Istotnym obszarem, który wymaga rozwoju i inwestycji, są nowoczesne terapie lekowe. Duża zmiana zaszła we wdrażaniu nowych programów lekowych m.in. w chorobach rzadkich czy nowych terapii, np. u dzieci w SMA. Tutaj mamy kilka modeli finansowania nowoczesnych programów lekowych, a poziom leczenia w chorobach rzadkich, onkologicznych, kardiologicznych jest podobny jak w UE. Mam nadzieję, że to nowoczesne podejście do leczenia z wykorzystaniem najnowszych trendów w medycynie będzie kontynuowane – mówi Józefa Szczurek-Żelazko,  posłanka na Sejm.

Pani Poseł, co dobrze funkcjonuje w ochronie zdrowia, a co warto poprawić w systemie opieki zdrowotnej?

Realne szanse na zmiany będą zależały od rządu, który powstanie i jakie priorytety ustanowi. Dotychczasowy rząd ochronę zdrowia uważał za jeden z najważniejszych obszarów, na co jest wiele dowodów, m.in. wzrost nakładów z ok. 75 mld zł, które wydano w 2015 r. na ochronę zdrowia, do ponad 160 mld w 2023 r. Jeszcze nigdy w historii nie miało miejsca tak mocne dofinansowanie ochrony zdrowia, w tak krótkim czasie. To wpłynęło znacząco na poprawę wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w tym obszarze. Pamiętamy, że niskie zarobki zmuszały wykształconych specjalistów do wyjazdów za granicę w poszukiwaniu godziwego wynagrodzenia lub do wychodzenia poza system ochrony zdrowia i podejmowania innego zatrudnienia. Dodatkowo rząd PiS zagwarantował ustawowo wzrost nakładów na ochronę zdrowia i mam nadzieję, że będzie to nadal realizowane. Mocno zainwestowano w rozwój kadry medycznej poprzez zwiększenie placówek, które na wysokim poziomie kształcą przyszłych lekarzy, pielęgniarki i w innych zawodach medycznych. Doposażono jednostki szkolące kadry medyczne, unowocześniono proces kształcenia chociażby poprzez tworzenie monoprofilowych i wieloprofilowych centrów symulacji medycznej.

Jakie działy medycyny i diagnostyki medycznej należy rozwijać?

Szpitale: podstawowe, specjalistyczne oraz ogólnopolskie wysokospecjalistyczne zostały mocno doposażone w aparaturę sprzętową służącą zarówno do diagnostyki, jak i do terapii. To zresztą wymóg ciągle rozwijającej się wiedzy medycznej, postępu w technologiach medycznych.

Duży nacisk położono na rozwój psychiatrii zarówno dla dorosłych, jak i psychiatrii dziecięcej. Tutaj wypracowano modelowe systemy organizacyjne wsparcia pacjentów z zaburzeniami zdrowia psychicznego. Myślę tu o Centrach Zdrowia Psychicznego, działających w wielu miejscach w Polsce, a wdrażanych w ostatnich latach w formie pilotażowych programów finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Rozpoczęty został proces zmian dotyczący opieki psychiatrycznej nad dziećmi i młodzieżą wypracowany wspólnie ze środowiskiem specjalistów. Powstały poradnie psychologiczno-terapeutyczne jako pierwszy poziom wsparcia dla dzieci i młodzieży oraz drugi poziom, w którym mogłyby funkcjonować odziały dzienne, poradnie psychiatryczne czy zespoły leczenia środowiskowego. I najwyższy poziom to lecznictwo zamknięte. To najbardziej optymalny model pomocy i opieki psychiatrycznej, który stał się faktem w Polsce. Uważam, że należy go kontynuować.

Ważne będzie zapewnienie rozwoju zapoczątkowanych już programów w zakresie onkologii, z dużym naciskiem na kształcenie zarówno lekarzy, jak i pielęgniarek w tym zakresie.

Istotnym obszarem, który wymaga rozwoju i inwestycji, są nowoczesne terapie lekowe. Duża zmiana zaszła we wdrażaniu nowych programów lekowych m.in. w chorobach rzadkich czy nowych terapii, np. u dzieci w SMA (spinal muscular atrophy), czyli rdzeniowym zaniku mięśni. Tutaj mamy kilka modeli finansowania nowoczesnych programów lekowych, a poziom leczenia w chorobach rzadkich, onkologicznych, kardiologicznych jest podobny jak w UE. Mam nadzieję, że to nowoczesne podejście do leczenia z wykorzystaniem najnowszych trendów w medycynie będzie kontynuowane.

Pani Poseł, a co nam jako pacjentom dokucza najbardziej?

To czas oczekiwania na świadczenia zdrowotne, niektóre badania diagnostyczne oraz specjalistyczne porady, chociaż w wielu obszarach ten czas uległ skróceniu. W dużej mierze spowodowane jest to brakiem odpowiedniej liczby lekarzy, specjalistów, pielęgniarek itp. Sporo zrobiliśmy w dziedzinie wzrostu finansowania ochrony zdrowia, duże kwoty zainwestowaliśmy w infrastrukturę techniczną, diagnostyczną i terapeutyczną, zostały wdrożone nowoczesne programy lekowe, system ucyfrowiono, ale brakuje kadr. Proces kształcenia np. lekarza specjalisty trwa co najmniej 11-12 lat i nie da się w ciągu kilku lat nadrobić wieloletnich zaniedbań w tym zakresie. Sporo od 2015 r. zrobiliśmy, ale efekty widoczne będą po kilku latach.

Jak wzmocnić rolę pielęgniarek w procesie diagnostyczno-leczniczym oraz w edukacji medycznej?

Jest to zawód, który przy wykorzystaniu tkwiącego w nim potencjału może wnieść dużo dobra w ochronę zdrowia. Na gruncie prawnym pielęgniarki zostały wyposażone w wiele kompetencji, które jednak nie są dobrze wykorzystane. Zgodnie z rozporządzeniem pielęgniarki po odpowiednich kursach i szkoleniach mają uprawnienia do wystawiania skierowań na określone badania diagnostyczne, mamy doprecyzowany wykaz leków, na które pielęgniarka może wystawiać recepty, jest wprowadzony standard porady pielęgniarskiej. Te wszystkie rozwiązania można wykorzystać z myślą o skróceniu kolejek do lekarzy POZ i niektórych poradni specjalistycznych. Teraz trzeba stworzyć warunki organizacyjne oraz finansowe, aby racjonalnie wykorzystać ten potencjał w systemie ochrony zdrowia. Należy też zróżnicować kompetencje pielęgniarki w zależności od poziomu wykształcenia: na poziomie licencjatu lub studiów wyższych drugiego stopnia zakończonego tytułem magisterskim. Warto ustalić, jakie dodatkowe kompetencje na drugim poziomie kształcenia może nabywać pielęgniarka, po to aby ją bardziej racjonalnie wykorzystać w systemie. W mojej ocenie zmian wymaga system szkolenia podyplomowego, aby dostosować go do oczekiwań systemu, a także do warunków wynagradzania pielęgniarek i położnych.

Czy planowane jest wykorzystanie pielęgniarek w oświacie i zatrudnianie ich w większym zakresie w szkołach podstawowych i średnich, gdzie oprócz zadań medycznych mogłyby prowadzić edukację zdrowotną wśród młodzieży?

Jak najbardziej, bo pielęgniarki zatrudniane w systemie oświaty mają najczęściej wykształcenie wyższe magisterskie i mogą to zadanie realizować. Warto przypomnieć, że pielęgniarki nabyły też możliwości wykonywania niektórych szczepień. To jednak będzie wymagało ustalenia zasad współpracy między: szkołą, samorządami, nauczycielami i dyrektorami szkół. I tu jest duży obszar do zagospodarowania z wykorzystaniem kompetencji pielęgniarskich w zakresie promocji zdrowia oraz profilaktyki.

W promocji zdrowia oraz w zachowaniu zdrowia najtańsza jest profilaktyka. Tu się chyba nic nie zmieniło?

To jest udowodnione, że każda inwestycja w profilaktykę lub w edukację skutkuje zmniejszeniem nakładów na działalność naprawczą i trzeba w tym kierunku działać.

Rozmawiał: Artur Wolski

Artykuł Posłanka Józefa Szczurek-Żelazko: Problemy życiowe są po to, żeby je rozwiązywać pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dostęp do technologii stosowanych w opiece zdrowotnej zależy od wielu czynników i w zależności od tego, czy mamy do czynienia z technologią lekową czy nielekową występują różnice, które zostaną w pewnym uproszczeniu (ze względu na złożoność problemu) omówione w niniejszym opracowaniu.

Omawiając technologie lekowe skupiono się na omówieniu kanałów dystrybucji produktów leczniczych. W przypadku technologii nielekowych omówione zostaną zasady wprowadzania do obrotu i dystrybucji wyrobów medycznych oraz pokrótce innych technologii nielekowych nie będących pojedynczymi wyrobami medycznymi i w tym przypadku wydaje się, że właściwszym terminem jest ?dyfuzja? lub ?implementacja? technologii nielekowej w naszym kraju.

Produkty lecznicze i wyroby medyczne to towary, które podlegają zasadom jednolitego rynku, w związku z czym UE posiada kompetencje dotyczące udzielania na nie pozwoleń zgodnie z procedurami oceny i nadzoru. Z uwagi na ochronę zdrowia publicznego, nowe produkty lecznicze stosowane u ludzi przed wprowadzeniem do obrotu muszą otrzymać pozwolenie wydawane zgodnie z procedurą scentralizowaną, przeprowadzaną przez Europejską Agencję Leków (EMA), lub zgodnie z procedurą zdecentralizowaną, przeprowadzaną przez agencje krajowe, w Polsce Urząd Rejestracji produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPLWMiPB). Podstawowym aktem prawnym jest Ustawa Prawo Farmaceutyczne (Dz.U. 2001 nr 126 poz. 1381 z późn. zm.)

Na straży jakości dystrybucji stoi Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej(Dz.U. nr 0, poz. 381).

Dopuszczenie wyrobów medycznych do obrotu jest obwarowane szczegółowymi ramami regulacyjnymi, których spełnienie weryfikują organizacje sektora prywatnego zwane ?jednostkami notyfikowanymi?. Podstawowym aktem prawnym jest Ustawa o wyrobach medycznych (Dz.U. nr 107, poz. 697).

Inne technologie nielekowe wprowadzane są m.in. na podstawie zarządzeń Ministra Zdrowia i Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia po opinii Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Dystrybucja technologii lekowych w Polsce

Dystrybucja technologii lekowych oznacza proces przemieszczania leków od momentu wytworzenia do końcowych nabywców(pacjentów, jednostki opieki zdrowotnej) i obejmuje dwa zasadnicze obszary: kanały dystrybucji i logistykę, czyli fizyczne przemieszczanie produktów.

Zasadniczo stosowane są dwa sposoby dystrybucji na polskim rynku:

?      dystrybucja bezpośrednia, w której producent na własny koszt wykonuje i kontroluje wszystkie czynności związane z dostarczaniem farmaceutyków ostatecznemu nabywcy ? stosowana jest przy dystrybucji leków nowej generacji oraz pozostałych lekarstw,

?      dystrybucja pośrednia, w której poszczególni wyspecjalizowani pośrednicy przejmują na siebie obowiązki przesuwania towarów do finalnego nabywcy.

Na przebieg dystrybucji istotnie wpływa producent. Firma prowadzi również sprzedaż produktów farmaceutycznych z pominięciem pośredników (hurtowni) i bezpośrednio dociera do punktu detalicznego. Nie oznacza to jednak rezygnacji ze sprzedaży we współpracy z pośrednikami, gdyż możliwe jest stosowanie jednocześnie wielu kanałów dystrybucji. Poszczególni pośrednicy również stosują odrębne instrumenty promocji w relacjach między sobą. Najczęściej relacje te są nawiązywane dzięki kontaktom przedstawicieli handlowych (medycznych) w poszczególnych szczeblach kanału dystrybucji.

Dystrybucja bezpośrednia

Jedną z tendencji widocznych na rynku farmaceutycznym, zarówno w Polsce, jak i zagranicą, jest wzrost zainteresowania dystrybucją bezpośrednią (ang. Direct to Pharmacy), która jest alternatywą dla tradycyjnego modelu hurtowego.

Podstawową różnicą między tradycyjnym modelem hurtowym a dystrybucją bezpośrednią jest kwestia własności produktów leczniczych oraz związana z nią odpowiedzialność za realizację procesu dystrybucji. W pierwszym przypadku prawo własności farmaceutyków przechodzi na hurtownię, która od momentu zakupu leków odpowiada za ich magazynowanie i transport oraz, co najważniejsze, rozporządza nimi we własnym imieniu. W drugim modelu podmiot zajmujący się obsługą dystrybucji bezpośredniej współdzieli z wytwórcą odpowiedzialność prawną i operacyjną za leki, podczas gdy ich właścicielem (tym samym decydentem w kwestiach warunków handlowych) w całym kanale dystrybucji pozostaje wytwórca.

Dystrybucja pośrednia

Poszczególne kanały dystrybucji różnią się liczbą pośredników znajdujących się na drodze przesuwania produktu z firmy farmaceutycznej do finalnego nabywcy. Najkrótszy kanał dystrybucji na rynku to bezpośrednia sprzedaż leków przez wytwórcę ostatecznemu nabywcy. Występuje on rzadko i w praktyce dotyczy wyłącznie możliwości internetowej sprzedaży produktów leczniczych.

Kanał dystrybucji produktów leczniczych obejmujący wyłącznie jednego pośrednika występuje w przypadku dostarczania przez producentów różnego rodzaju leków bezpośrednio do aptek szpitalnych, a za ich pomocą konkretnym pacjentom.

Rozbudowane kanały dystrybucji mogą zawierać ogniwa przedhurtu (np. składy celne leków), hurtu instytucjonalnego (zarówno międzynarodowe, jak i lokalne hurtownie), pośredników sprzedaży leków (tzw. vansellerów), jak również placówki sprzedaży detalicznej (apteki, punkty apteczne, sklepy spożywcze, kioski, stacje benzynowe, itp.). Warto zauważyć, iż w przypadku produktów leczniczych wydawanych na receptę, dodatkowym ogniwem kanału dystrybucji jest lekarz ? decydujący o wyborze konkretnej marki medykamentu.

Modelowanie kanałów dystrybucji oraz innych procesów logistycznych w przedsiębiorstwie ma duży wpływ na postrzeganie oferowanych produktów, a także uzyskiwanie dobrej pozycji na rynku. Realizacja szybkiej i efektywnej dystrybucji możliwa jest do osiągnięcia tylko i wyłącznie przy wykorzystaniu odpowiednich strategii i odpowiednich pośredników biorących udział w dostarczeniu klientowi wyrobu. Także wiele czynności logistycznych związanych z działalnością firmy ma znaczenie dla uzyskania dobrej pozycji przedsiębiorstwa na wymagającym rynku.

Specyfika dystrybucji na rynku produktów leczniczych powoduje, że zapotrzebowanie pojedynczego konsumenta (pacjenta) w danym momencie jest niekiedy minimalne w stosunku do standardowej wielkości partii dostaw, producent zaś zainteresowany jest zbywaniemjednorazowodużychpartii.Istotnarozbieżnośćpowstajerównieżmiędzy profilem asortymentowym produkcji firmy farmaceutycznej a oczekiwaniami pacjentów uwarunkowanymi trudną do przewidzenia jednostką chorobową. Zapotrzebowanie na leki powstaje, więc niekiedy bardzo gwałtownie i w różnych miejscach trudnych do przewidzenia. Szczególnego znaczenia nabiera, zatem również system dostaw natychmiastowych (ang. just in time) i do miejsc, w których pojawia się popyt na dany lek.

Hurt farmaceutyczny

Obrót hurtowy w Polsce prowadzą hurtownie farmaceutyczne, składy celne oraz składy konsygnacyjne. Zasadniczą funkcją hurtu farmaceutycznego jest dostarczanie produktów leczniczych od producentów do placówek zajmujących się obrotem detalicznym. Działanie hurtowni farmaceutycznych można podzielić na trzy etapy:

1. przyjęcie leków do magazynu,
2. składowanie leków,
3. dostarczanie leków odbiorcom finalnym.

Rola hurtu farmaceutycznego w obrocie produktami leczniczymi jest ogromna. Potwierdza to fakt znacznej liczby hurtowni istniejących w Polsce oraz zjawisko tworzenia nowego ogniwa obrotu produktami leczniczymi: przedhurtu oraz półhurtu. Przedhurt organizowany jest m. in. przez producentów leków w celu ominięcia hurtu instytucjonalnego, natomiast półhurt jest pośrednikiem, który pojawia się często między tradycyjną hurtownią pełniącą wszystkie funkcje handlowe a apteką lub innymi odbiorcami detalicznymi.

Istnieją dwa zasadnicze kryteria kwalifikacji hurtu farmaceutycznego:

1. ze względu na zakres przestrzenny działania,
2. na podstawie zakresu asortymentu.

Ze względu na geografię, wyróżnić można:

1. hurtownie o zasięguregionalnym,funkcjonujące naokreślonymterenie,
2. hurtownie o zasięgu ogólnokrajowym, posiadające swoje oddziały w całej Polsce, prowadzące podobną politykę sprzedaży,
3. hurtownie o zasięgu międzynarodowym, posiadające swoje oddziały w wielu krajach.

Ze względu na zakres asortymentu, wyróżnić można:

1. hurtownie pełno asortymentowe ? posiadające zarówno szeroki, jak i głęboki asortyment produktów leczniczych, co stanowi dla aptek istotną wartość dodaną,
2. hurtownie zajmujące się obrotem lekami konkretnych producentów,
3. hurtownie posiadające jedynie wybrane formy medykamentów, np. maści czy tabletki,
4. hurtownie zajmujące się wyłącznie obrotem pro- duktami leczniczymi dostępnymi bez recepty (OTCover-the-counter),
5. hurtownie prowadzące wyłącznie sprzedaż materiałów medycznych, środków opatrunkowych czy materiałów stomatologicznych.

Po przyjęciu leków od producenta hurtownie mają obowiązek przechowywać leki w warunkach określonych przez producenta. Dodatkowo, warto mieć na uwadze odpowiednie gospodarowanie zapasami produktów leczniczych, uwzględniające sprzedaż sezonową leków, ciągłość zapasów, możliwość zmian odpłatności (np. przesunięcia na listach refundacyjnych).

Przyjęcie zamówienia na produkty lecznicze od podmiotów zewnętrznych może odbywać się poprzez telemarketing (stałe kontakty z określonymi klientami) lub dzięki przedstawicielom handlowym, utrzymującym bezpośrednie kontakty z właścicielami aptek.

Dostarczanie leków do podmiotów zamawiających może odbywać się metodą just in time lub poprzez z góry ustalony termin. Zazwyczaj zamówienia składane przez aptekę szpitalną realizowane są bez żadnej zwłoki.

Medyczne technologie nielekowe

Wprowadzenie do obrotu i dystrybucja wyrobów medycznych w Polsce

Przez wprowadzenie do obrotu wyrobu medycznego należy rozumieć udostępnienie przez wytwórcę, dostawcę lub autoryzowanego przedstawiciela, za odpłatą albo nieodpłatnie, po raz pierwszy, wyrobu fabrycznie nowego lub całkowicie odtworzonego, w celu używania lub dystrybucji.

Wprowadzenie do używania natomiast to pierwsze udostępnienie użytkownikowi wyrobu, w celu używania zgodnie z przewidzianym zastosowaniem.

Podmiotami upoważnionymi do wprowadzenia do obrotu i do używania wyrobów medycznych są: wytwórca, jego autoryzowany przedstawiciel, importer, dystrybutor i podmiot odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu wyrobu medycznego.

Podstawowym aktem prawnym w naszym kraju, regulującym zasady wprowadzenia do obrotu i dystrybucji wyrobów medycznych, jest ustawa z 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. nr 107, poz. 697).

Ustawa określa:

1. zasady wprowadzania do obrotu i do używania wyrobów medycznych,
2. zasady sprawowania nadzoru nad wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu i używania
3. oraz nadzoru nad wyrobami już wprowadzonymi,
4. klasyfikację wyrobów medycznych i ich wyposażenia,
5. zasady przekazywania wyrobu do oceny działania,
6. zasady dokonania oceny klinicznej,
7. wymagania zasadnicze,
8. procedury oceny zgodności wyrobów,
9. obowiązki importerów i dystrybutorów,
10. zasady używania i utrzymywania wyrobów,
11. zasady dokonywania zgłoszeń i powiadomień.

Ustawa o wyrobach medycznych wdraża poniższe akty prawne, będące filarem w zakresie prawa UE określającym zasady wprowadzenia do obrotu i do używania wyrobów medycznych:

1. Dyrektywa Rady 90/385/EWG z dnia 20 czerwca 1990 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wyrobów medycznych aktywnego osadzania.
2. Dyrektywa Rady 93/42/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. dotycząca wyrobów medycznych.
3. Dyrektywa 98/79/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 1998r. w sprawie wyrobów medycznych używanych do diagnostyki in vitro.

Wdrożone przez ustawę dyrektywy medyczne mają na celu uregulowanie zasad postępowania z wyrobami medycznymi, tak aby zapewnić ich bezpieczeństwo, spełnianie funkcji i skuteczność, jak również ochronę zdrowia i niezbędne zabezpieczenia pacjentów, użytkowników i innych osób.

Obowiązek oceny, czy dany wyrób podlega jednej z dyrektyw, ciąży na wytwórcy.

Do obrotu i używania mogą być wprowadzone wyroby medyczne spełniające następujące wymagania:

?      spełniają tzw. wymagania zasadnicze w zakresie projektowania, wytwarzania, opakowania, oznakowania tych wyrobów, a także informacji dostarczonej przez wytwórcę,

?      wystawiono dla nich deklarację zgodności, czyli oświadczenie wytwórcy lub jego autoryzowanego przedstawiciela, stwierdzające, że wyrób jest zgodny z wymaganiami zasadniczymi,

?      są oznakowane znakiem CE.

Po przeprowadzeniu odpowiednich badań potwierdzających spełnienie wymagań zasadniczych wyrób opatruje się znakiem CE. Jeżeli ocena zgodności była przeprowadza na z udziałem jednostki notyfikowanej, to obok znaku CE należy umieścić numer tej jednostki. Znak CE powinien być widoczny, czytelny i nieusuwalny. Powinien znajdować się także w instrukcji używania wyrobu i na opakowaniu handlowym wyrobu.

Znakiem CE nie oznakowuje się wyrobu wykonanego na zamówienie, do badań klinicznych, czy do oceny działania.

Dyfuzja nowych technologii nielekowych w opiece zdrowotnej

Nowe i innowacyjne technologie pomimo czasami oczywistych zalet wymagają czasu, po którym stają się powszechnie stosowane przez świadczeniodawców. Niektóre podmioty wdrażają nowe technologie szybciej, inni wolniej, jeszcze inni wcale. Wprowadzanie nowych technologii na rynek ochrony zdrowia powodowane jest na dwóch podstawowych zasadach: zasadzie zysku i zasadzie kanałów informacji. Zasada zysku zakłada, że po wdrożeniu nowej technologii osiągniemy większe przychody poprzez poprawę jakości leczenia i satysfakcję pacjenta, ale także poprzez wzrost prestiżu w środowisku.

Zasada kanałów informacji opiera się na informacyjnych efektach zewnętrznych torując drogę dla nowej technologii kanałami informacyjnymi w ramach publikacji, seminariów itp., zyskując prestiż innowatora i tym samym obniża koszt przyjęcia danej technologii przez innych lekarzy czy inne ośrodki.

Rozwojowi nowych technologii najbardziej sprzyjają zachęty finansowe, natomiast największym hamulcem są stałe restrykcyjne stawki za świadczenia zdrowotne, które w założeniu mając ograniczanie nadmiernych wydatków hamują postęp technologiczny, który prowadzi do poprawy jakości leczenia może prowadzić do obniżenia kosztów.

PO 3600193847

Artykuł Waldemar Wierzba: Dystrybucja technologii lekowych oraz technologii nielekowych w prawie polskim pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

30 września napisaliśmy felieton: ?Szóstka Świata Lekarza?, czyli pytania o zdrowie pominięte w kampanii wyborczej 2019. Dziś z radością możemy go (częściowo) przypomnieć. Pisaliśmy, że prowadzone w ramach kampanii wyborczej debaty o zdrowiu koncentrowały się z jednej strony na osiągnięciach reformy ochrony zdrowia (PIS), a z drugiej – na wytykaniu ich wad przez opozycję, a nam zabrakło w debacie wyborczej pytań o rozwiązanie podstawowych problemów zdrowotnych i społecznych. W ?szóstce? Świata Lekarza 2 pierwsze punkty to:

1. Ograniczenia picia alkoholu i jego dostępności na każdym kroku. Codziennie w Polsce sprzedaje się ponad 3 mln ?małpek?: wódki w małych butelkach. Alkohol jest dostępny w każdym sklepie i na każdej stacji benzynowej. A koszty leczenia chorób wywołanych przez alkohol to ok. 12% wszystkich wydatków ochrony zdrowia.
2. Wprowadzenia ?podatku cukrowego?. Czy odważymy się na takie rozwiązanie, skoro w Polsce jest już ponad 3 mln chorych na cukrzycę, a ich liczba będzie rosła?

Bardzo jesteśmy wdzięczni Panu Ministrowi Zdrowia prof. Łukaszowi Szumowskiemu, że obydwa problemy: ?podatku cukrowego? oraz alkoholu i wszechobecnych ?małpek? uznał za problem i znalazły się one w przekazanej właśnie Radzie Ministrów Narodowej Strategii Onkologicznej. Prosimy wszystkich dziennikarzy i polityków o solidarne i silne wsparcie Ministra Zdrowia, gdyż ograniczenie wielkich interesów producentów alkoholu i branży spożywczej nie będzie łatwe. Wierzymy, że to się uda – to polska racja stanu.

Pozostały jeszcze do przemyślenia i wprowadzenia 4 tematy z ?Szóstki Świata Lekarza?:

• Obowiązkowego płacenia przez sprawcę wypadku drogowego (wynikającego z brawury, pijaństwa, jazdy pod wpływem narkotyków, rozmowy przez komunikatory itp.) za leczenie poszkodowanego.
• Wprowadzenia ubezpieczeń dodatkowych i ich zwolnienie z opodatkowania – w celu pobudzenia rozwoju niepaństwowej służby zdrowia. To jeden ze sposobów na realną poprawę dostępności pacjentów do lekarzy specjalistów – dziś każdy z nas obserwuje, jak nadal wydłuża się czekanie na wizytę do specjalisty.
• Zagwarantowania podmiotowości pacjenta, danie mu prawa do decydowania, czy chce się leczyć w państwowej czy prywatnej ochronie zdrowia.
• Wyłączenia na 20 lat ochrony zdrowia z bieżącej walki politycznej: do czasu zorganizowania nowoczesnej i skutecznej opieki zdrowotnej.

Polecamy je uwadze wszystkich polityków.

Paweł Kruś i Katarzyna Pinkosz

Artykuł Mamy już 33 procent! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

ROZMOWA Z POSŁANKĄ KRYSTYNĄ WRÓBLEWSKĄ Z SEJMOWEJ KOMISJI ZDROWIA.

Choroby rzadkie głównie dotykają dzieci. Jak wspierać rodziny, w których taka choroba się pojawiła?

Bardzo się cieszę, że udało się zorganizować debatę o chorobach rzadkich, podczas której wiceminister Zbigniew Król przedstawił Narodowy Plan dla Chorób Rzadkich: muszę mu podziękować za to, że zajął się tak odważnie tym problemem. Tego samego dnia otworzyliśmy też w Sejmie wystawę na temat chorób rzadkich. Jest ich kilka tysięcy, szczególnie dotykają dzieci. Uważam, że państwo polskie powinno zająć się tym problemem profesjonalnie. Jest postęp, jednak wiele jest jeszcze do zrobienia. W wielu chorobach nie ma leków, a tam, gdzie są, ich koszt jest bardzo wysoki. Są też problemy z diagnostyką. Diagnozowanie osób z chorobami rzadkimi jest niezmiernie trudne, dążymy, by powstały ośrodki właśnie tym się zajmujące. Zaopiekowanie się osobami z chorobami rzadkimi jest konieczne. Przykład choroby Fabry?ego pokazuje jednak, że jeżeli lek zostanie podany w odpowiednim momencie, to taka osoba może normalnie funkcjonować.

Oprócz leczenia i rehabilitacji coraz więcej mówi się też o wsparciu i edukacji. Dlaczego to tak ważne?

Cieszę się, że również aspekt edukacji został poruszony podczas debaty, podjęłam już rozmowy na ten temat z ministrem edukacji Dariuszem Piątkowskim. Chodzi o to, żeby dzieci z chorobami rzadkimi miały szansę chodzić do szkół publicznych. Trzeba przygotować edukację tak, aby dziecko z chorobą rzadką miało szansę funkcjonować w szkole. Są co prawda już dziś klasy integracyjne, jednak nie ma ich wiele. Bardzo ciężko jest znaleźć taką klasę zwłaszcza w szkołach ponadgimnazjalnych. Najczęściej dziecko ma nauczanie indywidualne, chociaż mogłoby normalnie chodzić do szkoły. Myślę, że trzeba w tym kierunku zmieniać polską szkołę.

Jak to się stało, że zajęła się Pani chorobami rzadkimi?

Do mojego biura poselskiego przychodzili rodzice dzieci chorujących na rzadkie choroby. Zaczęło się od mukowiscydozy. Opowiadali mi o swoich problemach, starałam się im pomagać. Muszę powiedzieć, że pierwsze sukcesy już mam: w szpitalu w województwie podkarpackim zostaną otworzone specjalne sale dla osób chorych na mukowiscydozę. Dla nich niezmiernie ważne jest to, żeby w przypadku pobytu w szpitalu być w osobnej sali i nie zarażać się od innych, bo każda infekcja jest niezwykle groźna dla chorego na mukowiscydozę. Znam też osobę z zespołem Retta, systematycznie ją odwiedzam. Ania kiedyś chodziła, dzisiaj jest osobą leżącą. Zespół Retta doprowadza do niepełnosprawności fizycznej i intelektualnej. Namawiałam mamę Ani, aby startowała w wyborach do sejmiku województwa podkarpackiego, bo znając specyfikę chorób rzadkich, może bardzo pomóc rodzinom zmagającym się z tym problemem.

Znam sytuację rodziców chorych dzieci. Muszę podkreślić, że jest zdecydowany postęp, sytuacja się poprawia. Dziś mówimy o programie 500+ dla osób z niepełnosprawnością od urodzenia, to będzie duży zastrzyk pieniędzy dla tych osób. Mimo że nie ma leków na wiele chorób rzadkich, to osoby na nie cierpiące każdego dnia zażywają garść leków ze względu na to, że mają wiele chorób. Potrzebują pieniędzy na leki, rehabilitację.

Ważne jest też to, żeby lekarz podstawowej opieki zdrowotnej miał wiedzę o pacjencie z chorobą rzadką, był jego przewodnikiem w systemie ochrony zdrowia. Zawsze też podkreślam, że najlepszym lekarzem dla chorego dziecka jest jego rodzic. Tylko zadajemy sobie pytanie ? co później, kiedy rodziców zabraknie? To jest kolejny problem, bardzo ważny, który państwo polskie musi rozwiązać.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Konieczne jest wsparcie dla rodzin pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Sektor opieki zdrowotnej początku XXI wieku jest obszarem realizacji złożonych, kosztochłonnych i wzajemnie ze sobą powiązanych procesów, nastawionych na osiąganie wysokiej jakości i efektywności, co stawia przed interesariuszami opieki zdrowotnej bardzo wysokie wymagania, co do wiedzy, kompetencji, umiejętności i doświadczenia.

Zakres informacji potrzebnych do efektywnego świadczenia usług medycznych jest już dzisiaj tak duży i złożony, że nie jest możliwe zapewnienie wysokiej jakości świadczonych usług oraz efektywności działania placówek opieki zdrowotnej bez szerokiej partnerskiej współpracy w rozbudowanej sieci działań.

Z punktu widzenia zagadnień związanych z budową i funkcjonowaniem systemu e-ZOZ istotnym jest aby efektywna współpraca pomiędzy podmiotami powodowała szersze wykorzystanie technologi teleinformatycznych do komunikacji elektronicznej pomiędzy nimi. Stworzenie warunków technicznych, organizacyjnych i prawnych dla elektronicznego przetwarzania rozproszonych informacji z dowolnego miejsca i o dowolnej porze jest fundamentem rozwoju sektora opieki zdrowotnej. Spełnienie tych warunków wymaga szerokich działań normalizacyjnych w celu zapewnienia interoperacyjności systemów teleinformatycznych w tym sektorze.

Budowa i implementacja polskiego odpowiednika systemu Business Inteligence (BI), czyli systemu e-ZOZ opartego na Cyfrowej Platformie Wymiany Informacji, powinna mieć nie tylko pośrednie ale i bezpośrednie oddziaływanie na gospodarkę regionu. Ponieważ system ten ma innowacyjny charakter (brak przykładów pełnych zastosowań w Polsce) musimy więc opierać się na przykładach jego realizacji w innych krajach.

Prześledźmy doświadczenia Szpitala Uniwersyteckiego w Aachen, jednego z większych szpitali w Niemczech. Zatrudnia on przeszło 5700 pracowników i rocznie hospitalizuje prawie 180 000 pacjentów. W Polsce nie ma swojego odpowiednika. Według raportu opublikowanego przez firmę analityczną International Data Corporation (IDC) w ciągu pięciu lat inwestycja w system Business Inteligence wygeneruje tu zysk na poziomie 5,1 mln Euro, co odpowiada 569% stopie zwrotu z inwestycji po opodatkowaniu. Wydaje się, że jest to zupełnie niespotykany wynik finansowy. I tak jest rzeczywiście, jeżeli weźmiemy pod uwagę wartości bezwzględne.

Prognoza oszczędności dla dużego polskiego szpitala wojewódzkiego, który jako pierwszy w Polsce zastosował modelowanie i optymalizację procesów medycznych i biznesowych przedstawia się następująco. W wyniku tych prac stan zatrudnienia w przeciągu czterech lat został zmniejszony z 1800 osób personelu do niecałych 1200. Uległ skróceniu czas hospitalizacji o przeszło 50%, zmniejszyła się ilość łóżek z ponad 1000 do około 800 a sama placówka zamiast popadać w straty wyszła na prostą. Niestety i tam nie wdrożono jeszcze w pełni systemu typu Business Inteligence. Mimo to oszczędności w jego rocznym budżecie, sięgnęły około 10% jego wartości, co daje rocznie sumę między 7 a 8 mln zł, które można przeznaczyć m. in. na podwyżki dla pracowników. To spowodowało spadek niezadowolenia wśród deficytowego personelu medycznego i jego odpływ z przyczyn ekonomicznych do placówek ochrony zdrowia zlokalizowanych w innych regionach a nawet do innych krajów.

Systemy BI pozwalają w prosty sposób policzyć skutki finansowe np. starty z powodu przestoju w ciągłości pracy jednostki czy grupy jednostek i bezpośredni wpływ na gospodarkę jednostki oraz gospodarkę lokalną.

Z całą pewnością wdrożenie tego typu systemu ma także pośredni wpływ na gospodarkę ponadlokalną (regionalną). Dzieje się dzięki spadkowi zachorowalności mieszkańców regionu, poprzez:

• możliwość powszechnego wprowadzenia w życie programów profilaktycznych od najmłodszych lat, według starej zasady, że lepiej zapobiegać niż leczyć,
• poprawie dostępności do świadczeń zdrowotnych,
• poprawie jakości diagnostyki i co za tym idzie przebiegu terapii,
• skróceniu przebywania pracowników na zwolnieniu lekarskim,
• obniżeniu śmiertelności nagłych przypadków.

Wdrożenie tego typu systemu, dzięki poprawie dostępności obywateli do świadczeń zdrowotnych, przyciąga także do regionu potencjalnych inwestorów, którzy konkurując o wysokokwalifikowanego pracownika, oferują w ramach tzw. bonusów, dostęp do zaawansowanej technologicznie służby zdrowia.

Prace nad zbudowaniem i wdrożeniem polskiego odpowiednika systemu Business Inteligence na szczeblu powiatowej opieki zdrowotnej, już trwają. Swoim zakresem system ten będzie obejmował świadczenie e-usług, które zostały opisane poniżej wraz z systemem elektronicznego obiegu dokumentów.

Projekt systemu e-ZOZ swoim zakresem obejmie systemy gromadzenia i przetwarzania danych o zachodzących procesach informacyjnych i biznesowych:

1. Związanych z kompleksową obsługą medyczną pacjenta procesy medyczne i za tym idące procesy biznesowe ? w tej płaszczyźnie procesów zaprojektowane są następujące rozwiązania funkcjonalne:
   A. Portal informacyjny dla pacjentów, który ma umożliwić im za pomocą e-usług dostęp do niezbędnych informacji związanych z procesami medycznymi i biznesowymi obejmującymi proces udzielanych im świadczeń zdrowotnych przez personel medyczny ZOZ. W ramach projektowanego portalu mają być świadczone następujące e-usługi, polegające na:
   a) dostępie do grafików dyżurów lekarzy w lecznictwie otwartym, umożliwienia zapisu na wizyty do lekarzy w lecznictwie otwartym,
   b) kontroli on-line stanu kolejki do poszczególnych lekarzy lecznictwa otwartego,
   c) umożliwienia określenia celu wizyty u lekarza, z podziałem na: przypadek nagły incydentalny, stan nagły przy chorobie przewlekłej, wizytę kontrolną, wizytę po kolejną receptę, wizytę po skierowanie na badanie specjalistyczne oraz inne przypadki, które ze względu na brak miejsca nie będą tu opisywane,
   d) umożliwienia wygenerowania pacjentowi przez lekarza zleceń na badania diagnostyczne, konsultacje do innych lekarzy lub ośrodków, zamówienia drogą elektroniczną zaordynowanych pacjentowi leków we współpracującej aptece w ramach projektu e-ZOZ,
   e) umożliwienia zapisania pacjenta na dodatkowe badania i wizyty konsultacyjne,
   f) umożliwienia automatycznego odbioru bezpośrednio do historii choroby danego pacjenta wyników zleconych mu badań,
   g) umożliwienia zarządzania przez pacjenta wynikami badań specjalistycznych,
   h) prowadzenia elektronicznego archiwum historii zdrowia pacjenta.

B. Systemy świadczenia e-usług związanych z telekonsultacjami i telemediagnostyką, przez co rozumiane są e-usługi związane z konsultacjami lekarskim on-line dotyczącymi stanu zdrowia pacjenta a także e-usługi związane z procesami wspomagania diagnostyki funkcji i sygnałów życiowych pacjenta na odległość a w tym systemu mobilnego monitorowania sygnałów życiowych. W przyszłości system ten będzie mógł być także być wykorzystany do monitorowania sygnałów funkcji życiowych pacjenta z poziomu jego miejsca zamieszkania.

1. Związanych z gromadzeniem, przetwarzaniem i analizą informacji zarządczej ? w tej płaszczyźnie procesów uruchomione będą systemy wspomagania zarządzania procesami medycznymi obejmujący swym zakresem przepływy informacyjne związane z obsługą:
   a) e-usług z zakresu Ruchu Chorych ? przez co rozumiane są e-usługi związane z:
   ? Przyjęciem-Wypisem-Przeniesieniem pacjenta w lecznictwie zamkniętym,
   ? Przyjęciem i Obsługą pacjenta (badaniami, konsultacjami specjalistycznym,
   ? diagnostyką, ordynacją leków i wyrobów medycznych) w lecznictwie otwartym,

b) e-usług związanych z diagnostyką medyczną w lecznictwie zamkniętym, przez co rozumiane są e-usługi związane z procesami generowania zleceń na badania diagnostyczne, śledzenia i kontroli stanu ich realizacji a także automatycznego lub wymuszonego odbioru ich wyników,
c) e-usług związanych z ordynacją leków i wyrobów medycznych w jednostkach i komórkach ZOZ lecznictwa zamkniętego, przez co rozumiane są e-usługi związane z ordynowaniem na pacjenta w trakcie hospitalizacji jak i wypisu.
d) e-usług związanych z kontrolą gospodarki lekiem i wyrobami medycznymi, w Zakładzie Opieki Zdrowotnej, na poziomie apteki centralnej jak i apteczek oddziałowych,
e) e-usług związanych z kontrolą i zapobieganiem Zakażeniom Szpitalnym,
f) e-usług związanych z obsługą sprawozdawczości statystyki medycznej jak i finansowej w tym zarządczej.

1. Systemy związane ze wspomagania zarządzania procesami ekonomicznymi, obejmujący swym zakresem:
   ? Finanse i Księgowość.
   ? Kadry-Płace.
   ? Środki Trwałe.
   ? Liczeniem kosztów, w tym kosztów zarządczych.
   ? Gospodarkę Materiałowa/Logistyka.

W ramach systemu e-ZOZ mają być uruchomione także kolejne pakiety e-usług realizowane przez następujące systemy wspomagające zarządzanie ZOZ-em:

1. System kontroli dostępu do pomieszczeń,
2. System kontroli czasu pracy,
3. System lokalizacji urządzeń medycznych,
4. System lokalizacji personelu medycznego,
5. System lokalizacji pacjentów,
6. System wspomagania zakupów i postępowań o zamówienie publiczne,
7. system do archiwizacji, dystrybucji i rekonstrukcji obrazów diagnostycznych,
8. portal informacyjny dla pracowników ochrony zdrowia umożliwiający m. in. e-learning.

Ze względu na zastosowaną w systemie e-ZOZ trójwarstwową architekturę podsystemów tj. serwer bazy danych, serwer aplikacji, cienki klient projekt e-ZOZ jest odporny na zmiany technologiczne sprzętu jak i systemów operacyjnych, w okresie co najmniej dziesięciu lat. Tym samym wybrana architektura ma także silny wpływ na koszty operacyjne użytkowania tego systemu. Ze względu na wcześniej wspomnianą odporność systemu na zmianę technologii a w szczególności systemów operacyjnych i bazodanowych, których zmiany technologiczne w funkcji czasu wymuszają stałą modyfikację sprzętu informatycznego a co trzy cztery lata wręcz jego wymianę, wybrana architektura do jego realizacji zapobiega tym wydatkom eksploatacyjnym.

W tym miejscu należy rozważyć kontekst ekonomiczny budowy jednej Centralnej Platformy Wymiany Informacji do obsługi wszystkich wyżej wymienionych podsystemów, wchodzących w skład systemu typu BI. Dzięki zaawansowaniu technologicznemu konstrukcji w warstwie IT i ICT poprzez zastosowanie innowacyjnych technologii i metodyki wdrażania, nie trzeba będzie budować dodatkowych drogich oddzielnych systemów teleinformatycznych m.in. do obsługi telefonii, dystrybucji obrazów rentgenodiagnostycznych czy też systemu mobilnego monitorowania sygnałów życiowych.

Po wdrożeniu systemu e-ZOZ, placówki użytkujące tego typu system powinny odnotować następujące korzyści:

Rynkowe, takie jak:

• umocnienie pozycji na konkurencyjnym rynku placówek ochrony zdrowia,
  zwłaszcza warszawskich,
• pozyskanie pacjentów z sąsiadujących powiatów,
• wzmocnienie pozytywnego wizerunku Zakładu Opieki Zdrowotnej wśród pacjentów
  ale także i płatników za usługi medyczne,
• przygotowanie do świadczenia usług medycznych na otwartym rynku Unii
  Europejskiej, co ma nastąpić w przeciągu dwóch najbliższych lat.

Organizacyjne, takie jak:

• uporządkowanie i wystandaryzowanie struktury organizacyjnej,
• określenie rzeczywistego i racjonalnego obiegu informacji w całej organizacji,
• ustalenie jasnych reguł i standardów postępowania pracowników na każdym
  stanowisku pracy.
• stworzenie systemu standardów procedur postępowania zarówno w części medycznej
  jak i organizacyjnej.

Ekonomiczne, takie jak:

• ograniczenie kosztów złej jakości,
• możliwość obniżenia kosztów poprzez ograniczenie marnotrawstwa,
• wymierne obniżenie kosztów ordynacji leków i wyrobów medycznych o poziom około 10% obecnego budżetu wydawanego na nie, poprzez podniesienie efektywności ordynacji,
• wymierne obniżenie kosztów badań diagnostycznych o poziom około 10% obecnego budżetu wydawanego na nie, poprzez eliminację niepotrzebnego ponownego ich zlecania,
• zwiększenie efektywności pracy poprzez zastosowanie elektronicznego obiegu dokumentów.

Społeczne, takie jak:

• skrócenie kolejek do świadczeń zdrowotnych,
• poprawa dostępności do świadczeń zdrowotnych dla wszystkich pacjentów, tym w szczególności dla inwalidów,
• poczucie wzrostu bezpieczeństwa wśród obywateli Powiatu Mińskiego,
• transparentność polityki dostępu do świadczeń zdrowotnych,
• prowadzenie dla pacjentów elektronicznej historii zdrowia.

Jak wspomniano powyżej system e-ZOZ został oparty na Architekturze Zorientowanej na Usługi (ang. Service Oriented Architecture, SOA) czyli koncepcję tworzenia systemów informatycznych, w której główny nacisk stawia się na definiowanie e-usług, które spełnią wymagania użytkownika. Pojęcie SOA obejmuje zestaw metod organizacyjnych i technicznych mający na celu lepsze powiązanie biznesowej strony organizacji z jej zasobami informacyjnymi. Jest to zupełnie nowatorskie i innowacyjne podejście do rozwiązań informatycznych oferowanych na rynku polskim. Rozwiązanie oparte jest o wielopłaszczyznową architekturę funkcjonalno-użytkową, za pomocą której zostały zdefiniowane zakresy e-usług, jak i grupy ich odbiorców.

Do wdrożenia systemu e-ZOZ wymagane jest innowacyjne podejście procesowe. Oparte jest ono na wykorzystaniu narzędzi mapowania i analizy procesów zachodzących w placówce systemu opieki zdrowotnej. Kluczowym elementem wdrożenia jest tzw. procesowa koncepcja wdrożenia, stanowiąca opis funkcjonowania placówki po wdrożeniu systemu. Procesowe podejście do wdrożenia systemów informacyjnych pozwala niewątpliwie na uniknięcie szeregu problemów, które można napotkać podczas wdrażania systemu według tradycyjnego podejścia.

Ze względu na wybraną do realizacji systemu e-ZOZ metodykę i technologię, tj.:

• architekturę trójwarstwową tj. serwer bazy danych, serwer aplikacji, cienki
  klient,
• Architekturę Zorientowaną na Usługi (ang. Service Oriented Architecture,
  SOA),
• projekt wykonany o podejście procesowe metodyką PRINCE2,
• projekt wykonany w oparciu o modelowanie w UML,

rozwiązania techniczne dla projektu e-ZOZ są odporne na zmianę technologiczną sprzętu jak, systemów operacyjnych a również odporne na zmiany otoczenia prawnego i funkcjonalnego otoczenia, co najmniej w okresie dziesięciu lat. Analiza techniczna i technologiczna udowadnia, że zastosowana metodyka i technologia do wytworzenia systemu e-ZOZ ma charakter przyszłościowy a projekt systemu e-ZOZ jest w stanie elastycznie odpowiedzieć na zmieniające się trendy i prognozy technologiczne.

W płaszczyźnie finansowej system e-ZOZ jest również odporny na zmiany zachodzące w otoczeniu, ponieważ wybrana architektura ma silny wpływ na koszty operacyjne użytkowania systemu. Ze względu na wcześniej wspomnianą odporność na zmianę technologii, w szczególności systemów operacyjnych i bazodanowych, jedynymi wydatkami operacyjnymi ponoszonymi przez użytkownika w trakcie użytkowania systemu będą koszty aktualizacji systemu do zmieniającego się otoczenia prawnego.

Dotychczasowe wdrażanie narzędzi informacyjnych i informatycznych w lecznictwie zamkniętym trwa od wielu lat. Poziom wdrożeń w skali całego kraju jest mocno zróżnicowany, a wykonywane prace niejednokrotnie zmierzały w różnych od siebie niezależnych kierunkach, co uniemożliwia unifikację ich efektów i przyjęcie modelowego rozwiązania dla całego systemu ochrony zdrowia w Polsce. Dla poprawy takiego stanu rzeczy wskazanym byłoby zastosować metodologię procesowego wdrażania tych systemów.

Uwzględniając wymogi stawiane przez księgę jakości (System Zarządzania Jakością ISO) oraz konieczność postępowania zgodnie z mapami procesów, celowym staje się wykorzystanie tych narzędzi dla poprawy i usystematyzowania procesu wdrożeń a w dalszym etapie do opracowania rozwiązania modelowego. Proponowana metodologia usystematyzuje dotychczasowe nieścisłości oraz doprowadzi do pełnej spójności i kompatybilności w ramach całego systemu e-ZOZ.

Procesowe podejście do wdrażania systemów informacyjnych jak i systemów informatycznych, jako narzędzi technicznych realizujących w rzeczywistości systemy informacyjne, oparta powinna być na wykorzystaniu graficznych narzędzi mapowania i analizy procesów zachodzących w instytucji poddanej procesowi wdrażania. Zaleca się aby proponowane rozwiązanie było stosowane niezależnie od poziomu podstawowego szczebla organizacyjnego w całym systemie ochrony zdrowia. Dla przybliżenia omawianej tematyki, rozważania zostaną zaprezentowane dla poziomu organizacyjnego i struktury jakim jest szpital.

Procesowe podejście do wdrażania systemu e-ZOZ pozwoli z pewnością uniknięć szereg problemów, z którymi zmagają się zespoły wdrożeniowe i sami użytkownicy w trakcie wdrażania omawianych systemów metodą tradycyjną.

Tradycyjny proces wdrożeniowy najczęściej polega na nakładaniu, na rzeczywisty funkcjonujący w szpitalu funkcjonalny system organizacyjny, nowego nie do końca sprawdzonego w warunkach rzeczywistych systemu informatycznego z zaimplementowanym szkieletem systemu informacyjnego. W postępowaniu tradycyjnym zespoły wdrożeniowe napotykają na szereg trudności związanych z tym procesem, wśród których na szczególnie wyróżnić należy:

• niedostateczna wiedza o zależnościach zewnętrznych szpitala,
• niedostateczna wiedza o zależnościach wewnątrz szpitala,
• niedostateczna wiedza o relacjach zewnętrznych struktury organizacyjnej szpitala,
• niedostateczna wiedza o relacjach wewnętrznych struktury organizacyjnej szpitala,
• modułowa orientacja prac analityczno-projektowych.

Brak wiedzy dotyczy przede wszystkim powiązań informacyjnych i przebiegu działań wykonywanych w różnych komórkach organizacyjnych. Powiązania i zależności te są w niekontrolowany sposób zmieniane przez zintegrowany system, co wcale nie prowadzi do poprawy funkcjonowania szpitala.

Obserwując dotychczasowe wdrożenia i poziom zinformatyzowania szpitali a z drugiej strony patrząc na towarzyszące tym działaniom koszty widzimy delikatnie mówiąc nie zbyt optymistyczny obraz. Proces ten niestety dalej trwa i funkcjonuje w określonej sytuacji w jakiej był i jest do obecnej system ochrony zdrowia w Polsce. Przedstawione zjawiska nie są rozpoznawane przed wdrożeniem systemu, czyli w fazie przygotowawczej. W związku z tym przebieg przedsięwzięcia wdrożeniowego implikuje żywiołowe i interpersonalne konflikty, które to praktycznie uniemożliwiają prawidłowy proces wdrożeniowy nawet najbardziej doskonałego systemu informacyjnego i informatycznego.

Modułowa orientacja procesu wdrożeniowego polega z kolei na rozpatrywaniu integracji wewnątrz systemu w dalszej etapach wdrożeniowych, co praktycznie wyklucza powodzenie przedsięwzięcia. Nie spotykanym w praktyce a zarazem potrzebnym i oczekiwanym jest brak graficznej wizualizacji opisu procesów operacyjnych zachodzących wewnątrz szpitala, a jest ich naprawdę duża ilość. W praktyce powoływane Zespoły Wdrożeniowe są tworzone dla poszczególnych zadań wycinkowych w oparciu o komórki organizacyjne występujące w ramach struktury organizacyjnej szpitala. Tak utworzone i powołane Zespoły Wdrożeniowe koncentrują się na jednym module funkcjonalnym systemu, merytorycznie związanym z daną komórką organizacyjną. Koncepcja wdrożenia ma postać opisową pozbawioną grafów i tym samym graficznej interpretacji faz i etapów wdrażania. Tekst opisuje przede wszystkim przetwarzanie w ramach poszczególnych modułów. Metodologia powyższa sama z siebie generuje węzły gordyjskie, dodatkowo powodując poniżej przedstawione aspekty:

• trudności w porozumiewaniu się Zespołów Wdrożeniowych,
• komplikacje w relacji użytkownik – konsultanci,
• utrudnienia w zrozumieniu koncepcji przez użytkowników i decydentów,
• brak spójności i kompatybilności w integracji modułów,
• opóźnione konsekwencje z procesu wdrożenia systemu,
• odkrycie wielu potrzeb informacyjnych po fakcie wdrożenia,
• mniejsze korzyści z wdrożenia,
• trudności podczas wprowadzaniem wymuszonych zmian funkcjonalnych.

Dla uniknięcia lub znacznego zminimalizowania omawianych aspektów procesu wdrażania systemu e-ZOZ, kluczowym elementem wdrożenia jest tzw. Procesowa Koncepcja Wdrożenia. Wynika ona z procesowego modelu zarządzania, stanowiącego graficzną prezentacje procesów zachodzących w placówce i wzbogaconą o część opisową funkcjonowania szpitala po wdrożeniu systemu. Tak naprawdę Procesowa Koncepcja Wdrożenia systemu stanowi opis funkcjonowania szpitala po wdrożeniu systemu, z uwzględnieniem projektowanych zmian organizacyjno ? funkcjonalnych, bez konieczności łamania niejednokrotnie ustalonych mechanizmów i relacji o znamionach interpersonalnych wypracowanych przez tworzących tą organizację pracowników. Koncepcja Procesowego Wdrażania jest elementem spinającym sferę organizacyjną, informacyjną i informatyczną, wskazującą na docelowy model działalności organizacji jako całości , bez konieczności czynienia niepotrzebnej rewolucji. Procesowa koncepcja jako efekt analizy przedwdrożeniowej stanowi usystematyzowanie stanu bieżącego analizowanej organizacji, obejmującej możliwie kompleksowo poszczególne jej obszary. Umożliwia to szczególne uwzględnienie zakresu funkcjonalnego wykorzystania wdrażanego systemu. Ponadto precyzuje drogi wynikających z tego, możliwych do przeprowadzenia zmian organizacyjnych. W efekcie opracowanie stanowi opis funkcjonowania organizacji wg docelowego modelu opartego o podejście procesowe ze zintegrowanym wspomaganiem systemem informatycznym.

Proponowane podejście do analizy procesowej i określenie wymagań co do systemu e-ZOZ z pewnością umożliwi:

• łatwiejsze porozumiewanie się członków Zespołów Wdrożeniowych,
• łatwiejsze porozumiewanie się konsultantów i użytkowników,
• lepsze dopasowanie systemu do potrzeb szpitala i jego komórek
• organizacyjnych,
• przełożenie wdrożenie na rzeczywiste i wymagane zmiany
• organizacyjne,
• większe zadowolenie użytkowników i ich identyfikację z procesem
• wdrożenia,
• większe korzyści z wdrożenia, tak materialne jak i organizacyjne,
• szybszą amortyzację procesu inwestycyjnego,
• klarowność i przejrzystość przeprowadzonego projektu
• wdrożeniowego.

Całość przedsięwzięcia zorientowanego na procesowe wdrażania systemu informatycznego wspierane jest graficznymi narzędziami do tego typu projektów, które zapewniają wsparcie uczestnikom na każdym etapie procesu wdrożeniowego. Bazową funkcjonalnością w sferze użytkowej, jest opracowanie wielopoziomowych o zróżnicowanym zakresie szczegółowości map procesów, dając tym samym stosowne narzędzia do analizowania i raportowania procesów z graficznymi interfejsami prezentacji w postaci elektronicznej. Wizualizacja omówionego sposobu prezentuje poniższy graf obrazujący mapy procesu wdrożeniowego.

BIBLIOGRAFIA

1. Białas Andrzej. „Bezpieczeństwo informacji i usług w nowoczesnej instytucji i firmie. Wydanie drugie”. WNT, Warszawa 2007.
2. Ernst&Young Business Advisory ?Studium Wykonalności dla projektu: Elektroniczna platforma gromadzenia, analizy i udostępniania zasobów cyfrowych?, wersja 1.4, Warszawa, 2008.
3. Mainz Reinhold A., Commissioner for Telematics National Association of Statutory Health Insurance Physicians, Kolonia, Germany ?Narodowa polityka i strategia dla ICT w opiece zdrowotnej: Niemcy?, 2008.
4. Nicholas, D. i inni; ?First steps towards providing the nation with healthcare information and advice via TV sets?, City University, London, 2003.
5. Strategia eZdrowia Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013.
6. Hermanowski T: Gry rynkowe. Wypowiedź: w Menedżer Zdrowia, 8-12, Nr 4/2007.
7. HL7 Health Level Seven, Electronic Health Record (EHR) Work Group, http://www.hl7.org/ehr/, 2009.
8. European Committee for Standardization, Technical Committee for Health Informatics. CEN/ TC 251, www.centc251.org, 2010.
9. Current and future standardization issues in the e-Health domain: Achieving interoperability – Report from the CEN/ISSS e-Health Standardization Focus Group, part 1, CEN/ISSS eHealth Standardization Focus Group, 2005 .
10. eZDROWIE – podnoszenie jakości i efektywności opieki zdrowotnej dzięki rozwiązaniom teleinformatycznym, Materiały szkoleniowe projektu SIRMA, Stowarzyszenie ?Miasta w Internecie?, 2007.

Artykuł Innowacyjność technologiczna w zarządzaniu placówkami systemu opieki zdrowotnej ? system e-ZOZ jako polski odpowiednik systemu typu ?Business Inteligence? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.