Piąta odsłona ogólnopolskiej kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” została nagrodzona statuetką Złotego OTIS-a z Diamentami. Kampania podkreśla kluczową rolę rodziny w profilaktyce, diagnostyce i holistycznym leczeniu otyłości.

Otyłość to złożona cywilizacyjna choroba, mająca ponad 200 stwierdzonych powikłań, na którą choruje już blisko 9 mln dorosłych Polaków. Także najnowsze dane dotyczące młodszej części populacji są alarmujące – dzieci w Polsce przybierają na masie ciała najszybciej w Europie. Dlatego komunikacja kolejnej edycji kampanii PSoO kierowana jest również do rodziców i opiekunów nastolatków.

Program edukacyjny, zainicjowany przez Novo Nordisk, w czasie I konferencji „Medycyna z Diamentami” przedstawiła rzeczniczka prasowa firmy, Marta Nowacka. Ma on na celu uświadomienie społeczeństwu, że otyłość to nie jest problem kosmetyczny, ale bardzo poważna choroba, której konsekwencją może być 200 innych schorzeń. Tyjemy „na potęgę”, a polskie dzieci tyją najszybciej w Europie. To ogromna skala zjawiska, alarmują eksperci. Światowa Organizacja Zdrowia uznała otyłość za chorobę – i tak też należy o niej mówić.

Kampania, kierowana do różnych grup społecznych, ma przekonywać, że choroba otyłościowa wymaga leczenia i pokazywać, jak można jej zapobiegać, jakie działania profilaktyczne podejmować. Rozmawiać o niej szczerze, z miłości do siebie i do swoich bliskich.

Ambasadorami nagrodzonej odsłony kampanii zostali znani aktorzy, psycholożka zdrowia oraz nauczycielka. Wszystkich połączyły osobiste doświadczenia związane z chorobą otyłościową oraz misja prowadzenia społecznej edukacji na jej temat.

Grono ambasadorów reprezentują:

• Bartłomiej Nowosielski – aktor, tata,
• Robert Kudelski – aktor, wokalista,
• Adrianna Sobol – psycholożka zdrowia,
• Emilia Modrzyńska – pacjentka, nauczycielka i mama,
• Kacper Łukasiewicz – aktor młodego pokolenia, student prawa.

Ogólnopolska kampania „Szczerze o otyłości. Z miłości” w jednomyślnym uznaniu Jury otrzymała statuetkę Złoty OTIS z Diamentami 2024. Konferencja odbyła się 5 listopada w hotelu Polonia Palace.

Artykuł Kampania „Szczerze o otyłości. Z miłości”: Złoty OTIS z Diamentami dla Novo Nordisk (WIDEO) pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wystartowała 5. edycja kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. Najnowsza odsłona inicjatywy jest prowadzona pod hasłem „Szczerze o otyłości. Z miłości”. Kampania podkreśla kluczową rolę rodziny w profilaktyce, diagnostyce i kompleksowym leczeniu otyłości. Zwraca również uwagę na pilną potrzebę przeciwdziałania wzrostom zachorowań na otyłość wśród polskich nastolatków.

Kształtowanie zdrowych nawyków od dzieciństwa ma wpływ na całe późniejsze życie. To właśnie rodzina, jako podstawowa komórka społeczna, w tym: rodzice, dziadkowie, małżonkowie, partnerzy, a także rodzeństwo czy nauczyciele, mogą być największą motywacją do dbania o zbilansowane żywienie i aktywność fizyczną na co dzień.

Otyłość to złożona cywilizacyjna choroba, mająca ponad 200 stwierdzonych powikłań, na którą choruje już blisko 9 mln dorosłych Polaków [1]. Także najnowsze dane dotyczące młodszej części populacji są alarmujące – dzieci w Polsce przybierają na masie ciała najszybciej w Europie [2]. Dlatego komunikacja 5. edycji kampanii PSoO będzie kierowana również do rodziców i opiekunów nastolatków.

Ambasadorami nowej odsłony kampanii zostali znani aktorzy, nauczycielka i pacjentka, a także psycholożka zdrowia. Wszystkich połączyła misja prowadzenia społecznej edukacji na temat otyłości.

Grono ambasadorów reprezentują:

• Bartłomiej Nowosielski – aktor, tata,
• Robert Kudelski – aktor, wokalista,
• Adrianna Sobol – psycholożka zdrowia,
• Emilia Modrzyńska – pacjentka, nauczycielka i mama,
• Kacper Łukasiewicz – aktor młodego pokolenia, student prawa.
  
  W ramach 5. edycji kampanii przy wsparciu multidyscyplinarnego grona ekspertów powstanie także unikalne narzędzie edukacyjne: „PoMOCnik” dla rodziców i opiekunów, który będzie stanowił praktyczną bazę wiedzy o profilaktyce, wsparciu i leczeniu otyłości nastolatków.

[1] Raport NIK „Profilaktyka i leczenie otyłości u osób dorosłych w latach 2020-2022” na podstawie danych z GUS i NFZ
[2] Childhood Obesity Surveillance Initiative WHO

Celem kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” jest budowanie społecznej świadomości, że otyłość jest chorobą, która może prowadzić do rozwoju ponad 200 powikłań i w sposób istotny zagrażać życiu i zdrowiu chorego. Organizatorem kampanii jest firma Novo Nordisk. W czerwcu 2024 r. ruszyła 5. edycja kampanii pod hasłem „Szczerze o otyłości. Z miłości”, która koncentruje się na budowaniu otwartej i empatycznej komunikacji o otyłości i osobach nią dotkniętych. Jej celem jest również zwrócenie uwagi na kluczową rolę wsparcia rodziny w profilaktyce, diagnostyce i kompleksowym leczeniu otyłości: zarówno w pokoleniu dorosłych, jak i młodzieży.

Patronat merytoryczny nad kampanią sprawuje Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości.

Źródło informacji: Novo Nordisk Pharma, PAP MediaRoom

Artykuł Jakie nowości przyniesie 5. edycja kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Miałam zaszczyt uczestniczyć w tworzeniu słownika „Jak wspierająco mówić o chorobie otyłościowej”. Słownik łamie wieloletnie stereotypy, pokazuje, że słowa: „gruby”, „pulchny”, „puszysty” są niestosowne i warto dążyć do zamiany ich słowami, np. „osoba z nadmiernym BMI”. Chciałabym, aby ten słownik dotarł do jak największej liczby osób. Edukacja w tej kwestii jest bardzo ważna – mówi Emilia Modrzyńska, pacjentka, nauczycielka, ambasadorka 4. edycji kampanii „Porozmawiajmy Szczerze o Otyłości”.

Co zmieniło Pani spojrzenie, że otyłość to choroba? W jaki sposób trafiła Pani do lekarza?

Około rok temu jadąc autobusem przeczytałam w Internecie wywiad z prof. Bogdańskim. Wtedy po raz pierwszy w życiu spotkałam się z podejściem, że otyłość jest chorobą. Było to dla mnie dużym zaskoczeniem. Przeczytałam ten artykuł wielokrotnie. Dowiedziałam się, że Profesor leczy w mieście, w którym mieszkam, czyli Poznaniu. Po kilku tygodniach zmagania się ze sobą zdobyłam się na odwagę i umówiłam na wizytę. Jeszcze przed nią Profesor skierował mnie na szereg badań, wtedy po raz pierwszy w życiu miałam zleconą krzywą insulinową, wcześniej nigdy nawet nie słyszałam o takim badaniu. Podczas wizyty w gabinecie  Profesor zważył mnie, zmierzył obwód brzucha i wtedy postawił diagnozę – choruję na chorobę otyłościową.

Jakimi słowami lekarz powiedział o chorobie?

Dowiedziałam się, że otyłość jest chorobą, a ja jestem chora. Nie użył też słowa „schudnąć” – od początku powiedział, że mam leczyć swoją chorobę, a nie odchudzać się. Przede wszystkim wytłumaczył mi, na czym polega choroba: że mam zaburzone mechanizmy homeostazy energetycznej, jak źle pracują hormony w moim ciele i jakie czynniki to wywołuje, jak to wpływa na funkcjonowanie organizmu. Oczywiście, na pierwszej wizycie nie był w stanie sprawdzić, jakie czynniki wywołały chorobę, ale przede wszystkim jasno wytłumaczył, co mi dolega, a także, dlaczego wcześniejsze próby redukcji masy ciała kończyły się niepowodzeniem, a wręcz sprawiły, że choroba rozwijała się.

Jak wyglądały Pani próby redukcji masy ciała zanim została Pani uświadomiona, że otyłość jest chorobą?

Choroba rozwijała się długo i powoli. Nigdy nie byłam szczupłą osobą, zawsze byłam cięższa o kilka kilogramów od koleżanek. Podejmowałam wiele prób redukcji masy ciała, które najczęściej kończyły się powrotem kilogramów z nawiązką, po drodze były jeszcze ciąże, po których również zostawały nadmiarowe kilogramy. Z roku na rok liczba kilogramów była coraz większa. Po przeczytaniu wielu artykułów, obejrzeniu wielu programów z udziałem prof. Bogdańskiego, czy prof. Wyleżoła, wiem, że moje próby redukcji masy ciała stosowane na własną rękę sprawiały, że choroba bardziej się rozwijała, a gospodarka hormonalna rozregulowywała się, co spowodowało przejście z nadwagi w chorobę otyłościową.

Usłyszała Pani kiedykolwiek od lekarza słowa stygmatyzujące?

Prawdopodobnie miałam wielkie szczęście, bo nie doświadczyłam stygmatyzacji w swoim życiu, może pojedyncze przypadki. Kilka lat temu byłam u lekarza medycyny pracy, pani doktor spojrzała na mnie i powiedziała: „Musi Pani schudnąć”; odpowiedziałam: „Wiem”. I wtedy spojrzała bardziej zdziwionym wzrokiem i dodała: „Ale naprawdę musi Pani schudnąć”. Czułam bezradność, bo wiedziałam, jak wyglądam i ile ważę, ale nie otrzymałam żadnej wskazówki, a te słowa w żaden sposób mi nie pomogły.

To nie jest tak, że każdy lekarz stygmatyzuje osoby z chorobą otyłościową, bo byłam też na wizycie, podczas której pan doktor w sposób delikatny zalecił kontrolować wagę i starać się jej nie zwiększać. Owszem, nie otrzymałam też żadnych wskazówek, jak zredukować wagę, ale w mojej ocenie nie było w jego słowach brutalności. Znam historię koleżanki, która podczas wizyty u lekarza usłyszała: „Gdzie Pani tak tym tłuszczem obrosła?”. Z kolei mój lekarz opowiedział mi o pacjentce, która została zapytana przez swojego lekarza, czy może zrobić sobie z nią zdjęcie, bo takiej wielkiej pacjentki jeszcze nie miał.

Brała Pani udział w stworzeniu praktycznego Słownika „Jak wspierająco mówić o chorobie otyłościowej”. Czy dobrze, że powstał taki słownik?

Miałam zaszczyt uczestniczyć w tworzeniu tego słownika, bardzo się cieszę, że powstał. To duży krok  na drodze do zmiany postrzegania otyłości nie jako defektu kosmetycznego, a choroby, którą należy zdiagnozować i leczyć. Słownik łamie wieloletnie stereotypy, pokazuje, że słowa: „gruby”, „pulchny”, „puszysty” są niestosowne i warto dążyć do zamiany ich słowami, np. „osoba z nadmiernym BMI”. Chciałabym, aby ten słownik dotarł do jak największej liczby osób. Edukacja w tej kwestii jest bardzo ważna.

Dlaczego język, jakim posługujemy się, jest tak ważny, w stosunku do osób chorujących na otyłość? W jaki sposób lekarz powinien informować pacjenta/ pacjentkę o tym, że ma chorobę otyłościową? Jak mądrze wspierać?

Osoby te w swoim życiu wielokrotnie spotkały się z negatywnymi komentarzami czy hejtem; są postrzegane przez pryzmat objawów choroby otyłościowej, których nie da się ukryć. Ludzie myślą o takiej osobie, że się obżera, jest leniwa, nie dba o siebie, itd. A często za chorobą otyłościową stoją wielokrotne próby redukcji masy ciała, ale także dolegliwości np. hormonalne, które skutecznie uniemożliwiają redukcję.

Taka stygmatyzacja wpływa destrukcyjnie i może prowadzić do unikania kontaktu z ludźmi, demotywacji, a przede wszystkim może skutecznie zniechęcić osobę chorą na otyłość do podjęcia leczenia. Lekarze powinni pamiętać, że siedzi przed nimi człowiek z trudnościami, po przejściach, więc informacja dotycząca diagnozy powinna być merytoryczna, nieoceniajaca, ale także prosta, ponieważ nie każdy zna nomenklaturę medyczną. To, w jaki sposób lekarz przekaże diagnozę choroby otyłościowej, ma wielki wpływ na to, czy pacjent podejmie się leczenia.

Do kogo adresowany jest słownik?

Jest adresowany do każdego, kto może spotkać w przestrzeni publicznej lub w najbliższym otoczeniu osobę chorą na otyłość. A szanse są spore – biorąc pod uwagę fakt, że w Polsce choruje 8 mln ludzi. Szczególnie jest adresowany do osób, które zawodowo mogą mieć kontakt z osobami chorującymi na otyłość, tj. do psychoterapeutów, terapeutów, dietetyków, ale także kardiologów, ortopedów, endokrynologów, ginekologów, czyli lekarzy specjalistów, którzy na co dzień leczą powikłania choroby otyłościowej, a także do samej osoby chorującej na otyłość, aby uświadomić jej, że nie jest „gruba” i „leniwa”, tylko chora i powinna jak najszybciej otrzymać pomoc lekarską. Ma uświadamiać, że to choroba, którą trzeba leczyć. Ponadto pokazuje, jak należy zwracać się do osoby chorej na otyłość, aby jej nie urazić i nie skrzywdzić.

Słownik zmieni obecne podejście społeczeństwa do choroby otyłościowej?

Uważam, że choroba otyłościowa nadal jest tematem tabu. Najłatwiej komuś powiedzieć, że się zaniedbał, bo zbyt dużo je i nie ćwiczy lub jest leniwy. Ale przecież istnieją choroby, które wykluczają aktywność fizyczną z powodu sporej wagi pacjenta lub jego zaburzeń hormonalnych.

Zdaję sobie sprawę z tego, że zmiana podejścia społeczeństwa do choroby otyłościowej nie nastąpi szybko, przed nami długa droga. Miałam okazję wielokrotnie występować w różnych mediach i, czytając komentarze, przekonałam się, jak wygląda podejście społeczeństwa do tego tematu. Często były obrzydliwe, wręcz hejterskie. Po emisji jednego z wywiadów, w którym prowadzący zapytał mnie, jak mi się żyje w Polsce jako osobie chorującej na otyłość, ludzie pisali: „ty gruba bambaryło”, „weź się za siebie”. Ludzie patrzą na osoby chorujące na otyłość przez pryzmat stereotypu, że skoro choruje, to pewnie za dużo je. To nieprawda; choroba otyłościowa wynika z rozregulowania gospodarki hormonalnej w organizmie, zaburzone są przez to mechanizmy regulacji uczucia głodu i sytości, cały metabolizm jest zmieniony.

Liczę na to, że słownik ten trafi to do jak najszerszego grona odbiorców. Musimy zgodnie z tegorocznym hasłem kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” zmienić spojrzenie i zacząć postrzegać osoby chore na otyłość jako chore i je wspierać.

Rozmawiała: Anna Dembińska

Artykuł Emilia Modrzyńska: Przychodzi pacjent do lekarza pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Komunikacja medyczna, używane słowa mają ogromną moc. Mówią o tym pacjenci, którzy niejednokrotnie byli stygmatyzowani w gabinecie lekarza hasłami typu: „Proszę się więcej poruszać, mniej jeść, wtedy nie będą pana bolały kolana, poprawi się praca pani serca”. Mają też często poczucie, że podchodzi się do ich choroby, do ich wyglądu z uczuciem pogardy. To przykre sytuacje. Przede wszystkim wpływają na stan emocjonalny pacjenta – mówi Adrianna Sobol, psycholog zdrowia.

Jak ważne są słowa, jakimi słowami lekarz powinien poinformować osobę, że choruje na otyłość?

Komunikacja medyczna, używane słowa mają ogromną moc. Są słowa, które budują i takie, które rujnują. Są też słowa, które kaleczą i to tak naprawdę na całe życie. Mówią o tym pacjenci, którzy niejednokrotnie byli stygmatyzowani w gabinecie lekarza hasłami typu: „Proszę się więcej poruszać, mniej jeść, wtedy nie będą pana bolały kolana, poprawi się praca pani serca”. To są hasła, które pacjenci często słyszą. Mają też często poczucie, że podchodzi się do ich choroby, do ich wyglądu z uczuciem pogardy. To przykre sytuacje. Przede wszystkim wpływają na stan emocjonalny pacjenta. Nie traktuje się tego pacjenta z powagą – jako pacjenta z chorobą otyłościową.

Cały czas choroba otyłościowa jest traktowana jako rodzaj defektu, rodzaj jakichś cech charakteru, niechęci do zadbania o swoje zdrowie. Obżarstwa. Nie patrzymy przez pryzmat zaburzeń metabolicznych czy zaburzeń hormonalnych i jednostki chorobowej, jaką jest choroba otyłościowa.

Jakich słów powinien używać lekarz?

Powinien zaproponować wsparcie, skierować na pogłębioną diagnostykę, zaproponować konsultację ze specjalistą, który specjalizuje się w leczeniu choroby otyłościowej. Dać pacjentowi rodzaj nadziei i wsparcia. Za często oceniamy pacjentów, a za rzadko pytamy:„Jak mogę pomóc?”

Bardzo często współpracuję z pacjentami z chorobą otyłościową – zwracają uwagę, że ich droga do diagnozy często trwała latami. Bardzo późno spotykali na swojej drodze kogoś, kto mówił: „A może to jest choroba otyłościowa, którą trzeba leczyć?” Te historie są niezwykle poruszające, bardzo wzruszające. Ktoś chorujący na chorobę otyłościową, myślał: „Tak musi być. Nie mam szans, żeby było inaczej”.

Spotkanie na swojej drodze jednej osoby, jednego specjalisty, który powie: „Musimy spojrzeć, z jakiego powodu tak jest albo wspólnie opracować plan leczenia” zmienia wszystko.

Przez lata ludzie z nadwagą, z otyłością nawet się nie przyznawali, co ich spotyka. Myśleli, że tak pewnie musi być, skoro „sobie na to zapracowali”. Teraz to się zmienia?

W ramach kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” zostało przeprowadzone badanie, z którego wynika, że większość osób zmagających się z otyłością spotkało się z przemocą słowną. I to nie jeden raz. To, co podkreślamy – że otyłość jest chorobą – jest swego rodzaju novum. Cały czas mamy ogromny problem z postrzeganiem otyłości jako choroby. Zapominamy, że jest to choroba, która dotyka 8 milionów dorosłych Polaków. Jeśli chodzi o dzieci, mamy największy przyrost masy ciała w Europie. Te dane są alarmujące.

W podcaście, który prowadzę „Zdrowie zaczyna się w głowie”, większość pacjentów mówiła: „Moja choroba zaczęła się, kiedy byłem mały”. Jedna z pań powiedziała: „Ze mną wszyscy lubili sobie robić zdjęcia, bo przy mnie wygląda się lepiej”. Mimo że te osoby są w trakcie leczenia, zmagają się cały czas z przewlekłą chorobą, jaką jest choroba otyłościowa. Wielokrotnie słyszeli: „Ale żeś się zapuścił!”, „Jak można się doprowadzić do takiego stanu?”. Pacjentka opowiadała, jak lekarz podczas operacji przesuwał fałdy tłuszczu, mówiąc:„Jak można sobie coś takiego wyhodować?”. To są osoby, które izolują się, mierzą się z ogromnym wstydem. Czują się gorsi od innych.

69 proc. Polaków potwierdza, że było świadkami przemocy słownej wobec osoby z otyłością. 34 proc. chorych na otyłość doświadczyło negatywnego komentowania ich wyglądu w miejscu pracy. Wielu ludziom używanie słów, określeń stygmatyzujących bardzo łatwo przychodzi…

Niektórzy próbują być uprzejmi czy żartobliwi: używają określeń typu „mój grubasku”, „mój pączusiu”. Osobom, które to mówią, wydaje się, że to „takie urocze, uprzejme”. To nieprawda; to słowa, które bolą. Mam poczucie, że od lat temat choroby otyłościowej jest wielowymiarowo zaniedbany. Brakuje specjalistów, którzy znają się na leczeniu otyłości. Brakuje w ogóle świadomości społecznej na ten temat. Brakuje też umiejętności zwracania się do pacjentów i komunikowania się z nimi.

Do pacjenta chorego onkologicznie, który ze względu na zastosowanie leczenia systemowego, traci włosy, nie powiemy: „Ty łysolu”. W przypadku choroby otyłościowej, nie mamy żadnych oporów, żeby kogoś krytykować i obrażać.

W ramach kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” powstał słownik mówiący o tym, jak wspierająco mówić o chorobie otyłościowej. Kto powinien do niego sięgnąć?

Ten słownik skierowany jest do każdego. Zamiast kogokolwiek oceniać albo mówić: „gruby”, „gruba”, zacznijmy od pytania: „Jak mogę ci pomóc?”. W słowniku jest wiele praktycznych wskazówek i wiele ciekawych historii. To spojrzenie ze strony językowej, pacjenckiej, medycznej. To niezwykle ważny słownik, który powinien się znaleźć u każdego w domu. Apeluję, by ten słownik trafił do lekarzy różnych specjalizacji, w celu zrozumienia i szerszego spojrzenia, jak rozmawiać z pacjentami z chorobą otyłościową. Bardzo często wracają do mnie pacjenci z konsultacji u lekarza którzy przyznają, że czują się bardzo niekomfortowo po tym, co usłyszeli w gabinecie. Za tym, co mówią lekarze, nie stoją złe intencje, tylko brak zrozumienia tematu i wyczucia. Zrozumienia, że pacjent z chorobą otyłościową każdego dnia spotyka się z jakąś krytyką.

Zachęcam też, by słownik trafił do pielęgniarki szkolnej, do pedagogów, do nauczycieli, żeby zadbać o najmłodszych.

Jak przyjmowany jest słownik wśród pacjentów  i lekarzy?

Odzew po wydaniu tego poradnika jest ogromny i cały czas – mam wrażenie – rośnie. Mam poczucie, że uruchomiła się rzecz najważniejsza: jedna osoba poleca go drugiej. Najbardziej zadowoleni są pacjenci, bo w końcu ich problem został zauważony, poczuli się zaopiekowani. To daje nadzieję. Tworzą się organizacje pacjenckie, które zrzeszają pacjentów właśnie po to, żeby się wspierać w działaniach. Słownik jest dla nich odnośnikiem wszelkich działań.

Coraz częściej też słyszę, że lekarze zapoznają się z tym słownikiem: ich wnioski, opinie są również bardzo pozytywne. Dużo lekarzy rodzinnych mówi o tym, że to wzmacnia ich w pracy, że mają szerszy kontekst, inne spojrzenie na tę sytuację. Mam nadzieję, że ze słownika będą korzystali lekarze wszystkich specjalności.

To ważne, by lekarze wiedzieli, jak wspierać ludzi z chorobą otyłościową, jak z nimi rozmawiać, by pomagać, motywować do walki z chorobą…

Zdecydowanie. Niedawno mieliśmy „Złoty Październik”, w listopadzie „Movember”; mówimy o profilaktyce onkologicznej, ale przecież choroba otyłościowa niesie wiele powikłań, wpływa na powstawanie tak wielu innych chorób cywilizacyjnych czy chorób przewlekłych, że należy zmobilizować środowisko lekarzy, aby dobrze i mądrze wspierało pacjentów z otyłością w celu ratowania ich zdrowia i życia. Otyłość wpływa na zwiększone ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2, na choroby nerek, na choroby kardiologiczne czy onkologiczne. Niesie wiele konsekwencji. Jeśli chcemy być zdrowym społeczeństwem, potrzebujemy mądrych przewodników, którymi mogą być lekarze. Mogą dodać wsparcia, ale przede wszystkim – dzieląc się fachową wiedzą – po prostu tych pacjentów leczyć. Nie zapominajmy: otyłość jest chorobą.

Rozmawiała: Anna Kopras-Fijołek

Adrianna Sobol jest psychologiem, wykładowcą Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego; pracuje z pacjentami przewlekle chorymi, ich opiekunami, popularyzuje wiedzę z zakresu profilaktyki zdrowotnej.

Artykuł Adrianna Sobol: Są słowa, które kaleczą i takie, które leczą pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Osobom, które stygmatyzują ludzi chorych na otyłość powiedziałabym: albo ma się kulturę osobistą, albo nie. Zachęciłabym do edukacji i do zrozumienia, że otyłość to choroba. Dla tych, którzy chorują na otyłość, komentarze niech będą dodatkową motywacją. Niech utrą nosa tym, którzy są im nieprzychylni; niech pokażą, że potrafią wstać z kolan i iść dalej. Robią to tak naprawdę dla siebie ? mówi Agnieszka Liszkowska-Hała, ambasadorka kampanii ?Porozmawiajmy szczerze o otyłości?.

Otyłość powinna być tematem tabu?

Nie, dlatego biorę udział w tej kampanii. Należy problem nagłaśniać, bo otyłość jest chorobą, która powoduje poważne konsekwencje zdrowotne. Tymczasem wiele osób nie jest świadomych, że tak jest i że tę chorobę się leczy. 

Od kiedy pani zmaga się z otyłością?

Mam 41 lat. Do 23. roku życia nie miałam problemów z wagą. Byłam wysportowaną dziewczyną, czynnie uczestniczącą w szkolnych zawodach, uprawiającą sport. W wieku 24 lat zauważyłam pierwsze objawy tego, że coś dzieje się w organizmie. Od 2004 roku prawie do dziś to był dla mnie bardzo długi czas poszukiwania diagnozy. Widziałam obrzęki, które się pojawiały i mnie niepokoiły. Zmieniły mi się całkowicie rysy twarzy, miałam charakterystyczny, napuchnięty, ciastowaty brzuch. Zaczęłam się z tym źle czuć. Jednocześnie nie zauważałam, że popełniam błędy dietetyczne. Zaczęłam szukać diagnozy. Najprościej było myśleć, że być może coś dzieje się z tarczycą ? mój tato chorował na nadczynność tarczycy, ale miał też epizody z jej niedoczynnością. Od lekarza rodzinnego usłyszałam, że… mam się po prostu więcej ruszać. Byłam młodą osobą, świeżo po studiach, nie miałam świadomości, z jakim kalibrem przyjdzie mi się zmierzyć. Jedno mogę powiedzieć ? nie odpuszczałam, ale przez te wszystkie lata nie natrafiłam na równie upartego lekarza.

Jak udało się pani w końcu usłyszeć trafną diagnozę?

Staraliśmy się o dziecko ? okazało się to nie takie oczywiste. Zaczęły się spotkania z lekarzami, poszukiwania endokrynologa. Wszystkie badania były w normie, nikt nie kierował mnie dalej. Po wielu latach, w 2013 roku, udało mi się zajść w upragnioną, wyczekaną ciążę. Przez cały czas byłam nadal aktywna, chodziłam z kijkami, dbałam o to, co jadłam, nie leżałam na kanapie, a kilogramy bardzo szybko szły w górę. Wizualnie może nie sprawiałam wrażenia osoby z dużą ilością nadprogramowych kilogramów. Z 75 kg, z którymi startowałam na początku ciąży, ?zrobiło się? kilkanaście dodatkowych. Kolejne badania tarczycy nadal były w normie, ale każdego dnia miałam wrażenie, że puchnę. W ósmym miesiącu usłyszałam od pani ginekolog: ?Ale nie może się pani tak objadać!?. Powiedziałam, że nie objadam się, że cały czas spaceruję, że widocznie coś niedobrego dzieje się z moim organizmem. Dopiero wtedy ? to było kluczowe ? zostałam skierowana na badania przeciwciał: anty TPO i anty TG, w kierunku choroby Hashimoto. Potwierdziły się moje obawy, że z tarczycą nie jest dobrze. Byłam w ciąży, wiedziałam, że nie ma żartów. Jeśli tarczyca nie produkuje odpowiedniej ilości hormonów, może zostać uszkodzone dziecko. Mieliśmy dużo szczęścia, że wszystko dobrze się skończyło.

Kiedy w końcu została postawiona diagnoza, okazało się, że tarczyca jest już ?podziurkowana? jak firana. Podano mi hormon, urodziłam córkę, czas połogu i karmienia przeszłam bardzo dobrze, nie miałam też problemu z nadprogramowymi kilogramami. Szybciutko to wszystko ?zeszło?. Problem jednak wrócił: dwa, trzy lata po zakończeniu karmienia. Zauważyłam, że bardzo mocno puchnie mi brzuch, cała jestem opuchnięta. Dwóch endokrynologów stwierdziło, że oczywiście, tarczyca nie jest w dobrym stanie, ale powinna sobie dawać radę, natomiast jest jakiś problem metaboliczny.

Kto pani pomógł?

Trafiłam do prof. Pawła Bogdańskiego: ważyłam wtedy 90 kg, z nienaturalnymi popuchnięciami ? twarzy, szyi, brzucha, ramion, ud. Czułam się fatalnie. Wizualnie nie wyglądałam na osobę ze schorzeniami, które mam. Pewnie dlatego, że cały czas się ruszałam, dużo spacerowałam, wykonywałam też inne ćwiczenia, które ? jak się później okazało ? niekoniecznie były dla mnie wskazane. Profesor skierował mnie do szpitala. Okazało się, że mam insulinooporność, hiperinsulinemię i hipoglikemię reaktywną. Hashimoto często idzie w parze z reumatoidalnym zapaleniem stawów, łysieniem plackowatym, insulinoopornością. U mnie jest to ostatnie. Nie jadłam za dużo, ale nie wiedząc, że choruję na coś takiego, jadłam niewłaściwie, np. na drugie śniadanie sięgałam po banana. Ma on co prawda tylko 100 kalorii, ale wysoki indeks glikemiczny. Poprzez insulinooporność moja trzustka wyrzucała insulinę w nieskończoność, organizm nie radził sobie z tym kolosalnym nadmiarem insuliny, która już nie była spożytkowana tak, jak powinna. Puchłam. Dochodziło do dokarmiania komórek tłuszczowych insuliną, mimo że dużo nie jadłam. Dodatkowo mam hiperinsulinemię: jeżeli trzustka wyrzuci duże ilości insuliny, to utrzymuje się ona o wiele dłużej i wydatek energetyczny jest tak duży dla organizmu, że następuje potem spadek cukru do wartości przetrwaniowych, czyli np. poniżej 50. Mamy reakcję organizmu w postaci hipoglikemii reaktywnej. Zapadałam prawie w śpiączkę. Profesor powiedział, że przyszedłby moment, że poszłabym spać i bym się nie obudziła, a rodzina nie wiedziałaby nawet, co się stało. Tu nie ma żartów, to jest gospodarka cukrowa.

Całe życie uprawiałam sport, jestem uparta, ale popełniłam też mnóstwo błędów.

Co ma dać kampania, której jest pani ambasadorką?

Pierwszy przekaz jest skierowany do potencjalnego pacjenta: żeby się zbadał, nie poddawał, walczył o siebie. Drugi przekaz do osoby dzisiaj zdrowej, by nie stygmatyzowała ludzi cierpiących na otyłość, którzy idą ulicą z tym sporym bagażem… To niekoniecznie są osoby, które śpią przy lodówce. Ja miałam sporo kilogramów na plusie, a przecież się nie objadałam. Stąd moje zaangażowanie, wręcz krzyk rozpaczy, żeby ktoś się w porę obudził, zauważył, że to nie jest tylko defekt kosmetyczny.

Wciąż duża część społeczeństwa uważa, że dobra dieta czy suplementy wspomagające redukcję masy ciała pomogą uporać się z nadmierną masą ciała.

Jestem trenerem personalnym i instruktorem sportów siłowych, powiem więc tak: jeżeli wszystko działa prawidłowo, gospodarka hormonalna jest poprawna, to żeby schudnąć, należy wprowadzić wysiłek fizyczny. Żeby modelować sylwetkę, należy wprowadzić ćwiczenia siłowe. Doprowadzić do deficytu kalorycznego, a więc spalić nadwyżkę poprzez np. spacery. Jeżeli jednak organizm choruje, nie będzie to takie proste. Dlatego tak istotna jest diagnoza, żeby wiedzieć, czy jest się zdrowym, czy nie. Czy hormony działają, czy nie.

Co zmieniło się w Pani życiu po rozpoczęciu leczenia farmakologicznego?

Przede wszystkim to, że znam przeciwnika. Wiem, że wszystko pójdzie wolniej. Ale idzie: to najważniejsze. Gdybym nie była zdiagnozowana, bez farmakoterapii, byłoby mi 40 milionów razy trudniej. Potrafiłam zrobić mega trudny turbo trening z Chodakowską, iść wieczorem na zumbę, a waga stała… Ratowało mnie to, że lubię się ruszać, ale nie czarujmy się ? większość ludzi tak nie ma.

Od diagnozy zmieniło się też to, że zawsze muszę patrzeć na to, co jest na talerzu, czy mogę to zjeść lub z czymś połączyć. Nie mogę np. usiąść i beztrosko sobie zjeść jabłko. Gdybym nie wiedziała, co mi jest, miałabym dziś jeszcze więcej kilogramów, pewnie depresję, niechęć do wszystkiego. Jeżeli nie podejmiemy leczenia, otyłość sama nie przejdzie, będzie się rozwijała, doprowadzając do powikłań. Im wcześniej zdiagnozujemy otyłość, tym więcej mamy możliwości leczenia. Najważniejsze to działać i być pod kontrolą lekarza mającego doświadczenie w leczeniu otyłości. Dziś mam 41 lat, dopiero od dwóch lat wiem, że problem jest tak poważny. Dopiero od dwóch lat mam pełną diagnozę.

Jak mogłaby Pani zachęcić innych chorych do rozpoczęcia leczenia otyłości?

Każdy patrzy na siebie codziennie w lustrze. Nikt nie zauważy szybciej zmian w naszym organizmie niż my sami. Możemy dość długo ukrywać te pierwsze dodatkowe kilogramy. Powinniśmy zacząć od tego, żeby być w kontakcie ze sobą, ze swoim ciałem. To naprawdę widać, że coś się z organizmem dzieje. Pierwsza wizytówka tego, że coś się dzieje, jest związana z brzuchem. Jest widoczny, wysunięty, obrzęknięty. Wstajesz rano: popatrz na siebie z uwagą! Walka z otyłością to nie jest prosta droga, ale lepiej wiedzieć, co się dzieje, by w porę pomóc. Otyłość daje ok. 200 różnych powikłań.

Nikt mi też nie powie, że mając sporo na plusie, czujemy się dobrze. Ja w to nie uwierzę. W momencie, kiedy czujemy się lżej, jemy odpowiednio lżej, mamy inne chęci do życia, inne siły witalne. Wszystko zaczyna się w naszej głowie. Tego nikt za nas nie zrobi. Nie możemy odpuścić, nie możemy zrezygnować z walki o samych siebie.

Doświadczyła Pani nieprzychylnych komentarzy z powodu swojej wagi? Wie Pani, co czuje się w takiej sytuacji…

Co do tych, którzy stygmatyzują ludzi chorych na otyłość ? to albo ma się kulturę osobistą, albo nie. Zachęciłabym do edukacji i do zrozumienia, że otyłość to choroba. W dużej mierze stygmatyzacja wynika z niewiedzy. Dla tych, którzy chorują na otyłość, takie komentarze niech będą dodatkową motywacją. Niech utrą nosa tym, którzy są im nieprzychylni, niech pokażą, że potrafią wstać z kolan i iść dalej. Robią to tak naprawdę dla siebie. Nie dla tych, co komentują.

Będąc niedawno nad morzem, patrzyłam na ludzi na plaży. Nie pamiętam takiej plagi otyłości, jaka jest teraz.

Rozmawiała: Anna Kopras-Fijołek

Fot. Agnieszka Liszkowska-Hała

Artykuł Agnieszka Liszkowska-Hała: Zawalczmy o siebie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.