Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej, we współpracy z partnerami z Polski, Słowenii oraz Kanady, opracują innowacyjny biomateriał do regeneracji chrząstek i kości. Projekt REGENESIS ma szansę zmienić sposób leczenia urazów stawów

Projekt otrzymał finansowanie w ramach programu M-ERA.NET 3, który wspiera badania z obszaru inżynierii materiałowej odpowiadające na współczesne wyzwania medycyny. Politechnika Wrocławska jest liderem międzynarodowego konsorcjum, które skupia się na stworzeniu technologii mogącej pomóc pacjentom cierpiącym na uszkodzenia stawów.

Badania w projekcie REGENESIS (REvolutionising bone and cartilaGE reconstruction through Novel cell-instructive biomaterial and peptide-Enhanced Stem cell Immobilization Strategy) prowadzą ośrodki naukowe i partnerzy przemysłowi z trzech krajów: Polski, Słowenii i Kanady, a całość koordynuje dr hab. inż. Małgorzata Gazińska, prof. uczelni z Wydziału Chemicznego.

Nasz kraj, obok PWr, reprezentują Uniwersytet Gdański, Uniwersytet Łódzki oraz firma Polbionica. Partnerami zagranicznymi są: Josef Stefan Institute (Słowenia) oraz Laval University i firma Biomomentum (Kanada).

Całkowita wartość przedsięwzięcia to ponad 1,44 mln euro, a jego realizacja potrwa do 2028 r. Projekt jest współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), organizację PRIMA (Quebec, Kanada) oraz słoweńskie Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, Nauki i Innowacji.

Przełom w leczeniu urazów stawów

– Naszym głównym celem jest zaprojektowanie i wytworzenie innowacyjnego implantu bioaktywnego oraz opracowanie technologii regeneracyjnej do skutecznego gojenia pogranicza tkanki kostnej i chrzęstnej – wyjaśnia dr hab. Małgorzata Gazińska z Politechniki Wrocławskiej.

Obecne metody leczenia często nie pozwalają na pełne przywrócenie integracji tych tkanek, co prowadzi do zwyrodnień stawów. Projekt REGENESIS wychodzi naprzeciw tym potrzebom klinicznym poprzez rozwój biomateriału do leczenia mikrozłamań i urazów osteochondralnych.

– Opracowany przez nas materiał, nazwany REGEniq, będzie miał strukturę warstwową, a każda z warstw zostanie zaprojektowana tak, by wspierać regenerację innego typu tkanki – wyjaśnia prof. Małgorzata Gazińska.

W praktyce oznacza to połączenie różnych bioaktywnych komponentów, które będąc stopniowo uwalniane, „pokierują” procesem odbudowy zarówno chrząstki, jak i kości.

W badaniach międzynarodowego zespołu z Polski, Słowenii i Kanady wykorzystane zostaną zaawansowane rozwiązania, takie jak farmakologiczna mobilizacja komórek macierzystych i użycie peptydów naprowadzających do ich precyzyjnej rekrutacji, bezpieczne fotosieciowanie, zapewniające stabilność strukturalną materiału. Dla opracowanych biomateriałów zbadana zostanie efektywność stymulacji regeneracji tkanek w procesie mechanotransdukcji.

Kluczowa rola zespołu z PWr

Za kluczowy etap prac, czyli opracowanie i wytworzenie samego biomateriału oraz jego poszczególnych warstw, odpowiadają naukowcy z Politechniki Wrocławskiej. – Będziemy optymalizować ich skład tak, aby uzyskać odpowiednią kinetykę uwalniania składników bioaktywnych oraz właściwości mechaniczne i lepkosprężyste zbliżone do naturalnych tkanek – opisuje prof. Małgorzata Gazińska.

To właśnie te parametry decydują o skuteczności regeneracji. Materiał musi nie tylko dostarczać odpowiednich sygnałów biologicznych, ale też „pracować” razem z organizmem. – Wyzwaniem będzie z pewnością trwałe połączenie warstw w taki sposób, by implant nie rozwarstwiał się pod wpływem obciążeń – dodaje koordynatorka projektu REGENESIS.

Badania nad bioaktywnymi komponentami prowadzą partnerzy projektu, w tym zespoły z Uniwersytetu Gdańskiego pod kierownictwem prof. Sylwii Rodziewicz-Motowidło, Polbioniki (dr Marta Klak) i instytutu w Lublanie (prof. Marija Vucomanovic). Z kolei w Kanadzie naukowcy z zespołu prof. Diego Mantovani sprawdzą, jak materiał zachowuje się pod obciążeniem i jak reagują na niego komórki, natomiast testy biologiczne zostaną przeprowadzone w Uniwersytecie Łódzkim pod kierownictwem dr Aleksandry Szwed-Georgiou.

Od laboratorium do praktyki klinicznej

Opracowany materiał ma szansę stać się zaawansowanym wyrobem medycznym i znaleźć zastosowanie w leczeniu urazów stawów – m.in. kolan, kostek czy drobnych stawów dłoni – zwiększając skuteczność zabiegów, takich jak artroskopia.

– Zakładamy podniesienie poziomu gotowości technologicznej (TRL) z poziomu 3 do 5. W praktyce oznacza to przejście od wczesnych badań laboratoryjnych do etapu, w którym rozwiązanie jest testowane w warunkach zbliżonych do rzeczywistych – opisuje prof. Małgorzata Gazińska.

To kluczowy krok w stronę wdrożenia technologii w medycynie. Na tym etapie powstanie prototyp biomateriału, który zostanie dokładnie przebadany zarówno w laboratorium, jak i na modelach zwierzęcych pod kątem bezpieczeństwa i skuteczności.

W stronę przyszłości medycyny regeneracyjnej

Efektem projektu REGENESIS mają być nie tylko lepsze wyniki leczenia pacjentów, ale także niższe koszty opieki zdrowotnej. – W najbardziej optymistycznym scenariuszu pierwsi pacjenci mogliby skorzystać z tej technologii w ramach badań klinicznych za około 10 lat – mówi prof. Małgorzata Gazińska. – Do tego czasu konieczne będą kolejne etapy badań przedklinicznych i klinicznych.

Naukowcy jednak już dziś dzielą się pierwszymi wynikami swojej pracy. Koncepcję projektu i wstępne rezultaty zaprezentują podczas prestiżowej konferencji European Society for Biomaterials w 2026 r.

Artykuł Polscy naukowcy tworzą biomateriał, który może odbudować chrząstki i kości pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowy rozdział w polskich badaniach nad terapiami onkologicznymi właśnie się rozpoczął. Projekt PACMAN wyłoniony w czwartej edycji konkursu Wirtualnego Instytutu Badawczego wchodzi w fazę realizacji, łącząc niemal 100 naukowców z sześciu ośrodków badawczych wokół celu opracowania precyzyjnych, bezpieczniejszych terapii dla pacjentów z nowotworami litymi

Projekt PACMAN, czyli „Personalized antibody-drug conjugates activated by matrix metalloproteinases for solid tumors”, zgłoszony do Wirtualnego Instytutu Badawczego przez konsorcjum jednostek naukowych z Wrocławia i Warszawy, decyzją międzynarodowego panelu ekspertów otrzymał niemal 73 mln zł ze środków Funduszu Polskiej Nauki.

– Celem naszych badań jest opracowanie koniugatu przeciwciało–lek, czyli połączenia przeciwciała z bardzo silnym związkiem terapeutycznym, który samodzielnie jest zbyt toksyczny, by podać go pacjentowi do krwiobiegu – tłumaczy prof. Marcin Poręba z Politechniki Wrocławskiej, który jest liderem projektu i badań, w których w ciągu pięciu lat będzie uczestniczyć blisko 100 naukowców z sześciu jednostek naukowych.

To pierwszy projekt WIB, w którym lider konsorcjum znajduje się we Wrocławiu. Naukowcy Politechniki Wrocławskiej tworzą je wspólnie z Instytutem Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Uniwersytetem Wrocławskim i Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, natomiast z Warszawy komplementarnego wsparcia merytorycznego udzielą im badacze z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN i Instytutu Chemii Fizycznej PAN.

Jak tłumaczy prof. Poręba, kluczowym elementem projektu jest zastosowanie strategii konia trojańskiego: – Chcemy podłączyć silny lek do przeciwciała, zamaskować go, dzięki czemu dostanie się do mikrośrodowiska guza i dopiero tam zacznie działać aktywowany przez enzymy nowotworowe. To zapewni wysoką toksyczność i w konsekwencji śmierć komórki nowotworowej, ale nie uszkodzi tkanek po drodze.

Naukowcy wybrali do badań pięć nowotworów litych, które są dużym wyzwaniem klinicznym dla współczesnej medycyny – niedrobnokomórkowego raka płuca, czerniaka skóry, raka piersi, jelita grubego i trzustki. Szeroki panel badań podstawowych – od chemii po biochemię, biologię molekularną i cytofizjologię – zostanie w projekcie uzupełniony zaawansowanymi analizami z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i modeli matematycznych oraz badaniami in vivo.

Umowę o finansowaniu projektu PACMAN podpisali rektor Politechniki Wrocławskiej, prof. Arkadiusz Wójs oraz dyrektor Łukasiewicz – PORT, prof. Jarosław Bosy, który zwrócił uwagę na znaczenie usieciowienia badań: – WIB nie jest łatwym programem, ale jest programem dla najlepszych. Daje duże pieniądze, ale ich nie rozprasza. Fundusze mają być skupione wokół wybitnych naukowców, którzy chcą i potrafią współpracować w ramach konsorcjum, którzy szukają interdyscyplinarności i rozwoju na zewnątrz swoich jednostek, we współpracy z innymi.

Łukasiewicz – PORT jako operator programu odpowiada nie tylko za organizację i przeprowadzenie konkursów, ale przede wszystkim wspiera komercjalizację ich wyników.

– Fundamentem innowacji jest nauka. Fundamentem innowacji jest nauka – powtórzę to dwukrotnie, ponieważ bez solidnego fundamentu nie zbudujemy żadnej innowacji i niczego nie skomercjalizujemy. Efektywne wykorzystanie unikatowej infrastruktury i kompetencji jakimi dysponujemy można łączyć z potrzebami przemysłu, ale też można nimi odpowiadać na wyzwania cywilizacyjne. A takim wyzwaniem są niewątpliwie choroby nowotworowe – mówiła prof. Jolanta Itrich-Drabarek, wiceprezes Sieci Badawczej Łukasiewicz, dodając, że celem sieci są długofalowe partnerstwa, dlatego ma nadzieję, że konsorcjum, które się właśnie zawiązuje, nie będzie dla jego uczestników ostatnim.

Artykuł Blisko 73 mln zł na rozwój nowych terapii onkologicznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nad nowym modelem leczenia hidradenitis suppurativa (HS) pracował wraz z zespołem badaczy prof. dr hab. n. med. Jacek Szepietowski, dermatolog-wenerolog z Wydziału Medycznego Politechniki Wrocławskiej, prezes Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Dokonania profesora opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet”.

Hidradenitis suppurativa to przewlekła dermatologiczna choroba zapalna, która najczęściej atakuje pacjentów pomiędzy 18. a 35. rokiem życia. Charakteryzuje się występowaniem bolesnych guzów, ropni oraz drenujących przetok. – Hidradenitis suppurativa dotyka jednej na 100 osób, więc w naszym kraju chorować może nawet 350 tys. ludzi. Powoduje ogromne cierpienie psychospołeczne i prowadzi do milionowych strat związanych z utratą aktywności zawodowej – wyjaśnia prof. Jacek Szepietowski, podkreślając, że wiedza na temat tej choroby wciąż jest niewystarczająca – zarówno wśród lekarzy, jak i w całym społeczeństwie.

Nowatorskie rozwiązanie

Międzynarodowy zespół (w skład którego weszli eksperci z Uniwersytetu Medycznego Charité w Berlinie, Uniwersytetu Northwell w Nowym Jorku, Mayo Clinic w Rochester, Wydziału Medycznego w Santiago de Chile, irlandzkiego Munster oraz Wydziału Medycznego Politechniki Wrocławskiej) zebrał i ocenił aktualną wiedzę naukową na temat hidradenitis suppurativa. Następnie, pod kierunkiem prof. Jacka Szepietowskiego, autora koordynującego (ang. senior author) cały proces, powstał pionierski model leczenia.

Wyniki badań zamieszczono pod koniec stycznia 2025 w czasopiśmie „The Lancet” o współczynniku Impact Factor 98,4. Autorzy artykułu „Hidradenitis suppurativa” podkreślają, że zapalenie związane z HS wpływa na wiele organów; u pacjentów często rozwijają się choroby zapalne stawów, jelit, zaburzenia nastroju, depresje oraz zaburzenia metaboliczne takie jak cukrzyca. Wszystko to w konsekwencji wpływa na zwiększone ryzyko powstawania zaburzeń sercowo-naczyniowych.

W publikacji po raz pierwszy zostały wyodrębnione różne fazy przebiegu choroby. – Zaproponowana przez nas koncepcja leczenia uwzględnia zarówno wszystkie te fazy, jak i choroby współistniejące. Ma być realizowana w sposób spersonalizowany i interdyscyplinarny – wyjaśnia naukowiec z Wydziału Medycznego Politechniki Wrocławskiej.

Pierwsze nowoczesne terapie oparte są na neutralizacji poszczególnych cytokin zapalnych (cytokiny biorą udział w inicjowaniu stanu zapalnego, jego podtrzymywaniu, a nawet utrzymywaniu się patologicznego bólu), a już dostępne w leczeniu farmakologicznym HS.

Leczyć holistycznie

W ostatnich latach uzyskano niezwykłe wyniki dotyczące mechanizmów patogenetycznych choroby, które poszerzyły możliwości jej kontrolowania poprzez terapie biologiczne (jedna z najnowocześniejszych metod leczenia farmakologicznego polegająca na podawaniu pacjentowi preparatów, których zadaniem jest zmniejszenie odpowiedzi zapalnej w organizmie, a tym samym zmniejszenie nasilenia objawów i zatrzymanie dalszego rozwoju choroby). – Dlatego wczesna diagnoza i leczenie najskuteczniejszymi terapiami w celu kontrolowania objawów, zatrzymania postępującego niszczenia skóry i minimalizowania konsekwencji chorób współistniejących są kluczowymi koncepcjami w leczeniu HS – dodaje prof. Jacek Szepietowski.

Artykuł w „The Lancet” stanowi ważny krok w kierunku holistycznej opieki nad pacjentami cierpiącymi na tę wciąż mało znaną chorobę. – Mamy nadzieję, że ta publikacja skróci czas potrzebny do postawienia właściwej diagnozy, zwiększy świadomość na temat ogólnoustrojowego charakteru schorzenia oraz poważnych konsekwencji zdrowotnych HS, a także zapewni niezbędne zasoby do dalszych badań translacyjnych oraz interdyscyplinarnej opieki nad pacjentem – podkreśla prof. Szepietowski.

Specjaliści z doświadczeniem

Prof. Jacek Szepietowski oraz prof. Łukasz Matusiak już od ponad 20 lat prowadzą badania nad aspektami patogenezy, kliniki i leczenia hidradenitis suppurativa. Są autorami wielu prac naukowych na ten temat, jako pierwsi wykazali m.in. podwyższony poziom TNF-alfa i IL-17 u chorych na tę jednostkę chorobową. Miało to ogromny wpływ na stworzenie stosowanych obecnie metod leczenia. Naukowcy udokumentowali także skuteczność acytretyny w leczeniu HS, szczególnie typu mieszkowego choroby.

Obaj są uznanymi międzynarodowymi autorytetami w zakresie hidradenitis suppurativa. Od lat uczestniczą w tworzeniu rekomendacji europejskich dotyczących diagnozowania i leczenia HS, a także prowadzą międzynarodowe kursy doskonalące z zakresu tej choroby.

„Hidradenitis suppurativa” to pierwszy artykuł naukowca z Politechniki Wrocławskiej, który ukazał się w tym najbardziej prestiżowym tytule medycznym na świecie.

Publikacja prof. Jacka Szepietowskiego w „The Lancet” stanowi znaczące osiągnięcie w dziedzinie dermatologii, które redakcja „Świata Lekarza” uznała za „Sukces miesiąca”. Artykuł prof. Szepietowskiego przedstawia nowatorskie podejście do leczenia hidradenitis suppurativa, uciążliwej, przewlekłej choroby skóry. Nowe metody terapeutyczne mogą znacząco poprawić jakość życia dotkniętych nią pacjentów i odciążyć system opieki zdrowotnej. Wyróżnieniem chcemy podkreślić wkład polskiego naukowca w rozwój światowej dermatologii.

Prof. Jacek Szepietowski – dermatolog-wenerolog z Wydziału Medycznego Politechniki Wrocławskiej, prezes Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, kierownik Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, past prezes European Society for Dermatology and Psychiatry. Autor ponad 700 publikacji naukowych: autor lub redaktor 17 książek, ponad 80 rozdziałów w książkach krajowych i zagranicznych oraz ponad 500 komunikatów zjazdowych, odznaczony m.in. Orderem Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką Honorową „Za zasługi dla ochrony zdrowia”.

Artykuł Prof. Jacek Szepietowski w „The Lancet”: nowatorska koncepcja leczenia dotkliwej choroby skóry pochodzi z serwisu Świat Lekarza.