Nowy projekt Ministerstwa Zdrowia 1846 wzbudził w ostatnich tygodniach ogromne emocje. W szczególnych, nagłych sytuacjach rozporządzenie dopuszcza bowiem możliwość przyjmowania porodów w szpitalach pozbawionych oddziałów położniczych – pod opieką położnej i w specjalnie przygotowanych do tego tzw. pokojach narodzin.

Choć resort zdrowia podkreśla, że „Polki nie będą rodzić na SOR-ach”, w praktyce mamy już pierwszy poród przyjęty na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym w Leżajsku. Kobieta urodziła tam zdrową dziewczynkę, a wszystko odbyło się bez komplikacji. Obecnie najbliżej Leżajska położne są porodówki w Rzeszowie (50 km) oraz Łańcucie (30 km). Ta w Leżajsku została zamknięta 1 stycznia 2026 roku; według dyrektora lecznicy jej utrzymanie powodowało 7 mln zł strat rocznie.

To wydarzenie staje się niejako symbolem dyskusji o przyszłości opieki okołoporodowej w Polsce. Media i politycy opozycji mówią o „piekle kobiet” i cofnięciu opieki o dziesięciolecia. Ale patrzenie na to wyłączenie przez pryzmat emocji byłoby uproszczeniem.

Demografia, ekonomia i system – to one są prawdziwym katalizatorem zmian. Na koniec 2024 roku liczba ludności Polski spadła poniżej 37,5 mln osób, a liczba urodzeń była najniższa od zakończenia II wojny światowej. Takie są fakty, które przekładają się na kondycję oddziałów położniczych i na… sens ich funkcjonowania. Drastycznie spadająca liczba porodów oznacza coraz mniej pieniędzy dla placówek, które mimo to muszą utrzymywać pełne zespoły specjalistów oraz sprzęt. Prowadzi to trudności kadrowych i ograniczeń organizacyjnych, które nie sprzyjają bezpieczeństwu rodzących – pamiętajmy, że opieka okołoporodowa wymaga stałej gotowości, doświadczenia zespołu i szybkiego dostępu do zaplecza zabiegowego, a nie funkcjonowania na granicy opłacalności.

Porodówki znikają z mapy Polski i będą znikać dalej. W samym tylko styczniu 2026 roku (!) zamknięto już 18 kolejnych oddziałów położniczych – wynika z danych Narodowego Funduszu Zdrowia, które opublikowała „Rzeczpospolita”. Liczba porodówek spadła tym samym z 284 do 266.

Projekt MZ 1846 wprowadza mechanizmy, które mają zagwarantować bezpieczeństwo kobiet w nagłych sytuacjach, utrzymać obecność położnych w szpitalach bez porodówek i zapewnić możliwość wstępnej pomocy do czasu dotarcia do wyspecjalizowanego ośrodka, jeżeli będzie ono konieczne. Chodzi o sytuacje, w których do najbliższej porodówki jest ponad 25 km. Nie będą to więc planowe porody na SOR-ach, lecz rodzaj interwencyjnego wsparcia w warunkach, kiedy dotarcie do porodówki staje się niemożliwe lub zagraża zdrowiu/życiu matki bądź dziecka.

Nie zmienia to faktu, że sytuacje, takie jak poród w Leżajsku, znowu stawiają pytanie o przyszłość systemu opieki zdrowotnej: czy nowe rozwiązania są jedynie tymczasowym „plasterkiem na ranę”, czy też realną odpowiedzią na potrzeby kobiet i ich rodzin? Te pytania będą wracać, bo źródło problemu leży dużo głębiej niż w samym rozporządzeniu – w strukturze opieki zdrowotnej, finansowaniu świadczeń i demografii kraju. W tym ostatnim właściwie przede wszystkim. Polki po prostu nie chcą rodzić dzieci.

Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Burza wokół porodów. Gdzie naprawdę pęka system pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przedstawiciele środowisk naukowych i klinicznych reprezentujących kardiologię, onkologię, hematologię oraz onkologię i hematologię dziecięcą wystosowali list otwarty do Minister Zdrowia, w którym wyrażają głębokie zaniepokojenie informacjami dotyczącymi możliwego istotnego ograniczenia finansowania Agencji Badań Medycznych (ABM)

Sygnatariusze listu podkreślają, że ABM w ostatnich latach stała się kluczowym filarem rozwoju niekomercyjnych badań klinicznych w Polsce. Finansowane przez Agencję projekty przyczyniły się do poprawy dostępu pacjentów do nowoczesnych terapii, wzmocnienia potencjału polskich ośrodków klinicznych oraz zwiększenia konkurencyjności Polski w europejskiej przestrzeni badań medycznych.

Autorzy listu zwracają uwagę, że środki ABM były w sposób racjonalny kierowane do obszarów o największym znaczeniu epidemiologicznym i społecznym – w szczególności kardiologii, onkologii i hematologii – czyli dziedzin generujących najwyższe obciążenie zdrowotne i ekonomiczne dla systemu ochrony zdrowia. Istotną część projektów stanowią także badania z zakresu epidemiologii, prewencji, wczesnego wykrywania chorób oraz badań genetycznych, kluczowych dla długoterminowej poprawy zdrowia populacji.

Sygnatariusze podkreślają również wymierne korzyści ekonomiczne wynikające z finansowania badań niekomercyjnych – zarówno krótkoterminowe, związane z odciążeniem budżetu NFZ, jak i długoterminowe, wynikające z lepszej optymalizacji kosztownych terapii.
W liście otwartym środowiska medyczne apelują o utrzymanie stabilnego i przewidywalnego finansowania Agencji Badań Medycznych oraz o podjęcie dialogu ze środowiskami eksperckimi przed wprowadzaniem zmian o tak istotnych konsekwencjach dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia.

Publikujemy treść listu:

Artykuł List otwarty środowisk medycznych w sprawie finansowania Agencji Badań Medycznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W czołówkach wszystkich mediów króluje wiadomość, że prezydent zdecydował o przekazaniu dodatkowych miliardów na Narodowy Fundusz Zdrowia. Słyszymy, że to „ratunek”, „zastrzyk”, „wsparcie”. Można by pomyśleć, że system ochrony zdrowia złapał wreszcie oddech.

Trudno jednak cieszyć się z kroplówki, kiedy tuż obok leży raport o amputacji.

Niemal równolegle wypłynęła wiadomość zupełnie innego kalibru – plan Ministerstwa Zdrowia przedstawiony Ministerstwu Finansów, według którego czekają nas gigantyczne cięcia w NFZ. Redukcje mają objąć m.in. dopłaty do leków dla dzieci oraz seniorów, limity w specjalistyce oraz w diagnostyce czy program „Dobry posiłek w szpitalu” (zamiast którego od 1 stycznia 2026 r. MZ we wszystkich lecznicach ma wdrożyć „jednolite standardy żywienia pacjentów” – dokładne zasady nie są jeszcze znane).

Trudno o bardziej jaskrawy kontrast: z jednej strony miliardowy przelew, z drugiej brutalne cięcia, które sprowadzą się do tego, że kolejki do lekarzy – które i tak już są za długie – staną się jeszcze dłuższe. Piszę to także z własnego doświadczenia: zdębiałam ostatnio, usłyszawszy, że na opis wycinków pobranych podczas gastroskopii będę musiała poczekać… osiem tygodni. Tak. Osiem. Ile osób to czekanie wytrzyma? Ile osób w ogóle może sobie pozwolić na to, aby poczekać do czasu, aż laboratorium nadrobi zaległości? Jedno jest pewne: choroba czekać nie będzie.

„Nie chcemy umierać w kolejkach, dlatego wychodzimy na ulicę. Dołącz do nas pod Pałacem Prezydenckim! Rząd planuje przywrócić limity na badania obrazowe finansowane przez NFZ – w tym rezonans magnetyczny i tomografię komputerową. Dla pacjentów to może oznaczać powrót do kolejek z 2018 roku, gdy na rezonans czekało się średnio 200 dni. W sytuacji, w której żyje prawie 1,2 mln osób z chorobą nowotworową, takie decyzje są nieakceptowalne” – tak Onkofundacja Alivia zapowiedziała swój ostatni protest. Całkowicie, dodajmy, uzasadniony i potrzebny.

Polski system ochrony (?) zdrowia jest zepsuty do szpiku kości, chory na brak pieniędzy, chaos, doraźność i brak spójnej wizji. Trudno o choćby minimalny optymizm, kiedy prezes Naczelnej Rady Lekarskiej w jednym z wywiadów ogłasza, że „NFZ zbankrutował”, a premier niedługo potem, otwierając Szczyt Medyczny „Bezpieczny Pacjent”, kontruje: „Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest bankrutem i jest wypłacalny”.

Bezpieczny pacjent to na pewno nie ten, który stoi w kolejce, szuka terminu, stresuje się, martwi, dwa miesiące czeka na opis badania. Niestety, tak długo, jak polityka zdrowotna będzie polegała na balansowaniu pomiędzy jednorazowymi zastrzykami gotówki a cięciami „pod stołem”, tak długo będziemy tylko udawać, że leczymy system. I ludzi.

Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Miliardy na stół, cięcia pod stołem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Witold Tumanowicz, poseł Konfederacji z Komisji Zdrowia Sejmu RP, złożył interpelację do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy w sprawie utworzenia oddziałów internistycznych w szpitalach psychiatrycznych posiadających powyżej 500 łóżek. Wpisuje się to w nasz list otwarty o holistyczną opiekę w psychiatrii, pod którym nadal zbieramy podpisy

Interpelacja nr 13756 wpłynęła do Sejmu 24 listopada. Jej treść znajduje się na końcu tego tekstu oraz tutaj. Poseł Witold Tumanowicz zwraca uwagę, że „Lekarze psychiatrzy zmuszeni są do poszukiwania konsultacji internistycznych poza szpitalem, co generuje opóźnienia, wysokie koszty i utrudnienia organizacyjne. Oddziały psychiatryczne, w tym psychogeriatryczne i detoksykacyjne, nie są przygotowane do prowadzenia intensywnego leczenia internistycznego, które wymaga stałego monitorowania, dostępu do tlenu i odpowiednich narzędzi diagnostycznych”.

Ten problem opisaliśmy jako pierwsi, publikując we wrześniu felieton lek. Marcina Karolewskiego „Interna i psychiatria, razem… na dobre i na złe”. Wychodząc naprzeciw potrzebom pacjentów, wystosowaliśmy list otwarty do minister zdrowia w sprawie utworzenia oddziałów internistycznych w szpitalach psychiatrycznych. Prosimy o jego podpisanie. Im więcej podpisów, tym większa szansa na realne wdrożenie koniecznych zmian.

PODPISZ PETYCJĘ ONLINE

Prof. Agata Szulc, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego:
„Jak najbardziej popieram, problemy somatyczne są najczęstszymi powikłaniami, które w warunkach szpitala psychiatrycznego (który nie jest w zasadzie szpitalem) są niebezpieczne dla zdrowia i życia pacjentów. Często wymagana jest szybka ocena i diagnoza, a także oczywiście leczenie lub decyzja o konieczności transportu np. na SOR. W przypadkach przewlekłych, u osób starszych, z wieloma chorobami, często występuje też konieczność wielu konsultacji, co jest czasochłonne i trudne. Stąd wymóg zatrudnienia internisty w szpitalu psychiatrycznym jest w tej chwili niezbędny”.

Prof. Dominika Dudek, past prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego:
„Całkowicie zgadzam się z tym postulatem”.

Prof. Jerzy Samochowiec, Kierownik Katedry i Kliniki Psychiatrii USK1 PUM w Szczecinie:
„W pełni popieram, prowadzę klinikę, która jest Centrum Zdrowia Psychicznego odpowiedzialnym za połowę dorosłej populacji Szczecina i na etacie mam doświadczonego internistę”.

Dr hab. Michał Lew-Starowicz, prof. CMKP:
„Oczywiście popieram inicjatywę utworzenia etatu internistycznego w szpitalach psychiatrycznych”.

Debata psychiatryczna „Świata Lekarza” dotycząca tego problemu odbędzie się w drugiej połowie stycznia.

Interpelacja nr 13756
do ministra zdrowia
w sprawie utworzenia oddziałów internistycznych w szpitalach psychiatrycznych posiadających powyżej 500 łóżek

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od lekarzy oraz pracowników szpitali psychiatrycznych dotyczące poważnych trudności w zapewnieniu pacjentom psychiatrycznym odpowiedniej opieki internistycznej. Problem ten dotyczy zwłaszcza dużych szpitali, często liczących ponad 500 łóżek, które mimo swojej skali i złożoności przypadków nie posiadają w strukturze oddziałów internistycznych.

Pacjenci leczeni psychiatrycznie bardzo często zmagają się z chorobami współistniejącymi o charakterze somatycznym, a brak odpowiedniej kadry internistycznej oraz wyposażenia diagnostycznego znacząco utrudnia zapewnienie im kompleksowej i bezpiecznej opieki. Lekarze psychiatrzy zmuszeni są do poszukiwania konsultacji internistycznych poza szpitalem, co generuje opóźnienia, wysokie koszty i utrudnienia organizacyjne. Oddziały psychiatryczne, w tym psychogeriatryczne i detoksykacyjne, nie są przygotowane do prowadzenia intensywnego leczenia internistycznego, które wymaga stałego monitorowania, dostępu do tlenu i odpowiednich narzędzi diagnostycznych. W konsekwencji pacjenci w ciężkim stanie ogólnym – m.in. z podejrzeniem złośliwego zespołu neuroleptycznego, niewydolnością nerek czy bardzo wysokimi parametrami zapalnymi – często muszą być transportowani do szpitali ogólnych, zamiast otrzymać pomoc na miejscu.

Utworzenie oddziałów internistycznych w dużych szpitalach psychiatrycznych poprawiłoby bezpieczeństwo pacjentów, umożliwiło natychmiastową reakcję w stanach zagrożenia życia, skróciło czas leczenia, ograniczyło liczbę powikłań oraz zmniejszyło obciążenie okolicznych szpitali. Jest to także zgodne z zasadami etyki lekarskiej, które nakazują leczenie pacjenta w sposób całościowy – tak, aby osoba hospitalizowana z powodu choroby psychicznej nie pozostawała bez właściwej pomocy w zakresie chorób somatycznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o pilne rozważenie zmian w rozporządzeniu z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, tak aby zapewnić pacjentom psychiatrycznym całodobowy dostęp do konsultacji internistycznych oraz stworzyć w oddziałach stanowiska monitorowane z dostępem do tlenu, proporcjonalnie do liczby łóżek.

Jednocześnie zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza uwzględnić apel środowiska medycznego i rozważyć utworzenie obligatoryjnych oddziałów internistycznych w dużych szpitalach psychiatrycznych?
2. Jakie jest stanowisko ministerstwa w kwestii zapewnienia pacjentom psychiatrycznym dostępu do całodobowej opieki internistycznej?
3. Czy prowadzone są prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do wprowadzenia zmian w rozporządzeniu z dnia 19 czerwca 2019 r.?
4. Jeśli tak – kiedy możemy spodziewać się konkretnych propozycji? Jeśli nie – jakie są przyczyny takiej decyzji?Z wyrazami szacunku
   Witold Tumanowicz
   Poseł na Sejm RP

Więcej: Interna i psychiatria: dwie twarze tego samego pacjenta

Artykuł Apel o utworzenie oddziałów internistycznych w szpitalach psychiatrycznych: interpelacja poselska pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tętniaki, rozwarstwienie i pęknięcia aorty to tematy rzadko podejmowane w przestrzeni publicznej. Stąd debata kluczowych ekspertów z dziedziny kardiochirurgii, ochrony zdrowia i ekonomii oraz parlamentarzystów Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej o postępach w leczeniu chirurgicznym rozwarstwienia aorty oraz o perspektywach finansowania terapii ratujących życie pacjentów

Dyskutują:
• Prof. dr hab. n. med. Mariusz Kuśmierczyk – krajowy konsultant ds. kardiochirurgii, kierownik Kliniki Chirurgii Serca, Klatki Piersiowej i Transplantologii UC K WUM
• Agnieszka Gorgoń-Komor – senator, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii, wiceprzewodnicząca Komisji Zdrowia Senatu RP, kardiolog
• Marek Hok – poseł, Zastępca Przewodniczącego Komisji Zdrowia Sejmu RP
• Tadeusz Chrzan – poseł, Komisja Zdrowia Sejmu RP
• Prof. dr hab. n. med. Kazimierz Widenka – specjalista kardiochirurgii i chirurgii ogólnej, kierownik Kliniki Kardiochirurgii z pododdziałem chirurgii naczyniowej w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie
• Dr hab. n. med. Maciej Niewada, mgr ekon. – założyciel Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego, ekspert w dziedzinie ekonomii technologii medycznych, współwłaściciel firmy konsultingowej HealthQuest
• Dominika Janiszewska-Kajka – zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia
• Jacek Juszkiewicz – pacjent z rozwarstwieniem aorty operowany w 2022 roku w Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II w Krakowie
• Dr hab. n. med. Jacek Piątek – Zastępca Kierownika Oddziału Klinicznego Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii w Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II w Krakowie

Moderatorki: Ewa Podsiadły-Natorska i Bożena Stasiak

Wyobraźmy sobie, że pęka i otwiera się największa tętnica w naszym ciele, która pod ciśnieniem pompuje krew z tlenem i substancjami odżywczymi do wszystkich tkanek. Krew w błyskawicznym tempie wylewa się z tętnicy jak z fontanny. Wydostaje się bezpośrednio do klatki piersiowej, wypełniając ją jak zamknięte naczynie. Dzieje się to nagle, bez sygnału ostrzegawczego. Pęka ściana naczynia krwionośnego, które u zdrowego człowieka jest mocne i elastyczne jak struna. Co prowadzi do tak wielkiego osłabienia ścian tego najważniejszego naczynia krwionośnego? Jakie są przyczyny oraz skutki tej patologii? Jak wygląda wtedy ratowanie życia pacjenta? Jakie metody terapeutyczne mają do dyspozycji kardiochirurdzy? I wreszcie: w jaki sposób polski system ochrony zdrowia dba o leczenie oraz prewencję nawrotów takich przypadków?

Każdego roku na polskie oddziały kardiochirurgiczne z powodu rozwarstwienia aorty trafia ok. 500 pacjentów. Jak zaznacza prof. dr hab. n. med. Kazimierz Widenka z Uniwersytetu Rzeszowskiego, nie oznacza to jednak, że tylko tyle osób doświadcza tego stanu – część chorych nie wymaga leczenia operacyjnego, bo dotyczy ich rozwarstwienie typu B według klasyfikacji Stanford, czyli obejmujące aortę zstępującą. – Takie przypadki leczy się najczęściej terapią endowaskularną, w oddziałach chirurgii naczyniowej, rzadziej na kardiochirurgii – mówi prof. Widenka. – Pacjenci, którzy trafiają na oddziały kardiochirurgiczne, to najczęściej chorzy z rozwarstwieniem typu A dotyczącym aorty wstępującej. W tej grupie śmiertelność bez leczenia operacyjnego jest bardzo wysoka; sięga nawet 50 proc. w ciągu pierwszych 48 godzin – dodaje.

Przyczyny rozwarstwienia aorty dzieli się na genetyczne i niegenetyczne. Do pierwszych należą m.in. zespół Marfana, choroba Loeytsa-Dietza, zespół Ehlersa-Danlosa czy tzw. rodzinne tętniaki aorty wstępującej. Dotyczą one zazwyczaj młodych osób. – Bez leczenia profilaktycznego polegającego na wymianie aorty wstępującej ci pacjenci żyją średnio kilkanaście lat krócej – zauważa prof. Kazimierz Widenka. Dlatego tę grupę chorych należy ściśle monitorować; często co roku wykonuje się u nich tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. – Tych pacjentów operuje się znacznie wcześniej niż pacjentów bez wad genetycznych. Problemem jest to, że część osób nie wie o obecności zespołu genetycznego. U nich rozwarstwienie następuje nagle i obejmuje często całą aortę – objaśnia prof. Widenka.

Do przyczyn niegenetycznych należy przede wszystkim nadciśnienie tętnicze, często skrajne, sięgające 200–300 mmHg, nieleczone lub źle kontrolowane. – Część pacjentów nie wie, że choruje na nadciśnienie. Inni twierdzą, że się leczą, ale jeśli trafiają do nas z rozwarstwieniem aorty i ciśnieniem 250 mmHg, to znaczy, że ich terapia jest nieskuteczna – zwraca uwagę kardiochirurg. U starszych pacjentów przyczyną rozwarstwienia aorty może być również miażdżyca, co dodatkowo zwiększa ryzyko operacji.

Technologia w służbie pacjentom

Jak tłumaczy prof. Widenka, rozwarstwienie typu A leczy się klasyczną chirurgią – wymianą aorty wstępującej, czasami wraz z plastyką lub wymianą zastawki aortalnej (to tzw. operacja Bentalla). Rzadziej wykonuje się operację Davida polegającą na rekonstrukcji lub reimplantacji zastawki. – Pozwala to zachować własną zastawkę pacjenta, co u młodych osób, zwłaszcza z wadami genetycznymi, jest korzystne, nie wymaga bowiem późniejszego leczenia przeciwkrzepliwego – tłumaczy profesor.

Jeśli rozwarstwienie obejmuje również łuk aorty, a nie ma perforacji, zabieg zwykle kończy się na wymianie samej aorty wstępującej, bo pełna wymiana łuku jest bardzo skomplikowana. W pojedynczych ośrodkach w Polsce wykonuje się rocznie 30–50 takich operacji. Jedną z metod stosowanych w takich przypadkach jest tzw. Frozen Elephant Trunk – specjalna proteza z odnogami do tętnic mózgowych połączona ze stentgraftem. Inną techniką są stenty niepowlekane, działające jak sprężyna, mające na celu poszerzenie światła aorty i „sklejenie” rozwarstwionych warstw ściany naczynia. – Sam pomysł ma ponad 20 lat, jednak stenty AMDS (Ascyrus Medical Dissection Stent) to nowsza technologia – trochę inny splot, trochę inne miejsce wszczepienia. Stare stenty zakładano za łukiem aorty, natomiast AMDS wszczepia się w aortę wstępującą. Dzięki temu zabieg jest prostszy, ale można go wykonać tylko wtedy, gdy nie ma perforacji w obrębie łuku – mówi prof. Kazimierz Widenka.

Zastosowanie stentów AMDS u części pacjentów może pozwolić uniknąć kolejnych operacji w przyszłości, choć nie dotyczy to wszystkich chorych.

Największym wyzwaniem w leczeniu operacyjnym rozwarstwień aorty pozostaje fakt, że pacjenci trafiają do szpitala w ciężkim stanie, a zabieg trzeba przeprowadzić natychmiast. Prof. Kazimierz Widenka: – Najczęściej rozwarstwienie zdarza się zimą, z niedzieli na poniedziałek, nad ranem, kiedy ciśnienie krwi jest wysokie. Pacjent często nie zgłasza się po pomoc od razu, bo ból na jakiś czas odchodzi, gdy jednak w końcu trafia na SOR, mija już kilka godzin. Kolejne godziny zajmuje diagnoza i przygotowanie do operacji. Najczęściej operujemy pomiędzy 23 a 5 rano. A nawet najlepszy kardiochirurg w nocy operuje gorzej – przyznaje doktor. Dodatkowo chory zawsze trafia do ośrodka położonego najbliżej jego miejsca zamieszkania, który może mieć niewielkie doświadczenie w takich zabiegach. Ogólna śmiertelność, nawet w najlepszych placówkach, sięga 10–20 proc. – Genetyce nie zapobiegniemy, ale możemy leczyć nadciśnienie. Przy dobrze kontrolowanych wartościach na poziomie 120–140 mmHg rozwarstwienie aorty zdarza się rzadko – podsumowuje prof. Widenka.

Leczyć nowocześnie

Prof. dr hab. n. med. Mariusz Kuśmierczyk, krajowy konsultant w dziedzinie kardiochirurgii, szef Kliniki Chirurgii Serca, Klatki Piersiowej i Transplantologii UCK WUM, uważa, że w przypadku rozwarstwienia aorty głównym problemem jest rozpoznanie; objawy, które wówczas występują, przypominają te, jakie pojawiają się przy zawale. – To przede wszystkim nagły, silny, ostry ból w klatce piersiowej lub górnej części pleców, duszności, zawroty głowy, omdlenia, silne poty, silny ból brzucha. Mogą pojawić się objawy udarowe. W tej sytuacji jeśli pacjent lub ktoś z jego bliskich wzywa pogotowie, lekarz dowiaduje się o objawach i aplikuje leki jak przy zawale. A te, jak najbardziej wskazane przy zawale, pacjentowi z rozwarstwieniem aorty tylko szkodzą i mogą przyśpieszyć jego zgon. Owszem, można podać odtrutkę, specyficzne przeciwciała monoklonalne, ale, po pierwsze, liczy się czas, a po drugie, u nas są praktycznie niedostępne. Tak więc, można powiedzieć, pacjent jest na straconej pozycji – twierdzi prof. Kuśmierczyk.

Zdaniem krajowego konsultanta inny problem to ośrodki, do których są dowożeni pacjenci, zwykle jest to bowiem najbliższa placówka kardiologiczna, jak zauważył wcześniej dr Kazimierz Widenka. – Mam jednak wątpliwości, czy tak powinno być. Bo co z tego, że jest ona położona najbliżej, skoro pacjent nie otrzyma w niej koniecznej pomocy, bo brak sprzętu, doświadczonego personelu itp.? Chyba lepiej nadrobić trochę kilometrów i dowieźć chorego tam, gdzie zostanie odpowiednio zabezpieczony, co uratuje mu życie i zapobiegnie groźnym powikłaniom – uważa profesor.

Do tego dochodzi kwestia personelu. – Skoro nawet doświadczonemu kardiochirurgowi nierzadko trudno rozpoznać rozwarstwienie aorty, to znaczy, że potrzeba większej edukacji. Od wielu lat, zanim jeszcze zostałem krajowym konsultantem, podkreślam konieczność zmian w systemie szkoleń z kardiochirurgii. Obecnie mamy ok. 300 kardiochirurgów, z czego 60 proc. to specjaliści w wieku 35–55 lat. Powiedzmy, że póki co wystarczy, ale jak będą coraz starsi… Powinniśmy jak najszybciej rozpocząć kształcenie asystentów kardiochirurgicznych, pielęgniarek i ratowników kardiochirurgii – wymienia prof. Mariusz Kuśmierczyk, który jako krajowy konsultant w dziedzinie kardiochirurgii od początku zabiegał także o dostępność najnowszych technologii dla pacjentów. – Przykładem może być system OCS (Organ Care System), czyli tzw. serce w pudełku. To ogromny przełom w transplantologii. Dzięki niemu żywe, bijące serce w komfortowych warunkach może być dostarczone biorcy od dawcy do 12 godzin, a dotychczas było to możliwe przez 4 godziny, serce dawcy musiało być dostarczone w lodzie. Z systemu OCS polscy pacjenci mogą korzystać od kwietnia zeszłego roku.

Przełomem są również nowoczesne techniki operacyjne z zastosowaniem stentów i stentgraftów. – Tu jednak musimy nieźle się „nagłówkować”, żeby można było je zastosować u naszych pacjentów. Te techniki w rozliczeniach z NFZ nie do końca są możliwe. Dysponujemy jednak różnymi wariantami i podwariantami i np. robimy tak, że pewne procedury się sumują, choć nie zawsze jest to możliwe. Jedną z takich nowoczesnych technik, ratującą życie pacjentów z ostrym rozwarstwieniem aorty, jest AMDS – podkreśla prof. Kuśmierczyk.

System musi być doskonale zorganizowany

Doświadczona kardiolog dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii i wiceprzewodnicząca Komisji Zdrowia Senatu RP, często styka się z pacjentami, u których podejrzewa się patologie aorty mogące nagle doprowadzić do konieczności pilnej operacji ratującej życie. – Dla mnie praktycznie każdy pacjent z długo nieleczonym lub źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym to potencjalne ryzyko powikłań naczyniowych, w tym aortalnych. Patologie naczyń krwionośnych rozwijają się u każdego pacjenta w sposób indywidualny, dlatego ogromną wagę przykładam do profilaktyki. Jednak nawet najlepsza profilaktyka nie jest w stanie przewidzieć momentu, w którym dojdzie do pęknięcia rozwarstwionej aorty czy wystąpienia tętniaka. W takich sytuacjach jedyną nadzieją dla pacjenta jest szybka reakcja zespołu operacyjnego, doskonale zorganizowany system oraz dostęp do nowoczesnych technologii – takich jak stentgrafty, stenty czy zastawki. Finansowanie ich implantacji powinno być dla systemu ochrony zdrowia oczywiste i priorytetowe, choć pragnę podkreślić, że te procedury nie są dla każdego pacjenta, natomiast każdy kardiochirurg powinien je znać i dysponować takimi stentami – podkreśla dr Gorgoń-Komor.

Przewodnicząca Senackiego Zespołu ds. Kardiologii zaznacza, że jest lekarzem, co determinuje jej spojrzenie na wiele spraw jako parlamentarzystki. – Zdecydowana większość moich koleżanek i kolegów w parlamencie nie ma wykształcenia medycznego. To my, lekarze mamy obowiązek edukować, tłumaczyć i budować świadomość, w jaki sposób nowoczesna medycyna przekłada się na bezpieczeństwo obywateli oraz rozwój państwa. Uświadamiamy również, jak ważne są inwestycje budżetowe w ochronie zdrowia. Muszę jednak przyznać, że dotąd stosunkowo rzadko poruszaliśmy tematykę kardiochirurgii. Czas to zmienić. Dzięki zaangażowaniu i determinacji prof. Mariusza Kuśmierczyka wierzę, że ta dyskusja stanie się częstsza – mówi dr Agnieszka Gorgoń-Komor. I dodaje: – Będziemy wspierać pana profesora w jego staraniach o podnoszenie jego specjalizacji na coraz wyższy poziom. Systemowe finansowanie implantacji stentu AMDS jest doskonałym przykładem; pan profesor i jego koledzy muszą sobie „radzić” z rozliczeniem procedury najskuteczniejszego ratowania życia pacjenta w przypadku udrożnienia łuku aorty, a powinni sięgać po takie rozwiązanie odruchowo – jak po skalpel i nić. Dlatego cieszę się, że mogę brać udział w tej debacie: z myślą o moich pacjentach, ale również o systemie, który chcemy wspólnie rozwijać i usprawniać.

Sukcesy polskiej kardiochirurgii

Poseł Marek Hok nie kryje, że kardiochirurgia niezbyt często jest obecna w pracach Sejmowej Komisji Zdrowia, a nawet jego zdaniem zdecydowanie zbyt rzadko. – Jako parlamentarzyści nie mamy na co dzień dostępu do aktualnej wiedzy o tym, co dzieje się w polskiej kardiochirurgii. Dla mnie – również jako lekarza – jest to szczególnie interesujące, zwłaszcza jeśli opowiadają o tym najwybitniejsze nazwiska polskiej kardiochirurgii. Mam nadzieję, że będzie okazja, aby prof. Mariusz Kuśmierczyk odwiedził Sejm i opowiedział nam o swoich osiągnięciach. Jego kadencja dopiero się rozpoczęła, ale już teraz widać, że wyzwań nie brakuje. A przecież właśnie od takich ekspertów powinniśmy czerpać wiedzę – uważa poseł.

Czy osoby odpowiedzialne za budżet państwa oraz parlamentarzyści dostrzegają potrzeby związane z pilnymi interwencjami kardiochirurgicznymi, które ratują życie i zapobiegają reoperacjom? – Myślę, że wszyscy jesteśmy świadomi, jak istotne są to procedury, jednak nie zawsze mamy wystarczające analizy i informacje, aby właściwie ocenić znaczenie terapii, jej efektywność oraz koszt. Dlatego tak cenne są dla nas spotkania z ekspertami, jak choćby z prof. Maciejem Niewadą, który w przystępny sposób wyjaśnia zawiłości ekonomii zdrowia oraz racjonalność inwestowania w konkretne technologie medyczne i farmaceutyczne. Dopiero gdy sami – jako pacjenci lub bliscy chorych – trafiamy do szpitala, uświadamiamy sobie, co naprawdę oznacza presja czasu, kiedy lekarz ma jedynie minuty, aby uratować życie. Dziś rozmawiamy o nowoczesnych stentach, które nie tylko ratują pacjentów, ale zapobiegają również nawrotom choroby i koniecznościom przeprowadzenia ponownych operacji. To naprawdę robi wrażenie – jestem tym głęboko poruszony nie tylko jako lekarz, ale po prostu jako człowiek – odpowiada Marek Hok.

Zastępca Przewodniczącego Sejmowej Komisji Zdrowia apeluje do środowiska kardiochirurgów, aby promowali swoją działalność w mediach branżowych i popularyzatorskich. Kardiochirurgia, jak podkreśla, zasługuje na ogromne uznanie; to jedna z tych specjalizacji, które w swojej codziennej pracy korzystają z najbardziej zaawansowanych technologii i nowoczesnych urządzeń. – Liczba prekursorskich w skali świata operacji wykonanych przez polskich kardiochirurgów budzi najwyższy szacunek, jednak wie o nich za mało osób – twierdzi Hok i zwraca się do prof. Kuśmierczyka: – Trzymam kciuki za pana, panie profesorze – jako krajowego konsultanta – i za całe środowisko polskich kardiochirurgów.

Sztuka i rzemiosło

Prof. Mariusz Kuśmierczyk w jednym z wywiadów opisał stan pęknięcia rozwarstwionej aorty słowami: „To tak, jakby ktoś do aorty wrzucił granat”. Poseł Tadeusz Chrzan z Komisji Zdrowia Sejmu RP przyznaje, że trudno sobie coś takiego wyobrazić. – To porównanie robi ogromne wrażenie; brzmi jak wyrok, sytuacja beznadziejna, której nie da się opanować. Tym większy mam szacunek dla lekarzy oraz całych zespołów medycznych, którzy są w stanie nie tylko zareagować w tak dramatycznych okolicznościach, ale także skutecznie ratować życie pacjentów. Jestem głęboko poruszony skalą tych wyzwań i jednocześnie dumny, że polska medycyna dysponuje specjalistami tej klasy – mówi.

Poseł Chrzan podkreśla, że członkowie Komisji Zdrowia robią wszystko, aby polscy pacjenci czuli się bezpiecznie i mieli zapewnioną skuteczną pomoc. – Jeśli, nie daj Boże, trafiłbym na stół operacyjny, chciałbym mieć pewność, że lekarz ma pod ręką odpowiednie narzędzia i dostęp do nowoczesnych technologii, aby nie tracić czasu na ich poszukiwanie. Debata z prof. Mariuszem Kuśmierczykiem pozwoliła mi zrozumieć skalę wyzwań, z jakimi mierzy się dzisiaj kardiochirurgia. To doświadczenie będzie miało realny wpływ na moją pracę w Sejmie – mówi poseł. – Jak wielu z nas oglądałem film „Bogowie”, który pokazywał początki polskiej kardiochirurgii. Dziś wciąż potrzebujemy systemowego wsparcia dla tej niezwykle wymagającej dziedziny. Mamy w Polsce kilka bardzo dobrych, klinicznych oddziałów kardiochirurgii, światowej klasy specjalistów, którzy zbudowali wokół siebie bardzo dobre zespoły. Jednym z przykładów może być, najlepiej mi znany, dynamicznie rozwijający się ośrodek rzeszowski kierowany przez prof. Kazimierza Widenkę. Każdy z nich zasługuje na wsparcie. To, co dzieje się na salach operacyjnych – przeszczepianie organów, wszczepianie zaawansowanych urządzeń – to nie tylko medycyna, ale również sztuka i rzemiosło jednocześnie. Tym bardziej więc dziękuję za możliwość udziału w tej debacie i za ogrom wiedzy, którą z niej wynoszę – uzupełnia.

W Ministerstwie Zdrowia w ostatnim czasie trwały analizy i dyskusje dotyczące takich tematów jak:
– stenty AMDS o przedłużonej trwałości, przeskórna implanstacja zastawki Tendyne (wspólnie z konsultantem krajowym w dziedzinie kardiochirurgii);
– wycena i stworzenie procedury transplantacji serca z udziałem systemu do transportu bijącego serca (analizy wewnątrz ministerstwa);
– ewaluacja wyceny procedury wszczepienia sztucznych komór Berlin Heart u dzieci oraz transplantacji serca z ewentualnym rozdzieleniem na osoby dorosłe, dzieci, dorośli i dzieci z wadami wrodzonymi serca, przeszczep serca jednokomorowego u dzieci i dorosłych oraz przeszczep po uprzednim wspomaganiu krążenia;
– rozważenie wprowadzenia możliwości sumowania procedur w przypadku stentowania łuku aorty (grupa JGP Q01) w ramach procedur kardiochirurgicznych (wspólnie z NFZ).

Czy redukcja kosztów leczenia związanych z powtórnymi operacjami również jest przedmiotem wewnętrznej dyskusji w MZ? – Kwestie powtórnych operacji można rozumieć dwojako – jako kolejny etap procesu diagnostyczno-terapeutycznego lub jako wynik powikłań po zabiegu/nieudanej pierwszej operacji. Zasadniczo optymalną sytuacją jest taka, gdy możliwe jest wyleczenie pacjenta jednym zabiegiem, jednak nie zawsze jest to możliwe. Niektóre wady nie mogą być zoperowane za pomocą jednej operacji, w innych przypadkach operacje trzeba przerwać ze względów bezpieczeństwa, bo zagrożone jest życie pacjenta. Obowiązujące przepisy rozliczeniowe są tak skonstruowane, żeby w sytuacjach, gdy jest to możliwe ze względów medycznych, leczenie chirurgiczne zakończyło się w ramach jednego zabiegu – odpowiada Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w MZ.

Wykorzystać potencjał metody

Dr hab. Maciej Niewada jest współautorem analizy kliniczno-ekonomicznej „Hybrydowa proteza AMDS w leczeniu ostrego rozwarstwienia aorty typu A, typu I wg DeBakeya”. Jak ocenia stosunek korzyści klinicznych i ekonomicznych tej interwencji? – Wprowadzenie hybrydowej protezy AMDS do leczenia ostrego rozwarstwienia aorty typu A wiąże się z istotnymi korzyściami klinicznymi potwierdzonymi w analizie jedenastu badań. Zastosowanie AMDS zmniejsza 30-dniową śmiertelność po zabiegu, ogranicza ryzyko poważnych powikłań (m.in. udaru, niewydolności nerek, zawału), redukuje niedokrwienie narządów oraz zmniejsza częstość reinterwencji bez zwiększenia ryzyka uszkodzenia rdzenia kręgowego – wylicza dr Niewada, który zwraca uwagę, że pomimo przewidywanego wzrostu kosztów refundacji o ok. 4,9 mln zł w pierwszym roku i 8,4 mln zł w drugim roku, część wydatków kompensują oszczędności wynikające z redukcji powikłań – szacowane odpowiednio na 1,66 mln zł i 2,85 mln zł. Dodatkowo prognozuje się zmniejszenie liczby zgonów o ok. 19–20 rocznie. – Ogółem bilans wskazuje na korzystny wpływ zdrowotny przy umiarkowanym, częściowo zrekompensowanym obciążeniu budżetu publicznego – mówi założyciel Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego.

Dr hab. Maciej Niewada podkreśla, że AMDS jest procedurą wysoce specjalistyczną, która – zgodnie z wytycznymi NICE (National Institute for Health and Care Excellence) – powinna być zarezerwowana wyłącznie dla ośrodków dysponujących odpowiednim doświadczeniem oraz dla starannie wyselekcjonowanej grupy pacjentów. Dr Niewada: – Jak w przypadku każdej innowacyjnej technologii kluczowym czynnikiem jej skutecznego wdrożenia pozostaje nie tylko solidna podstawa dowodów klinicznych, lecz również wiedza i praktyka zespołu medycznego zdobywana w codziennym stosowaniu. Gromadzenie tych doświadczeń pozwala w pełni wykorzystać potencjał metody, zapewniając pacjentom możliwie najlepsze wyniki leczenia.

Diagnoza: pęknięcie tętniaka aorty

Jednym z takich pacjentów jest Jacek Juszkiewicz, który 25 sierpnia 2022 roku, w samo południe, podczas konferencji w Wielickiej Mediatece doznał rozwarstwienia aorty. Wcześniej nie było żadnych objawów ani sygnałów alarmowych, dlatego nie wiedział, że nosi w sobie tykającą bombę. Uratował go błyskawiczny transport lotniczego pogotowia ratunkowego, sprawna organizacja służb i zastosowanie stentów AMDS. – Nie miałem zielonego pojęcia, że coś może mi grozić – mówi pan Jacek. – Nigdy nie wykonywałem specjalistycznych badań, choć przez dwa lata przed tym zdarzeniem zrzuciłem ponad 35 kg. Kiedyś ważyłem prawie 140 kg, w dniu ataku – 104.

Podczas przerwy kawowej na konferencji, w towarzystwie profesorów psychiatrii, z którymi przez lata współpracował przy tworzeniu programu zdrowia psychicznego, nagle fatalnie się poczuł. – Zalał mnie zimny pot, zrobiło się potwornie gorąco, ledwo doszedłem do toalety. Położyłem się na chłodnych płytkach, ale im niżej się zsuwałem, tym gorzej się czułem. Krzyknąłem do przyjaciela: „Chyba mam zawał! Dzwoń po karetkę” – wspomina Jacek Juszkiewicz. To były jego ostatnie świadome słowa.

Śmigłowiec lotniczego pogotowia ratunkowego zjawił się błyskawicznie, choć lądowanie w centrum miasta, na małym placu otoczonym drzewami, było nie lada wyczynem. – Gdy usłyszałem dźwięk silnika śmigłowca i poczułem, że zakładają mi maskę tlenową, wiedziałem, że jest źle. Reszty nie pamiętam – opowiada. – Ponoć jeszcze w śmigłowcu zrobiono mi test na COVID, a po tym straciłem przytomność.

Początkowo pan Jacek trafił do szpitala uniwersyteckiego, gdzie wykonano mu tomografię komputerową angio. Diagnoza: pęknięcie tętniaka aorty. Stan krytyczny. Natychmiast przetransportowano go do Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II. – O godz. 14 byłem już na stole operacyjnym. Operacja trwała do ok. godz. 22. Prof. Jarosław Stoliński i dr hab. Jacek Piątek wraz z zespołem przeprowadzili u mnie zabieg z użyciem stentu AMDS. Lekarze mówili potem, że byłem już „po tamtej stronie”.

Stent AMDS umożliwia minimalnie inwazyjną stabilizację ściany naczynia, chroniąc pacjenta przed śmiercią. – Ten stent uratował mi życie. Dziś czuję się dobrze, choć żyję pod ścisłą kontrolą: tomografia co pół roku, echo serca co trzy miesiące, codzienne pomiary ciśnienia. Ale jestem, żyję, funkcjonuję – mówi Jacek Juszkiewicz.

Trzyma się zasad, które usłyszał w szpitalu: „życie slow, bez stresu i kontrola, kontrola, kontrola”. – Zrezygnowałem z papierosów, alkoholu, nurkowania, biegów długodystansowych. Nie wejdę już na dziesiąte piętro, ale na czwarte jeszcze daję radę. Mam ograniczenia, ale mam też świadomość, że dostałem od losu drugą szansę – podkreśla.

Z inicjatywy pana Jacka jego rodzeństwo przeszło badania profilaktyczne. U nikogo nie wykryto tętniaka, choć poszerzenia aorty się pojawiły. To ważny sygnał – choroba może mieć podłoże genetyczne. Dlatego echo serca powinno być rutynowym badaniem, szczególnie u osób z nadciśnieniem, po 40. roku życia albo z rodzinnym obciążeniem. – Lekarze, którzy mnie operowali, powiedzieli: „My tylko wykonaliśmy swoją pracę, od cudu jest ktoś inny”. Ale dla mnie to, co zrobili, jest cudem – mówi wzruszony. – Życzyłbym każdemu pacjentowi w Polsce takiej opieki. Nie dałbym też rady bez mojej żony Moniki, której za wszystko jestem ogromnie wdzięczny. Była moją siłą, pielęgniarką, psychologiem, strażnikiem. To był test dla nas obojga.

Prostota użycia

Dr hab. n. med. Jacek Piątek nie kryje, że przypadek pana Jacka był dramatyczny. – Mogę z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że stent AMDS uratował mu życie – przyznaje lekarz.

Takie sytuacje dotyczą często pacjentów wcześniej bezobjawowych, którzy nie są świadomi istnienia choroby podstawowej. Dr Piątek potwierdza, że u młodych osób – o ile nie występują wrodzone malformacje naczyniowe – najczęstszą przyczyną pęknięcia aorty jest nieleczone nadciśnienie tętnicze. Dochodzi wówczas do nagłego skoku ciśnienia i pęknięcia ściany naczynia. – Problem w tym, że miejsce pęknięcia jest początkiem rozwarstwienia na całym przebiegu aorty, z ryzykiem krwawienia do worka osierdziowego, tamponady i – jeśli nie podejmie się szybkiego leczenia – zgonu. W tej chorobie każda godzina ma znaczenie – mówi kardiochirurg.

Statystyki pokazują, że od momentu wystąpienia objawów – zwykle nagłego, rozrywającego bólu w klatce piersiowej – każda godzina zwłoki przekłada się na 1 proc. wzrostu ryzyka zgonu. Dlatego im szybciej pacjent trafi do ośrodka kardiochirurgicznego – jak Jacek Juszkiewicz – tym większe stają się jego szanse. Dr hab. Jacek Piątek nie ukrywa, że są to jedne z najtrudniejszych zabiegów kardiochirurgicznych zarówno pod względem technicznym, jak i ryzyka powikłań. – Najczęściej są to powikłania krwotoczne, bo operujemy na bardzo osłabionych, uszkodzonych tkankach. To, co się rozwarstwia i pęka, wymaga szczególnie starannego szycia. Dlatego te procedury są tak długie i trudne – zaznacza.

Nowoczesne stenty, choć nie są kluczowym elementem ratującym życie w ostrej fazie, stanowią istotne uzupełnienie operacji. – Operacje podstawowe wykonuje się od dawna. Stent jest elementem dodatkowym, który zmniejsza ryzyko późnych powikłań. To zabieg hybrydowy: naprawiamy miejsce pęknięcia standardową techniką, a w dalszą część rozwarstwionej aorty wprowadzamy stent nitinolowy AMDS. Dzięki temu zabezpieczamy odcinek naczynia, którego nie operujemy, przed dalszymi uszkodzeniami – wyjaśnia lekarz. I dodaje: – Z punktu widzenia kardiochirurga ogromną zaletą stentu AMDS jest prostota użycia. Jeśli mamy operację trwającą wiele godzin, jest to dodatkowy element, który mogę wprowadzić szybko i bez komplikacji, co zwiększa szansę powodzenia zabiegu. Gdyby był to etap wymagający kolejnych godzin pracy, ryzyko niepowodzenia by wzrosło.

Raz wszczepiony stent pozostaje w organizmie dożywotnio. – Wpasowuje się on się w ścianę aorty, tworząc swego rodzaju stelaż, który uniemożliwia przepływ krwi w kanałach rzekomych i powiększanie się tętniaka – tłumaczy dr hab. Jacek Piątek. Dzięki temu pacjent pozostaje zabezpieczony, choć – jak Jacek Juszkiewicz – musi prowadzić oszczędniejszy tryb życia. Jednak większość osób po takim doświadczeniu zmienia swoje podejście do codzienności. Pacjenci doceniają bowiem fakt, że „byli już jedną nogą u św. Piotra” – jak to obrazowo określają.

Potrzebujemy szerszej dyskusji

Prof. Mariusz Kuśmierczyk jako krajowy konsultant w dziedzinie kardiochirurgii niestrudzenie zabiega o to, żeby stenty AMDS mogli powszechnie stosować polscy kardiochirurdzy. – Zabieg, choć trwa krótko, wymaga niezwykłej precyzji, ale nie mam wątpliwości, że nasi specjaliści będą sobie z nią doskonale radzić. A jest to bardzo skuteczna metoda, znacznie zmniejszająca śmiertelność, ryzyko zdarzeń niepożądanych, zapobiega reinterwencjom. Tymczasem obecnie stosowane leczenie generuje reoperacje i liczne powikłania. Póki co technika ta nie jest u nas finansowana. My ewentualnie możemy ją rozliczać, po tańszych procedurach, ale szpital musiałby wyrazić zgodę. Na refundacji AMDS skorzystałoby kilkuset pacjentów. Całą dokumentację dotyczącą techniki i jej refundacji opracowaliśmy już jakiś czas temu, obecnie jest w Ministerstwie Zdrowia, następnie powinna być przekazana do AOTMiT. I… czekamy – mówi profesor.

Dominika Janiszewska-Kajka z MZ odpowiada, że w zakresie tego świadczenia została już przygotowana Karta świadczenia opieki zdrowotnej, która została poddana wewnętrznemu opiniowaniu w ministerstwie. – Kolejnym etapem będzie przekazanie zlecenia do AOTMIT, którego załącznikiem będzie przedmiotowa Karta – informuje.

Prof. Mariusz Kuśmierczyk podsumowuje: – Choć w polska kardiochirurgia i transplantologia zaczynają być coraz bardziej widoczne, to uważam, że potrzeba jeszcze szerszej dyskusji. Musimy być jeszcze bardziej widocznie w Sejmie i Senacie. I nie tylko zgłaszać propozycje, ale domagać się ich realizacji. Nie może być tak, jak nie tak dawno, kiedy sygnalizowaliśmy w Senacie potrzeby większego zaangażowania finansowego w leczenie wad serca u dzieci i dorosłych – i nic z tego nie wynikło. Powinienem być optymistą, jeśli chodzi o decyzje naszego płatnika, ale raczej nie jestem… Czeka nas wyboista droga, ale nie mamy wyjścia, jeśli chcemy, żeby nasi pacjenci mogli korzystać z tych wszystkich nowoczesnych technik, jakie powstają. Bo przecież chcemy.

Kardiochirurgia jest prężnie rozwijającą się dziedziną medycyny. Dzięki jej osiągnięciom możliwe jest ratowanie życia zarówno dzieci, jak i dorosłych z wrodzonymi lub nabytymi chorobami i wadami serca (i łuku aorty), niejednokrotnie zapewniając im długie lata życia w pełnej sprawności. W tym kontekście jest na pewno jedną z priorytetowych dziedzin medycyny. Jednocześnie jednak ze względu na kwestie organizacyjne (np. wysokie koszty jednostkowych świadczeń, trudności kadrowe w zatrudnianiu wysokiej klasy specjalistów) istnieje konieczność centralizacji udzielania tych świadczeń (świadczenia z tego zakresu są dostępne raczej w dużych ośrodkach). Równocześnie kluczowe jest zapewnienie szerokiego dostępu do świadczeń z zakresu kardiologii (m.in. w ramach opieki koordynowanej w POZ). Dzięki takiemu rozwiązaniu pacjent potrzebujący opieki kardiochirurgicznej, spośród wszystkich pacjentów kardiologicznych, jest sprawnie kierowany do ośrodka kardiochirurgicznego.
Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia

Jako kardiolodzy mamy świadomość wyzwań, z jakimi mierzą się nasi koledzy kardiochirurdzy. Regularnie uczestniczymy w wspólnych sympozjach, podobnie jak kardiochirurdzy biorą udział w wydarzeniach Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Tego typu wymiana doświadczeń jest zawsze cenna i moim zdaniem wciąż niewystarczająca. Szczególnie interesujący jest dla mnie ten konkretny, bardzo wyspecjalizowany obszar, jakim jest leczenie rozwarstwienia łuku aorty przy użyciu nowoczesnych implantów. Skuteczność tej procedury, jej rola w zapobieganiu reoperacjom oraz wyjątkowo niski odsetek powikłań zasługują na najwyższą uwagę. Chciałabym podkreślić imponującą precyzję i kunszt, jakiego wymaga od kardiochirurga wykonanie implantacji stentu AMDS w obrębie łuku aorty, co ma szczególne znaczenie w kontekście międzynarodowych wytycznych EACTS/STS z 2024 roku, według których aortę należy traktować jak odrębny narząd.
Senator Agnieszka Gorgoń-Komor

Będąc parlamentarzystą, jestem zobowiązany dbać przede wszystkim o dobro obywateli, czyli pacjentów. Ale jednocześnie jako osoba pełniąca funkcję publiczną muszę mieć szeroki ogląd systemu ochrony zdrowia i starać się traktować wszystkie specjalizacje sprawiedliwie. Jednak jak wiemy, równo nie zawsze znaczy sprawiedliwie. Myślę, że właśnie nadszedł czas, aby kardiochirurgia została lepiej zauważona. Do tej pory poświęcaliśmy jej zbyt mało uwagi, choć to właśnie tam realizowane są procedury o niezwykłej skuteczności i po prostu ratujące życie w krytycznych minutach. Tymczasem o tym się niemal nie mówi. Stosunkowo dużo wiemy o ratowaniu pacjentów po zawale serca. Mówimy o lekach, rehabilitacji, profilaktyce. Natomiast świadomość społeczna, że można skutecznie „poskładać” rozerwaną aortę, jest znikoma. Niewielu ludzi wie, że takie procedury w ogóle istnieją. Dlatego cieszę się, że mogę uczestniczyć w tej debacie – i mam nadzieję, że będzie ona początkiem szerszej zmiany w postrzeganiu roli kardiochirurgii.
Poseł Tadeusz Chrzan

Artykuł Rozwarstwienie aorty: jedno z największych wyzwań kardiochirurgii i chirurgii naczyniowej. Debata ekspertów pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Stałe zabezpieczenie internistyczne na oddziałach psychiatrycznych to nie luksus, lecz konieczność – przekonuje dr n. med. Paulina Wróbel-Knybel z Kliniki Psychologiczno-Psychiatrycznej PsychoMedic. Jak podkreśla, pacjenci psychiatryczni często trafiają do szpitali w poważnym stanie somatycznym, a brak odpowiedniego wsparcia internistycznego stanowi realne zagrożenie zarówno dla chorych, jak i lekarzy. Publikujemy list lekarki

Szanowna Redakcjo,

jako psychiatra kończąca rezydenturę, pracująca w Lublinie, chciałabym odnieść się do artykułu „Interna i psychiatria razem… na dobre i na złe” Marcina Karolewskiego. Uważam, że poruszone w nim zagadnienie – potrzeba stałego zabezpieczenia internistycznego w szpitalach psychiatrycznych – jest niezwykle istotne i zasługuje na pilną uwagę ze strony decydentów i środowiska medycznego.

Pacjenci psychiatryczni często, w wyniku zaostrzenia objawów, zaniedbują leczenie chorób somatycznych. Trafiają wtedy na izby przyjęć psychiatrycznych nie tylko z nasilonymi objawami psychicznymi, ale również w bardzo złym stanie ogólnym. Nierzadko są to osoby z nierozpoznanymi chorobami przewlekłymi, zespołem metabolicznym, schorzeniami związanymi z wiekiem czy nawet nowotworami.

Nie są to tylko obserwacje lekarzy praktyków – problem ten potwierdzają dane naukowe i epidemiologiczne. Chorzy z poważnymi zaburzeniami psychicznymi (takimi jak schizofrenia, zaburzenie dwubiegunowe czy ciężka depresja) obarczeni są istotnie wyższym ryzykiem chorób somatycznych, szczególnie sercowo-naczyniowych, cukrzycy, otyłości i zespołu metabolicznego. Współistnienie chorób psychicznych i somatycznych nie jest marginalne: u 20–35 proc. pacjentów z przewlekłymi schorzeniami somatycznymi stwierdza się także co najmniej jedno zaburzenie psychiczne.

Badanie EZOP II wykazało, że aż 26,5 proc. populacji Polski miało w swoim życiu rozpoznane przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne. Co więcej, wśród osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi główną przyczyną nadmiernej śmiertelności są nierozpoznane i/lub nieleczone choroby ogólnomedyczne!

Dlatego całkowicie popieram postulat kolegów: oddziały psychiatryczne powinny mieć stałe zabezpieczenie internistyczne – w formie pełnowyposażonych oddziałów internistycznych, i to nie tylko w największych szpitalach, ale również w mniejszych placówkach. Trudno wyznaczyć dolną granicę wielkości szpitala, w którym takie rozwiązanie jest potrzebne – pacjenci chorują niezależnie od liczby łóżek i wszędzie wymagają zarówno opieki psychiatrycznej, jak i internistycznej.

W mojej ocenie bez wprowadzenia takich rozwiązań nadal będziemy obserwować sytuacje, w których pacjenci trafiają do oddziałów psychiatrycznych w stanie znacznie pogorszonym somatycznie, co zwiększa ryzyko powikłań i dodatkowo obciąża system ochrony zdrowia. Brak stałego zabezpieczenia internistycznego stanowi realne zagrożenie nie tylko dla życia i zdrowia pacjentów, ale również dla lekarzy pracujących w szpitalach psychiatrycznych, którzy zmuszeni są działać bez odpowiedniego wsparcia.

Z poważaniem,
Dr n. med. Paulina Wróbel-Knybel
Rezydentka Psychiatrii, Lublin

Źródła:
1. EZOP II – Zaburzenia psychiczne i dostępność psychiatrycznej opieki zdrowotnej w Polsce (2017–2020). Wyniki badania epidemiologicznego.
2. Ziółkowska M., Współistnienie chorób somatycznych i psychicznych, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2022;28(1):71–76. Dostęp: monz.pl
3. Choroby somatyczne u osób z poważnymi zaburzeniami psychicznymi. Portal MP.pl. Dostęp: mp.pl
4. Zdrowie psychiczne Polaków w liczbach. Statystyki. Trzymsie.pl, 2023. Dostęp: trzymsie.pl

PODPISZ PETYCJĘ ONLINE

Artykuł Dr Paulina Wróbel-Knybel: „Oddziały psychiatryczne powinny mieć stałe zabezpieczenie internistyczne” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Wszystko wskazuje na to, że obwieszczenie październikowe będzie najbardziej spektakularne, jeśli chodzi o liczbę nowych terapii dla polskich pacjentów – zapowiada Mateusz Oczkowski, zastępca dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia

Jakie nowe cząsteczki w obszarze neurologii i psychiatrii są obecnie na zaawansowanym etapie procesu refundacyjnego i czy możemy spodziewać się ich włączenia do programów lekowych w najbliższym czasie?

Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia procedowanych jest 110 procesów refundacyjnych dla nowych technologii albo rozszerzeń ich wskazań. Z obszaru neurologii możemy wyróżnić prace nad zwiększeniem wachlarza terapeutycznego w zakresie choroby Duchenne’a, rdzeniowego zaniku mięśni, miastenii oraz pierwsza terapia celowana dla stwardnienia zanikowego bocznego. Jeśli chodzi o kwestie psychiatrii, to nie wpłynęły do nas żadne wnioski w przedmiotowym zakresie. W 2025 roku do tej pory zostało objętych refundacją 101 nowych terapii i wszystko wskazuje na to, że obwieszczenie październikowe będzie najbardziej spektakularne, jeśli chodzi o liczbę nowych terapii dla polskich pacjentów.

Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia efektywność dotychczasowych programów lekowych w neurologii – np. w leczeniu SM? Czy planowane są zmiany w ich strukturze, np. dotyczące czasu trwania terapii, punktów oceny skuteczności lub dostępności dla nowych grup pacjentów?

Programy lekowe w neurologii rozwijają się dosyć prężnie pod względem rosnącego wachlarza terapeutycznego oraz liczby pacjentów uzyskujących leczenie terapiami zmieniającymi paradygmat ich choroby. Za każdym sukcesem zwiększania dostępności refundacyjnej idzie efekt skutecznej obsługi programów lekowych oraz liczby ośrodków. Ministerstwo Zdrowia w tym zakresie planuje kilka zmian podzielonych na etapy. Pierwszym z nich jest wprowadzenie czterech kategorii dostępności dla terapii nieonkologicznych, co miałoby na celu zwiększenie puli ośrodków. Drugim z nich byłoby wprowadzenie recepty w zakresie lecznictwa zamkniętego, czyli rozwiązanie problemu częstych wizyt pacjentów w celu wydania leku oraz obciążenia płatnika publicznego oraz świadczeniodawcy w kredytowaniu kilku wydanych opakowań. Trzeci z nich to rewizja aktualnych zapisów programów lekowych pod względem interwałów wizyt oraz wykonywania badań kontrolnych, co również ma na celu zmniejszenie kolejek do kwalifikacji dla pacjentów pierwszorazowych. Ministerstwo Zdrowia poprosiło w tym zakresie konsultantów krajowych o przeanalizowanie aktualnych zapisów programów lekowych zarówno onkologicznych, jak i nieonkologicznych.

Czy MZ planuje uproszczenie kryteriów kwalifikacji i kontynuacji terapii w programach lekowych neurologicznych oraz psychiatrycznych, które – według części lekarzy – bywają zbyt rygorystyczne i ograniczają dostęp do leczenia?

Kryteria kwalifikacji oraz ogólne zasady są odzwierciedleniem wniosku refundacyjnego przedłożonego przez firmę farmaceutyczną. Treść wskazania wnioskowanego jest ściśle skalkulowana z analizami HTA: kliniczną, ekonomiczną oraz wpływu na budżet, więc osoby zajmujące się na co dzień refundacją doskonale wiedzą, że tzw. slicing terapeutyczny odbywa się już na początku wejścia technologii na dany rynek i jest z góry zaplanowany w porozumieniu z centralą firmy, która wnioskuje o daną technologię. Cięcie wskazania refundacyjnego obecnie jest niezwykle rzadkie z perspektywy Ministerstwa Zdrowia i jest wówczas umotywowane znalezieniem kompromisu dla wprowadzenia technologii z dużym ryzykiem finansowym dla decydenta lub osiągnięciem pełnej zgodności finansowej. Aby zmniejszyć wpływ tego zjawiska, Ministerstwo Zdrowia w nowelizacji ustawy o refundacji wprowadza rozwiązanie pod postacią obowiązkowych prekonsultacji dla każdej nowej technologii, która ma być przedłożona pod postacią wniosku refundacyjnego. Ma to na celu zwiększenie szansy na znalezienie porozumienia w zakresie docelowej populacji lub uniknięcia błędu wyboru odpowiedniej kategorii dostępności.

Powiedzmy jeszcze, jakie są główne bariery – finansowe, formalne, systemowe – które spowalniają włączanie nowych cząsteczek do programów lekowych w neurologii i psychiatrii – i jak MZ zamierza je przełamywać?

Myślę, że każda z tych barier jest uwidoczniona w perspektywie funkcjonowania polskiego systemu refundacyjnego oraz całej pojętej ochrony zdrowia. Bariery formalne będące emanacją przepisów określonych ustaw, bariery finansowe stanowiące maksymalny próg wydatków na refundację na poziomie 17 proc. spośród całej puli pozostającej w dyspozycji płatnika publicznego oraz bariera systemowa, czyli szeroko rozumiana organizacja leczenia w Polsce wraz ze ścieżkami dostępności.

W 2024 roku refundacją zostało objętych 96 proc. wszystkich złożonych do nas technologii, więc Ministerstwo Zdrowia odrzuciło zaledwie niewielki procent z nich. Jeśli chodzi o finanse, to w 2024 roku wydaliśmy 13,6 proc. przeznaczonego budżetu refundacyjnego, co przełożyło się na 25,5 mld zł wydatków oraz 135 nowych technologii. Widać, że narzucone już od jakiegoś czasu duże tempo inwestowania w nowe opcje terapeutyczne utrzymuje się na podobnym poziomie. W kwestiach formalnych i systemowych również podejmujemy działania zmierzające do zmian pod postacią procedowanej nowelizacji ustawy o refundacji, która wprowadza wiele rozwiązań ułatwiających dostęp polskim pacjentom.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Ministerstwo Zdrowia: nowe cząsteczki w drodze do pacjentów pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

O Krajowej Sieci Kardiologicznej z Konradem Korbińskim, dyrektorem Departamentu Opieki Koordynowanej w Ministerstwie Zdrowia, rozmawia Ewa Podsiadły-Natorska

Jakie problemy w opiece nad pacjentami z chorobami serca ma rozwiązać Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK)? Co zyskają?

Krajowa Sieć Kardiologiczna została stworzona po to, żeby każdy pacjent w Polsce – niezależnie od tego, czy mieszka w dużym mieście, czy w małej miejscowości – miał dostęp do takiej samej, wysokiej jakości opieki kardiologicznej. Mówimy tu o ujednoliconych standardach diagnozowania i leczenia, ale też o czymś równie ważnym – o dobrej koordynacji i ciągłości opieki. Chodzi o to, żeby pacjent był prowadzony przez cały proces diagnostyki i leczenia kardiologicznego w sposób koordynowany i oparty o jednolite standardy.

Główne korzyści dla pacjentów płynące z wprowadzenia KSK to:
• poprawa dostępności i jakości opieki kardiologicznej – pacjenci będą mieli łatwiejszy dostęp do specjalistycznej opieki dzięki skoordynowanej sieci ośrodków kardiologicznych i wsparciu koordynatorów opieki kardiologicznej, standardy diagnostyki i terapii zostaną ujednolicone w całym kraju;
• zapewnienie ciągłości opieki kardiologicznej – poprzez wprowadzenie standardów zapewniona będzie ciągłość leczenia – od etapu diagnostyki, przez fazę leczenia i rehabilitacji, po dalszą opiekę specjalistyczną albo w ramach POZ-u;
• skrócenie czasu oczekiwania na leczenie – dzięki koordynacji opieki na różnych poziomach pacjenci przejdą płynną ścieżkę opieki kardiologicznej, a Elektroniczna Karta Opieki Kardiologicznej (e-KOK) uprości procedury administracyjne, przyśpieszając proces diagnostyki i terapii. Dodatkową korzyścią e-KOK jest również monitorowanie opieki kardiologicznej;
• lepsza organizacja i efektywność systemu zdrowia – podział ośrodków na poziomy referencyjne pozwoli efektywnie zarządzać ścieżką pacjenta, kierując ich tam, gdzie uzyskają wymaganą opiekę, lepiej będą wykorzystywane zasoby dzięki ograniczeniu dublowania badań i świadczeń oraz poprawie zarządzania miejscami w szpitalach i poradniach;
• obniżenie śmiertelności i powikłań przez większy nacisk na profilaktykę – pacjenci z grup ryzyka będą szybciej identyfikowani i objęci leczeniem oraz zostanie zwiększony nacisk na rehabilitację kardiologiczną.

W jaki sposób będą oceniane i finansowane zadania realizowane w ramach KSK?

Opieka kardiologiczna w ramach KSK będzie oceniana na podstawie wskaźników jakości opieki kardiologicznej. Zostaną one określone w rozporządzeniu. Wskaźniki będą podzielone na dwa obszary: 1. kliniczny – opisane przez parametry dotyczące poziomów i efektów realizowanych świadczeń opieki zdrowotnej (m.in. efekt leczniczy, powtórne hospitalizacje z tej samej przyczyny, długość hospitalizacji), 2. zarządczy – opisane przez parametry dotyczące organizacji udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej (m.in. koordynację opieki kardiologicznej, ciągłość opieki kardiologicznej).

Monitorowanie jakości opieki kardiologicznej w ramach KSK będzie prowadził NFZ we współpracy z ośrodkiem koordynującym KSK, czyli Narodowym Instytutem Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie. Jest on liderem w dziedzinie nowoczesnych metod leczenia chorób sercowo-naczyniowych w Polsce. Ponadto zadania związane z analizą funkcjonowania sieci oraz z przygotowywaniem rekomendacji zmian realizowane będą przez Krajową Radę Kardiologiczną, czyli działający przy Ministrze Zdrowia zespół składający się z ekspertów z zakresu kardiologii, zdrowia publicznego oraz przedstawicieli NFZ i AOTMiT.

Świadczenia w ramach KSK będą rozliczane przez NFZ na podstawie umów ze świadczeniodawcami. Ustawa z 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej wprowadza mechanizmy finansowania oparte na jakości opieki (współczynniki korygujące). Wypłata tych środków uzależniona będzie od poziomu osiągniętych wskaźników jakości.

W jaki sposób KSK wpłynie na lepszą koordynację między POZ, specjalistami oraz szpitalami?

KSK ma na celu usprawnienie opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia poprzez lepszą współpracę między podstawową opieką zdrowotną (POZ), ambulatoryjną opieką specjalistyczną (AOS) oraz szpitalami. Dzięki jasno określonym wytycznym w tzw. ścieżce pacjenta lekarz POZ będzie mógł szybciej kierować chorych do specjalisty, na niezbędne badania lub do szpitala. Wprowadzenie Karty e-KOK umożliwi płynną wymianę informacji medycznych między placówkami, co poprawi ciągłość i jakość leczenia. Zadaniem POZ będzie także monitorowanie ryzyka chorób układu krążenia i podejmowanie działań mających na celu minimalizację tego ryzyka i nie dopuszczenie do rozwoju choroby. Co istotne, ścieżka pacjenta będzie uwzględniać wprowadzone już rozwiązania – mam tu na myśli np. program „Moje Zdrowie”, który w pewnym sensie posłuży jako program przesiewowy w zakresie chorób układu krążenia.

Ponadto ośrodki kardiologiczne drugiego i trzeciego poziomu zabezpieczenia opieki kardiologicznej Krajowej Sieci Kardiologicznej (tzw. OK II i OK III) mają obowiązek wyznaczenia koordynatora opieki kardiologicznej, który będzie udzielał pacjentowi informacji o organizacji opieki kardiologicznej w ramach KSK oraz koordynował poszczególne etapy opieki kardiologicznej, zapewniając ciągłość tej opieki. Standaryzacja procedur medycznych zapewni spójność leczenia w całym kraju, a regularne monitorowanie efektów terapeutycznych pozwoli na bieżąco oceniać jakość opieki i wprowadzać potrzebne zmiany.

Sieć jest jak puzzle. Jeśli wszystkie jej elementy będą poprawnie poukładane, to będą tworzyć spójny system oparty na wzajemnej współpracy, a to przełoży się na lepszą opiekę.

Jakie są pierwsze wnioski – zarówno pozytywne, jak i krytyczne – płynące z programu pilotażowego KSK?

Pilotaż trwał od listopada 2021 roku do końca 2024 roku. Obejmował siedem województw – początkowo tylko mazowieckie, ale od 1 kwietnia 2023 roku także dolnośląskie, łódzkie, małopolskie, pomorskie, śląskie i wielkopolskie. Doświadczenie, wnioski oraz raport z śródewaluacji programu pilotażowego stały się podstawą do opracowania docelowej struktury KSK, która zostanie wdrożona po wejściu w życie ustawy z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej. Etap ewaluacji programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej, realizowany przez Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie we współpracy z NFZ, zakończył się 30 czerwca 2025 roku.

Na podstawie śródewaluacji możemy stwierdzić, że wprowadzenie skoordynowanej, dobrze zaplanowanej opieki nad pacjentami kardiologicznymi naprawdę działa. Dzięki niemu pacjenci szybciej trafiali do specjalistów, łatwiej było wykonać niezbędne badania, a cały proces leczenia – od diagnozy po rehabilitację – był bardziej uporządkowany i efektywny. Dodatkowo, standaryzacja opieki pozwoliła wyrównać jakość leczenia między placówkami. To bardzo ważne, bo choroby serca wciąż są główną przyczyną zgonów w Polsce. To właśnie te rozwiązania zostały wykorzystane w ustawie o KSK.

Z drugiej strony trzeba uczciwie powiedzieć, że pilotaż miał swoje ograniczenia. Dotyczył tylko kilku województw i czterech głównych jednostek chorobowych. Nie objął całego kraju, ani całego spektrum problemów kardiologicznych. Widzieliśmy też, że dla niektórych placówek wyzwaniem było wprowadzenie nowych obowiązków, jak np. dokumentacja elektroniczna, czy dostosowanie IT. Dlatego tak ważne jest, żeby w dalszym wdrażaniu KSK uwzględnić te doświadczenia i dobrze przygotować zarówno system, jak i personel. Tylko wtedy uda się naprawdę poprawić sytuację pacjentów w całej Polsce.

Dlaczego w ogóle zdecydowano się na stworzenie KSK? Czy ten model może zostać przeniesiony również na inne dziedziny medycyny?

Stworzenie KSK wynika z faktu, że choroby układu krążenia od lat pozostają najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i są jednym z głównych powodów hospitalizacji. Wysoka liczba przypadków nadciśnienia, niewydolności serca, zawałów i innych schorzeń serca wskazywała na konieczność wprowadzenia zorganizowanej, kompleksowej i skoordynowanej odpowiedzi systemu ochrony zdrowia na ten problem. Kardiologia została wybrana jako druga po onkologii dziedzina do wdrożenia modelu sieciowego ze względu na powszechność schorzeń układu krążenia oraz dobrze rozwinięte standardy leczenia, dostępność danych oraz potrzebę szybkiego i ciągłego leczenia pacjentów. Model sieciowy, czyli skoordynowana opieka z wyznaczeniem ośrodków referencyjnych, jednolitymi procedurami, elektronicznym obiegiem dokumentacji i obecnością koordynatora opieki, może być przeniesiony na inne dziedziny medycyny, zwłaszcza tam, gdzie choroby mają charakter przewlekły, wymagają szybkiej diagnostyki i szybkiego rozpoczęcia leczenia, wieloetapowej opieki i ścisłej współpracy między różnymi poziomami systemu (POZ, AOS, szpitale), jak np. diabetologia, pulmonologia czy neurologia.

Jak będzie wyglądać KSK za 3–5 lat w optymistycznym scenariuszu? Co musi się wydarzyć, aby osiągnąć zamierzone cele?

Myślę, że za kilka lat KSK będzie funkcjonować jako nowoczesny, skoordynowany i pacjentocentryczny model opieki nad osobami z chorobami układu krążenia. Pacjent będzie miał zapewnioną szybką diagnostykę, płynne przejścia między POZ, AOS i ewentualnym leczeniem szpitalnym oraz indywidualnie koordynowaną ścieżkę leczenia. Przejrzyste procedury i elektroniczna dokumentacja w jednym miejscu – w karcie e-KOK – umożliwią wszystkim lekarzom zaangażowanym w proces opieki nad pacjentem dostęp do pełnej historii medycznej chorego. Ponadto KSK pełnić będzie także funkcję edukacyjną – promując profilaktykę, prowadząc rejestry i analizy wyników leczenia.

Efektem wdrożenia KSK będzie też spadek śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych, spadek liczby powikłań, liczby pacjentów niezdolnych do pracy, a także poprawa jakości życia pacjentów. Lepsza organizacja opieki kardiologicznej wpłynie docelowo na całą gospodarkę. Aby osiągnąć cele KSK, konieczne jest przede wszystkim wdrożenie i zintegrowanie systemów informatycznych, które umożliwią swobodny przepływ danych między ośrodkami kardiologicznymi tworzącymi KSK oraz podmiotami niezakwalifikowanymi do KSK, tzw. ośrodkami współpracującymi.

Ważne też będzie zaangażowanie zespołów medycznych, w szczególności lekarzy POZ, poprzez systematyczne szkolenia i budowanie świadomości celu reformy. Lekarze, pielęgniarki oraz koordynatorzy opieki muszą być dobrze przygotowani do pracy w nowym modelu i mieć jasność co do swoich ról i odpowiedzialności. Ostatecznie do sukcesu potrzebne będzie również aktywne zaangażowanie pacjenta – poprzez edukację zdrowotną, lepszy dostęp do informacji o własnym stanie zdrowia, narzędzia cyfrowe wspierające samokontrolę i przypomnienia o leczeniu. Tylko przy ścisłej współpracy między instytucjami ochrony zdrowia a samym pacjentem możliwe będzie osiągnięcie trwałych efektów, o których wspomniałem wcześniej.

Artykuł Sieć jest jak puzzle: wszystkie elementy muszą być poprawnie ułożone pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Coraz więcej państw UE kompleksowo zaczyna się zajmować problemem endometriozy. W tej grupie państw jest także Polska, która od lipca wprowadziła nowy model bezpłatnej diagnostyki i opieki dla pacjentek z tą chorobą oznaczającą dla nich życie z chronicznym bólem. Podczas debaty w Parlamencie Europejskim europosłowie wezwali Komisję Europejską do większej inicjatywy na forum unijnym: opracowania strategii walki z endometriozą i skierowania większych środków na badania nad tą chorobą

Szacuje się, że na endometriozę choruje ok. 10 proc. kobiet w wieku rozrodczym. W całej UE to ok. 14 mln kobiet. Problem w tym, że diagnoza trwa nierzadko 7–10 lat. W tym czasie choroba niesie za sobą konsekwencje fizyczne, psychiczne, społeczne i zawodowe. Przytaczane w czasie debaty szacunki PE mówią o koszcie 30 mld euro, jaki rocznie generuje ta choroba z tytułu samych zwolnień lekarskich.

Endometrioza to choroba narządów płciowych, która charakteryzuje się obecnością komórek błony śluzowej trzonu macicy (endometrium) poza jamą macicy, np. na innych narządach: jelitach, moczowodach, ścianie pęcherza, także w wątrobie, żołądku czy płucach. Na skutek zmian hormonalnych zachodzi w nich reakcja zapalna, która objawia się wewnętrznymi krwawieniami, tworzeniem się blizn, zrostów i powstawaniem guzków. Wszystko to powoduje u pacjentek chroniczny ból, który utrudnia, a czasem także uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Skutkiem endometriozy może być niepłodność. U chorych kobiet stwierdzono również zwiększone ryzyko rozwoju raka jajnika, tarczycy i piersi.

Podczas debaty, jaka odbyła się w Parlamencie Europejskim 10 lipca br., europosłowie i europosłanki zwracali uwagę na to, że endometrioza przez lata była chorobą umniejszaną i lekceważoną, nieuwzględnianą w polityce zdrowotnej, a cierpiące na nią kobiety często słyszały, że „musi boleć”. Teraz stopniowo się to zmienia. Uczestnicy debaty wezwali Komisję Europejską do przyjęcia wielotorowej strategii na rzecz walki z tą chorobą.

– Pamiętajmy, że polityka zdrowotna nie jest polityką skoordynowaną w ramach Unii Europejskiej, czyli poszczególne kraje podejmują działania, natomiast Unia Europejska może być elementem agregacyjnym, koordynacyjnym i mobilizującym wobec krajów europejskich, żeby na poważnie się tym problemem zająć, ponieważ w różnych krajach wygląda to bardzo różnie. W Polsce mamy gigantyczny problem polegający na tym, że dostęp do specjalistów i świadomość w zakresie tej choroby jest jeszcze niezbyt duża, niestety Ministerstwo Zdrowia niewiele w tej sprawie robi, więc pewnego rodzaju sygnał, który płynie z Unii Europejskiej, powinien być mobilizujący dla krajów członkowskich – mówi agencji Newseria Waldemar Buda, europoseł z Prawa i Sprawiedliwości.

Polskie Ministerstwo Zdrowia 1 lipca wprowadziło nowy model kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentką z endometriozą. Nowy model to bezpłatny dostęp do diagnostyki tej przewlekłej choroby. Obejmuje leczenie – zarówno zachowawcze, operacyjne, jak i pooperacyjne zaawansowanej endometriozy. Leczenie operacyjne prowadzone będzie w wyspecjalizowanych ośrodkach. Pacjentki mogą też korzystać z fizjoterapii, wsparcia psychologicznego czy konsultacji dietetycznych. Ministerstwo pracuje także nad rozwiązaniami dla pacjentek z mniej zaawansowaną postacią endometriozy, które nie wymagają leczenia operacyjnego. Obecnie mogą korzystać z pomocy w poradniach ginekologiczno-położniczych – to tam trafiają z pierwszymi objawami, przechodzą diagnostykę i otrzymują leczenie hormonalne. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało także szerszą edukację lekarzy i pacjentek na temat tej choroby.

– Zawsze świadomość budzi kolejne reakcje, to znaczy świadomość budzi chęć diagnostyki, budzi chęć mówienia o tym również, mówi o tym, że oddziałuje na władzę i próbuje tak zbudować finansowanie, żeby było bardziej przejrzyste i bardziej dostępne dla kobiet, więc od tego się zaczyna i dobrze się zaczyna, bo do tej pory takiej dyskusji w ogóle nie było – mówi Waldemar Buda.

Wyraźnie to wybrzmiało w wystąpieniach europosłów podczas debaty. Uczestnicy, bez względu na płeć i frakcję polityczną, podkreślali, że wiele problemów zdrowotnych związanych z płcią jest owianych tajemnicą, a w dodatku stygmatyzowanych. Brak wiedzy na temat endometriozy i niedocenianie bólu odczuwanego przez kobiety przyczyniły się do wydłużenia czasu diagnozy czy do niewystarczającej opieki zdrowotnej. Zarówno europosłowie, jak i komisarz ds. rozwoju i pomocy humanitarnej Hadja Lahbib podkreślali, że sposób, w jaki przez lata traktowana była endometrioza, to dowód na brak równości płci w polityce zdrowotnej. Różnice między kobietami i mężczyznami bywają pomijane w badaniach naukowych, leczeniu czy opiece medycznej.

Kilka państw członkowskich UE dostrzegło już wagę problemu. W niektórych, np. w Hiszpanii i Portugalii, wprowadzono trzydniowy płatny urlop menstruacyjny dla cierpiących z powodu endometriozy kobiet. W trakcie debaty pojawiły się postulaty, by radykalnie zwiększyć finansowanie badań nad endometriozą, zarówno ze środków unijnych, jak i krajowych.

– Należy ułatwiać proceduralnie szanse na to, żeby szukać rozwiązań, procedur medycznych, które będą walczyły z wieloma chorobami, również z endometriozą. Natomiast proszę pamiętać, że tutaj Unia Europejska ma ograniczone możliwości. To najczęściej ma charakter badań komercyjnych, więc my możemy tutaj poprzez regulacyjną działalność ograniczać uciążliwości związane z wprowadzaniem jakichś procedur na poziomie np. Europejskiej Agencji Medycznej, natomiast nie możemy raczej ich finansować, bo tutaj jest duża konkurencja i miałbym pewne obawy w tym zakresie. Poza tym dużego budżetu, który by zasadniczo na tę sprawę wpływał, po prostu w Unii Europejskiej nie ma, więc raczej sugerowałbym tu miękkie działania i zmniejszenie procedur i obciążeń administracyjnych – wskazuje europoseł z PiS.

Artykuł Endometrioza przez lata pozostawała lekceważonym problemem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W wykazie prac legislacyjnych pojawiła się nowa propozycja Ministerstwa Zdrowia, która przewiduje zakaz wprowadzania do obrotu papierosów elektronicznych jednorazowego użytku – zarówno tych z nikotyną, jak i bez niej, oraz zakaz stosowania aromatów w woreczkach nikotynowych. Projekt trafił do konsultacji społecznych. To już kolejna regulacja sektora tytoniowego w ostatnich miesiącach. Przedstawiciele biznesu podkreślają, że to chaos regulacyjny, który wpływa na brak poczucia pewności prawnej i decyzje inwestycyjne

Do konsultacji społecznych trafił projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. To już kolejna propozycja zmian w tym akcie prawnym. Tego samego dnia Senat przyjął wcześniejszą ustawę dotyczącą zakazu sprzedaży e-papierosów nieletnim. 17 kwietnia z kolei weszły w życie przepisy, które zakazują sprzedaży podgrzewanych wyrobów tytoniowych o charakterystycznych aromatach, takich jak mentol czy owoce. W ostatnich miesiącach pojawiła się też m.in. nowelizacja ustawy akcyzowej, która ma na celu objęcie podatkiem nowych kategorii wyrobów, w tym jedno- i wielorazowych e-papierosów.

– W regulacjach nikotynowych, nad którymi toczą się i w ostatnich miesiącach toczyły się prace, absolutnie uderzający jest gigantyczny chaos. Z jednej strony dochodzą głosy o całkowitych zakazach niektórych kategorii produktów, z drugiej strony mamy głosy o dodatkowym opodatkowaniu niektórych kategorii produktów. Z trzeciej strony pojawiają się pomysły dotyczące eliminacji substancji aromatycznych, dodatków zapachowych do określonych kategorii produktów, np. saszetek tytoniowych, w przypadku których te dodatki aromatyczne stanowią w zasadzie esencjonalną cechę produktu – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Jakub Bińkowski, dyrektor Departamentu Prawa i Legislacji i członek zarządu Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.

Ministerstwo Zdrowia w ocenie skutków regulacji najnowszej propozycji powołuje się na informacje Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego, zgodnie z którymi od chwili pojawienia się na rynku e-papierosy jednorazowego użytku cieszą się największą popularnością wśród młodych osób, najczęściej w przedziale wiekowym 18–24 lata oraz młodszych. Znacząca liczba użytkowników zadeklarowała pierwsze ich użycie w wieku poniżej 18 lat, stąd działania zmierzające do możliwie szybkiego i efektywnego ograniczenia dostępu do tych produktów.

– Potencjalna eliminacja dodatków smakowych i aromatycznych do saszetek nikotynowych spowoduje najprawdopodobniej radykalną obniżkę popytu na te kategorie produktów. Istnieje istotne ryzyko, że rzeczywiście ten segment rynku będzie się mierzył z bardzo poważnymi konsekwencjami. Mając to na uwadze i mając w pamięci zobowiązanie, żeby prowadzić rozsądną politykę, jeśli chodzi o wyroby akcyzowe, zwracamy się z apelem, żeby powtórnie się zastanowić i zrewidować niektóre założenia tego projektu – apeluje Jakub Bińkowski.

Z raportu „Wpływ podatku akcyzowego na rynek wyrobów tytoniowych w Polsce”, opracowanego przez Instytut Finansów Publicznych na zlecenie Fundacji Wolności Gospodarczej, wynika, że wzrost kwotowej stawki akcyzy o 10 proc. prowadzi do wzrostu wydatków konsumentów na zakup papierosów o ok. 1 proc., przy jednoczesnym spadku liczby sprzedawanych papierosów o ok. 9 proc. Zaostrzenie przepisów dotyczących produktów tytoniowych, w tym zakaz stosowania aromatów, który doprowadzi do zniknięcia z rynku legalnych produktów, przy jednocześnie coraz wyższej akcyzie może napędzić wzrost szarej strefy.

– Polityka zakazów bardzo często prowadzi do szarej strefy. Jeśli zakażemy bezwzględnie wszystkich alternatywnych produktów jak e-papierosy czy saszetki nikotynowe, to najprawdopodobniej powrócimy do tradycyjnych wyrobów tytoniowych, ponieważ zwykłe papierosy będą nadal łatwo dostępne dla kieszeni przeciętnego Polaka. Nie wierzę, że osoby, które dotychczas stosowały alternatywne produkty, przestaną stosować nikotynę – podkreśla Anna Dela, prezeska Instytutu Człowieka Świadomego.

– W sektorze tytoniowym mamy dosyć dobry przegląd tego, jak historycznie szara strefa się kształtowała. Widzieliśmy, że kiedy w przeszłości na przestrzeni 15 lat miały miejsce skokowe podwyżki akcyzy, udział szarej strefy w rynku rósł wraz z nimi. Natomiast w momencie, w którym polityka akcyzowa zaczęła być nieco bardziej stonowana, trochę bardziej racjonalna, udział szarej strefy w rynku spadał. W tym wypadku możemy się spodziewać, że dokładnie to samo prawo znajduje zastosowanie – ocenia ekspert ZPP. – Jeśli sprawiamy, że legalne produkty stają się mniej atrakcyjne dla konsumentów, a możemy się spodziewać, że na rynku szarym, nierejestrowanym, nieregulowanym będą znajdowały się w obrocie te towary, które nie będą spełniały nowych norm, wtedy ryzyko wzrostu szarej strefy istnieje.

Ekspert ZPP wskazuje, że problemem są nie tylko coraz bardziej restrykcyjne przepisy, ale też chaos legislacyjny i wprowadzanie jedna po drugiej kolejnych nowelizacji bez konsultacji z branżą.

– Podstawowy problem, który często wynika z regulacji, to nawet nie jest problem związany z tym, co bezpośrednio się w nich znajduje, tylko problem związany z brakiem poczucia pewności prawnej, bezpieczeństwa i brakiem konsultacji społecznych. Firmy i interesariusze społeczeństwa obywatelskiego nie mają poczucia wpływu na regulacje, które są kształtowane przez prawodawcę. Wydaje się jasne, że wszystkie projekty regulacji, które dotyczą na przykład sektora tytoniowego, ale znajduje to też zastosowanie do każdego innego sektora gospodarki, powinny być konsultowane z uczestnikami tego sektora – podkreśla Jakub Bińkowski.

Zdaniem członka zarządu ZPP prawodawca powinien brać pod uwagę nie tylko głos branży, ale także uwzględniać szkodliwość wyrobów tytoniowych i zamiast zakazu wprowadzić kontrolowaną regulację produktów tytoniowych. Część ekspertów jest zdania, że najsurowsze regulacje powinny dotyczyć najbardziej szkodliwych produktów, głównie papierosów. Jeśli są one wycelowane w rynek produktów, które część ekspertów uważa za mniej groźne alternatywy, zainteresowanie konsumentów może się odwrócić i przekierować w stronę tych bardziej szkodliwych.

– Mamy w zasadzie dwa konkurujące ze sobą podejścia. Pierwsze jest dosyć idealistyczne i zakłada, że jeśli państwo będzie restrykcyjną polityką powodowało, że te produkty będą mniej dostępne cenowo i mniej atrakcyjne smakowo, zapachowo dla konsumentów, to wtedy nagle oni z tych używek przestaną korzystać w istotnym stopniu. To jest podejście zakładające, że regulacjami można w bardzo daleko posuniętym stopniu kształtować zachowania ludzi. Podejście drugie jest bardziej realistyczne i zakłada, że prawdopodobnie nie uda się odgórnie spowodować, że ludzie będą powstrzymywali się od wszelkich zachowań ryzykownych, w tym konsumpcji używek, a jeśli tak, to należy wysiłki państwa skoncentrować na tym, żeby redukować szkody wynikające z tych ryzykownych zachowań. To, jak sądzę, powinna być kluczowa dyrektywa, jeśli chodzi o politykę państwa, czyli raczej redukcja szkód i zastanawianie się nad tym, jak można powodować, żeby te zachowania ryzykowne były jednak mniej szkodliwe – ocenia ekspert ZPP.

Decyzje o zakazach dotyczących produktów nikotynowych podejmowały już inne kraje. Polityka ta nie przyniosła jednak oczekiwanych efektów.

– Dosyć mocno ograniczyła e-papierosy Australia, produkty alternatywne dostępne były w aptekach. W efekcie odnotowano tam wzrost osób palących tradycyjne wyroby tytoniowe. To samo teraz odnotowuje się w Belgii, która wprowadziła zakaz e-papierosów i tam też zaczyna być trend odwrotny do zamierzonego. Liczne publikacje pokazują, że jeśli Polska wprowadzi całkowity zakaz alternatywnych produktów tytoniowych lub wprowadzi obostrzenia powodujące, że te alternatywy de facto znikną z rynku, to będziemy odnotowywać wzrost stosujących tradycyjne wyroby tytoniowe – podkreśla prezeska Instytutu Człowieka Świadomego.

Artykuł E-papierosy i aromatyzowane saszetki nikotynowe mogą zniknąć z rynku pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przebywanie w zgiełku powyżej 85 decybeli, tj. takim, jaki panuje na ruchliwej ulicy, może prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu, problemów z układem krążenia czy z układem nerwowym – zaalarmowali eksperci z okazji Międzynarodowego Dnia Świadomości Zagrożenia Hałasem

Zdaniem ekspertów konieczne są zmiany obowiązujących norm hałasu w Polsce.

Jak przypomniał dr inż. Marcin Dębiński z Katedry Dróg i Mostów Politechniki Lubelskiej, ruchliwa ulica to dźwięki o natężeniu 80–90 decybeli. Na ten hałas składają się m.in. dźwięki generowane przez samochody, autobusy, tramwaje.

Tymczasem, według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka mają dokuczliwe dźwięki powyżej 55 dB. Pojawia się wówczas zmęczenie, rozdrażnienie, bóle głowy, brzucha czy mięśni. Dr Dębiński wskazał, że narażenie na dźwięki powyżej 85 dB może prowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu, problemów z układem krążenia i układem nerwowym.

W Polsce od 2012 r. obowiązują złagodzone normy dopuszczalnego poziomu hałasu komunikacyjnego – w dużych miastach wynoszą one do 70 decybeli (dB) w dzień i do 65 dB w nocy.

Koalicja Polski Alarm Hałasowy ocenia, że nie chronią one odpowiednio mieszkańców, szczególnie w aglomeracjach. Dlatego zrzeszone w koalicji organizacje wystosowały list do premiera Donalda Tuska z apelem o przywrócenie surowszych norm dotyczących dopuszczalnego hałasu komunikacyjnego (tych sprzed 2012 r.) oraz podjęcie zdecydowanych działań w walce ze smogiem akustycznym.

Zdaniem dr. Dębińskiego wykorzystywane dziś metody prognozowania hałasu, choć coraz dokładniejsze, wciąż mają swoje ograniczenia. – Na odcinkach dróg najlepiej poznaliśmy zależności między hałasem a natężeniem ruchu, liczbą pojazdów ciężkich, typu autobusy, samochody z przyczepami, maszyny budowlane i prędkością pojazdów. Dzięki temu możemy precyzyjnie określić natężenie hałasu i projektować odpowiednie zabezpieczenia akustyczne – powiedział specjalista. Problem jednak w tym, że metody te nie uwzględniają zmian i warunków ruchu takich, jak np. korki czy nagłe przyspieszenia. – To może prowadzić do błędów przy planowaniu ochrony przed hałasem – podkreślił.

Paweł Pomian ze Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA, jednego z sygnatariuszy listu do premiera Donalda Tuska, powiedział, że jeżeli chcemy realnie zmniejszyć hałas w naszych miastach, musimy postawić na transport publiczny.

– Tylko szybka, wygodna i niezawodna komunikacja — zarówno miejska, jak i międzymiastowa — może przekonać ludzi, by zostawili samochód w garażu. Równie ważne są przystępne ceny biletów i dobre skomunikowanie nawet mniejszych miejscowości – ocenił. Jego zdaniem potrzebujemy też więcej cichych, elektrycznych pojazdów — zasilanych czystą, odnawialną energią. – Tylko wtedy transport będzie nie tylko wygodniejszy, ale i zdrowszy dla nas wszystkich – zaznaczył Pomian.

Powołując się na wyniki swoich badań dr Dębiński zwrócił uwagę, że skuteczne zarządzanie ruchem może znacząco obniżyć poziom hałasu. Chodzi o nowoczesne systemy transportowe, które regulują prędkość i płynność jazdy, co daje efekty w postaci zmniejszenia hałasu. Przykładem wdrożenia takiego rozwiązania jest Aleja Solidarności w Lublinie.

Specjalista dodał, że czasem wystarczy wymiana nawierzchni, by w mieście zrobiło się ciszej. – Są takie rodzaje asfaltu, które lepiej tłumią dźwięki. Przykładem są mieszanki BBTM. Zastosowano je m.in. na Alejach Racławickich (w Lublinie), właśnie po to, by było ciszej – powiedział dr Dębiński.

Piotr Podemski z Wybieram Ciszę, kolejnego sygnatariusza listu do premiera, zwrócił uwagę, że dobrym pomysłem, który może pogodzić potrzeby ludzi wrażliwych na głośne dźwięki z osobami, którym to nie przeszkadza, jest projekt tak zwanych stref ciszy.

– W miejscach publicznych część przestrzeni byłaby wydzielona, odpowiednio oznaczona i obowiązywałyby w niej zasady powściągliwości dźwiękowej – a więc głośne rozmowy, puszczanie muzyki, trzaskanie drzwiami czy niewyłączanie dźwięków w urządzeniach elektronicznych byłyby zabronione – wyjaśnił.

Dotyczyłoby to przede wszystkim przestrzeni zamkniętej, a więc pensjonatów, restauracji, ośrodków zdrowia, poczekalni w urzędach, komunikacji publicznej. – Może udałoby się takie rewiry także wydzielić w przypadku parków, plaż itd. Wydaje się, iż jest to prosta i niewymagająca prawie żadnych nakładów finansowych koncepcja. Jedynie wymaga trochę samodyscypliny i dobrej woli – podsumował Podemski.

Z informacji przekazanej PAP przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że resort planuje przeprowadzić analizę zagregowanych danych ze strategicznych map hałasu i programów ochrony środowiska przed hałasem. Jej wyniki mają być przekazane do Ministerstwa Zdrowia, by wypracować wspólne stanowisko – poinformowało MKiŚ. (PAP)

Joanna Morga

jjj/ zan/

Artykuł Konieczna zmiana norm hałasu w Polsce. Eksperci piszą list do Donalda Tuska pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Portal onkologia.gov.pl to pierwsze w Polsce, ogólnodostępne źródło wiedzy, które w jednym miejscu gromadzi najważniejsze informacje na temat leczenia onkologicznego. To narzędzie wsparcia dla pacjentów i ich bliskich. O uruchomieniu serwisu poinformowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk podczas konferencji prasowej w Narodowym Instytucie Onkologii

Portal łączy fachową wiedzę z praktycznymi poradami, które są podane w jasny, zrozumiały sposób. Znajdziesz tu usystematyzowane treści – od profilaktyki i diagnostyki, przez metody leczenia, aż po powrót do codziennego życia. To narzędzie, które pozwala spokojnie zgłębić najważniejsze zagadnienia – bez konieczności przeszukiwania wielu źródeł.

– To miejsce, w którym wiedza i doświadczenie ekspertów z Narodowego Instytutu Onkologii będą służyły pacjentom onkologicznym, szukającym wsparcia i wiarygodnych informacji. To portal przygotowany nie tylko dla pacjentów, ale i wspólnie z nimi. Dlatego treści są nie tylko merytoryczne, ale też przyjazne i potrzebne – powiedziała wiceminister Katarzyna Kacperczyk (na zdjęciu trzecia od lewej).

Portal powstał z myślą o różnych osobach, ich potrzebach — od tych, które dopiero myślą o badaniach, po tych, którzy szukają wsparcia po zakończonej terapii.

• Osoby zdrowe dowiedzą się, kiedy i gdzie wykonać badania, oraz jak zmniejszyć ryzyko zachorowania.
• Osoby z podejrzeniem nowotworu otrzymają jasne wskazówki, gdzie się zgłosić, jak przebiegają badania i co oznacza karta DiLO.
• Pacjenci po diagnozie znajdą proste wyjaśnienia metod leczenia, możliwych skutków ubocznych, wsparcia psychologicznego oraz przysługującym im praw.
• Osoby po zakończeniu leczenia poznają zasady zdrowego stylu życia, rehabilitacji, radzenia sobie z obawą przed nawrotem i powrotu do pracy.
• Rodzina i bliscy otrzymają praktyczne porady, jak wspierać chorego.
• Specjaliści i organizacje zyskają dostęp do materiałów edukacyjnych, obowiązujących standardów leczenia i narzędzi wspierających pracę z pacjentem.

Na portalu można znaleźć:

• przewodniki krok po kroku: jasne instrukcje – od diagnostyki, przez przygotowanie do leczenia, aż po opiekę po terapii. Bez medycznego żargonu,
• kompendium nowotworów: zrozumiałe opisy rodzajów raka: objawy, badania, leczenie, pytania do lekarza i życie po terapii,
• wsparcie emocjonalne: poradniki, które pomagają rozmawiać z bliskimi, radzić sobie ze stresem i zachować równowagę,
• porady o diecie, aktywności, pracy, relacjach i powrocie do codzienności po leczeniu,
• materiały do pobrania: infografiki, broszury, podcasty i poradniki PDF – gotowe do druku i udostępniania.

Wszystkie treści przygotował Narodowy Instytut Onkologii we współpracy z ekspertami i organizacjami pacjenckimi – dzięki czemu masz pewność, że trafiasz na rzetelne i aktualne dane.

Przyszłość

Portal powstał, aby edukować pacjentów i ich bliskich oraz pomagać im w podejmowaniu świadomych decyzji o zdrowiu. Będziemy go rozwijać zgodnie z potrzebami użytkowników i najnowszymi osiągnięciami medycznymi. Będą się tam pojawiać nowe materiały edukacyjne, narzędzia interaktywne i aktualne informacje o badaniach i terapiach onkologicznych.

Narodowa Strategia Onkologiczna

Onkologia.gov.pl to ważny element realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej – zwiększa dostęp pacjentów do wiarygodnych informacji o profilaktyce i leczeniu nowotworów.

Artykuł Ruszył Narodowy Portal Onkologiczny pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Hemofilia to choroba nieprzewidywalna, ale bardzo dobrze poddająca się leczeniu. Podstawą bezpieczeństwa chorych jest dostęp do leków w całej Polsce, w ilościach adekwatnych do leczenia krwawień. – Narodowy Program Leczenia Chorych na Hemofilię gwarantuje taki dostęp 24 godziny na dobę. Wyzwaniem jest rozwój ośrodków leczenia, zapewniających kompleksową opiekę – podkreślali eksperci i pacjenci podczas konferencji prasowej zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Chorych na Hemofilię.

Światowy Dzień Chorych na Hemofilię (17 kwietnia) przypomina o potrzebach osób żyjących z tą rzadką chorobą i okazja do refleksji nad drogą, jaką przeszli chorzy, lekarze i system opieki zdrowotnej, by mówić o niej nie jak o wyroku, ale jak o wyzwaniu, z którym można żyć. W Polsce w ostatnich latach dokonał się ogromny postęp w leczeniu. Nadal są jednak wyzwania, z którymi na co dzień mierzą się chorzy na hemofilię.

– Dla nas najważniejsze jest bezpieczeństwo, zapewnienie dostępu do leczenia w każdym miejscu w kraju, zarówno w sytuacjach planowych, jak nagłych. Narodowy Program Leczenia Chorych na Hemofilię zapewnia bardzo dobry dostęp do leków. W sytuacji nagłej czynniki krzepnięcia są dostarczane bezpłatnie do każdego miejsca, gdzie to jest konieczne, do każdego szpitala, w którym znajdzie się chory na hemofilię z powodu nagłego wypadku czy zabiegu planowego. To podstawa naszego bezpieczeństwa – zaznaczał Bogdan Gajewski, prezes Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Hemofilię.

Hemofilia nie musi skracać życia. Pacjenci walczą o jego dobrą jakość

W Polsce na hemofilię i pokrewne skazy krwotoczne choruje ok. 6 tys. osób. – To choroba genetyczna, czyli najczęściej ją dziedziczymy, ale w ok. 30 proc. przypadków do mutacji genetycznych dochodzi de novo, czyli hemofilia pojawia się w rodzinie, w której wcześniej ona nie występowała. Największym problemem są wylewy (krwawienia), najczęściej do mięśni i stawów. Wylewy mogą pojawić się nie tylko po urazie, ale także bez wyraźnej przyczyny: np. pacjent idzie spać i rano wstaje z wylewem. Powtarzające się krwawienia prowadzą do niszczenia stawów i postępującej niepełnosprawności. Niektóre krwawienia mogą być bardzo niebezpieczne, wręcz groźne dla życia, np. do centralnego układu nerwowego, przewodu pokarmowego, dlatego trzeba działać szybko – mówił prof. Paweł Łaguna, kierownik Kliniki Onkologii, Hematologii Dziecięcej, Transplantologii Klinicznej i Pediatrii UCK WUM, konsultant w dziedzinie onkologii i hematologii dziecięcej dla województwa mazowieckiego.

Coraz lepsze leczenie powoduje, że dziś długość życia chorego na hemofilię nie musi różnić się od długości życia osoby zdrowej. – Podstawową formą leczenia jest leczenie profilaktyczne, chroniące przed krwawieniami. Dzięki temu dzieci chore na hemofilię, które od początku otrzymują leczenie profilaktyczne, mogą normalnie żyć i normalnie funkcjonować. Nowa definicja profilaktyki World Federation of Hemophilia (WFH) mówi, że mamy tak leczyć dzieci, żeby jakość ich życia była porównywalna z jakością życia osób zdrowych. To znaczy: jeśli chłopiec chce grać w piłkę, to nie mamy mu tego zabraniać, tylko tak ustawić dawkowanie leczenia profilaktycznego, żeby mógł grać w piłkę. Indywidualizujemy leczenie profilaktyczne; mam pacjentów, którzy startują w zawodach pływackich i właśnie przygotowują się do olimpiady – zaznaczał prof. Łaguna.

W trudniejszej sytuacji są dorośli chorzy na hemofilię, którzy mają poważne problem stawowe, często niepełnosprawność, będącą efektem niedostatecznego leczenia trwającego wiele lat. W ich przypadku podstawową potrzebą jest dziś nie tylko dobry dostęp do leków, ale też kompleksowa opieka w ośrodkach leczenia. – Dziś ilość czynnika jest adekwatna do moich potrzeb. W dzieciństwie tak nie było, dlatego mam problemy ze stawami, niedawno konieczne było wykonanie synowektomii kolana. Na pewno uprościłyby mi życie dostawy domowe leków, ale i tak obecnie leczenie oceniam bardzo dobrze. Mogę pracować, prowadzić działalność gospodarczą, mam rodzinę – opowiadał Radosław Kamycki, pacjent chorujący na hemofilię.

Program, który zmienił standardy leczenia hemofilii w Polsce

Leczenie hemofilii w Polsce jest obecnie oparte na funkcjonowaniu dwóch programów. Pierwszy to „Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B”, w ramach którego dzieci do 18. roku życia otrzymują leczenie profilaktyczne. Drugi to Narodowy Program Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne, który rozpoczął się 20 lat temu (obecnie trwa jego czwarta edycja). Przed jego powstaniem dostęp do leków (czynników krzepnięcia) w Polsce był na poziomie, który Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiowała jako minimum niezbędne dla ratowania życia. Dziś sytuacja jest diametralnie inna: – Jesteśmy w czołówce państw europejskich pod względem zużycia czynnika VIII w hemofilii A i czynnika IX w przypadku hemofilii B – mówił prof. Łaguna.

Polski system leczenia chorych na hemofilię i pokrewne skazy krwotoczne i centralna dystrybucja leków są bardzo dobrze zorganizowane i chwalone również za granicą. – Leki są dostępne w Regionalnych Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz w depozytach szpitalnych (jest ich prawie 70), rozmieszczonych w całej Polsce. Pacjenci mają stały dostęp do leków poprzez centralną dystrybucję współdziałających ze sobą regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Pozwala to na dokonywanie przesunięć w razie potrzeby do innych regionów Polski, co przekłada się również na racjonalną gospodarkę zakupionymi lekami oraz wykorzystanie ich w terminie ważności – opowiadał dr Sebastian Twaróg, dyrektor Narodowego Centrum Krwi (NCK).

NCK dokonuje zakupów leków – w ramach nieograniczonych postepowań przetargowych realizowanych za pośrednictwem Zakładu Zamówień Publicznych przy Ministrze Zdrowia. – W ubiegłym roku zorganizowaliśmy ponad 40 postępowań na zakup różnych leków: czynników krzepnięcia, desmopresyny, produktów leczniczych naśladujących czynnik VIII. Na bieżąco monitorujemy stany magazynowe leków i ich zużycie, a także centralnie zarządzamy zapasami – podkreślał dyrektor Twaróg.

Wielu dorosłych chorych to osoby z niepełnosprawnością, dlatego rozwijany jest system dostaw domowych leków. – Obecnie blisko 300 chorych na hemofilię otrzymuje dostawy do domu. Staramy się objąć dostawami domowymi coraz większą grupę pacjentów. System ochrony zdrowia zapewnia chorym na hemofilię i pokrewne skazy krwotoczne bezpieczeństwo – mówił dyrektor Twaróg.

Ośrodki leczenia hemofilii: potrzebny rozwój i kompleksowa opieka

W Polsce obecnie funkcjonuje 27 ośrodków leczenia hemofilii dla dorosłych chorych i 15 ośrodków dla dzieci. – Rolą ośrodka jest kompleksowa opieka nad pacjentami. Pamiętajmy, że hemofilia to choroba rzadka; są lekarze, którzy nigdy nie zetkną się z takim pacjentem. Dlatego pacjent musi wiedzieć, gdzie może uzyskać pomoc – zaznaczał prof. Paweł Łaguna.

W ośrodku pacjent powinien – w razie potrzeby – uzyskać pomoc nie tylko hematologa, ale też innych specjalistów, m.in. ortopedy, fizjoterapeuty, stomatologa, psychologa, genetyka. Jest to ważne zarówno w ośrodkach zajmujących się leczeniem dzieci, jak dorosłych.

– Chorzy na hemofilię dziś żyją coraz dłużej, co oznacza, że mają też inne choroby cywilizacyjne, jak nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, choroby serca, choroby zapalne jelit. W naszym ośrodku mieliśmy chorego na hemofilię, który zachorował na szpiczaka plazmocytowego. Dobra opieka nad wrodzoną skazą umożliwiła u niego przeszczepienie szpiku. Wielospecjalistyczna opieka jest podstawą – mówiła prof. Maria Podolak-Dawidziak z Kliniki Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku UM we Wrocławiu, przewodnicząca Grupy do spraw Hemostazy Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów.

Z ośrodkiem leczenia hemofilii powinien być 24-godzinny kontakt telefoniczny: gdy zdarzy się sytuacja nagła (np. wypadek), ratownik medyczny czy lekarz SOR będzie mógł skontaktować się z lekarzem dyżurnym i skonsultować sposób postępowania. – W naszym ośrodku taki kontakt z kliniką, z lekarzem dyżurnym jest zapewniony przez 24 godziny na dobę. Niestety, czasem jeśli pacjent z urazem trafi do innego szpitala, to mogą być problemy z właściwym postępowaniem, mimo że każdy chory na hemofilię ma przy sobie kartę chorego, w której jest napisane: „Najpierw podaj czynnik, potem diagnozuj”. Staramy się tę wiedzę szerzyć – zaznaczał dr hab. Andrzej Mital z Kliniki Hematologii i Transfuzjologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.

Mimo że sytuacja poprawia się, to wciąż w wielu ośrodkach jest problem z dostępem do rehabilitacji, która powinna być częścią leczenia hemofilii. Pod opieką fizjoterapeuty powinien być każdy chory na hemofilię. – Dzięki nowoczesnemu leczeniu stan narządu ruchu w przypadku dzieci nie różni się od stanu narządu ruchu rówieśników; ci pacjenci wymagają doradztwa sportowego, ewentualnie nadzoru i corocznej oceny stanu sprawności. Natomiast w zasadzie 100 procent dorosłych pacjentów, którzy nie mieli możliwości skorzystania z nowoczesnego leczenia, rozwinęło artropatię hemofilową. Wymagają w zasadzie stałego leczenia rehabilitacyjnego, jak również fizjoterapii w przygotowaniu do zabiegów ortopedycznych oraz po zabiegach ortopedycznych. Coraz więcej fizjoterapeutów szkoli się w tym zakresie, jednak w wielu ośrodkach takiego dobrego dostępu do fizjoterapii wciąż brakuje – mówił dr n. med. Janusz Zawilski z Centrum Medycznego INTERLAB w Poznaniu.

Dostęp do leków: podstawa bezpieczeństwa pacjentów

Zarówno program profilaktyczny dla dzieci, jak Narodowy Program Leczenia Chorych na Hemofilię są obecnie finansowane z budżetu NFZ. – Budżet jest pewny, przewidywalny i stabilny. Program profilaktyczny jest świetnie zorganizowany, są dostawy domowe dla wszystkich dzieci, jest indywidualizacja leczenia, większość dzieci otrzymuje czynniki rekombinowane. Również w przypadku Narodowego Programu finansowanie jest stabilne, nie przewidujemy problemów. Możemy pacjentów zapewnić, że sytuacja będzie dla nich jak najbardziej korzystna – zaznaczała Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami Narodowego Funduszu Zdrowia.

Rośnie portfolio leków stosowanych w hemofilii: dziś są to czynniki krzepnięcia (osoczopochodne, rekombinowane, o przedłużonym działaniu), przeciwciała (podawane podskórnie), pojawiają się też pierwsze terapie genowe. – Dostęp do leków i ich dystrybucję oceniamy bardzo pozytywnie. Jeśli chodzi o nowe leki, to monitorujemy ich skuteczność; jesteśmy bardzo zainteresowani wprowadzaniem nowych leków, chcemy jednak, by odbywało się to w ramach Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne, gdyż gwarantuje on dostęp do leczenia w całej Polsce. Nie chcemy wyodrębnionych programów lekowych, gdyż programy lekowe są realizowane przez określone szpitale i nie zagwarantują bezpieczeństwa leczenia pacjentowi w całej Polsce – zaznaczał Bogdan Gajewski.

– W ramach Narodowego Programu już dziś możemy włączać pacjentów do leczenia innymi preparatami niż czynniki krzepnięcia, Rada Programu może podjąć taką decyzję, jeśli pacjent tego wymaga. Wielokrotnie jednak zdarzało się, że lekarz wysyłał zapotrzebowanie dla pacjenta na dany lek, my stwierdzaliśmy, że są inne możliwości postępowania, nawiązywaliśmy kontakt z lekarzem i faktycznie często on się zgadzał, że jest możliwy zaproponowany przez nas sposób postępowania – podkreślał prof. Łaguna.

Również zdaniem Ministerstwa Zdrowia dostęp do leków jest dziś bardzo dobrze zorganizowany i na wysokim poziomie. – Niewielu jest pacjentów z inną jednostką chorobową, która ma tak dobrze zorganizowane leczenie, zarówno jeśli chodzi o dostęp do terapii, jak logistykę i cały system. Pacjenci z hemofilią mają bardzo dobrze zorganizowany system i możliwości leczenia – oceniał Mateusz Oczkowski, zastępca dyrektora departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia.

Zwrócił również uwagę na to, że był sens funkcjonowania dwóch programów (profilaktycznego i Narodowego Programu), gdy tym pierwszym zarządzał NFZ, a drugim Ministerstwo Zdrowia. – Nie wiem, czy dziś jest sens utrzymywania osobno programu profilaktycznego dla dzieci i Narodowego Programu Leczenia Hemofilii. Lepiej byłoby gdyby program profilaktyczny dołączyć do programu narodowego. Generalnie uważam, że brakuje nam możliwości negocjacji cenowych przy zakupach centralnych. Gdyby takie możliwości się pojawiły, moglibyśmy jeszcze bardziej obniżyć ceny leków. Generalnie powinniśmy dążyć do tego, by pacjenci mogli stosować leki podawane rzadko, pod warunkiem że one faktycznie dają duże zabezpieczenie przed krwawieniami. Na to musimy zawsze zwracać uwagę – podkreślił dyrektor Oczkowski.

Artykuł Hemofilia. Podstawa to bezpieczeństwo, dobry dostęp do leków i rozwój ośrodków leczenia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rada Ministrów zajęła się projektami trzech ustaw, w tym tej dotyczącej reformy szpitalnictwa. Przyjęte zostały tylko dwie pozostałe. To już trzecie podejście do uzgodnienia wspólnego tekstu projektu, choć projekt jest rządowy. Tymczasem sejmowa Komisja Zdrowia chciałaby się zająć projektem pod kątem opinii ekspertów i uwag zgłoszonych w trakcie konsultacji społecznych. Celem ustawy jest poprawa jakości opieki nad pacjentem, oddłużenie szpitali i usprawnienie zarządzania placówkami medycznymi.

– Kondycja systemu opieki zdrowotnej w Polsce nie jest zadowalająca i wystarczająca. Społeczeństwo narzeka – i słusznie – na długie kolejki do lekarzy i na to, że nie jest obsługiwane w odpowiednim czasie. Między innymi temu ma służyć pierwszy krok, jeżeli chodzi o całą reformę systemu opieki zdrowotnej, czyli wprowadzenie reformy szpitali – mówi agencji informacyjnej Newseria Wioleta Tomczak, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Zdrowia. – Wiemy, że część szpitali, zwłaszcza szpitali powiatowych, jest bardzo mocno zadłużona, że kontrakty są niewystarczające, że NFZ ma pewne limity, jeżeli chodzi o kwestie wypłaty świadczeń za nadwykonania. Oczywiście są pewne procedury medyczne, które tym limitom nie podlegają, ale to wszystko nadal nie jest w takiej kondycji, jak byśmy oczekiwali.

Przygotowany w Ministerstwie Zdrowia projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw trafił 8 kwietnia pod obrady Rady Ministrów. Jednak w komunikacie po posiedzeniu rządu informacji o przyjęciu ustawy o reformie szpitalnictwa ani żadnej wzmianki na jej temat brak. Jak nieoficjalnie dowiedział się „Rynek Zdrowia”, projekt ponownie skierowano na Stały Komitet Rady Ministrów, a przyczyną miała być sporna „wrzutka” do ustawy o pozwoleniach na pracę dla zagranicznych lekarzy.

– Jako sejmowa Komisja Zdrowia oczekujemy od już dłuższego czasu możliwości prac nad rządowym projektem dotyczącym reformy szpitali. Chcielibyśmy bardzo mocno się zagłębić w opinie ekspertów i opinie publiczne, które były na etapie konsultacji publicznych podczas procedowania tej ustawy w rządzie. Będziemy również mieli do dyspozycji opinie sejmowe, jeżeli chodzi właśnie o Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Na posiedzeniach komisji na pewno damy się wypowiedzieć ekspertom – deklaruje Wioleta Tomczak. – Nie chcielibyśmy wypuszczać z Sejmu, a następnie z Senatu takiej ustawy, która po chwili będzie musiała być poprawiana, więc być może chwila dłuższej refleksji nad tą ustawą sprawi, że to będzie bardzo dobry akt prawny, który pomoże polskim pacjentom.

Ustawa ma umożliwić dobrowolną konsolidację szpitali, wprowadzenie planów naprawczych dla zadłużonych placówek oraz leczenie planowe i jednodniowe. Z wypowiedzi ministry zdrowia Izabeli Leszczyny wynika, że jej zdaniem obecny system prowadzi do rywalizacji między szpitalami, konkurującymi o lekarzy, pacjentów i kontrakty z NFZ. Tymczasem lepszym rozwiązaniem zdaniem szefowej resortu byłoby stworzenie jednego, silnego oddziału, dobrze wyposażonego, z odpowiednią kadrą i nowoczesnym sprzętem. Wówczas lekarze mieliby bardziej komfortowe warunki pracy, a pacjenci lepszą opiekę.

– Obserwowane jest nieefektywne wykorzystanie zasobów kadrowych i sprzętowo-infrastrukturalnych, jak również nieuzasadnione faktycznymi potrzebami utrzymywanie przez część podmiotów szpitalnych podwyższonej gotowości w ramach umów w trybie pełnej hospitalizacji, które generuje nadmiarowe koszty działalności podmiotów szpitalnych. Analiza świadczeń sprawozdanych w ramach profilu chirurgia ogólna na oddziałach całodobowych wykazała, że ponad 60 proc. hospitalizacji możliwych było do rozliczenia jako świadczenia w ramach chirurgii jednego dnia (to znaczy bez konieczności zapewnienia całodobowego dostępu do bloku operacyjnego, w ramach ustalonego harmonogramu). Obserwowane jest również dublowanie oferowanych świadczeń i utrzymywanie w części podmiotów szpitalnych wykwalifikowanego personelu medycznego w ramach podwyższonej gotowości – wyjaśniono w uzasadnieniu projektu.

Autorzy ustawy podkreślają, że proponowane zmiany powinny się przyczynić do koncentracji świadczeń szpitalnych zabiegowych w ośrodkach dysponujących większym doświadczeniem i potencjałem kadrowym, a jednocześnie do lepszego wykorzystania ograniczonych zasobów, w tym poprzez zmniejszenie liczby szpitali utrzymujących stałą gotowość do udzielania świadczeń w trybie ostrym.

– Od bardzo dawna stawia się – i bardzo słusznie – na to, żeby nie tylko wykonywać procedury medyczne, ale żeby ich wykonywanie w konsekwencji doprowadzało do tego, że pacjent nie musi wracać do systemu opieki zdrowotnej, przez to stwarza pole do tego, żeby z tego systemu mogły skorzystać inne potrzebujące osoby, inni pacjenci – wskazuje wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Zdrowia. – Stąd jak najbardziej procedowana reforma szpitali ma służyć temu, żeby, po pierwsze, postawić na jakość, po drugie, oddłużyć szpitale, po trzecie, wprowadzić lepszy system zarządzania, a nie administrowania szpitalami. Tego oczekuję od tego aktu prawnego i mam nadzieję, że właśnie te zapisy uda nam się wypracować.

Przyjęcie ustawy jest jednym z kamieni milowych, od których uzależniona jest wypłata środków z Krajowego Planu Odbudowy. Chodzi o 17 mld zł na inwestycje w systemie ochronie zdrowia, z czego 10 mld miałoby być przeznaczonych na szpitalnictwo.

Artykuł Sejmowa Komisja Zdrowia ciągle czeka na projekt ustawy o reformie szpitali pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Prof. dr hab. n. med. Urszula Demkow, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia koordynująca pracę Departamentu Lecznictwa w zakresie chorób rzadkich, w rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską

Jestem ciekawa pani odczuć, jeśli chodzi o realizację przyjętego w sierpniu 2024 r. Narodowego Planu dla Chorób Rzadkich. Czy jest pani z niego zadowolona?

Jestem zadowolona, choć o zdanie trzeba by zapytać pacjentów, bo to dla nich jest ten plan. Myślę jednak, że dużo udało nam się zrobić.

Głosy pacjenckie do pani docierają?

Tak, stale współpracujemy z organizacjami pacjenckimi, z pacjentami oraz rodzicami pacjentów, bo choroby rzadkie bardzo często dotykają właśnie dzieci. Dla nich wszystkich bardzo ważne jest to, że 1 marca wchodzi w życie nowa wycena świadczeń gwarantowanych. W koszyku znajdą się liczne badania diagnostyczne, co jest niezwykle istotne, bo badania genetyczne na choroby rzadkie są specjalistyczne i często trudne do wykonania.

Oraz kosztowne.

Też. Z związku z tym chyba główną radością dla pacjentów będzie to, że skróci się „odyseja diagnostyczna”. Poza tym kiedy refundowane będą najdroższe badania genetyczne, nie trzeba będzie już prowadzić zbiórek – pacjenci nie będą musieli płacić za nie z własnej kieszeni. Poprawi się przy tym wycena procedur szpitalnych, dzięki czemu ośrodki chorób rzadkich będą mogły sprawniej diagnozować pacjentów i nie dokładać na te działania z własnej kieszeni. Myślę, że kolejnym krokiem będzie poszerzenie wykazu badań skriningowych dla noworodków, żeby choroby rzadkie wykrywać jak najwcześniej.

Plan dla Chorób Rzadkich, o którym rozmawiamy, dotyczy lat 2024–2025. Wszyscy pytają: co potem?

Pewne założenia tego planu, gdy już zostaną wdrożone, będą obowiązywać na stałe – m.in. rejestr chorób rzadkich, karta pacjenta z chorobą rzadką, ośrodki eksperckie czy właśnie nowa wycena świadczeń. Jeśli jakichś założeń planu nie udałoby nam się wdrożyć do końca 2025 roku, to będziemy starali się ten czas przedłużyć. Pytanie, czy dołożyć do planu jakieś nowe, równie ważne elementy, bo na pewno są rzeczy, których w nim brakuje. Myślę, że wszystko okaże się w drugiej połowie roku.

A może rozwiązaniem byłaby ustawa o chorobach rzadkich? Eksperci mówią o tym od dawna.

Właśnie przygotowujemy dwie ustawy. W pierwszej zapisane będzie uruchomienie nowych ośrodków eksperckich chorób rzadkich. W drugiej znajdzie się zapis o testach genetycznych i ochronie genomu człowieka. W Polsce takiej ustawy dotąd nie było, przez co laboratoria genetyczne nie są w żaden sposób kontrolowane, podobnie jak nie jest kontrolowana jakość wyników. Oznacza to, że w naszym kraju w żaden sposób nie jest chronione nasze DNA; próbki wyjeżdżają za granicę, a przecież informacja genetyczna powinna być bardziej chroniona niż nasze imię i nazwisko! Imię i nazwisko możemy zmienić, wiele rzeczy możemy zmienić, ale nie możemy zmienić swojego DNA. Brak tej ochrony zagraża bezpieczeństwu państwa; jako Polacy mamy wspólne elementy w genomie, więc gdyby ktoś chciał np. zaatakować nas bronią biologiczną, jest to nasz słaby punkt. Na podstawie kodu DNA złapano Osamę bin Ladena. Swojego DNA rygorystycznie strzeże Władimir Putin. Bardzo potrzebujemy więc w Polsce takiej ustawy, szczególnie w kontekście chorób rzadkich.

Od kiedy mogłyby te ustawy obowiązywać?

Myślę, że wydarzy się to szybko, bo bez tego zapisu ustawowego nie stworzymy nowych ośrodków eksperckich. Natomiast nad ustawą dotyczącą laboratoriów i testów genetycznych pracują już diagności, genetycy, lekarze oraz prawnicy.

Gdy rozmawiałam z prof. Katarzyną Życińską, zwróciła uwagę, że duży problem w Polsce stanowi przejście pacjenta z chorobą rzadką z opieki pediatrycznej do opieki dorosłej. Według pani profesor powinno się to odbywać sprawniej, natomiast teraz czasem jest tak, że pacjent sam szuka ośrodka dla dorosłych, czasem robią to rodzice młodego pacjenta, natomiast optymalna byłaby sytuacja, gdyby to ośrodek pediatryczny szukał takiego miejsca w ośrodku dorosłym.

Teraz też często ośrodki pediatryczne szukają miejsc dla swoich pacjentów w ośrodkach dla dorosłych. Problem w tym, że ośrodków dla pacjentów dorosłych rzeczywiście jest za mało – z różnych powodów. Przede wszystkim choroby rzadkie dawniej bardzo często kończyły się śmiercią dziecka, zanim ono dorosło. Kiedy pracowałam w placówce, która zajmuje się leczeniem mukowiscydozy, mieliśmy pacjentów, którzy marzyli o tym, żeby pójść na studia, podczas gdy my wiedzieliśmy, że tak się niestety nie stanie. Teraz mukowiscydoza jest leczona i ci pacjenci żyją długo.

Ideałem byłaby sytuacja, gdyby powstały siostrzane dorosłe ośrodki eksperckie dla ośrodków pediatrycznych. Wtedy pacjent automatycznie trafiałby z jednego ośrodka do drugiego. W bardzo dużych ośrodkach akademickich – np. w szpitalu, w którym pracowałam – tak się to właśnie odbywało; był oddział dziecięcy oraz oddział dla dorosłych. Są natomiast instytucje, w których nie ma oddziału dla dorosłych. To jest coś, co trzeba zmienić. Wszystko rozbija się o to, że ośrodków dla pacjentów dorosłych musi być w Polsce zdecydowanie więcej.

Jak fakt, że do 30 czerwca 2025 r. Polska sprawuje prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, może wpłynąć na sytuację pacjentów z chorobami rzadkimi?

W trakcie prezydencji staram się, byśmy jak najściślej skorelowali nasze działania ze strukturami europejskimi. Bo choroby rzadkie muszą być rozpatrywane co najmniej w skali Europy; są jednostki chorobowe, których w Polsce mamy tylko kilka przypadków, powinniśmy więc łączyć się z innymi europejskimi ośrodkami i dzielić doświadczeniami. Czasem zdarza się, że na całą Europę jest tylko jeden ośrodek zajmujący się daną chorobą. Musimy mieć pewność, że nasi pacjenci będą mogli w nim otrzymać pomoc. Nie jest bowiem możliwe, żebyśmy stworzyli ośrodki eksperckie dla wszystkich chorób rzadkich, których jest kilka tysięcy.

Są dwa europejskie programy, z których Polska nie wzięła dotąd ani złotówki i musi się to zmienić – JARDIN, który ma na celu wspólne działanie na rzecz integracji europejskich sieci referencyjnych (ERN), oraz ERDERA – Europejski Sojusz Badań nad Rzadkimi Chorobami, w ramach którego można zdobyć fundusze na badania w zakresie chorób rzadkich.

Chcielibyśmy połączyć ERDERĘ z naszą Agencją Badań Medycznych, żeby mogły powstać wspólne programy dla chorób rzadkich. Wreszcie chodzi o to, żeby stworzyć sieć ośrodków o zhierarchizowanej strukturze, tzn. żeby ośrodki wyższego rzędu pomagały ośrodkom niższego rzędu w prowadzeniu pacjentów.

W dniach 10–11 kwietnia na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym odbędzie się duża konferencja poświęcona chorobom rzadkim, na którą przyjadą znakomici eksperci i przedstawiciele instytucji zajmujących się chorobami rzadkimi w Europie. Będzie to okazja, abyśmy pokazali, co udało nam się już zrobić. Przez ostatni rok dogoniliśmy Europę; w diagnozowaniu i leczeniu chorób rzadkich mamy osiągnięcia, którymi możemy się pochwalić albo wręcz jesteśmy liderami w Europie – chodzi np. o leczenie SMA czy skrining noworodków.

Cieszę się, że nasz głos będzie słyszany. Prezydencja to także okazja do rozszerzenia struktur Europejskiej Przestrzeni Danych Cyfrowych dotyczących zdrowia, która właśnie powstaje. My z naszym rejestrem chorób rzadkich w tę przestrzeń się wpisujemy; chodzi o to, żeby z naszych danych mogła korzystać cała Europa, co w chorobach rzadkich ma szczególne znaczenie. W skali poszczególnych krajów te dane są dość skąpe, natomiast gdy się połączymy, będziemy potęgą – dla dobra pacjentów.

Artykuł Choroby rzadkie muszą być rozpatrywane co najmniej w skali Europy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Opieka psychiatryczna oparta na opiece środowiskowej to najskuteczniejsza forma świadczenia pomocy pacjentom – uważają psychiatrzy. Właśnie w taki sposób świadczenia są realizowane przez centra zdrowia psychicznego działające na razie w ramach pilotażu. Eksperci nie są pewni co do tego, na jakich zasadach CZP będą pracowały od lipca, kiedy pilotaż dobiegnie końca.

Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że nie zmieni się sposób ich finansowania, a do sieci będą dołączane kolejne ośrodki. Do końca roku mają swoim zasięgiem objąć co najmniej 80 proc. populacji.

– Centra zdrowia psychicznego to forma opieki nad pacjentami w kryzysach psychicznych, opartej na idei pomocy środowiskowej i jest to najskuteczniejsza metoda leczenia zaburzeń psychicznych. Wychodzi nam to z badań, ale także osoby bezpośrednio zainteresowane tak uważają – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Joanna Krzyżanowska-Zbucka z Instytutu Psychiatrii i Neurologii, przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Kongresu Zdrowia Psychicznego.

Centra zdrowia psychicznego działają w Polsce w ramach pilotażu – najdłuższego w historii Polski, bo trwającego od 2018 roku. Pilotaż jednak ma zostać zakończony 1 lipca tego roku. Ministerstwo Zdrowia nie zdradza na razie konkretów co do zasad, na jakich ośrodki te miałyby funkcjonować po tej dacie. Od grudnia 2024 roku pracuje zespół ekspertów przy ministrze zdrowia.

– Obawiamy się, że propozycje, które w tej chwili są rozważane w Ministerstwie Zdrowia, mogą doprowadzić do tego, że zostaną zmienione zasady funkcjonowania tych centrów. Więc nawet jeżeli te ośrodki się będą nazywać centra zdrowia psychicznego, to nie będą te centra zdrowia psychicznego, które są pilotowane w pilotażu reformy podstawowej opieki psychiatrycznej. Jeżeli zmienimy zasady, to i dostępność się zmieni, i szybkość reakcji, koncentracja na zdrowieniu. Będą obowiązywały inne zasady, które będą się koncentrowały głównie na zysku czy zbieraniu odpowiedniej liczbie pacjentów. Bardzo się obawiamy, że zmiana tych podstawowych zasad, na których oparte są środowiskowe centra zdrowia psychicznego, spowoduje faktyczną likwidację tejże reformy – wskazuje Joanna Krzyżanowska-Zbucka.

Dużo wątpliwości budzi kwestia finansowania ośrodków – czy zostanie finansowanie oparte na liczebności populacji objętej opieką danego ośrodka, czy zostanie wprowadzony system fee for service, czyli za zrealizowane procedury. Do tych obaw odniosła się niedawno minister zdrowia w wywiadzie radiowym dla RMF FM, podkreślając, że trwają prace nad ustaleniem tych zasad.

– Finansowanie ryczałtem na populację daje największą swobodę w oferowaniu pomocy. Oczywiście efekty tejże pomocy nie są do osiągnięcia tak szybko. Są uwagi ze strony Narodowego Funduszu Zdrowia, że to jest drogo. Porządna opieka zdrowotna musi kosztować, a my i tak jesteśmy poniżej średniej europejskiej. Więc ta propozycja, żeby było finansowanie na pacjenta, koncentruje zainteresowanie osób realizujących pomoc na osobie chorej, a w finansowaniu na populację koncentrujemy się zarówno na profilaktyce, na wczesnej interwencji, jak i na zdrowieniu. Pacjent dostaje wtedy tyle, ile potrzebuje, i wtedy, kiedy potrzebuje, a nie wtedy, kiedy jest zarejestrowany jako pacjent – zauważa ekspertka.

Pilotażem centrów zdrowia psychicznego jest objęte 51 proc. populacji Polski. Minister zdrowia zapowiedziała, że po opracowaniu standardów opieki do sieci będą dołączane kolejne placówki i jeszcze w tym roku uda się zwiększyć zasięg do 80 proc. populacji, a docelowo pokrycie ma być pełne. Jednocześnie zarówno władze resortu zdrowia, jak i eksperci przekonują, że nawet objęcie całej populacji opieką CZP nie wystarczy, jeśli nie zadbamy o profilaktykę i edukowanie o roli wczesnej interwencji.

– Opieka środowiskowa to nie tylko leczenie chorych, to szybka, bliska domu interwencja u osób, które doświadczają kryzysu, który być może nie jest jeszcze chorobą, jest kryzysem psychicznym w związku z jakąś trudną sytuacją w życiu tego człowieka. Jeżeli on dostanie pomoc szybko, sprawnie, blisko, jeżeli on wcześniej będzie w procesie profilaktycznym wiedział, gdzie się zgłosić, będzie też rozumiał, co się z nim dzieje w takiej edukacji społecznej, bo m.in. na tym polega profilaktyka, to wtedy zmniejszymy liczbę zachorowań. Część zaburzeń psychicznych wynika z zaniedbanych kryzysów, które jeżeli nie dostaną odpowiedniej pomocy w odpowiednim czasie, już potem wymagają interwencji bardzo intensywnych i lekarskich – przekonuje Joanna Krzyżanowska-Zbucka.

Z badania EZOP II wynika, że ponad 26 proc. Polaków doświadczyło przynajmniej raz w życiu zaburzeń zdrowia psychicznego. Niemal 8 proc. doświadczyło go w ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających badanie.

Artykuł Przyszłość centrów zdrowia psychicznego nadal nie jest znana pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z Mateuszem Oczkowskim, zastępcą Dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia

Jakie są główne priorytety ministerstwa w zakresie refundacji leków onkologicznych na ten rok?

Za nami kolejny intensywny rok prac w zakresie poprawy dostępu do technologii onkologicznych, który zakończył się udostępnieniem 36 nowych terapii. Działania Ministerstwa Zdrowia są zawsze wielowymiarowe i oprócz standardowych procesów rozszerzyliśmy wskazania o te pozarejestracyjne, zmieniliśmy kategorie dostępności dla kilku leków z programów lekowych na katalog chemioterapii, jak również dokonywaliśmy zmian w treści programów lekowych.

Głównym celem na ten rok jest utrzymanie podobnego tempa w zakresie udostępniania nowych rekomendowanych technologii, dalsze zmiany kategorii dostępności dla kolejnych leków. Do obszarów, jakie będą w naszym kręgu zainteresowania w zakresie guzów litych, możemy wskazać raka urotelialnego, wątrobowokomórkowego, endometrium, raka szyjki macicy, jajnika, płuca, piersi, czerniaka.

Natomiast w zakresie schorzeń hematoonkologicznych na pewno można wskazać szpiczaka. W II kwartale 2025 roku zamierzamy również opublikować drugą listę leków o ugruntowanej skuteczności klinicznej tym razem w dziedzinie onkologii, która będzie stanowić obszar preferencyjnej aplikacji technologii, których w systemie brakuje.

W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia identyfikuje najpilniejsze potrzeby w zakresie dostępu do nowych terapii onkologicznych?

Najpilniejsze potrzeby identyfikowane są przede wszystkim poprzez analizowanie tych obszarów onkologii, gdzie nie istnieją skuteczne alternatywy lecznicze pod postacią leczenia celowanego oraz technologii, które w tym aspekcie zmieniają paradygmat terapeutyczny, wykazują wysoką skuteczność i znajdują swoje umiejscowienie w wielu wytycznych klinicznych – czy to na szczeblach europejskich, czy międzynarodowych. Na pewno inaczej patrzymy na obszary, gdzie istnieje już kilka linii terapii refundowanych czy znalazł się lek z podobnej grupy terapeutycznej w porównaniu z lekiem, który aktualnie procedujemy w postępowaniu refundacyjnym, a inaczej, gdzie jest pierwszy w swojej klasie i stanowi istotny przełom w skuteczności terapeutycznej przede wszystkim w porównaniu z refundowanymi komparatorami.

Każdy z pracowników Wydziałów Refundacyjnych w Departamencie Polityki Lekowej ma obowiązek śledzić najnowsze rejestracje, publikacje ESMO, NCCN, PTOK, czytać raporty. Dodatkowo przy każdej możliwej okazji rozmawiamy z podmiotami odpowiedzialnymi w zakresie ich planów refundacyjnych na poszczególne lata. Takie holistyczne podejście pozwala kompleksowo spojrzeć na istotę problemu schorzeń onkologicznych.

Czy w 2025 roku możemy spodziewać się zmian w kryteriach refundacji leków onkologicznych? Jeśli tak, jakie zmiany są rozważane?

W 2024 roku dokonaliśmy zmian w kryteriach w 7 programach lekowych, jednocześnie zmieniając kategorie dostępności dla 9 substancji czynnych stosowanych w onkologii. Na samo obwieszczenie styczniowe w 2025 roku takich zmian dokonano już dla 5 programów lekowych. Myślę, że na pewno kilka z nich pojawi się w tym roku na przestrzeni poszczególnych obwieszczeń. Od kilku lat Ministerstwo Zdrowia aktywnie pozostaje we współpracy z konsultantami krajowymi w dziedzinie onkologii klinicznej – prof. Maciejem Krzakowskim oraz konsultant krajową w dziedzinie hematologii – prof. Ewą Lech-Marańdą. Tę współpracę należy ocenić jako wzorową, przez co działania refundacyjne są wielowymiarowe, przemyślane i z roku na rok jeszcze bardziej powiększa się onkologiczny wachlarz terapeutyczny polskiego pacjenta.

Czy w priorytetach refundacyjnych na rok 2025 znajdują się konkretne nowe substancje lub grupy leków, które mają szansę na szybsze wprowadzenie na listy refundacyjne?

Europejska dyrektywa przejrzystości nakłada na każde państwo Unii Europejskiej procedowanie wniosków refundacyjnych nie dłużej niż 180 dni od momentu złożenia wniosku. W Polsce ten czas dla nowych technologii onkologicznych wyniósł średnio 309 dni. Jednak czas oczekiwania na złożenie samego wniosku przez podmiot odpowiedzialny od momentu rejestracji przez Europejską Agencję Leków był dwukrotnie dłuższy i wyniósł 629 dni. Dodatkowo każde postępowanie musi być prowadzone zgodnie z kolejnością wpływu wniosków. Zupełnie inne ograniczenia mają postępowania dla terapii o wysokim stopniu innowacyjności, gdzie musimy je przeprocedować w 60 dni. Tak jak wcześniej wspominałem, pracujemy również nad publikacją listy leków o ugruntowanej skuteczności dla leków onkologicznych, którym nadamy specjalne tempo procedowania.

Wprowadzenie do refundacji nowych leków będzie miało wpływ na dostępność już istniejących terapii?

W świecie farmakoekonomiki nie istnieje pustka tak samo jak w zakresie nowych technologii medycznych, nowa wypiera starą, a na pewno zaburza jej udziały w dostępności, biorąc pod uwagę tę samą linię leczenia lub je poprzedzające czy następujące po nich. Każda nowa technologia może potencjalnie znacząco zmienić ścieżkę leczniczą pacjenta, stając się tą preferencyjną, co rzeczywiście wpływa na dostępność już istniejących terapii. Jest to naturalne zjawisko, które obserwujemy rok do roku, śledząc zmieniające się udziały w wydatkach na poszczególne jednostki chorobowe. Sztuką w refundacji jest, aby zagwarantować pacjentowi jak najwięcej zdrowia w jak najbardziej optymalnych kosztach dla płatnika publicznego, aby mógł prowadzić jego terapie, gwarantując mu bezpieczeństwo kontynuacji leczenia.

Czy ministerstwo planuje rozwój istniejących programów lekowych w onkologii? Jakie zmiany mogą być wprowadzone w 2025 roku?

Naszymi priorytetami w 2025 roku w zakresie usprawnienia funkcjonowania programów lekowych jest m.in. rozwiązanie palącego problemu realnej dostępności pacjenta do nowych programów lekowych. Obecnie nowa technologia trafia na listę refundacyjną i czasami mija kilka dobrych miesięcy, zanim pacjent może zakwalifikować się do programu lekowego, bo wynika to ze skomplikowanych procedur kontraktowania. W procedowanej nowelizacji ustawy o refundacji proponujemy rozwiązanie pomostowego dostępu pacjenta do terapii już od pierwszego dnia obowiązywania listy refundacyjnej. To podmiot odpowiedzialny będzie musiał zagwarantować w instrumencie dzielenia ryzyka w przypadku leku, dla którego nie ma dedykowanego programu lekowego, dostępność do terapii przez okres maksymalnie 3 miesięcy do czasu zakontraktowania programu lekowego.

Kolejną rzeczą, nad którą chcielibyśmy się pochylić, jest zaproponowanie rozwiązania rozliczania terapii przez świadczeniodawców na fiolki, a nie na mg – jak to jest obecnie, czyli palący problem świadczeniodawców w zakresie doświadczania strat na lekach podawanych dożylnie, co stanowi spore ograniczenie w zakresie prowadzenia konkretnej terapii w danym ośrodku. Tutaj jednak potrzeba rozwiązań legislacyjnych i kompromisu między podmiotem odpowiedzialnym, Narodowym Funduszem Zdrowia, jak i świadczeniodawcami, które będziemy starali się osiągnąć.

Czy rozważane są nowe modele finansowania terapii onkologicznych, takie jak np. płatność za wynik (value-based healthcare)?

Ustawa o refundacji nie nakłada ograniczeń w zakresie implementacji konkretnych rozwiązań finansowych w przypadku zawarcia umowy z podmiotem odpowiedzialnym pod postacią decyzji refundacyjnej. Instrumenty dzielenia ryzyka zawarte w takich decyzjach dają ogromną elastyczność w zakresie dopasowania warunków cenowych do dowolnej technologii lekowej. Finansowanie terapii, w której płacimy za jakość, nie jest żadnym novum w polskim systemie refundacyjnym.

Sam Fundusz Medyczny wprowadzony w 2020 roku dla terapii o wysokim stopniu innowacyjności nakłada obowiązek zaproponowania rozwiązania finansowego opartego o wyniki kliniczne. W przypadku standardowych ścieżek refundacyjnych takie rozwiązania proponowane są przez firmy farmaceutyczne jedynie, kiedy są pewne skuteczności nowo wprowadzonej technologii w porównaniu z obecnie dostępnymi.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Priorytety refundacyjne na rok 2025 w onkologii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Marek Kos, wiceminister zdrowia

Każdego roku w Polsce i na świecie wzrasta liczba osób chorych na cukrzycę. Z tego powodu ta przewlekła choroba metaboliczna została uznana przez ONZ za epidemię XXI wieku. W Polsce na cukrzycę choruje ok. 3 milionów osób. Przewiduje się, że do 2030 roku będzie się z nią zmagać nawet co dziesiąty Polak. Na cukrzycę może zachorować każdy, bez względu na wiek. Dlatego zapobieganie powstaniu cukrzycy, jak też wsparcie chorych, jest jednym z priorytetów Ministerstwa Zdrowia.

Działania profilaktyczne

Nieprawidłowa dieta i niezdrowy styl życia mogą wywołać cukrzycę typu 2. Dlatego Ministerstwo Zdrowia finansuje program edukacyjny i promujący zmiany postaw i nawyków żywieniowych, co ma poprawić stan zdrowia Polaków. Na stronie Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny w zakładce NCEŻ publikowane są wyniki najnowszych badań, artykuły edukacyjne i praktyczne informacje pomagające w zmianie nawyków. Przy NCEŻ funkcjonuje Centrum Dietetyczne Online – są to bezpłatne konsultacje z dietetykiem. Może to być jednorazowa porada lub stała opieka dietetyczna, psychologiczna i psychodietetyczna oraz dotycząca aktywności fizycznej. Działania edukacyjne skierowane do pacjentów z cukrzycą oraz ich rodzin i opiekunów realizowane są również w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025.

We współpracy z wojewodami i wojewódzkimi kuratorami oświaty prowadzone są szkolenia dla nauczycieli i opiekunów przedszkolnych na temat cukrzycy, a także z zasad pierwszej pomocy dla dziecka chorego na cukrzycę.

Refundacja

Duży nacisk na rozwiązania korzystne dla pacjentów z cukrzycą kładziemy w naszej polityce refundacyjnej. Od roku obowiązują rozszerzone wskazania refundacyjne dla leków z grupy gliptyn (inhibitory DPP-4), a pod koniec 2023 roku na liście darmowych leków dla seniorów uwzględnione zostały flozyny i analogi GLP-1.

Dla produktów z grupy długodziałających analogów insulin, które aktualnie nie posiadają dodatkowych obostrzeń dotyczących występowania hipoglikemii czy stosowania insulin NPH, zmodyfikowane wskazania refundacyjne obowiązują od lipca 2024 r.

Wielokrotnie już podkreślałem, że w polityce refundacyjnej istotne znaczenie ma gotowość firm farmaceutycznych do złożenia przez nie wniosków refundacyjnych. Analizując dopuszczone aktualnie do obrotu produkty lecznicze, możliwe, że w najbliższym czasie wykaz refundacyjny obejmie leki generyczne zawierające flozyny.

Na kompleksowe leczenie cukrzycy składają się nie tylko leki, ale również wyroby medyczne szeroko wykorzystywane w procesie terapeutycznym. W tym obszarze prowadzimy prace analityczne nad propozycjami zmian rozporządzenia, które planujemy znowelizować w 2025 r.

Dostępność

Sytuacja dostępności rynkowej produktów leczniczych, w tym również leków dla pacjentów z cukrzycą, jest na bieżąco monitorowana. I tak na przykład w związku z utrudnieniami w dostępności do leku Ozempic objęliśmy go wzmożonym monitorowaniem. Jako działanie prewencyjne produkty pn. Ozempic zostały wpisane na tzw. listę antywywozową, czyli do wykazu produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych zagrożonych brakiem dostępności na terytorium Rzeczypospolitej. W celu zwiększenia dostępności produktu leczniczego Ozempic minister zdrowia wydaje zgody na czasowe dopuszczenie do obrotu, na podstawie zgłoszeń poszczególnych hurtowni farmaceutycznych, co oznacza, że na rynku mogą być dostępne również produkty w obcojęzycznych opakowaniach.

26 sierpnia 2024 r. wydaliśmy komunikat w sprawie dostępności i refundacji leków z grupy analogów GLP-1. Mając na względzie wysoki poziom ordynacji pełnopłatnej we wskazaniach wykraczających poza kryteria refundacyjne oraz stosunkowo duży odsetek pacjentów nierealizujących recept w zakresie ordynowanych analogów GLP-1, minister zaapelował do osób uprawnionych do wystawiania recept o uwzględnienie przy rozpoczynaniu u nowych pacjentów terapii przedmiotowymi lekami problemów z dostępnością, które mogą stanowić barierę uniemożliwiającą realizację recepty i zachowanie odpowiedniego compliance. Racjonalnym wydaje się rozważenie preskrypcji jedynie we wskazaniach rejestracyjnych poszczególnych produktów oraz dla pacjentów kontynuujących terapie, umożliwiając tym pacjentom utrzymanie optymalnych efektów terapeutycznych poprzez zapewnienie ciągłości leczenia.

Świadczenia gwarantowane

W ramach POZ świadczenia opieki koordynowanej są realizowane m.in. w zakresie „diagnostyka i leczenie stanów przedcukrzycowych albo cukrzycy”. Obejmuje ono poradę kompleksową, badania diagnostyczne: albuminuria, UACR, USG Doppler naczyń kończyn dolnych, a także konsultacje specjalistyczne, porady edukacyjne i konsultacje dietetyczne.

W ramach AOS pacjenci, u których podejrzewa się lub rozpoznano cukrzycę lub inne choroby metaboliczne, mają dostęp m.in. do porad z zakresu diabetologii i diabetologii dla dzieci. Świadczenie w ramach AOS ma na celu zapewnić pełną opiekę nad pacjentem z cukrzycą bez konieczności częstych hospitalizacji. Świadczenia obejmują m.in. badania i konsultacje, z wyłączeniem badań potwierdzających wstępne rozpoznanie, w przypadku wskazań klinicznych korektę lub założenie osprzętu do pomp insulinowych oraz przygotowanie do zabiegów operacyjnych z oceną wyrównania glikemii i ewentualną modyfikacją leczenia, wyrównywanie glikemii, parametrów równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej z zastosowaniem wlewów dożylnych leków lub płynów zgodnie ze wskazaniami medycznymi.

Każdego roku przeznaczamy większy budżet na opiekę diabetologiczną. Wartość świadczeń z zakresu diabetologii w ramach AOS sfinansowanych przez NFZ pomiędzy 2021 a 2023 rokiem wzrosła niemal o 100 proc. W roku 2021 było to 131 666 020 zł, w 2022 – 184 100 880 zł, 2023 – 239 140 305 zł, zaś w pierwszym półroczu 2024 r. to 123 833 006 zł.

Prowadzimy program pilotażowy opieki nad pacjentem z zespołem stopy cukrzycowej. Są nim objęci pacjenci, u których stwierdzono cukrzycę oraz infekcję rany cukrzycowej z brakiem skuteczności antybiotykoterapii lub koniecznością leczenia dożylnego spowodowaną przez patogeny alarmowe, z naciekiem kości bądź stanami, które wymagają przeszczepu skóry. W styczniu 2025 r. kończy się pierwszy etap, ale chcemy wydłużyć pilotaż o kolejne 12 miesięcy i zwiększyć liczbę realizatorów o 5 kolejnych.

Wraz z konsultantami wojewódzkimi i konsultantem krajowym w dziedzinie diabetologii rozważamy postulaty środowiska diabetologów dotyczące m.in. zmian sposobu finansowania porad specjalistycznych z zakresu diabetologii oraz wyodrębnienie produktu rozliczeniowego dla świadczeń związanych z systemem ciągłego monitowania glikemii (CGM), który obejmie m.in. założenie sensora CGM, poradę z analizą zapisu CGM za pomocą programu komputerowego bądź w razie potrzeby wymianę sensora CGM.

Kolejne świadczenie gwarantowane przeznaczone jest dla pacjentów do 26. roku życia – „Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej. Założenie pompy insulinowej”. Ma ono na celu zaopatrzenie pacjenta w pompę insulinową oraz edukację umożliwiającą w pełni samodzielne posługiwanie się pompą i wymianę osprzętu.

Podejmujemy wiele działań wspierających pacjentów z cukrzycą, ale wiele jeszcze przed nami. Istotna jest refundacja technologii lekowych, finansowanie systemów ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, zwiększanie dostępu do diabetologów. Na bieżąco prowadzimy prace związane z weryfikacją i rozszerzaniem wykazów świadczeń gwarantowanych. Istotne jest też zwiększanie świadomości pacjentów, prowadzenie edukacji i profilaktyki cukrzycy typu 2, której często można zapobiec. Konieczna jest również dobra współpraca między lekarzami rodzinnymi, diabetologami i innymi specjalistami leczącymi powikłania cukrzycy.

oprac. EPN

Artykuł Minister Marek Kos: Cukrzyca – wyzwania dla systemu ochrony zdrowia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

To było wielkie święto polskiej medycyny – na I konferencji „Medycyna z Diamentami” organizowanej przez „Świat Lekarza” i Instytut Nagrody Zaufania Złoty OTIS zjawili się prominentni politycy zajmujący się ochroną zdrowia, przedstawiciele strategicznych urzędów związanych z medycyną, liderzy organizacji branżowych oraz pacjenckich. Nagrodzono pięć programów o charakterze edukacyjno-profilaktycznym.

W tym roku wydarzenie miało nowatorską formułę, łączyło bowiem prezentację wyróżnionych programów z wykładami i debatami na tematy najważniejsze w ostatnim roku w polskim systemie ochrony zdrowia.

Statuetkami Złotych OTIS-ów z Diamentami nagrodzono programy:
• „Wdrożenie nowoczesnej opieki nad pacjentami w wieku 65+” (szpital CMKP im. prof. W. Orłowskiego)
• „Polscy okuliści kontra jaskra” (Polskie Towarzystwo Okulistyczne)
• „W kobiecym interesie” – kampania społeczno-edukacyjna promująca regularne profilaktyczne badania ginekologiczne (Gedeon Richter Polska)
• „Szczerze o otyłości. Z miłości” (Novo Nordisk)
• „Świat Zdrowia dla Wszystkich” (Świat Zdrowia Operator Medyczny)

W sesji ocen programów profilaktyczno-edukacyjnych, debatach oraz we wręczaniu statuetek uczestniczyli:
• Minister Katarzyna Sójka (PiS),
• Minister Józefa Szczurek-Żelazko (PiS),
• Minister Waldemar Kraska (PiS),
• Minister Maciej Miłkowski,
• Senator Ewa Monika Kaliszuk (KO),
• Senator Agnieszka Gorgoń-Komor (KO),
• Poseł Patryk Wicher (PiS),
• Posłanka Wioleta Tomczak (Polska 2050 – Trzecia Droga),
• Posłanka Żaneta Cwalina-Śliwowska (Polska 2050 – Trzecia Droga),
• Posłanka Jolanta Zięba-Gzik (PSL – Trzecia Droga),
• Posłanka Iwona Kozłowska (KO),
• Posłanka Małgorzata Niemczyk (KO),
• Posłanka Katarzyna Stachowicz (KO),
• Prof. Wojciech Fendler – prezes Agencji Badań Medycznych,
• Daniel Rutkowski i Anna Kowalczuk z Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji,
• Prof. Krzysztof J. Filipiak – rektor Uczelni Medycznej im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie,
• Prof. Piotr Suwalski – dyrektor PIM MSWiA w Warszawie,
• Maciej Karaszewski, dyrektor Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia,
• Monika Pintal-Ślimak, prezes Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych,
• Irena Rej – prezes Izby Gospodarczej Farmacja Polska,
• Krzysztof Kopeć i Grzegorz Rychwalski z PZPPF – Krajowi Producenci Leków,
• Prof. Waldemar Kostewicz – prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego,
• Stanisław Maćkowiak – prezes Krajowego Forum na Rzecz Terapii Chorób Rzadkich ORPHAN,
• Dr Ariel Liebert i Jacek Hołub z Polskiego Towarzystwa Wspierania Osób z Nieswoistymi Zapaleniami Jelita „J-elita,
• Członkowie kapituły Nagrody Zaufania Złoty OTIS: prof. Iwona Hus, prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska, prof. Wojciech Fendler, prof. Piotr Hoffman, prof. Piotr Jankowski, prof. Piotr Pruszczyk, prof. Jerzy Konstantynowicz, Irena Rej,
• Dziennikarze medyczni: red. Ewa Kurzyńska, red. Agnieszka Katrynicz, red. Anna Kaczmarek, red. Natalia Miller, red. Bożena Stasiak, red. Ewa Podsiadły-Natorska, red. Krzysztof Jakubiak, red. Michał Dobrołowicz, red. Paweł Kruś, red. Artur Wolski.

W czasie konferencji wykłady wygłosili: prof. Iwona Hus, prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska (która poprowadziła sesję autorską z udziałem dr hab. Aliny Kuryłowicz i dr Martyny Więcek), prof. Alina Kułakowska, prof. Waldemar Wierzba, prof. Bartosz Karaszewski i prof. Aleksander Sieroń (przewodniczący Rady Naukowej „Świata Lekarza”, uczestnik Kapituły Nagrody Zaufania Złoty OTIS, twórca i propagator Złotych OTIS-ów z Diamentami od pierwszej edycji).

Podczas gali wręczenia statuetek Anna Migda i Piotr Migda z Ochotniczej Straży Pożarnej w Miedniewicach – miejscu narodzin prof. Zbigniewa Religi – wraz z ratownikiem Tomaszem Kornaszewskim odebrali defibrylator, osprzęt i torbę ratowniczą. Co niezwykłe, 5 listopada 1985 roku prof. Religa przeprowadził pierwszą w Polsce udaną transplantację serca – I konferencja „Medycyna z Diamentami” odbyła się w rocznicę tego wydarzenia.

– Życzę, by ten sprzęt ratował życie mieszkańcom, turystom, pielgrzymom i wszystkim, którzy będą go potrzebowali w okolicy Miedniewic. Ten sprzęt znajdzie się w specjalnej, dostępnej przez 24 godziny skrzynce, na ścianie Szkoły Podstawowej im. prof. Zbigniewa Religi. Naszego Profesora i Naszego Ministra – powiedział red. Paweł Kruś.

Zwieńczeniem gali był występ śpiewających lekarzy: Anny Kutkowskiej-Kass (sopran koloraturowy), Eweliny Sielskiej-Badurek (mezzosopran) i Pawła Pecuszoka (tenor).

Konferencja nie mogłaby odbyć się bez sponsorów i patronów.

Złoci Sponsorzy:
• Świat Zdrowia Operator Medyczny
• Novo Nordisk
• Gedeon Richter
• Abbott
• Roche
• Astra Zeneca

Srebrni Sponsorzy:
• BIOTON
• Pro.Med
• Abbvie
• Ferring
• Integra Medica
• ZOLL Cardiac Management Solutions

Cegiełki:
• PZPPF – Krajowi Producenci Leków
• USP Zdrowie

Partnerzy:
• MZdrowie
• NaTemat
• Długo i Szczęśliwie
• Instytut Zdrowia i Demokracji
• ISB Zdrowie
• Świat Lekarza

Zapraszamy do obejrzenia pełnej relacji z gali na naszym Facebooku!

Publikujemy również list ministra Marka Kosa do uczestników I konferencji „Medycyna z Diamentami”.

Artykuł Statuetki Złoty OTIS z Diamentami 2024 przyznane! (WIDEO) pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Publikujemy list od ministra Marka Kosa, który nie mógł uczestniczyć w I konferencji „Medycyna z Diamentami” 5 listopada w hotelu Polonia Palace (relacja wkrótce).

Artykuł List od ministra Marka Kosa do uczestników I konferencji „Medycyna z Diamentami” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.