W ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia zaproponowano skupienie inwestycji w pięciu głównych obszarach: w kadry, w edukację, profilaktykę i styl życia, w pacjenta, w naukę i innowacje oraz w system opieki kardiologicznej ? mówi minister zdrowia Adam Niedzielski.

Choroby układu krążenia są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i najczęstszą przyczyną przedwczesnych zgonów. Czy dlatego powstał niedawno opublikowany projekt Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032?

Polska od dwóch dekad jest zaliczana przez Eu­ropejskie Towarzystwo Kardiologiczne do krajów o wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym. Głów­ne, powszechne czynniki ryzyka chorób układu krążenia (ChUK) to: nadciśnienie tętnicze, pale­nie tytoniu, zaburzenia lipidowe, otyłość i cukrzy­ca. Behawioralne czynniki ryzyka odpowiadają za 47% zgonów w Polsce oraz za utratę 35,8% lat przeżytych w zdrowiu (43% przez mężczyzn i 27,1% przez kobiety). Polacy najczęściej umiera­ją z powodu chorób układu krążenia ? odpowia­dają one za prawie 40% zgonów i są w dalszym ciągu najczęstszą ich przyczyną, przed nowotwo­rami.

Narodowy Program Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 stanowi zatem odpowiedź na obserwowane w Polsce problemy zdrowotne.

Jakie są jego główne cele?

Jednym z celów jest obniżenie zachorowalności i umieralności z powodu chorób układu krążenia, w tym w grupie mężczyzn w wieku 25-64 lata, oraz zbliżenie wskaźników stanu zdrowia w Pol­sce do średnich w UE.

Celem Programu jest też zmniejszenie róż­nic regionalnych w zachorowalności i umieralno­ści z powodu chorób układu krążenia związanych z dostępnością do świadczeń zdrowotnych oraz zredukowanie poziomu klasycznych czynników ryzyka.

Bardzo istotna jest też poprawa organizacji ba­dań naukowych w kardiologii i dziedzinach po­krewnych oraz zwiększenie potencjału badań na­ukowych i projektów innowacyjnych w zakresie m.in. identyfikacji populacji najbardziej narażo­nych na ryzyko zachorowania oraz głównych przy­czyn rozwoju schorzeń układu krążenia, a także wypracowania rozwiązań diagnostyczno-terapeu­tycznych.

Kto jest inicjatorem tego wieloletniego programu? Kto zajmie się jego koordynacją i jakie będą jego zadania?

Z uwagi na kompleksowość projektowanych roz­wiązań w obszarze kardiologii, zdecydowaliśmy o nadaniu Programowi rangi wieloletniej strategii. Programy wieloletnie ustanawia Rada Ministrów i realizują one strategie przyjęte przez rząd. Ak­tualnie trwają prace legislacyjne nad projektem uchwały wdrażającej Program.

Program przygotował prof. Tomasz Hryniewiec­ki, mój pełnomocnik do spraw Narodowego Pro­gramu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 we współpracy z Narodowym Instytutem Kardio­logii Stefana kardynała Wyszyńskiego ? Państwo­wym Instytutem Badawczym. To właśnie Instytut będzie współrealizował i monitorował Narodowy Program Chorób Układu Krążenia. Pełnomocni­kowi do spraw Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032 powierzyłem ocenę prowadzonych działań z zakresu chorób układu krążenia w Polsce, koordynację przygo­towania i wdrożenia Programu, monitorowanie efektów jego realizacji, koordynację przygotowania rocznych har­monogramów realizacji Programu uwzględniających podział środków finansowych pomiędzy poszczególne ob­szary i działania Programu oraz koordynację sprawozdaw­czości.

W ramach Programu zaproponowano skupienie inwe­stycji w pięciu głównych obszarach: w kadry, w edukację, profilaktykę i styl życia, w pacjenta, w naukę i innowacje oraz w system opieki kardiologicznej.

Na czym mają polegać inwestycje w kadry?

Naszym celem jest zwiększenie liczby lekarzy specjalistów w dziedzinie kardiologii i lekarzy specjalności pokrewnych, a także poprawa skuteczności, jakości i atrakcyjności pro­gramów kształcenia przeddyplomowego i podyplomowe­go lekarzy i pielęgniarek.

A co się kryje pod nazwą ?inwestycje w system opieki kardiologicznej??

Chodzi o wypracowanie jednolitych standardów opieki kardiologicznej na rzecz pacjentów w trakcie i po zakoń­czeniu leczenia. Obecnie większość chorób układu krąże­nia wykrywana jest w zaawansowanych stadiach, a brak koordynacji i pomiaru jakości udzielanych świadczeń skut­kują opóźnieniem procesu diagnostyczno-terapeutyczne­go, ryzykiem nieprawidłowego kwalifikowania chorego do określonej metody leczenia i w konsekwencji niezadawa­lającymi wynikami leczenia. Konieczne jest zatem wypra­cowanie szybkiej ścieżki wprowadzania terapii kardiolo­gicznych.

Główne problemy w opiece nad pacjentami spowodo­wane są fragmentacją opieki medycznej i zagubieniem pa­cjenta w systemie, a także brakiem nadzoru i możliwości mierzenia jakości udzielanych świadczeń.

Odpowiedzią na wymienione problemy będą m.in. Cen­tra Doskonałości Kardiologicznej (CDK). Będą one współ­pracować z lekarzami POZ i specjalistami pracującymi w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej na pozio­mie powiatu i całego województwa. Będą pełnić rolę wy­specjalizowanych i zintegrowanych ośrodków zapewnia­jących nowoczesną koordynowaną diagnostykę i leczenie chorób sercowo-naczyniowych.

Czy program uwzględnia również dostęp polskich pacjentów do nowoczesnych terapii?

Tak. Zaplanowaliśmy m.in.: zwiększenie dostępności te­rapii kardiologicznych refundowanych na terenie UE, naj­nowszych metod terapeutycznych przez rozszerzenie wy­kazu leków refundowanych w terapiach kardiologicznych i innych związanych z chorobami układu krążenia oraz wdrażanie innowacyjnych usług, technologii i procedur medycznych.

Na inwestycje w kadry czy profilaktykę niezbędne są środki finansowe. O jakich kwotach mówimy?

Na realizację Programu w 2022 r. zaplanowaliśmy 24 mln zł. W latach 2023-2032 nakłady z budżetu państwa mogą sięgnąć 270 mln zł rocznie. Z uchwały wdrażającej Pro­gram, która zostanie przyjęta przez Radę Ministrów, będą wynikały kwoty na poszczególne inwestycje.

Jakie korzyści odniesie pacjent dzięki wdrożeniu Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia? Czy są już plany, jak będzie się zmieniał system opieki kardiologicznej?

Niestety obserwujemy niewielkie zainteresowanie pro­gramami profilaktycznymi. To przekłada się na niską wy­krywalność schorzeń układu krążenia we wczesnych sta­diach rozwojowych, a tym samym na mniejsze szanse wyleczenia oraz na zwiększające się koszty opieki zdro­wotnej i społecznej.

Jak już wspomniałem, jeden z obszarów Programu to inwestycje w pacjenta. Planujemy wprowadzić nowe me­tody badań przesiewowych, w szczególności w kierunku wczesnego wykrywania tętniaków aorty brzusznej, pier­siowej czy piersiowo-brzusznej, oraz genetycznie uwarun­kowanych chorób serca, aby poprawić stan diagnozowa­nia w zakresie m.in. hipercholesterolemii rodzinnej.

Ponadto wzmocnimy opiekę nad pacjentami z wysokim i bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, popra­wimy wyniki leczenia zaburzeń lipidowych, zwłaszcza pa­cjentów z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym.

Program przewiduje działania edukacyjne i promocyj­ne oraz wdrożenie kompleksowej i koordynowanej opieki kardiologicznej w Polsce, poprawę dostępności do reha­bilitacji kardiologicznej oraz opieki paliatywnej, a także po­prawę jakości życia pacjentów w trakcie i po zakończeniu leczenia kardiologicznego.

Założeniem Programu jest zapewnienie obywatelom równego i adekwatnego do potrzeb zdrowotnych dostę­pu do wysokiej jakości świadczeń zdrowotnych.

Program jest zaplanowany na 10 lat. Czy ewaluacja efektów projektu będzie wykonywana co roku, czy po pełnym okresie jego trwania?

W perspektywie 10-letniej będziemy obserwowali po­szczególne wskaźniki, czyli: przedwcześnie utracone lata życia na skutek chorób układu krążenia (PYLL), przeciętne trwanie życia w zdrowiu (HLY), dostępność specjalistów w dziedzinie chorób układu krążenia w centrach dosko­nałości kardiologicznej (CDK) w poszczególnych w woje­wództwach i regionach, a także wskaźniki związane z czyn­nikami ryzyka chorób układu krążenia.

Pełnomocnik będzie przedstawiał co roku sprawozda­nia i harmonogramy oraz analizy, oceny, wnioski z realiza­cji zadań określonych w Programie.

Rozmawiała: Anna Rogala

Artykuł Minister zdrowia Adam Niedzielski: Narodowy Program Chorób Układu Krążenia poprawi jakość życia pacjentów kardiologicznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.