z poziomu dowolnego urządzenia mobilnego zwiększa efektywność świadczeń i redukuje błędy w trakcie opieki nad chorym.?? dodaje Kołtowski

Brak interoperacyjności stanowi główną barierę w procesie wdrażania dodatkowych medycznych technologii informacyjnych. 62 proc. respondentów w Polsce zgadza się, że ograniczenia dotyczące udostępniania często powodują niekompletność danych medycznych pacjentów, a 57 proc. ankietowanych uważa, że nie dysponuje wystarczającą ilością danych medycznych pacjentów, aby wykorzystywać je do podejmowania decyzji o leczeniu.

Idealne środowisko pracy

Młodzi przedstawiciele personelu medycznego muszą sobie radzić z ogromną odpowiedzialnością i długimi godzinami pracy, co powoduje u nich stres, a potencjalnie też wypalenie zawodowe. Aż 83 proc. polskich respondentów (średnia dla 15 badanych krajów: 74 proc.) przyznaje, że regularnie odczuwa stres związany z pracą, a 75 proc. potwierdza, że zdobyte przez nich wykształcenie medyczne przygotowało ich zaledwie w niewielkim stopniu lub nie przygotowało ich wcale do radzenia sobie z presją związaną z wykonywanym przez nich zawodem.

Raport Future Health Index 2020 zwraca także uwagę na wyraźną, wśród młodego personelu medycznego,potrzebę funkcjonowania w środowisku pracy sprzyjającym współpracy i zapewniającym elastyczność. Przy wyborze placówki medycznej jako miejsca zatrudnienia czynniki takie jak kultura organizacyjna miejsca pracy (dla 94 proc. respondentów w Polsce), dostęp do najnowocześniejszego sprzętu czy technologii (88 proc.), work-life balance (84 proc.), czy wsparcie mentorskie (65 proc.) mają kluczowe znaczenie, ważniejsze nawet niż wysokie wyniki leczenia pacjentów danej placówki (62 proc.), czy jej reputacja (51 proc.).

– Ciężar dokonania transformacji opieki zdrowotnej spoczywa na barkach nowego pokolenia personelu medycznego, lecz zbyt często opinie jego przedstawicieli nie są w pełni rozumiane i brane pod uwagę przy wprowadzeniu zmian. Musimy wsłuchać się w te głosy już teraz, żeby przyniosły odpowiedni rezultat w przyszłości. ? powiedział Jan Kimpen, dyrektor ds. medycznych w Philips.  ?Z raportu Future Health Index 2020 wynika, że jesteśmy w kluczowym momencie rozwoju ku przyszłości opieki zdrowotnej. Choć zmiany nie nastąpią z dnia na dzień, zebrane informacje powinny stanowić motywację dla liderów branży opieki zdrowotnej do wyleczenia systemu z niektórych dręczących go bolączek, aby w przyszłości umożliwić osiąganie pożądanych wyników. ? dodał Kimpen.

Raport Future Health Index 2020 opiera się na danych z szeroko zakrojonego badania ankietowego,zrealizowanego wśród przedstawicieli młodego pokolenia personelu medycznego. Przedstawiono w nim wyniki badań przeprowadzonych wśród niemal 3 tysięcy respondentów z 15 krajów, którzy odpowiedzieli na pytania dotyczące swojego przygotowania do zarządzania opieką medyczną w przyszłości.

Raport dla Polski dostępny jest na stronie Future Health Index 2020.

Philips od 2016r. prowadzi własne badania, by pomóc określić gotowość poszczególnych krajów do podjęcia globalnych wyzwań związanych ze zdrowiem oraz z budową wydajnych i efektywnych systemów opieki zdrowotnej. Szczegółowe informacje dotyczące metodologii badania Future Health Index oraz pełen raport globalny z 2020 r. dostępne są na stronie internetowej Future Health Index.

[1] Badanie ankietowe przeprowadzono we współpracy z SERMO, niezależną firmą zajmującą się globalnymi badaniami rynkowymi, w okresie od 15 listopada do 27 grudnia 2019 r. w 15 krajach (Australia, Brazylia, Chiny, Francja, Niemcy, Indie, Japonia, Holandia, Polska, Rumunia, Rosja, Arabia Saudyjska, Singapur, Republika Południowej Afryki i Stany Zjednoczone). Ankiety przeprowadzano w rodzimych językach respondentów. Dane zbierano online oraz offline (odpowiednio do potrzeb każdego z krajów), a wielkość próby wynosiła 200 przedstawicieli personelu medycznego w wieku poniżej 40 lat w każdym z państw. Wyjątek stanowiły Singapur i Australia, w których badana próba była nieco mniejsza. Wypełnienie ankiety zajmowało około 15 minut.Całkowita liczebność próby obejmuje 2867 pracowników opieki zdrowotnej w wieku poniżej 40 lat (zdefiniowanych jako wszyscy pracownicy medyczni, w tym lekarze, personel pielęgniarski, chirurdzy, radiolodzy itp.), którzy uzyskali wyższe wykształcenie medyczne pierwszego stopnia.Dodatkowo, aby całościowo zrozumieć funkcjonujące obecnie systemy opieki zdrowotnej na świecie w badaniu z 2020 r., ankietowe badania ilościowe połączono z jakościowymi badaniami online w grupach fokusowych, które przeprowadzono w styczniu i lutym 2020r.

Artykuł Nowy raport Future Health Index 2020: młode pokolenie medyków wobec technologii, szkoleń i satysfakcji zawodowej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.