Są konferencje, które po prostu się odbywają – i takie, które zostają w pamięci. „Nowości w cukrzycy” od lat wyznaczają początek nowego roku diabetologicznego, porządkując wiedzę, stawiając pytania i otwierając dyskusje, zanim rozwiązania trafią do codziennej praktyki. Dla wielu z nas to także zapis własnej drogi zawodowej

Konferencja „Nowości w cukrzycy” – aż się wierzyć nie chce, że to już 20 lat. Te coroczne spotkania z diabetologią i diabetologami zawsze dobrze mi się kojarzą; to otwarcie nowego roku spotkań diabetologicznych, zarówno podsumowujących miniony rok, jak i przedstawiających wizję rozwoju diabetologii.

Ostatnie 20 lat to szczęśliwy okres dla naszej specjalizacji. Działo się bardzo dużo, więc gorących tematów nie brakowało. Inicjatorzy konferencji Prof. Władysław Grzeszczak i Prof. Edward Franek nie mieli kłopotu z tworzeniem inspirującej tematyki. Nieodżałowanej pamięci Prof. Władysław Grzeszczak zwykle proponował mi tematy ambitne, co, muszę przyznać, schlebiało mi, mimo że ich zgłębianie kosztowało mnie wiele wysiłku intelektualnego. Miał On niebywałe wyczucie tego, co ważne i co przyniesie istotne zmiany w naszym postrzeganiu cukrzycy. Wspominam z sentymentem moje wykłady o flozynach na wiele lat przed ich wprowadzeniem do leczenia – ileż było wówczas dyskusji i kontrowersji! Pamiętam zwłaszcza dyskusje po wykładach z samym Prof. Franciszkiem Kokotem. Prof. Grzeszczak miał jednak wyczucie, że to może być coś, co będzie bardzo ważnym elementem w leczeniu cukrzycy. Pamiętam także wykład o hemoglobinie glikowanej u osób bez cukrzycy. W pamięci mojego komputera mógłbym znaleźć tego wiele.

Z „Nowościami” wiążą się również miłe spotkania towarzyskie. Środowisko diabetologiczne spotykało się po raz pierwszy w nowym roku jeszcze w świątecznej atmosferze. A same konferencje były zawsze bardzo dobrze zorganizowane. Przez wiele lat miejscem tych spotkań był hotel Victoria Sofitel w Warszawie, stolica była jeszcze świątecznie udekorowana. Szczególnie ważna była dla mnie XVIII edycja „Nowości w cukrzycy” w 2024 roku, kiedy to spotkał mnie honor wygłoszenia wykładu pamięci zmarłego przedwcześnie Profesora Władysława Grzeszczaka („Leczenie skojarzone cukrzycy typu 2 – nowe kombinacje leków, czyli sztuka trafnego doboru”).

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Dzida
Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych UM w Lublinie
Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1

Artykuł XX Konferencja „Nowości w cukrzycy”: Historia pisana wykładami pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Patrząc na dwadzieścia lat, które minęły od pierwszej konferencji „Nowości w cukrzycy”, a która odbyła się 13 stycznia 2007 roku w hotelu Hyatt w Warszawie (obecnie mieści się tam Regent Warsaw Hotel), przychodzi mi na myśl parafraza znanej starszym czytelnikom piosenki z „Czterdziestolatka”: „Dwadzieścia lat minęło jak jeden dzień…”. Lecz ileż się w ciągu tego „jednego dnia” wydarzyło, ile się zmieniło…

Patrząc na dwadzieścia lat, które minęły od pierwszej konferencji „Nowości w cukrzycy”, a która odbyła się 13 stycznia 2007 roku w hotelu Hyatt w Warszawie (obecnie mieści się tam Regent Warsaw Hotel), przychodzi mi na myśl parafraza znanej starszym czytelnikom piosenki z „Czterdziestolatka”: „Dwadzieścia lat minęło jak jeden dzień…”. Lecz ileż się w ciągu tego „jednego dnia” wydarzyło, ile się zmieniło…

Na jesieni roku 2005, po przeprowadzce z Katowic, objąłem stanowisko Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie. Jako młody docent, w dodatku pochodzący ze środowiska nefrologicznego raczej niż endokrynologicznego, a już na pewno nie diabetologicznego, chciałem bardzo w tych nowych dla mnie środowiskach pokazać się i zaistnieć. Najbardziej pomógł mi Profesor Władysław Grzeszczak, z którym na początku lat 90. ubiegłego wieku pracowałem razem w Klinice Nefrologii w Katowicach. Jej szefem był wówczas Profesor Franciszek Kokot, a profesor Grzeszczak był moim bezpośrednim przełożonym. W roku 1993 odszedł jednak do Zabrza, obejmując tam kierownictwo Kliniki Chorób Wewnętrznych, którą przekształcił w Katedrę i Klinikę Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii.

Prof. Władysław Grzeszczak z entuzjazmem zareagował na propozycję organizacji nowej konferencji diabetologicznej. Kłopot był tylko z terminem. W tym czasie odbywały się bowiem dwie duże konferencje diabetologiczne – jedna na wiosnę, druga na jesieni. Obawialiśmy się o frekwencję w razie wybrania nieodległego od nich terminu. Okres letni to okres wakacji, została nam tylko zima. Pomyśleliśmy, że konferencja przed świętami to niedobry pomysł i zdecydowaliśmy się na styczeń, a chcąc odróżnić nową konferencję od innych (także w trosce o jej budżet), zdecydowaliśmy, że będzie ona jednodniowa. I tak już zostało od dwudziestu lat; jedynym wyjątkiem był okres COVID-u, kiedy konferencja odbywała się wirtualnie. Kto by wtedy pomyślał, że dwadzieścia lat później w każdym tygodniu odbywać się będzie po kilka różnych konferencji, webinarów i spotkań cukrzycowych oraz metabolicznych? I na każdej z nich będą inne tematy, inni uczestnicy…

Wtedy było tych konferencji znacznie mniej. Ale i tak, patrząc wstecz, nie pamiętam wielu szczegółów z kolejnych konferencji. Przeglądając kilka dni temu programy, odkrywałem ze zdziwieniem kolejne tematy i kolejnych wykładowców sprzed kilkunastu lat. Pamiętam za to ustawiczny stres związany z organizacją. Czy zamknie się budżet? Czy wypełnimy program rzeczywiście czymś nowym i interesującym dla uczestników? Czy uda się utrzymać w ryzach zapędy oratorskie wykładowców i „trzymać” czas, żeby nie przedłużyć i tak długo trwającej konferencji? Co roku ten sam stres i co roku to samo oszałamiające uczucie ulgi i odprężenia, kiedy po ostatniej sesji siadaliśmy razem z Profesorem Grzeszczakiem, pijąc ostatnią już kawę przed jego wyjazdem do domu.

Nawiasem mówiąc, ostatnią sesję zwykle prowadziliśmy razem, podobnie jak pierwszą. Przyczyną tego był nie tylko fakt, że razem otwieraliśmy i zamykaliśmy konferencję, zatem i tak musieliśmy na tych sesjach być. Był to także fakt, że braliśmy na siebie słabszą frekwencję związaną ze „schodzeniem się” uczestników, powoli zapełniających salę w czasie pierwszej sesji i powoli ją opuszających w trakcie ostatniej. Tą tradycję musiałem przerwać dopiero w trakcie obecnej konferencji. Z uwagi na brak czasu musiałem zrezygnować z ostatniej sesji, bez której i tak konferencja kończy się o godzinie 19, co oczywiście zmniejsza frekwencję, bo przecież każdy chce już powoli wracać do domu.

Frekwencja zawsze była dla nas ważna. Czy zgromadzimy tylu uczestników, żeby wypełnić salę? Czy zainteresowanie nie zmniejszy się na tyle, że organizacja następnej konferencji nie będzie miała sensu? Na szczęście zainteresowanie od początku było duże, a z czasem coraz bardziej się zwiększało. W pierwszej konferencji wzięło udział ponad 300 uczestników, jednak wkrótce sala hotelu Hyatt mieszcząca niecałe 400 osób stała się za ciasna i konferencja przeniosła się do hotelu Sofitel (dawna Victoria), a potem do hotelu Hilton na Grzybowskiej, gdzie właśnie powróciła po kilkuletniej nieobecności związanej z COVID-em oraz ze zmianą organizatora z firmy Evmaco na IAMP. COVID, co prawda, przyniósł konferencji rekordową frekwencję uczestników, bo prawie 1000 osób brało udział online, ale przyniósł też straty, w tym jedną bardzo dla mnie bolesną.

W czasie COVID-u zmarł Profesor Grzeszczak. Był moim przyjacielem, człowiekiem niezwykle pracowitym, decyzyjnym i pomocnym. Na przykład układanie programu czterech sesji naukowych konferencji zajmowało nam zwykle nie dłużej niż pół godziny. Spotykaliśmy się zazwyczaj we wrześniu lub październiku w którymś z europejskich miast w trakcie kolejnego zjazdu EASD, zjadaliśmy razem lunch i po takim spotkaniu program był gotowy. Wiedzieliśmy już wtedy, co nowego na świecie, w USA, w Europie i wybieraliśmy najciekawsze naszym zdaniem tematy do przedstawienia na „Nowościach”. Wspominam Profesora zarówno ze smutkiem z powodu jego nieobecności, jak i z przyjemnością, jaką daje przypominanie sobie miłych chwil. Dla upamiętnienia jego osoby mamy corocznie na „Nowościach” wykład im. Profesora Władysława Grzeszczaka. W tym roku wygłosi go prof. Tomasz Klupa.

Po tych wspomnieniach z przeszłości wybiegnę na koniec myślą w przyszłość. Jestem ciekawy, jak będzie zmieniała się diabetologia, obesitologia, jakie to nowości będziemy mieli w przyszłym roku, za pięć lat, za kolejne dwadzieścia lat… A co będzie za sto lat? Tego się już nie dowiem, podobnie jak nie wiem, do jakiego wieku dotrwają „Nowości w cukrzycy”, zanim w końcu „umrą”. Bo że kiedyś będą ostatnie „Nowości”, to jest pewne; taki jest los każdej cyklicznej konferencji. Życzę im, sobie i wszystkim uczestnikom, żeby stało się to jak najpóźniej – i żebyśmy mogli obchodzić kolejne, okrągłe rocznice.

Prof. dr hab. n. med. Edward Franek

Artykuł Prof. Edward Franek: Dwadzieścia lat minęło jak jeden dzień… pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z Moniką Kaczmarek, prezesem Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków

Wszyscy zgodzimy się z tym, że pacjentom diabetologicznym dzięki nowoczesnym technologiom żyje się łatwiej. Jak duże to ułatwienie?

Ogromne, dlatego cieszę się z postępu, jaki dokonał się w diabetologii. Dzięki nowoczesnym technologiom pacjentom z cukrzycą dużo prościej jest podejmować decyzje terapeutyczne, mogą też uniknąć groźnej hipoglikemii. A mówimy o decyzjach podejmowanych każdego dnia. Pacjenci korzystający np. z systemu ciągłego monitorowania glikemii czują się po prostu bezpieczniej.

I na pewno jakość ich życia się poprawiła.

Zdecydowanie tak. Nowoczesny sprzęt medyczny wpływa na jakość życia pacjentów z cukrzycą. Pacjent nie musi żyć już tylko chorobą, ale może wykonywać wiele innych aktywności, czego bez nowoczesnych technologii nie mógłby robić: może pracować, uprawiać sport, podróżować, ponieważ ma pełny monitoring tego, co w jego organizmie w danej chwili się dzieje. Te systemy pozwalają też przewidywać, jak zachowa się organizm w danych okolicznościach, pacjent może więc np. uprawiać aktywność fizyczną, zaplanować sobie spacer czy pracę w ogródku. Systemy ciągłego monitorowania glikemii to nie glukometr, którym mierzy się poziom cukru kilka razy dziennie – to są setki pomiarów przez całą dobę.

Jak w pani ocenie wypada poziom edukacji diabetologicznej w Polsce, a przede wszystkim tempo edukowania?

Edukacja diabetologiczna inna jest w gabinetach lekarskich, a inna wśród pielęgniarek diabetologicznych oraz edukatorów, trzeba ją dostosować do potrzeb pacjenta. Inaczej też edukujemy w ramach Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków – dla nas edukacja od 43 lat istnienia jest priorytetem. Mamy ok. 350 oddziałów w Polsce. Chcemy dotrzeć do każdego najmniejszego zakątka kraju, zwłaszcza do osób wykluczonych cyfrowo. Często lekarze proponują swoim pacjentom z cukrzycą, aby uczestniczyli w spotkaniach organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Diabetyków. To samo pielęgniarki. Problemem pozostaje jednak wciąż niedostateczna dostępność poradni diabetologicznych.

Zgadza się. Jakie jest rozwiązanie?

Na bieżąco rozszerzamy sieć edukacyjną, przy naszych oddziałach i kołach tworzą się punkty edukacyjne dla pacjentów, w których porad udzielają pielęgniarki diabetologiczne lub edukatorzy. Niestety nie jesteśmy w stanie takich punktów utworzyć w całej Polsce, bo to wiąże się z kosztami. Dlatego np. wydajemy bezpłatny biuletyn, w którym zamieszczamy wszelkie materiały dotyczące nowości w cukrzycy. Wydajemy go co miesiąc w liczbie 5 tys. egzemplarzy, po czym rozsyłamy do naszych kół i oddziałów. Oprócz tego biuletyn znajduje się w wersji elektronicznej na naszej stronie www.diabetyk.org.pl w zakładce „Materiały do pobrania”. Organizujemy ponadto bezpłatne webinary – można w nich uczestniczyć na żywo albo obejrzeć później, w dowolnym momencie na YouTubie.

A jakich rozwiązań systemowych pani brakuje, żeby edukacja diabetologiczna była w Polsce jak najlepsza?

Przede wszystkim powinna być kompleksowa opieka nad pacjentem z cukrzycą począwszy od lekarzy pierwszego kontaktu. W przychodniach powinny znajdować się punkty konsultacyjne dla osób ze świeżo rozpoznaną cukrzycą, gdy nie ma jeszcze powikłań, a od szybkiej i efektywnej edukacji bardzo dużo zależy. Po części jest to realizowane w ramach opieki koordynowanej nad pacjentami diabetologicznymi, jednak nie wszystkie przychodnie tę formę opieki wprowadziły. Często POZ-y zmagają się także z brakiem personelu. Kto ma wówczas edukować? A pacjent powinien wiedzieć, na co musi zwrócić uwagę, żeby nie doszło do powikłań, które powodują koszty finansowe, rodzinne, społeczne.

Nie możemy zapominać o edukacji w placówkach oświatowych, która jest bardzo ważna, aby zapewnić dzieciom z cukrzycą właściwe prowadzenie choroby. Zapewnienie pielęgniarek w szkołach na co dzień, nie tylko dla dzieci z cukrzycą, ale i wszystkich dzieci przewlekle chorych, pozwoli rodzicom poczuć się bezpieczniej. Edukacja powinna być prowadzona przez wielospecjalistyczny zespół.

Edukacją diabetologiczną powinna być objęta cała rodzina, nie tylko pacjent?

Zdecydowanie cała rodzina. Na spotkania edukacyjne, które organizujemy, często przychodzą całe rodziny. Edukujemy wszystkich, szczególnie że z cukrzycą zmaga się nie tylko osoba chora. Często trzeba zmienić nawyki żywieniowe i żeby było to efektywne, żywić inaczej powinna się cała rodzina. Podobnie jeśli jako pacjenci chcemy korzystać z nowoczesnych technologii, to i rodzina powinna zostać przeszkolona. Tym bardziej, że z rodziną mieszkamy pod jednym dachem, często to krewni służą nam pierwszą pomocą. Nie wyobrażam sobie, żeby ktoś z najbliższej rodziny nie umiał w odpowiednim momencie obsłużyć urządzenia terapeutycznego, skoro od tego zależy życie.

Edukacja diabetologiczna powinna być też cały czas prowadzona i na bieżąco aktualizowana wśród personelu medycznego. Dlatego cieszę, że są przychodnie, gdzie lekarze korzystają z wszystkich spotkań edukacyjnych, które są dla nich prowadzone, ale to powinno być usystematyzowane. Bo za nowościami musimy wszyscy nadążać dla dobra pacjentów. Każda osoba chora powinna mieć prawo do kompleksowej i profesjonalnej edukacji. Edukację należy dostosować do poszczególnych osób, wieku – jest to kwestia indywidualna.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Za nowościami musimy nadążać dla dobra pacjentów pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Cukrzyca to choroba, która dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie, stając się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych XXI wieku. Dynamiczny rozwój nauki i technologii otwiera nowe możliwości w diagnostyce, terapii i monitorowaniu tej choroby, ale jednocześnie wymaga od lekarzy stałego doskonalenia wiedzy. Dlatego aby nadążyć za dynamicznymi zmianami w diabetologii, kluczowa jest ciągła edukacja i wymiana doświadczeń w środowisku medycznym.

Właśnie temu celowi służy konferencja „Nowości w cukrzycy”, która stanowi doskonałą okazję do zapoznania się z najnowszymi trendami w leczeniu cukrzycy, wynikami badań oraz praktycznymi wskazówkami dla lekarzy. Wydarzenie zgromadzi wybitnych ekspertów różnych specjalizacji, którzy podzielą się swoją wiedzą i omówią najnowsze wytyczne, zapewniając uczestnikom narzędzia do jeszcze skuteczniejszej opieki nad pacjentami.

We wstępie do ubiegłorocznego wydania „Świata Lekarza” poświęconego naszej konferencji pisałem, że być może za 50 lat specjalizacja z diabetologii nie będzie już potrzebna. Czy tak się stanie, skoro wciąż pojawiają się nowe technologie oraz przełomowe leki, które zmieniają życie chorych? O tym też rozmawiamy na łamach tego numeru. Warto jednak pamiętać, że diabetologia jest nie tylko nauką o cukrzycy, ale także ważną częścią prewencji oraz edukacji zdrowotnej – jako dziedzina zapewne nadal będzie trwać, choć niewykluczone, że w zmienionej formie.

W przyszłym roku zmieni formę także konferencja „Nowości w cukrzycy”. W tym roku kontynuujemy jeszcze formułę jednodniowego, stacjonarnego spotkania, które jak zawsze rozpocznie się o godz. 8, a zakończy późnym popołudniem. Jednak w przyszłym roku konferencja stanie się konferencją dwudniową (od piątku po południu do soboty). Już teraz zapraszam Państwa na tę jubileuszową, XX konferencję, która odbędzie się w dniach 9/10.01.2026 r.

Prof. dr hab. n. med. Edward Franek
Przewodniczący Komitetu Naukowego XIX Konferencji „Nowości w cukrzycy”
Opiekun merytoryczny tego numeru „Świata Lekarza”

Artykuł Diabetologia w centrum uwagi pochodzi z serwisu Świat Lekarza.