Polskie Towarzystwo Postępów Medycyny – Medycyna XXI zaprasza na IV edycję ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się 20 czerwca 2026 roku. Wydarzenie będzie poświęcone najnowszym osiągnięciom w medycynie oraz nowoczesnym kierunkom w opiece zdrowotnej

„Naszą ambicją jest, żeby konferencja dostarczyła lekarzowi – na co dzień skupionemu na jednej specjalizacji – wiedzy o tym, co dzieje się w innych specjalizacjach. Takie spojrzenie z lotu ptaka sprawia, że czujemy się bardziej kompetentni w doradzaniu i kierowaniu naszego pacjenta, niezależnie czy jego podstawowym problemem jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, depresja, zaburzenia lipidowe, niewydolność serca, migotanie przedsionków, otyłość, POChP czy astma. O postępach w każdej z tych chorób wypada coś wiedzieć” – przekonują organizatorzy.

W porannej sesji zostanie poruszona kwestia „stanu ducha”. „Rozmawiać będziemy o psyche i jego wpływie na soma. W sesji tej wrócimy do zagadnień diagnozy i terapii zaburzeń depresyjnych, lękowych, stresie pourazowym. Pomówimy o wpływie tych zaburzeń na zdrowie mentalne, ale i krążeniowo-naczyniowe. W ten sposób odniesiemy się też do nowych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących wpływu zdrowia psychicznego na choroby układu krążenia z 2025 roku. W gronie specjalistów omówimy zagadnienia interakcji pomiędzy psychiatrą – internistą – kardiologiem a onkologiem”.

Następna sesja dotyczyć będzie prewencji. „Omówimy w niej 12 drogowskazów długowieczności, bowiem o tylu mówią wytyczne prewencyjne rozsiane w różnych dokumentach, w tym te z wytycznych ESC z 2024 roku dotyczących przewlekłych zespołów wieńcowych. Odpowiemy na pytanie, jak uniknąć/opóźnić/spowolnić miażdżycę i będą to nie tylko rady farmakologiczne, ale i te dotyczące wysiłku fizycznego, w końcu w 2026 roku oczekiwać będziemy nowych wytycznych ESC dotyczących ruchu i rehabilitacji. Nie zabraknie nowego spojrzenia na prewencję (znaczenie szczepień, immunizacji, jakości snu, aktywności seksualnej, walki z zanieczyszczeniami powietrza)”.

Podczas konferencji odbędzie się sesja o nowych lekach zarejestrowanych w ciągu ostatniego roku od poprzedniej konferencji. „Z reguły koncentrujemy się na lekach hipotensyjnych, antyhiperglikemicznych, hipolipemizujących. Dużo powiemy o dyslipidemii (nowe wytyczne terapii dyslipidemia ESC z 2025 roku), przyjrzymy się zmieniającym się wytycznym niewydolności serca (zapowiadane na 2026 rok wytyczne ESC niewydolności serca), pochylimy się nad 6 milionami (tak! Nie 4,5 milionami jak przez lata uważaliśmy) pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce, zwłaszcza że na 2026 rok zapowiadane są pierwsze w historii kardionefrologiczne wytyczne ESC (a przecież wciąż dumni jesteśmy z nowoczesnych wytycznych kardiodiabetologicznych czy kardioonkologicznych, o których też wielokrotnie wspomnimy)”.

Kolejna sesja – zabiegowa – nie tylko związana będzie z rozszerzającymi się kompetencjami kardiologii inwazyjnej i trudnych decyzjach diagnostyczno-terapeutycznych u różnych pacjentów (jesteśmy przecież świeżo po publikacji wytycznych ESC z 2025 roku dotyczących wad zastawkowych serca, leczenia chorób zapalnych mięśnia sercowego); coraz częściej leczymy osoby w wieku podeszłym, z ryzykiem krwawień, ryzykiem zatorowo-zakrzepowym, dbamy nie tylko o długość życia, ale i o jego jakość, proponując coraz bardziej wyszukane zabiegi, w tym stomatologiczne, osobom starszym, przewlekle chorym.

W gronie lekarskim i pozalekarskim dyskutować będziemy również o szczepionkach. Nie zabraknie opinii wybitnych wakcynologów i wirusologów. A na koniec zastanowimy się nad rolą lekarzy rodzinnych w terapii, ale i profilaktyce. Podsumujemy doświadczenia opieki koordynowanej i zaprezentujemy projekt edukacji zdrowotnej dorosłych realizowany przez PTPM.

Konferencja odbędzie się w formule hybrydowej i jest bezpłatna. Organizatorzy zapraszają lekarzy wszystkich specjalizacji, a szczególnie POZ.

Data: 20 czerwca 2026, godz. 9:00–18:00
Miejsce: studio TVIP, Warszawa, al. Krakowska 110/114/B25
Program i rejestracja tutaj

Nasza redakcja sprawuje patronat medialny nad tym wydarzeniem.

Artykuł Zdrowie psychiczne, długowieczność i nowe terapie. IV Konferencja Medycyna XXI już 20 czerwca pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polskie Towarzystwo Postępów Medycyny – Medycyna XXI zaprasza na IV edycję ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się 20 czerwca 2026 roku. Wydarzenie tradycyjnie będzie poświęcone najnowszym osiągnięciom w medycynie oraz nowoczesnym kierunkom w opiece zdrowotnej

„Naszą ambicją jest, żeby konferencja dostarczyła lekarzowi – na co dzień skupionemu na jednej specjalizacji – wiedzy o tym, co dzieje się w innych specjalizacjach. Takie spojrzenie z lotu ptaka sprawia, że czujemy się bardziej kompetentni w doradzaniu i kierowaniu naszego pacjenta, niezależnie czy jego podstawowym problemem jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, depresja, zaburzenia lipidowe, niewydolność serca, migotanie przedsionków, otyłość, POChP czy astma. O postępach w każdej z tych chorób wypada coś wiedzieć” – przekonują organizatorzy.

W porannej sesji zostanie poruszona kwestia „stanu ducha”. „Rozmawiać będziemy o psyche i jego wpływie na soma. W sesji tej wrócimy do zagadnień diagnozy i terapii zaburzeń depresyjnych, lękowych, stresie pourazowym. Pomówimy o wpływie tych zaburzeń na zdrowie mentalne, ale i krążeniowo-naczyniowe. W ten sposób odniesiemy się też do nowych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących wpływu zdrowia psychicznego na choroby układu krążenia z 2025 roku. W gronie specjalistów omówimy zagadnienia interakcji pomiędzy psychiatrą – internistą – kardiologiem a onkologiem”.

Następna sesja dotyczyć będzie prewencji. „Omówimy w niej 12 drogowskazów długowieczności, bowiem o tylu mówią wytyczne prewencyjne rozsiane w różnych dokumentach, w tym te z wytycznych ESC z 2024 roku dotyczących przewlekłych zespołów wieńcowych. Odpowiemy na pytanie, jak uniknąć/opóźnić/spowolnić miażdżycę i będą to nie tylko rady farmakologiczne, ale i te dotyczące wysiłku fizycznego, w końcu w 2026 roku oczekiwać będziemy nowych wytycznych ESC dotyczących ruchu i rehabilitacji. Nie zabraknie nowego spojrzenia na prewencję (znaczenie szczepień, immunizacji, jakości snu, aktywności seksualnej, walki z zanieczyszczeniami powietrza)”.

Podczas konferencji odbędzie się sesja o nowych lekach zarejestrowanych w ciągu ostatniego roku od poprzedniej konferencji. „Z reguły koncentrujemy się na lekach hipotensyjnych, antyhiperglikemicznych, hipolipemizujących. Dużo powiemy o dyslipidemii (nowe wytyczne terapii dyslipidemia ESC z 2025 roku), przyjrzymy się zmieniającym się wytycznym niewydolności serca (zapowiadane na 2026 rok wytyczne ESC niewydolności serca), pochylimy się nad 6 milionami (tak! Nie 4,5 milionami jak przez lata uważaliśmy) pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce, zwłaszcza że na 2026 rok zapowiadane są pierwsze w historii kardionefrologiczne wytyczne ESC (a przecież wciąż dumni jesteśmy z nowoczesnych wytycznych kardiodiabetologicznych czy kardioonkologicznych, o których też wielokrotnie wspomnimy)”.

Kolejna sesja – zabiegowa – nie tylko związana będzie z rozszerzającymi się kompetencjami kardiologii inwazyjnej i trudnych decyzjach diagnostyczno-terapeutycznych u różnych pacjentów (jesteśmy przecież świeżo po publikacji wytycznych ESC z 2025 roku dotyczących wad zastawkowych serca, leczenia chorób zapalnych mięśnia sercowego); coraz częściej leczymy osoby w wieku podeszłym, z ryzykiem krwawień, ryzykiem zatorowo-zakrzepowym, dbamy nie tylko o długość życia, ale i o jego jakość, proponując coraz bardziej wyszukane zabiegi, w tym stomatologiczne, osobom starszym, przewlekle chorym.

W gronie lekarskim i pozalekarskim dyskutować będziemy również o szczepionkach. Nie zabraknie opinii wybitnych wakcynologów i wirusologów. A na koniec zastanowimy się nad rolą lekarzy rodzinnych w terapii, ale i profilaktyce. Podsumujemy doświadczenia opieki koordynowanej i zaprezentujemy projekt edukacji zdrowotnej dorosłych realizowany przez PTPM.

Konferencja odbędzie się w formule hybrydowej i jest bezpłatna. Organizatorzy zapraszają lekarzy wszystkich specjalizacji, a szczególnie POZ.

Data: 20 czerwca 2026, godz. 9:00–18:00
Miejsce: studio TVIP, Warszawa, al. Krakowska 110/114/B25
Program i rejestracja tutaj

Nasza redakcja sprawuje patronat medialny nad wydarzeniem.

Artykuł IV Konferencja Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny – Medycyna XXI. Jak leczyć: Polska – Europa – Świat pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Otyłość została oficjalnie uznana za chorobę przewlekłą o złożonej, wieloczynnikowej etiologii. W odpowiedzi na rosnące potrzeby lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej powstał nowy poradnik „Chory na chorobę otyłościową” opracowany przez PRO.MED.PL i Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości

Publikacja prezentuje aktualną wiedzę kliniczną dotyczącą choroby otyłościowej opartą na najnowszych wytycznych Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO 2024). Poradnik, skierowany do lekarzy POZ, w przystępny sposób porządkuje kluczowe zagadnienia związane z rozpoznawaniem, leczeniem i monitorowaniem choroby otyłościowej oraz jej licznych powikłań.

Poradnik prezentuje pięć kluczowych obszarów postępowania:

• Komunikacja z chorym na chorobę otyłościową – jak mówić o chorobie w sposób wspierający, empatyczny i motywujący pacjenta.
• Powikłania narządowe jako następstwo chorób wynikających z choroby otyłościowej.
• Leczenie niefarmakologiczne – praktyczne wskazówki dotyczące zmiany stylu życia, aktywności fizycznej czy wsparcia psychologicznego dostosowane do możliwości pacjenta.
• Farmakoterapia – aktualne rekomendacje PTLO dotyczące doboru leków w zależności od fenotypu pacjenta.
• Chirurgia bariatryczna (metaboliczna) – zasady kwalifikacji, rola lekarza POZ w przygotowaniu i opiece pooperacyjnej.

Poradnik dostępny jest bezpłatnie dla lekarzy POZ (dostęp pod tekstem). Może stanowić cenne uzupełnienie systemu opieki koordynowanej wspierające działania profilaktyczne i terapeutyczne w zakresie chorób metabolicznych oraz sercowo-naczyniowych.

Konsultacja merytoryczna:
prof. dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska, prof. dr hab. n. med. Karolina Kłoda, dr n. med. Aleksander Biesiada

„Chory na chorobę otyłościową”. Praktyczny poradnik dla lekarzy POZ

Podczas II Konferencji „Medycyna z Diamentami”, która odbędzie się 6 listopada 2025 roku w hotelu Polonia Palace w Warszawie, o godz. 11:40 rozpocznie się Sesja Wykładowa prof. Lucyny Ostrowskiej, prezeski Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. W godz. 11:40–12:00 prof. Ostrowska opowie o poradniku. Zapraszamy do rejestracji na to wydarzenie.

Artykuł „Chory na chorobę otyłościową”. Praktyczny poradnik dla lekarzy POZ pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W dniach 16–17 maja 2025 r. w Warszawie odbędzie się pierwszy w Polsce interdyscyplinarny Kongres POZ & AOS poświęcony współpracy między Podstawową Opieką Zdrowotną a Ambulatoryjną Opieką Specjalistyczną. Wydarzenie zgromadzi ponad 300 ekspertów, lekarzy i decydentów, którzy wspólnie podejmą dyskusję o przyszłości systemu ochrony zdrowia, wyzwaniach komunikacji interdyscyplinarnej oraz roli nowoczesnych technologii i edukacji w poprawie jakości leczenia.

Współczesna opieka zdrowotna stoi przed rosnącymi wyzwaniami, które wynikają z coraz bardziej złożonych i zróżnicowanych potrzeb pacjentów. W obliczu starzejącego się społeczeństwa, wzrostu liczby chorób przewlekłych oraz szybkiego rozwoju nowych technologii medycznych i innowacyjnych terapii kluczowa staje się konieczność efektywnej komunikacji między specjalistami. Z tych różnorodnych potrzeb i nieustannych dyskusji Komitetu Naukowego powstała koncepcja Kongresu POZ & AOS.

Interdyscyplinarna współpraca w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) nabiera szczególnego znaczenia w zapewnieniu pacjentowi kompleksowego leczenia, które uwzględnia wszystkie aspekty jego zdrowia, od profilaktyki po precyzyjną, dopasowaną terapię. Prof. Katarzyna Życińska, przewodnicząca Komitetu Naukowego i Organizacyjnego Kongresu, podkreśla, że w obliczu tych wyzwań efektywna współpraca między lekarzami różnych specjalności jest niezbędna, by skutecznie zaspokoić rosnące potrzeby pacjentów, a także poprawić jakość świadczonej opieki zdrowotnej.

Wyzwania interdyscyplinarnej komunikacji w POZ

Jednym z głównych wyzwań w komunikacji interdyscyplinarnej jest koordynacja działań między lekarzami różnych specjalności oraz lekarzami i pielęgniarkami. Według raportu ECRI z 2023 roku niemal 70 proc. popełnianych błędów wynika z problemów podczas rutynowych procesów diagnostycznych.

Brak spójności w przekazywaniu informacji może prowadzić do nieporozumień, opóźnień w diagnostyce, a nawet błędów medycznych. Komitet Naukowy Kongresu podkreśla, że kluczowe jest stworzenie efektywnych kanałów komunikacji oraz systemów informatycznych umożliwiających szybki dostęp do pełnej dokumentacji medycznej pacjenta. Kolejnym wyzwaniem jest różnorodność terminologii i podejść diagnostyczno-terapeutycznych stosowanych przez specjalistów z różnych dziedzin.

Komitet naukowy wskazuje, że niejednolite standardy postępowania stanowią istotną barierę we współpracy interdyscyplinarnej. Aby uniknąć nieporozumień, konieczne jest wypracowanie wspólnego języka oraz ujednolicenie protokołów postępowania we „wspólnych” jednostkach chorobowych ale w ramach różnych specjalności medycznych.

Szanse wynikające z efektywnej komunikacji interdyscyplinarnej

Mimo licznych wyzwań efektywna komunikacja interdyscyplinarna niesie ze sobą wiele korzyści. Przede wszystkim umożliwia kompleksowe, holistyczne podejście do pacjenta, uwzględniając wszystkie aspekty jego zdrowia. Dzięki temu możliwa jest szybsza i trafniejsza diagnostyka oraz skuteczniejsze leczenie.

Prof. Katarzyna Życińska podkreśla również, że współpraca między specjalistami sprzyja wymianie wiedzy i doświadczeń, co prowadzi do podnoszenia jakości świadczonych usług medycznych. Ponadto zintegrowane podejście do opieki zdrowotnej może przyczynić się do optymalizacji kosztów poprzez eliminację zbędnych badań czy niepotrzebnych procedur diagnostycznych i terapeutycznych.

Rola edukacji i technologii w usprawnianiu komunikacji

Aby usprawnić komunikację interdyscyplinarną, niezbędne jest inwestowanie w edukację personelu medycznego w zakresie umiejętności komunikacyjnych oraz pracy zespołowej. Organizowanie warsztatów, szkoleń czy symulowanych warunków klinicznych może znacząco poprawić jakość współpracy między specjalistami.

W procesie współczesnej komunikacji zasadniczą rolę odgrywają nowoczesne technologie i innowacje. Wdrożenie odpowiednich systemów informatycznych, takich jak elektroniczna dokumentacja medyczna czy platformy telemedyczne, umożliwiają szybki i bezpieczny przepływ informacji między członkami zespołu medycznego oraz stały nadzór nad procesem diagnostyczno-terapeutycznym pacjenta.

Podsumowując, interdyscyplinarna komunikacja w podstawowej opiece zdrowotnej stanowi zarówno wyzwanie, jak i szansę na poprawę jakości opieki nad pacjentem. Kluczowe jest jednak zaangażowanie wszystkich uczestników procesu leczniczego w budowanie efektywnych kanałów komunikacji oraz ciągłe doskonalenie umiejętności współpracy.

Kongres POZ & AOS

Już w dniach 16–17 maja 2025 r. w Hotelu Sound Garden w Warszawie odbędzie się pierwszy w Polsce interdyscyplinarny i wyjątkowy Kongres POZ & AOS, podczas którego czołowi eksperci różnych dziedzin medycyny poruszą zagadnienia kluczowe zarówno dla systemu opieki zdrowotnej jak i diagnostyki i terapii polskich pacjentów. Te działania będą służyć zdefiniowaniu i usprawnieniu współpracy między podstawową opieką zdrowotną a ambulatoryjną opieką specjalistyczną, co bezpośrednio może przekładać się na czas, precyzję stawianych rozpoznań i personalizację terapii.

W wydarzeniu mogą wziąć udział lekarze i pielęgniarki z całej Polski. Rejestracja na wydarzenie trwa: www.kongrespoz.pl.

Organizatorami wydarzenia są: Klinika Reumatologii, Chorób Tkanki Łącznej i Chorób Rzadkich PIM MSWiA, Centrum Medycyny Rodzinnej PIM MSWiA, Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Vicommi Media.

Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: Senacka Komisja Zdrowia, Państwowy Instytut Medyczny MSWiA, Rzecznik Praw Obywatelskich, JM Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Marszałek Województwa Mazowieckiego, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Polskie Towarzystwo Zakażeń Szpitalnych, Polskie Towarzystwo Położnych, Polskie Towarzystwo Komunikacji Medycznej oraz Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego Teraz Polska.

Artykuł Razem bliżej zdrowia. Pierwszy w Polsce interdyscyplinarny Kongres POZ & AOS pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Podczas XVI Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach nie zabraknie panelu poświęconego ochronie zdrowie. Czy któryś z zaproszonych ekspertów zada bardzo ważne pytanie: Quo vadis, polska pediatrio?

Ja to pytanie zadaję sobie już od dawna: jako dziennikarka, płatniczka składek, a przede wszystkim jako matka. Choć mieszkam w dużym mieście, w którym – przynajmniej teoretycznie – nie powinnam mieć problemów z dostępem do pediatry „na NFZ”, to notorycznie zderzam się z górą lodową. Ta góra lodowa nazywa się „Brak”: „Brak numerków” i „Brak pediatry”.

Kiedy moi synowie (dziś 6 i 8 lat) przyszli na świat, w naszej przychodni pracowało 5–6 pediatrów. Dostanie się na wizytę do któregoś z nich nie stanowiło problemu. Dziś etaty zmniejszyły się o połowę, a to i tak marzenie, aby wszyscy pracowali codziennie po kilka godzin. W rejestracji najczęściej słyszę, że „Nie ma już numerków”, „Jest jeden lekarz i to tylko przez dwie godziny” albo wręcz, że „Nie ma dziś żadnego pediatry”. Nie „już”. Wcale. Jak to możliwe? Gdy o to pytam, uzyskuję zdawkową odpowiedź: „Miał być doktor X, ale zadzwonił, że dziś go nie będzie”. Odpowiadam: „Dziecko ma 40 stopni gorączki, co mam zrobić?”. „Nie wiem, nie ja ustalam grafik, proszę jechać na pogotowie”.

Na pogotowiu w dni robocze pomoc można uzyskać po godz. 18, a był środek dnia i tygodnia. Jak zwykle kończą się w moim przypadku takie historie? Wizytami prywatnymi. Mam jednak pełną świadomość, że nie każdy rodzic może sobie na to pozwolić. Wręcz nie powinien, jeśli jest częścią systemu, tzn. opłaca składki. Ale ten system nie działa jak należy. Ostatnio, gdy moja znajoma – należąca do tego samego POZ-u, co my – też nie mogła dostać się z chorym synem na wizytę z powodu „braku pediatry”, zrobiła przy rejestracji awanturę. Dziecko było po operacji, kontrolną wizytę pediatryczną w POZ-ie wskazano w zaleceniach. Znajoma wezwała kierowniczkę placówki; w ciągu 30 minut pediatra w magiczny sposób zmaterializował się na miejscu. Czy jednak tak to powinno wyglądać? Co dalej? Dokąd zmierzamy?

Już od wielu lat polska pediatria przeżywa kryzys. Kolejne oddziały pediatryczne są zamykane. Czasem (podobno) z powodu braku dzieci, ale nie to jest esencją tego felietonu. Wciąż wracamy do sedna sprawy, a mianowicie do pytania, jak w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej zatrzymać (!) dobrych specjalistów. Lekarzy, owszem, kształcimy – prezes Naczelnej Izby Lekarskiej poinformował, że w Polsce uczy się już o 120 proc. więcej lekarzy niż 25 lat temu. Chodzi jednak o to, żebyśmy kształcili ich dla siebie, a nie dla zagranicznych pacjentów, którzy potem zamiast nas będą korzystać z ich wiedzy oraz umiejętności.

Kryzys polskiej ochrony zdrowia jest faktem; kontrolerzy NIK alarmują, że również w publicznej opiece stomatologicznej panuje impas, a przecież to tylko jedna z wielu kropli drążących skałę zapaści. Potwierdzam: zęby leczymy prywatnie. Dobra wiadomość jest taka, że w Polsce wybitnych lekarzy nie brakuje. Zła jest taka, że wciąż mamy ich za mało. Pediatrów również.

Czy ktoś spróbuje pochylić się nad powyższymi dylematami podczas XVI Europejskiego Kongresu Gospodarczego? W czasie debaty „System ochrony zdrowia w Polsce”, w której udział weźmie minister Izabela Leszczyna, mają być omawiane takie tematy jak kluczowe kompetencje, których dziś brakuje w naszym systemie, kwestie związane z zarządzaniem, finansowaniem, kadrami. Po pierwsze pacjent – co to oznacza w praktyce? – to kolejne pytanie, które ma zostać zadane. „Bez efektywnie działającego systemu publicznego nie będzie działać system prywatny” – twierdzą eksperci zaproszeni do dyskusji. Pełna zgoda. Pytanie, jak to rozwiązać, wciąż pozostaje otwarte.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca światlekarza.pl

Artykuł Dokąd zmierzamy? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rusza podstrona Fundacji Projekt Starsi skoncentrowana na Formularzu Oceny Ryzyka Przemocy wobec starszych (FORP) oraz na celu zasadniczym, jakim jest podnoszenie jakości życia seniorów i przeciwdziałaniu przemocy wobec nich.

Odpowiednia edukacja, skuteczne narzędzia i ścieżki postępowania, a także uwrażliwianie pracowników ochrony zdrowia są skuteczną receptą w systemowej walce z przemocą wobec osób starszych. Na podstronie Fundacji oprócz FORP znajdują się także treści edukacyjne na temat przemocy, materiały instruktażowe czy wypowiedzi lekarzy dotyczące praktycznego zastosowania formularza.

Rośnie liczba seniorów i… potrzeb wobec nich

Według najnowszych badań socjologicznych Polska stoi przed ogromnym wyzwaniem: zmniejszającą się liczbą narodzin dzieci i i lawinowym przyrostem osób starszych. Konsekwencje tego zjawiska dotkną polskie społeczeństwo na różnorodnych płaszczyznach, nie tylko ekonomicznych. Ze statystyk GUS pod koniec 2022 r. wynika, że liczba osób w wieku 60 lat i więcej wyniosła 9,8 mln i wzrosła w stosunku do poprzedniego roku o 0,7 proc. Zgodnie z projekcją ludnościową Eurostatu EURO-POP2019 w roku 2050 ludność Polski będzie liczyć 34,1 mln osób, tj. o 3,85 mln mniej niż dziś, zaś liczba osób starszych wzrośnie do 10,3 mln, czyli o prawie 3,3 mln osób. Starzenie się społeczeństwa wiąże się również ze wzrostem potrzeb tej grupy. W obliczu tego wyzwania już dziś niezbędne jest wdrażanie wielokierunkowych zmian systemowych w tym przeciwdziałających wszelkim formom przemocy wobec starszych.

Osoby starsze ofiarami przemocy

Rzadko podejmowanym, wręcz zaniedbanym i przemilczanym przez opinię publiczną zagadnieniem jest przemoc wobec osób starszych w społeczeństwie.

– My, lekarze, przypominamy sobie o przemocy wobec starszych rzadko zazwyczaj w okolicach świąt, majówki i długich weekendów, kiedy SOR-y i izby przyjęć zapełniają się osobami siedemdziesiąt, osiemdziesiąt plus i ich bliskimi. Słyszymy, że mamusia od dwóch dni nie chce pić i jeść, tatuś od dwóch tygodni przestał chodzić. Od dwóch dni, dwóch tygodni, dwóch miesięcy… (…) Potem okazuje się, że kwestie zdrowotne nie są zaopiekowane od lat – z tą perspektywą zgadza się Agnieszka Skoczylas, lekarka geriatra, ordynatorka Oddziału Geriatryczno-Internistycznego Szpitala Wolskiego im. dr Anny Gostyńskiej, ekspertka Fundacji Projekt Starsi.

Z badań przeprowadzonych w Polsce wnika, że co siódma osoba po 60. roku życia doświadcza przemocy ze strony bliskich lub opiekunów. Według badania Polsenior2 jest nią kobieta we wczesnej lub późnej starości (65–69 lat i 85–89 lat), słabo wykształcona mieszkanka małego miasta lub wsi głównie w regionach północno-wschodnich. Sprawcą przemocy jest najczęściej osoba z rodziny, zwykle wspólnie zamieszkująca. Do najczęstszych form przemocy wobec starszych należą: przemoc psychiczna, ekonomiczna, zaniedbanie, fizyczna i seksualna. Przy czym według respondentów najczęściej zgłaszaną przez osoby starsze formą jest zaniedbanie.

– Zagadnienie przemocy utrudnia niska świadomość opiekunów o naganności własnego postępowania. Najczęściej w trudach opiekuńczych czują się odizolowani i zostawieni samym sobie, co drastycznie zwiększa ich obciążenia psychofizyczne bezpośrednio przekładające się na mniejszą jakość oferowanej troski. W efekcie rozwija się tzw. zespół opiekuna charakteryzujący się m.in. wtórną roszczeniowością, nadmiernymi oczekiwaniami względem otoczenia zewnętrznego czy nieustannym poczuciem krzywdy – tłumaczy lek. Agnieszka Skoczylas.

Działania przemocowe, zwłaszcza te, których źródłem są najbliżsi członkowie rodziny, bezpośrednio przekładają się na gorszy stan zdrowia osoby starszej. Stąd tak nieprzeciętna i newralgiczna rola lekarza mającego największe szanse rozpoznać przemoc i zadziałać. Lekarz rodzinny jest bowiem coraz częściej pierwszą osobą, której starszy pacjent zdecyduje się zwierzyć, traktując jako swoistego powiernika.
Według zmian w przepisach przeciwdziałających przemocy w rodzinie, które obowiązują od 22 czerwca 2023, już nie tylko lekarz, lecz także inne osoby wykonujące zawód medyczny – więc i pielęgniarka, położna lub ratownik medyczny – są uprawnione do wszczęcia Procedury Niebieskiej Karty.

Artykuł Projekt Starsi: Formularz Oceny Ryzyka Przemocy wobec starszych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wejście opieki koordynowanej oznacza, że pacjent uzyska możliwość bardziej kompleksowej opieki na poziomie POZ, bez konsultacji w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Pojawi się więk­sza pula badań diagnostycznych w POZ, możliwość konsultacji ze specjalistami wybranych dziedzin, ła­twiejszy dostęp do profilaktyki, opieka koordynato­ra w profilaktyce i leczeniu chorób przewlekłych; porady edukacyjne oraz dietetyczne ? mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, krajowy konsultant w dziedzinie medycyny rodzinnej, Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

1 października w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) zostanie wprowadzona opieka koordynowana (OK) nad pacjentami. Na czym ma ona polegać?

Pojawi się w tych placówkach POZ, które podpiszą aneksy na jej realizację, czyli na początek ? w nie­wielu, ale ta liczba będzie się stopniowo zwiększać. Wejście opieki koordynowanej oznacza, że pacjent uzyska możliwość bardziej kompleksowej opieki na poziomie POZ, bez konsultacji w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej np. tylko z uwagi na koniecz­ność wykonania określonych badań. Pojawi się więk­sza pula badań diagnostycznych w POZ, możliwość konsultacji ze specjalistami wybranych dziedzin, ła­twiejszy dostęp do profilaktyki oraz opieka koordynato­ra w profilaktyce i leczeniu chorób przewlekłych. Pojawią się porady edukacyjne oraz dietetyczne. Lekarze rodzinni będą mogli realizować szerokie kompetencje, uzyskiwa­ne podczas specjalizacji, mogąc zlecać badania diagnostyczne, do tej pory zarezerwowane dla specjalistów, dia­gnozując i lecząc choroby przewlekłe, samodzielnie lub we współpracy z wybranym specjalistą dziedzinowym. Ta zmiana, z punktu widzenia zarówno pacjenta, jak i per­sonelu, jest korzystna. I była przez nas oczekiwana. To ogromna szansa dla pacjentów i członków zespołu pod­stawowej opieki zdrowotnej: lekarzy, pielęgniarek, a tak­że położnych.

Początek tych zmian nastąpił już w lipcu. Czy opieka koordynowana jest więc ciągiem dalszym?

I tak, i nie. Jest to pewien ciąg zmian w POZ, przygotowa­ny do wdrożenia przez zespół ds. zmian w POZ, którym kierowałam przez rok. Pierwszego lipca została posze­rzona lista badań diagnostycznych, na jakie mogą kiero­wać lekarze POZ. Wśród nich znalazły się takie badania jak stężenie ferrytyny, witaminy B12, kwasu foliowego, przeciwciała antycytrulinowe ? anty-CCP, przeciwciała an­ty-HCV, antygen Helicobacter pylori w kale, CRP ? szybki test ilościowy dla dzieci do ukończenia 6. r.ż., szybki test wykrywający antygen paciorkowca (tzw. strep test). Ba­dania te ułatwiają lekarzom diagnostykę najczęstszych schorzeń, a pacjentom ? ułatwiają życie. Bo dotychczas pacjent musiał być skierowany np. do poradni hemato­logicznej tylko po to, aby w przebiegu diagnostyki nie­dokrwistości wykonać oznaczenie stężenia witaminy B12 czy ferrytyny.

1 lipca nastąpiły także duże zmiany w wymogach re­alizacji programu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK). Ułatwiono jego realizację, umożliwiono ją pielęgniarkom. Już widać efekty, znacznie więcej placówek re­alizuje tę profilaktykę.

1 października nastąpi dużo większa zmiana: wejdą możliwości koordynacji opieki z poziomu POZ w kilku wybranych jednostkach chorobowych. To znacznie szerszy zakres działań do realizacji niż tylko kilka badań diagno­stycznych.

Do jakich nowych świadczeń będą od października mieli dostęp pacjenci zgłaszający się do swojego lekarza rodzinnego? Czy można wymienić jakieś grupy pacjentów, dla których te zmiany okażą się szczególnie korzystne?

Przede wszystkim zyskają na tym osoby ze schorzeniami sercowo-naczyniowymi, z nadciśnieniem tętniczym, cu­krzycą typu 2, astmą, POChP, chorobami tarczycy, a więc z tymi chorobami, które dotyczą milionów Polaków. Pacjenci będą mogli otrzymać od swojego lekarza skiero­wanie na badania diagnostyczne z obszaru kardiologii (niewydolność serca), diabetologii, przewlekłej choroby nerek, ale też chorób płuc i endokrynologii. Będą mie­li zapewniony dostęp do kompleksowych wizyt z indywi­dualnym planem opieki medycznej, porad edukacyjnych, prowadzonych przez pielęgniarki, porad dietetycznych. Także dostęp do badań obrazowych i czynnościowych. To będą świadczenia gwarantowane, na które płatnik prze­znaczył na razie około miliarda złotych, ale ta pula będzie zwiększana.

Chcę też podkreślić, że o ile zmiany, które weszły od lipca, obejmują wszystkich świadczeniodawców, o tyle te październikowe są adresowane do tych, którzy będą go­towi się tego podjąć. Czyli ? nie będą obligatoryjne.

Czy to znaczy, że nie każda placówka musi wprowadzać zmiany od razu? Tego przede wszystkim obawiają się szefowie placówek POZ. Lekarze rodzinni postulują też o program pilotażowy.

Głosy w środowisku są podzielone. Ale największe or­ganizacje, jak zrzeszające ok. 30% świadczeniodawców POZ Federacja Porozumienie Zielonogórskie czy Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, popierają wdrożenie opieki koordynowanej, jako zmiany potrzebnej w POZ i poprawiającej opiekę nad pacjentem. Ale jednocześnie podkreśla się, że diabeł tkwi w szczegółach ? nie znamy ich, choć wdrożenie tuż, tuż. Stąd zrozumiałe zaniepoko­jenie i irytacja.

Co do pilotażu ? to już taki mieliśmy (POZ PLUS), teraz czas na wdrożenie systemowe, a fakt braku obligatoryj­ności daje czas tym, którzy go potrzebują.

O tym, że potrzebne są zmiany w opiece podstawo­wej, m.in. takie, jakie teraz zachodzą, mówiliśmy już kilka, nawet kilkanaście lat temu. I wtedy również część lekarzy rodzinnych popierała zmiany, część miała obawy. Zmia­na zawsze budzi lęk, zwłaszcza w tak niestabilnej sytuacji jak dziś (pandemia, wojna za granicami, inflacja). Na pew­no trudniej będzie małym podmiotom, bo muszą szukać współpracy na zewnątrz. Duże placówki, mające w swo­jej strukturze specjalistów, diagnostykę ? będą miały ła­twiej. Ale ja znam doskonale zorganizowane małe pod­mioty i fatalnie zarządzane bardzo duże podmioty, więc to wcale nie jest reguła, że duży zawsze oznacza lepszy. To kwestia dobrego zarządzania, kadr i oczywiście odpo­wiedniego finansowania.

Dużą nowością we wprowadzanych zmianach jest funkcja koordynatora ? znana już np. z onkologii. Od roku również obecna w niektórych POZ, ale głównie działa on w obrębie profilaktyki. Wiemy, że pacjenci bar­dzo sobie chwalą wsparcie koordynatora ? osoby, która ustala terminy badań, konsultacji, porad. Dla pacjenta w starszym wieku, z wieloma schorzeniami, mało cyfro­wego ? taka pomoc jest po prostu bezcenna.

Koordynator nie musi być medykiem ? nawet szko­da byłoby na tę funkcję wykorzystywać naszych skrom­nych zasobów kadr medycznych. Może to być absolwent zdrowia publicznego lub po prostu osoba o dużych umiejętnościach kontaktu z ludźmi i zdolnościach orga­nizacyjnych.

Oczywiście ogromnym problemem jest niedobór kadr medycznych ? lekarzy, pielęgniarek, położnych ? wszę­dzie w systemie. Tym bardziej należy przyjrzeć się, jak obecnie te kadry są wykorzystywane, jakie obowiązki re­alizują, ile można z nich zdjąć poprzez chociażby roz­wiązania informatyczne i wsparcie pracowników nieme­dycznych. Na przykład pielęgniarki nie powinny pracować w rejestracji. Owszem, mogą robić wstępny triage pacjen­tów, ale nie powinny zajmować się tylko odbieraniem te­lefonów, skoro mają kwalifikacje, aby realizować profilaktykę, edukację, a także współuczestniczyć w realizacji wizyt kompleksowych u pacjentów chorych przewlekle.

Powiedziała Pani, że wprowadzenie opieki koordynowanej do POZ to szansa dla lekarzy rodzinnych.

Tak, uważam, że to jest szansa na rozwój. Ale powie­działam także, że rozumiem obawy. Jedna z nich doty­czy troski lekarzy o to, czy sobie poradzą wobec nowych wyzwań, ale jest ona spowodowana niestety niewiedzą o tym, na czym będą polegały zmiany, wynikającą z bra­ku informacji. Niestety ? akty prawne niezbędne do wdrożenia opieki koordynowanej pojawią się stanowczo za późno, wielu rzeczy dziś nie wiemy, nie znamy wycen ? a do 1 października zostały dwa tygodnie!

W założeniach ? opieka koordynowana w POZ na­prawdę ma sens. Lekarz POZ, lekarz rodzinny, którego rolę wielu chciałoby sprowadzić do szybkiej wizyty, wypisania recepty na żądanie, ewentualnie zaświadczenia czy przedłużenia leczenia zaordynowanego przez spe­cjalistę z AOS, teraz ma szansę uzyskać większy wpływ na to, jak pracuje i jak opiekuje się pacjentami. Zresztą organizacja pracy zbliżona do koordynacji funkcjonuje w wielu podmiotach: pacjenci są zapraszani na badania profilaktyczne, istnieje osobny czas na wizyty pilne, za­chorowania ostre, osobny na kontrolne wizyty w choro­bach przewlekłych ? znam takie placówki i wiem, że to da się zrobić. Zmiany systemowe, które nadchodzą, to więcej narzędzi i finansowanie takiej dobrze zorganizo­wanej, kompleksowej opieki.

Oczywiście jeśli wdrożenie opieki koordynowanej ma się zakończyć sukcesem, potrzebne są dobre rozwiąza­nia systemowe, elastyczne zapisy umów z NFZ, uczciwe finansowanie, dające realne szanse zatrudnienia spe­cjalistów i oczywiście wsparcie szkoleniowe ? przecież świadczeniodawcy i personel medyczny muszą się do­wiedzieć, o co w tym chodzi, wielu pewnie będzie zainteresowanych realizacją, ale bez szkoleń nawet nie będą wiedzieli, jak się za to zabrać.

Trzeba patrzeć na wdrożenie OK jak na proces, roz­ciągniętą w czasie zmianę poprawy opieki nad pacjen­tami w POZ. To nie jest szybki bieg, to raczej maraton. Wymagający dobrej kondycji i cierpliwości ? i świadcze­niodawców, i płatnika, i przede wszystkim ? zarządzają­cego systemem ministra zdrowia.

Trzydzieści lat temu, gdy pojawiła się w Polsce me­dycyna rodzinna, wielu lekarzy chciało uzyskać tę nową specjalizację, dającą szerokie kompetencje, ciekawą, bliską pacjenta i dobrze finansowaną. Ale w którymś mo­mencie porzucono, sprawdzony w wielu krajach Europy i świata, model budowania mocnej opieki podstawowej opartej przede wszystkim na medycynie rodzinnej. Dla­tego jesteśmy dzisiaj tu i teraz ? i powinniśmy wykorzy­stać szansę odbudowania prestiżu tej ważnej specjaliza­cji oraz partnerstwa w relacjach z innymi specjalistami. Musimy to zrobić także dla młodych lekarzy, którym bli­ska jest idea holistycznej opieki nad pacjentem i chcieli­by wybrać medycynę rodzinną, ale chcą też specjalizacji ambitnej, dającej duże możliwości i wymagającej dużej wiedzy. To da się w medycynie rodzinnej połączyć.

A na początek spróbujmy nie mówić ?To się na pewno nie uda?.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Agnieszka Mastalerz-Migas: Opieka koordynowana w POZ pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Władysławem Grzeszczakiem, kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nefrologii i Diabetologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Przeglądając różne doniesienia z konferencji poświęconych diabetologii spotkałam się z doniesieniami, że nefropatia, będąca jednym z powikłań cukrzycy, jakby wyhamowała, co zapewne jest jednoznaczne z tym, że również jest mniej przypadków schyłkowej niewydolności nerek. Tymczasem te statystki, pokazujące, że u ok. 50 proc. chorych na cukrzycę po 15 latach rozwija się nefropatia, wydają się dramatyczne. To o jakich sukcesach możemy mówić?

Z jednej strony to prawda, że nefropatię cukrzycową dziś diagnozuje się lepiej i leczy skuteczniej niż przed laty, w czym ogromna jest zasługa diabetologów. Z drugiej, diagnostyka wciąż pozostawia wiele do życzenia i to w tym należy upatrywać tak dramatycznej statystyki. Każdy chory na cukrzycę powinien rutynowo mieć wykonane badanie wydalania albumin z moczu, bo tylko to badanie może pokazać, czy rozwija się nefropatia. Albuminy to białka o małej masie cząsteczkowej, które u osób zdrowych wydzielane są w niewielkich ilościach, natomiast u diabetyków ich wydalanie znacznie się zwiększa.

Niestety tego typu badanie nie jest wykonywane rutynowo, lekarze POZ, ze względu na swoje ograniczone możliwości, nie kierują na nie.

A zwykłe badanie moczu? Czy ono nie wystarczy, a ewentualny nieprawidłowy wynik nie powinien zaniepokoić, uczulić lekarza pierwszego kontaktu, że należy zalecić dalszą, dokładniejszą diagnostykę?

Jak najbardziej, tylko że wynik takiego ogólnego badania co najwyżej pokaże, że to już jest kolejne, zaawansowane stadium nefropatii, bo proces chorobowy już trwa od dłuższego czasu. Gdy w wyniku ogólnego badania moczu widzimy, że brak w nim białka, w gruncie rzeczy jest to nieprawda, bo to białko już jest, tylko takie badanie tego nie wykrywa. I choroba może być już mocno zaawansowana. Na tyle, że doszło do uszkodzenie co najmniej 2/3 nerek. Mówiąc bardziej obrazowo, to tak, jakby pani wycięto jedną nerkę i połowę drugiej.

Brzmi to strasznie? Czyli niewiele możemy zrobić?

Ależ nie, należy tylko uwrażliwić lekarzy pierwszego kontaktu i dać im większe możliwości do kierowania na takie badania. I to dotyczy zwłaszcza chorych na cukrzycę typu 2, bo ci z cukrzycą typu 1, z uwagi na szybko pojawiające się, charakterystyczne objawy, są szybko i z reguły skutecznie zaopiekowani. Jedno badanie nie wystarczy, aby ustalić rozpoznanie, wskazane są trzy badania. Aby jednak tak się stało, POZ powinno mieć rozpisane takie badanie w zaleceniach.

Schorzenia nerek kojarzą nam się z problemami z oddawaniem moczu, ze stanami zapalnymi pęcherza moczowego. Tymczasem cukrzycowa choroba nerek latami może nie dawać żadnych objawów. Kolejny cichy zabójca?

Tak, określenie cichy zabójca jak najbardziej jest tu na miejscu. Pierwsze objawy są bardzo niecharakterystyczne, bo np. postępujące zmęczenie, obrzęki kończyn, skurcze mięśni mogą być przecież objawem wielu innych schorzeń, a w starszym wieku często są one bagatelizowane, no bo przecież ?tak w tym wieku być musi?. I w ten sposób może minąć 8-10 lat, aż dojdzie do niewydolności nerek.

Jak wynika ze statystyk, ok. 20 proc. chorych na cukrzycę z powikłaniami nerkowymi wymaga terapii nerkozastępczej. To bardzo pesymistyczny wynik.

I tak, i nie. Paradoksalnie to szczęście w nieszczęściu. Te 80 proc. chorych to ci, którzy już mogą nie żyć. Cukrzyca prowadzi do wielu schorzeń, m.in. powikłań sercowo-naczyniowych ? niewydolności serca, choroby wieńcowej, hiperlipidemii, do zawałów, udarów. Nierzadko tym chorym towarzyszą jeszcze inne choroby. A ponieważ cukrzyca typu 2, bo o niej teraz mówimy, rozwija się latami, to zanim dojdzie do uszkodzenia nerek, do konieczności zastosowania dializoterapii, oni mogą już umrzeć, właśnie z powodu tych innych schorzeń. Natomiast ci, którzy doczekają dializoterapii, stanowią właśnie te 20 proc.

Czy chory na cukrzycę może uniknąć cukrzycowej choroby nerek?

Aby tak się stało, powinien mieć dobrze wyrównaną cukrzycę. I taką gwarancję dają nowoczesne leki, które nie tylko wyrównują glikemię, ale też chronią przed powikłaniami układ krążenia, nerki. Tylko że polscy pacjenci wciąż na nie czekają.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Cukrzycowa choroba nerek pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z ministrem zdrowia Łukaszem Szumowskim Rozmawia Paweł kruś.

Panie ministrze, jakie są główne założenia Narodowego Programu Zdrowego Serca?

Powstanie Programu jest konsekwencją i zarazem realizacją zapowiedzi z exposé premiera Mateusza Morawieckiego, który mówił o konieczności zapobiegania chorobom nowotworowym i chorobom układu krążenia, w największym stopniu przyczyniających się do śmierci Polaków. Pragniemy stworzyć program, który odpowie na wyzwania cywilizacyjne, jakie stanowi wysoka zachorowalność i umieralność w obszarze kardiologii i onkologii. W coraz szerszym stopniu nasze społeczeństwo dotykają skutki przewlekłych chorób sercowo-naczyniowych, czyli niewydolność serca oraz udary.

Narodowy Program Zdrowego Serca to duże przedsięwzięcie, które obejmie profilaktykę, edukację i wybrane dziedziny. Przykładowo: przygotowujemy koordynowany program opieki nad pacjentami z niewydolnością serca, tzw. KONS (Kompleksowa Opieka w Niewydolności Serca). Rozpoczniemy ten program pilotażowo w sześciu dużych ośrodkach we współpracy z POZ. W tej chwili większość chorych na niewydolność serca trafia na oddziały szpitalne i do wysokospecjalistycznych przychodni przyszpitalnych. Chcemy to zmienić i zbudować ścisłą współpracę pomiędzy jednostkami specjalizującymi się w leczeniu niewydolności serca i POZ.

W ten sposób lekarz POZ będzie sprawował nadzór nad takim pacjentem, a w razie potrzeby zostanie wsparty przez specjalistów. Dzięki pilotażowi KONS-u dowiemy się, czy system, który proponujemy, jest lepszy od dotychczasowego i czy faktycznie poprawia opiekę nad pacjentem. Moim zdaniem tak. Dzięki sprawnej koordynacji większa grupa pacjentów będzie objęta nadzorem merytorycznym w szerszym zakresie czasowym.

A problem udarów?

To drugi program, który przygotowujemy ? pilotaż zabiegowego leczenia udaru mózgu. Szanse pacjenta na powrót do zdrowia po interwencji naczyniowej podczas udaru są dużo większe niż przy zastosowaniu leczenia zachowawczego. Program ma za zadanie przygotować centra udarowe, w których zespoły lekarzy-ekspertów będą działać 24 godziny przez 7 dni w tygodniu.

Czy KONS nie wiąże się z nałożeniem na lekarzy POZ dodatkowych obowiązków?

Lekarz POZ w ramach swoich obowiązków zajmuje się stanami przewlekłymi. Pacjenci z chorobami przewlekłymi leczą się całe życie, a jednocześnie normalnie funkcjonują w społeczeństwie. Problemy zaczynają się wtedy, gdy następuje nagła zmiana, która destabilizuje ich stan zdrowia. Zadaniem lekarza POZ jest kontrolowanie procesu terapii pacjenta i odpowiednie reagowanie na pogorszenie stanu zdrowia. W przypadku poważnego pogorszenia lekarz skieruje pacjenta do specjalistów w centrum koordynującym. Centrum koordynujące będzie pełniło także rolę wsparcia fachowego na odległość dla lekarzy POZ, którzy zgłoszą się z pytaniami czy wątpliwościami dotyczącymi leczenia.

Czy dostrzega Pan jakieś zagrożenia w działaniu nowego programu?

Mam nadzieję, że POZ-y aktywnie włączą się w budowanie programu i zechcą współpracować. Paradoksem medycyny jest fakt, że im lepiej diagnozujemy, tym więcej odkrywamy, efektem tego jest konieczność zwiększonej opieki nad pacjentem.

Jak spowodować, by pacjent w ciągu dwóch tygodni od wyjścia ze szpitala trafił do specjalisty?

Na przykład jedną z części procedury leczenia zaćmy jest wizyta u specjalisty po dwóch tygodniach od zabiegu i stanowi 20 proc. wyceny tej procedury. Właśnie na tym polega skoordynowana opieka nad pacjentem i dodatkowo stanowi miernik jakości wykonanego zabiegu. W przypadku KONS jednym z elementów wyceny procedury może być wizyta u specjalisty, który skontroluje i oceni efekty np. zabiegu wszczepienia stymulatora CRT-D.

Czy nie obawia się Pan, że zabraknie personelu: lekarzy-specjalistów, kardiologów, psychologów oraz wyszkolonych pielęgniarek?

Aktualnie rozpoczynamy proces wzmacniania AOS (ambulatoryjnej opieki specjalistycznej) i dofinansowania wybranych dziedzin m.in. kardiologii i endokrynologii, ponieważ podstawową bolączką pacjentów jest dostęp do specjalisty. Chcemy wzmocnić finansowo zwłaszcza pierwszą wizytę u specjalisty i w ten sposób zatrzymać lekarza w państwowym systemie, zanim wyemigruje do sektora prywatnego.

Personelu nie brakuje?

W dobrych centrach leczenia niewydolności serca funkcjonują wszystkie zawody medyczne. Wysoko referencyjne ośrodki powinny zajmować się trudnymi przypadkami i mieć do dyspozycji wszystkie zawody.

Jak w nowym programie opieki nad pacjentem zostanie rozwiązany problem szybkiego dostępu do rehabilitacji po udarze?

Obecnie bolączką opieki stacjonarnej jest to, że pacjent po udarze dopiero wchodzi do kolejki do rehabilitacji. Natomiast rehabilitacja poudarowa powinna być częścią leczenia. Każdy pacjent po udarze powinien być poddany rehabilitacji już na oddziale szpitalnym i kontynuować ten proces po wyjściu ze szpitala. Do tej pory kolejki dzieliły się na stabilne i pilne, a brakuje tej trzeciej, która właściwie nie powinna być kolejką, tylko kontynuacją rozpoczętego już leczenia. Docelowo pacjent po udarze będzie bezpośrednio trafiał na rehabilitację.

Rozmawiał Paweł Kruś

Artykuł Czy KONS zmieni statystyki niewydolności serca? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z wiceministrem zdrowia Markiem Tombarkiewiczem.

Jak Pan ocenia 2017 rok? Co się Panu udało, jeśli chodzi o działania w Ministerstwie Zdrowia?

Jeśli chodzi o 7 miesięcy, kiedy zajmowałem się refundacją leków, to uważam, że były to dobre miesiące. Udało mi się osiągnąć kilka dobrych rzeczy, jak zmiana programów lekowych w reumatologii oraz zmiany w programach lekowych raka jelita grubego. Rozszerzyliśmy bardzo możliwości terapeutyczne. To były niezwykle znaczące zmiany, dzięki temu leczymy zgodnie z europejskimi i światowymi wytycznymi.

Dokończyłem też procedowanie ustawy ?apteka dla aptekarza?: tę burzę udało się przetrwać, wydaje się, że efekty są dobre, nie ma już tak szalonego wzrostu liczby aptek. Co ważne, żadne organizacje, które monitorują ceny leków, nie raportują, żeby wzrosły one z powodu wprowadzenia ?apteki dla aptekarza?. Udało nam się też zmienić ustawę o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, wpisując do niej prawo każdego pacjenta do leczenia bólu bez względu na jego przyczynę. Obecnie procedujemy ustawę o zmianie ustawy o zawodzie lekarza, która poprawia kształcenie podyplomowe. Kładziemy duży nacisk na wprowadzenie umiejętności lekarskich ? chodzi np. o umiejętność wykonywania gastroskopii i kolonoskopii dla lekarzy internistów, a dla pediatrów echokardiografii u dzieci. Chciałbym też, żeby była wprowadzona umiejętność ?medycyna bólu?, co jest zbieżne ze zmianą w ustawie o prawach pacjenta oraz z wynikami kontroli NIK, która wykazała, że w Polsce leczenie bólu nie jest na odpowiednim poziomie. Chcemy, by medycyna bólu była jedną z pierwszych umiejętności, która zostanie wprowadzona.

Ważną rzeczą była koncentracja dyspozytorni medycznych. Rok temu było ich 113, teraz ? 42, a docelowo ma ich być 18. Udaje się to zrobić mimo lokalnych oporów, typu ?A dlaczego nam zabieracie, to nasza lokalna dyspozytornia, dyspozytorzy znają teren?. Żyjemy w czasach cyfrowych, lokalizacja nie jest już problemem. Ten proces będzie kontynuowany dzięki małej nowelizacji w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Wdrożyliśmy też w całej Polsce system wspomagania dowodzenia PRM, który ujednolica zasady dysponowania zespołami ratownictwa medycznego. Dzięki temu możemy online podejrzeć, dokąd są wysyłane karetki. Ma to ogromne znaczenie w przypadku zdarzeń mnogich, masowych i katastrof. Gdy jedna dyspozytornia z jakiegoś powodu przestanie funkcjonować ? np. zabraknie prądu albo doszłoby do zamachu terrorystycznego ? zostanie ona zastąpiona przez inną. A pacjenci zawsze będą mogli dodzwonić się do dyspozytora medycznego.

Wróćmy na moment do tych 7 miesięcy, kiedy zajmował się Pan refundacją leków. To była ogromna zmiana, co bardzo podkreślały np. organizacje pacjentów. Bardzo Pana cenią: za dialog i umiejętność rozmawiania. Początki też były takie łatwe?

Nadzór nad refundacją leków przejąłem w połowie 2016 roku. Staram się do wszystkiego podchodzić bardzo praktycznie, realistycznie, a jednocześnie z dużą empatią i zrozumieniem w stosunku do pacjentów. Nadal jestem praktykującym lekarzem, kiedy mogę, to dyżuruję. Nie zapominam więc o potrzebach chorych. W ten sposób starałem się podchodzić do refundacji. Myślę, że to się udawało. Byłem i jestem otwarty na rozmowy: spotkałem się chyba ze wszystkimi organizacjami pacjenckimi, które tego chciały.

Ogromne gratulacje. Jednym z Pana osiągnięć w tym roku jest też model koordynowanej opieki nad pacjentami z chorobami zapalnymi jelit.

Tak, pracujemy nad tym wspólnie z grupą posłów z sejmowego Zespołu ds. praw pacjentów pod przewodnictwem posła Krzysztofa Ostrowskiego i poseł Anny Krupki. Pierwszym naszym sukcesem była zmiana wymogów refundacyjnych dla leku na moczenie nocne dla dzieci. Kolejnym był model kompleksowej opieki nad osobami z chorobami zapalnymi jelit ? udało się nam go opracować wspólnie z prof. Grażyną Rydzewską. Bardzo się z tego cieszę. Będziemy też pracować nad kolejnym programem ? wspólnie z prof. Danutą Ryglewicz: chodzi o postępowanie w udarach mózgu. Myślimy o stworzeniu kilku, kilkunastu centrów, w których będzie można wykonywać zabiegi trombektomii. Jestem w bliskim kontakcie z sekcją niewydolności krążenia Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, która opracowała wytyczne dla lekarzy POZ. Zgłosiłem do Agencji Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji, żeby oceniono model opieki koordynowanej nad pacjentem z niewydolnością serca. Zapraszam do współpracy wszystkich, którzy mają pomysły na opiekę koordynowaną.

A jeśli chodzi o plany na przyszły rok ? co chciałby Pan osiągnąć?

Procedujemy obecnie nowelizację ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Jest to niezwykle ważna nowelizacja.

Co ta nowelizacja zmieni?

Będzie w niej dokończenie koncentracji dyspozytorni medycznych. Od dawna było ustalone, że w urzędzie wojewódzkim jest jedno centrum powiadamiania ratunkowego. W małej nowelizacji ustawy zakładamy, że dyspozytorzy będą pracownikami wojewody, czyli przejdą pod nadzór wojewody. Ustawa ma już 11 lat, było w niej od razu zapisane, że na terenie województwa za ratownictwo medyczne odpowiada wojewoda. Do tej pory miał on tylko teoretyczną możliwość nadzoru, natomiast nie miał wpływu na to, kto jest dysponentem, bo tym zajmował się Narodowy Fundusz Zdrowia. Będziemy to zmieniać. Dyspozytornie medyczne przejdą pod nadzór wojewody ? będzie on miał możliwości sprawdzania, co się dzieje. W pewnych momentach trzeba podejmować decyzje o dyslokacji karetek ? nie mogą wszystkie stać w jednym miejscu, trzeba je rozdysponować, żeby czasy dotarcia były odpowiednie. Wojewoda wreszcie będzie miał na to realny wpływ.

Drugą kwestią, o którą wręcz walczyliśmy, jest powstanie Krajowego Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego, czyli nowej instytucji podległej bezpośrednio Ministerstwu Zdrowia. Zaczniemy to realizować już w przyszłym roku. Krajowe Centrum Monitorowania Ratownictwa Medycznego będzie na bieżąco monitorować, co się dzieje w kraju, dokąd jeżdżą karetki; będzie można kontrolować wszystkie zdarzenia i kierować odpowiednie siły na to miejsce ? zarówno karetki, jak i śmigłowce. To niezwykle ważne. Teraz mamy całodobowy dyżur w Departamencie Ratownictwa Medycznego, ale możliwości skutecznego działania są bardzo ograniczone.

Nowy system będzie oparty na nowych serwerach ? wszystko pozostanie w gestii Ministerstwa Zdrowia. Chcemy w przyszłym roku składać wniosek do Ministerstwa Cyfryzacji o środki unijne na ten cel. Teraz, po tej koncentracji, każda karetka, każdy ratownik ma przy sobie tablet, a w nim wszystkie dane. To pewnego rodzaju przełom. Docelowo chcemy, żeby za pomocą tabletów była możliwość połączenia się z tzw. rekordem medycznym pacjenta. Czyli jeżeli system P1 zacznie funkcjonować, to będzie się można połączyć z bazą danych o pacjencie i dowiedzieć, czy np. jest na coś uczulony, ma choroby przewlekłe, jakie leki przyjmuje itd.

Kiedy powstanie taka baza?

Myślę, że to kwestia najbliższych 3 lat. Pomysł jest bardzo dobry, podniesie bezpieczeństwo pacjentów w stanach nagłych. Będziemy mogli sprawdzić, jakie mają problemy zdrowotne. Chcemy, by zespół ratownictwa medycznego miał możliwość połączenia się online z lekarzem, który będzie pełnił dyżur w dyspozytorni. Tak system ratownictwa działa w USA ? karetkami nie jeżdżą lekarze, tylko paramedycy, a lekarz jest w centrum, udziela porad.

Chcielibyśmy też, by w tabletach dla ratowników medycznych znalazły się algorytmy postępowania. Czyli: robię nie to, co uważam, tylko postępuję według ustalonych zasad. Stany nagłe muszą być opisane w konkretny sposób. To taka elektroniczna ściągawka, która pokaże, jak postępować, jakich leków użyć w jakich dawkach albo jak zmodyfikować standardowe postępowanie.

To zakończy epokę doktora, który jeździł z grubą teczką?

Wreszcie. Ta epoka już dawno powinna się skończyć. Niestety ta ustawa trochę dryfowała przez ostatnie 10 lat, odwlekano ją, przesuwano okres, kiedy do pracy w pogotowiu dopuszczano lekarzy, którzy nie chcą specjalizować się w medycynie ratunkowej. Teraz wydaliśmy jasny komunikat, kto może jeździć karetką specjalistyczną. Będzie mógł to robić lekarz, który ma 3 tysiące godzin pracy w zespołach ratownictwa medycznego (na izbie przyjęć, SOR lub w LPR) oraz który do dnia 1 stycznia 2018 roku rozpocznie specjalizację z medycyny ratunkowej. Druga kwestia to lista specjalizacji, po których można uznać lekarza za lekarza systemu ratownictwa medycznego. Kolejną rzeczą, którą chcemy zmienić, są szkolenia. Chcemy wprowadzić obowiązek, żeby każdy dyspozytor medyczny raz w roku przechodził szkolenie z zakresu przyjmowania zgłoszeń. Wprowadzamy też rejestr ratowników przy urzędach wojewódzkich, gdyż dziś nikt nie wie, ilu jest dokładnie ratowników.

Zakładamy, że jeszcze w 2017 roku uda nam się procedować małą nowelizację ustawy o ratownictwie medycznym, natomiast w 2018 roku dużą nowelizację. Ważne są też zmiany w składach karetek ? musimy dostosowywać się do sytuacji na rynku pracy, czyli do zmniejszającej się liczby lekarzy, którzy chcą się specjalizować w medycynie ratunkowej i pracować w zespołach PRM.

Nie ma jak na razie pomysłu, żeby płacić za nieuzasadnione wezwania pogotowia?

Nie, chociaż można by się było zastanowić, czy nie jest to dobre rozwiązanie, gdyż liczba wyjazdów rośnie co roku. W ubiegłym roku było ich 3 185 000.

To znaczy, że dużo osób wzywa karetkę niepotrzebnie?

Z obliczeń wynika, że 24 proc. wyjazdów karetek jest niepotrzebnych, gdyż nie był to stan nagłego zagrożenia zdrowotnego. Pacjent mógł sam iść do przychodni, mogła przyjechać nocna pomoc lekarska. Nie chodzi o to, żeby komuś nie pomóc, tylko o to, by niepotrzebnych wyjazdów zespołów ratownictwa medycznego było mniej. W ministerstwie nie rozważaliśmy jednak nigdy, żeby wprowadzać odpłatność za nieuzasadnione wyjazdy. Mogłoby to być szafowanie zdrowiem ludzkim. Raz na sto przypadków ktoś mógłby się bać wezwać karetkę, co mogłoby skończyć się śmiercią lub poważnymi powikłaniami. Tego chcemy za wszelką cenę uniknąć.

Szpitale czekają też w przyszłym roku na zapowiadaną ustawę o jakości.

Tak, chcemy procedować ważną i potrzebną ustawę o jakości i bezpieczeństwie pacjenta. Jest nią bardzo duże zainteresowanie i dużo uwag. Cieszy fakt, że wszyscy chcą walczyć o jakość i bezpieczeństwo pacjentów. Bardzo się cieszę, że nie ma głosów na ?nie?. Wszyscy chcą tej ustawy. W styczniu lub lutym będziemy ją procedować, analizować uwagi. To niezwykle ważna ustawa, która zakłada coś w rodzaju licencjonowania świadczeniodawców ? będą musieli spełnić pewne minimalne wymogi, by móc udzielać świadczeń. Dla szpitali zainteresowanych wyższym poziomem jakości jest akredytacja. Chcemy trochę zaostrzać kryteria przyznawania akredytacji i wprowadzić możliwość jej cofania. Niestety w niektórych szpitalach działy się rzeczy niedopuszczalne, np. dochodziło do usunięcia zdrowego narządu, a szpitalowi nie mogliśmy cofnąć akredytacji. Chcemy wprowadzić możliwość cofania akredytacji, wyrywkowych kontroli i zaostrzenie wymogów.

Akredytacje będą połączone z wyższym finansowaniem?

Tak. To jest założeniem tej ustawy ? chcemy wreszcie płacić za jakość. Od wielu lat mówiło się, że jakość kosztuje i trzeba za nią płacić. Nic jednak z tego nie wynikało. Natomiast teraz, dzięki rozporządzeniom do ustawy sieciowej, zaczniemy wreszcie płacić za jakość. Żeby nie czekać na ustawę o jakości, już przy okazji rozporządzeń do ustawy o sieci szpitali wpisaliśmy bonusy finansowe za jakość.

Ważnym elementem oprócz akredytacji jest szpitalna diagnostyka laboratoryjna. Jeżeli szpital jest właścicielem laboratorium, to uważam, że powinien starać się o uzyskanie certyfikatów potwierdzających, że oznaczenia, które wykonuje, są miarodajne. Są dwa certyfikaty jakości. Pierwszy to Polmicro ? uczestniczenia w ogólnopolskiej ocenie laboratoriów mikrobiologicznych. Uważamy, że o ten certyfikat powinni się starać wszyscy, którym zależy na tym, żeby wyniki posiewów i antybiogramu były jak najbardziej miarodajne. Drugi certyfikat wydaje Ośrodek Badania Jakości w Diagnostyce Laboratoryjnej w Łodzi ? to jednostka podległa Ministerstwu Zdrowia, która dwa do czterech razy w roku ocenia sprawdzalność wykonywanych testów. Za każdy z tych certyfikatów będziemy szpital premiować finansowo. Jestem pewien, że na to w Polsce czekali wszyscy, którym zależy na jakości. Bardzo chciałbym, żeby ta ustawa weszła w życie w 2018 roku.

Rozmawiali: Katarzyna Pinkosz i Paweł Kruś

Artykuł To był ważny rok pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z Leokadią Jędrzejewską, konsultantem krajowym w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego.

Rola położnej zmieniała się przez lata. Na czym dziś polega istota tego zawodu?

Położna zgodnie z ustawą o zawodach pielęgniarki położnej opartej o dyrektywy UE, jest osobą powołaną do sprawowania samodzielnej opieki nad kobietą w każdym okresie życia, w tym: w okresie przedkoncepcyjnym, okołoporodowym, z problemami ginekologicznymi, onkoginekologicznymi oraz w zakresie opieki nad noworodkiem/ niemowlęciem, co jest zgodne z nabytymi kwalifikacjami w ramach studiów wyższych (licencjat położnictwa, mgr położnictwa).

W ostatnich latach wyraźnie wzmacnia się rola położnej w opiece nad kobietami ciężarnymi i rodzącymi. Sukcesywnie wzrasta zainteresowanie kobiet świadczeniami realizowanymi przez położne o czym donoszą coraz częściej media (m.in. porody celebrytek). Położne są m.in. organizatorami i realizatorami szkół rodzenia, prowadzą porody szpitalne i pozaszpitalne, poradnie laktacyjne, pobierają materiał do badań cytologicznych w ramach programu profilaktycznego raka szyjki macicy.

Jak szeroki jest wachlarz świadczeń?

Zakres świadczeń położnej jest szeroki. Świadczenia dotyczą kobiet w okresie ciąży, porodu fizjologicznego, połogu, opieki ginekologicznej, oraz noworodka. Na pierwszy plan wysuwają się świadczenia profilaktyczne, promocja zdrowia, promocja karmienia piersią. Lansujemy w swojej pracy fizjologię i siły natury. Sprzeciwiamy się nieuzasadnionej medykalizacji w położnictwie oraz wzrastającej liczbie cięć cesarskich. Opowiadamy się za systematyczną współpracą z kobietą w okresie ciąży, jej rodziną, edukacją ciężarnych, przygotowaniem do porodu i opieki nad noworodkiem.

Zapisy zrównały lekarza i położną w zakresie opieki okołoporodowej o przebiegu fizjologicznym (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 września 2012 roku w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem ? pierwszy obowiązujący tekst z 23 września 2010 roku).

W sytuacji zidentyfikowania czynników ryzyka położna przekazuje ciężarną, rodzącą pod opiekę lekarza. Na mocy rozporządzenia wprowadzono wykaz świadczeń, które położna może wykonać sama, bez zlecenia lekarza. Od stycznia 2016 roku będzie on poszerzony o ordynowanie leków i wypisywanie recept, oraz kierowanie na badania niezbędne w opiece nad ciężarną, położnicą, chorą ginekologicznie.

Na przykład?

Może ? jeśli jest magistrem położnictwa lub ma ukończone studia licencjackie i odbyte kursy ? wypisać receptę, ordynować określone leki. Położna może także potwierdzić, że kobieta jest w ciąży, jeśli zgłosiła się do niej pacjentka do 10. tygodnia ciąży. To warunek, by kobieta dostała becikowe. Może realizować zadania zawodowe pracując na umowę o pracy, umowę cywilnoprawną lub w ramach praktyk zawodowych. Mamy wiele NZOZ-ów prowadzonych przez położne.

Od którego momentu ciężarna może uzyskać wsparcie położnej?

Nie ma ograniczeń. W każdym momencie kobieta może uzyskać wsparcie. Położna ma uprawnienia do stwierdzania ciąży i do opiekowania się ciężarną w przebiegu fizjologicznej ciąży we wszystkich trymestrach. Zobowiązana jest jedynie skierować kobietę dwa razy do lekarza ginekologa. Ważnym zadaniem położnej podstawowej opieki zdrowotnej (znanej sprzed lat jako położnej rodzinnej) jest systematyczna, planowa edukacja przedporodowa, finansowana przez NFZ. Zgodnie z cytowanymi wyżej standardami opieki okołoporodowej każdy ginekolog powinien skierować kobietę pomiędzy 21. a 26. tygodniem ciąży do położnej, celem objęcia jej opieką, w tym edukacją przedporodową

W jakim celu? Pytam, ponieważ na ogół kobieta skupia się wyłącznie na cyklicznych wizytach u lekarza prowadzącego ciążę.

Dobrze, że zdecydowana większość kobiet korzysta z tej opieki. Ale niestety, lekarze nie mają zbyt wiele czasu dla swoich pacjentek ? wywiad, badanie USG, informacja o kolejnej wizycie kończy kontakt z ginekologiem. Nie ma czasu na opowiadanie o swoich wątpliwościach. Często kobiety krępują się o coś zapytać. Poszukują informacji w internecie lub w prasie. I tak nakręca się spirala strachu. Panicznie boją się porodu, a wcale tak być nie musi. Wystarczy skorzystać z pomocy, nawiązać kontakt z położną, uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych. To nic nie kosztuje.

Co trzeba zrobić, by skorzystać ze świadczenia?

Należy złożyć deklarację w indywidualnych praktykach położnych lub w przychodni POZ, na świadczenia położnej POZ, tak jak w przypadku wyboru lekarza pierwszego kontaktu.

Pomoc jest dostępna na terenie całego kraju?

Tak, nie ma z tym problemu w żadnym z województw. Szczegółowe informacje o tym, gdzie w danym regionie można skorzystać ze świadczeń położnej POZ, znajdują się na stronie NFZ. W ramach tzw. położnictwa rodzinnego, w każdym województwie jest wiele praktyk indywidualnych i grupowych, niepublicznych ośrodków prowadzonych przez położne. I w tych placówkach również można złożyć deklarację.

Ile spotkań z położną przysługuje ciężarnej w ramach NFZ?

Do 31. tygodnia ciąży ? jedna godzina tygodniowo. Od 32. tygodnia do porodu ? dwie godziny. Zajęcia ? w zależności od oczekiwań ciężarnej ? prowadzone są indywidualnie lub w grupie. Tematy też do wspólnego ustalenia.

Czego przyszła mama może dowiedzieć się podczas zajęć?

Położna opracowuje wraz z kobietą plan edukacji i plan porodu. Korzyści są ogromne. Dzięki temu ciężarne są lepiej przygotowane do narodzin dziecka, wiedzą, jak zachować się w każdym trymestrze ciąży, kiedy i z czym przyjechać do porodu, jak przebiega poród i jak zachować się na sali porodowej. Dowiadują się, czego mogą spodziewać się w szpitalu, np. jakie są metody łagodzenia bólu porodowego, jak wygląda znieczulenie. Niestety wiele kobiet nie ma pojęcia, że przysługuje im tego rodzaju wsparcie, szukają płatnych szkół rodzenia, żyją niepotrzebnie w stresie.

O co ciężarne pytają najczęściej podczas spotkań z położną?

Przede wszystkim, jak przygotować się do porodu. Pytają też o to, w jaki sposób radzić sobie w ciąży z problemami zdrowotnymi: nadciśnieniem, nadmiernym przyrostem masy ciała, cukrzycą czy z lękiem o stan zdrowia dziecka. Co ciekawe, w położnictwie pojawia się coraz więcej specjalizacji związanych z patologią ciąży, a szpitale coraz chętniej zatrudniają położne na stanowiskach edukatorów do spraw laktacji czy edukatorów w cukrzycy.

Coraz częściej panie chcą rodzić poza szpitalem. Tu również niezmiernie ważna jest obecność wykwalifikowanej położnej.

To prawda, niestety NFZ nie płaci za porody poza szpitalem. Pacjentka musi sfinansować taki poród we własnym zakresie. Trzeba pamiętać, że nie wszystkie ciężarne mogą rodzić w warunkach pozaszpitalnych. Wykluczone muszą być wszystkie czynniki ryzyka zarówno ze strony ciężarnej, jak i dziecka, właściwy stan psychiczny i szereg innych.

Położna towarzysząca kobiecie w czasie porodu to wciąż luksus, na który nie wszystkich stać. Dlaczego tak się dzieje?  To się zmieni w przyszłości?

I tu wracamy do punktu wyjścia. Wiele kobiet myśli, że w czasie ciąży wystarczy chodzić na wizyty do lekarza. Ale równie ważne jest, by skorzystać z zajęć z położną. Takie spotkania przygotowują ją do porodu, umożliwiają wspólne opracowanie plan jego przebiegu i opieki nad noworodkiem na sali porodowej. Jeśli kobieta skorzysta z edukacji przedporodowej, będzie bogatsza w wiedzę i umiejętności, będzie miała mniej lęków i tym samym nie będzie poszukiwała dodatkowej, płatnej opieki położnej w czasie porodu. A tuż po urodzenia dziecka będzie mogła kontynuować spotkania z położną, którą już doskonale poznała wcześniej, podczas ciąży.

Czasami kobiety zastanawiają się nad tym, jaki jest sens edukacji przedporodowej, skoro lekarze bagatelizują preferencje kobiet.

Ma pani rację. To niestety zdarza się dosyć często. Aby jednak kobieta powiedziała lekarzowi, czego chce, musi nabyć wiedzę i umiejętności, wiedzieć, czego chce. Jeśli nie jest przygotowana do porodu, żądania nic nie dadzą, musi wiedzieć, jak się to odbywa, jakie są możliwości na porodówkach i jaki zadania ma ona sama do zrealizowania.

Jak wygląda opieka nad kobietą w czasie połogu?

W ramach opieki poporodowej położna powinna odbyć co najmniej cztery bezpłatne wizyty patronażowe do szóstego tygodnia życia dziecka. Jeśli jest potrzeba, kobieta może domagać się częstszych wizyt. Istotne jest, by kobiety nie wstydziły się pytać o częstsze spotkania i egzekwowały to. Dzięki temu świeżo upieczona mama lepiej poradzi sobie z macierzyństwem.

Często kobiety nie chcą tych wizyt. Utożsamiają je z przymusową inspekcją.

Zdarza się, część kobiet myśli, że sobie poradzi we wczesnym macierzyństwie lub ich wcześniejszy kontakt z położną nie był satysfakcjonujący. Słyszę czasami od kobiet, że np. położna odwiedziła je tylko jeden raz, czy dwa. To absolutnie za mało, żeby pomoc młodej mamie była skuteczna Ale zawsze uczulam panie: zgłaszajcie takie przypadki do NFZ. Kobieta powinna domagać się przynajmniej czterech wizyt. A nie korzystać później z prywatnych wizyt u lekarzy czy szukać pomocy i odpowiedzi na kłopotliwe pytania w internecie.

Jak powinna wyglądać wzorcowa wizyta patronażowa?

Powinna trwać co najmniej godzinę, a pierwsza ? na ogół półtorej. W tym czasie położna prowadzi wywiad, ocenia stan noworodka i kobiety, ustala ewentualne problemy, które się pojawiły po porodzie u dziecka i kobiety. Ocenia wiedzę i umiejętności kobiety, warunki, w jakich wychowuje się dziecko, obserwuje relacje rodzinne, wydolność opiekuńczą. To ma ogromne znaczenie dla młodej mamy i dla rodziny. To właśnie położna może wykryć odchylenia w rozwoju noworodka, uchronić rodzinę przed ewentualnymi nieszczęściami lub sprawić, że matka będzie bardziej zainteresowana np. karmieniem piersią, lepiej przygotowana do opieki nad dzieckiem.

Czy położne powinny mieć więcej uprawnień?

Chciałabym, by mogły podczas porodu podawać znieczulenie ? gaz wziewny. Trzeba też je wzmocnić w kwestii pobierania cytologii w ramach profilaktyki raka szyjki macicy, aby kobiety nie musiały jechać 40 km do lekarza na badanie (szczególnie ważne jest to w małych miejscowościach). Chodzi o to, by większa liczba położnych POZ zakontraktowała te świadczenia. Marzeniem jest też to, by szkoły rodzenia były sformalizowane według określonych standardów, aby nie każdy kto ma na to ochotę je prowadził. To położne powinny prowadzić zajęcia w szkole rodzenia, a nie osoby nieznające się na położnictwie, jak niestety dzieje się obecnie.

W praktyce, wiele kobiet boi się porodu siłami natury. Większość chce, już na samym początku ciąży, cesarskiego cięcia.

To prawdziwa narastająca plaga. Mechanizm jest prosty, panie podczas wizyt lekarskich rzadko rozmawiają o porodzie fizjologicznym, nie mają świadomości, jakie są jego plusy dla niej samej i dziecka. Dlatego trzeba zmieniać świadomość kobiet, ale to jest możliwe tylko dzięki korzystaniu z profesjonalnej edukacji przedporodowej. Gros kobiet, które nim wzięły udział w zajęciach, myślały o ?cesarce? jak o dobrodziejstwie, po spotkaniach z położną zmieniły podejście. Podobnie jest ze zwolnieniami lekarskimi. Wyedukowana, świadoma kobieta, nie wymusza zwolnień lekarskich, gdy nie ma takiej potrzeby, stara się traktować ciążę jako stan fizjologiczny a nie jako chorobę .

Dzięki wsparciu położnej kobieta może być aktywna w okresie ciąży i porodu, lepiej przygotowana fizycznie i psychicznie na przyjście dziecka na świat, przestaje się martwić i popadać w panikę. Działa racjonalnie.

Rozmawiała Agnieszka Niesłuchowska

Artykuł Położna pomaga ciężarnym pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Lekarz rodzinny, internista – musi mieć czas dla pacjenta. Inaczej trudno rozpoznać rzadkie choroby. Rozmowa z prof. Wojciechem Zgliczyńskim, kierownikiem Kliniki Endokrynologii CMKP w Warszawie, mazowieckim konsultantem ds. endokrynologii.

Czy interniści nie rozpoznają chorób endokrynologicznych?

To nie jest tak. Lekarze interniści są doskonale wykształceni. Mają mocne podstawy medyczne i szerokie spektrum wiedzy. Tych, którzy wybierają internę, jako specjalizację, można nazwać ?prawdziwymi lekarzami?. Nie bez podstaw interna bywa nazywana ?królową medycyny?. Co więcej, w dotychczasowym systemie kształcenia właśnie interniści mają wysoką rangę wśród lekarzy w Europie. Dodatkowo ta grupa lekarzy często uczestniczy w kongresach naukowych, kursach i szkoleniach. Chętnie chłonie różne medyczne nowości. Bo interna to taka medycyna holistyczna. Choć być może ci, którzy skończyli tę specjalizację jakiś czas temu i wpadli w rutynę codziennego przyjmowania najczęstszych przypadków internistycznych mogli zapomnieć o chorobach rzadkich, które stanowią ten ?smaczek? endokrynologii. Dają wiele satysfakcji w momencie rozpoznania choroby nie tylko specjaliście.

Ale problem nie leży w lekarzach internistach. Problem stanowi raczej podstawowa opieka zdrowotna (POZ), z którą pacjent ma kontakt na co dzień.

Czy to znaczy, że lekarze rodzinni nie rozpoznają schorzeń endokrynologicznych?

Nie można generalizować. Ale większość lekarzy rodzinnych sprowadza endokrynologię do badań związanych z tarczycą. Przyznaję, że ponad 80 proc. schorzeń endokrynnych związanych jest z gruczołem tarczowym. Ale tu sprawa jest najczęściej prosta. Po rozpoznaniu, to właśnie lekarz medycyny rodzinnej może prowadzić chorego z niedoczynnością tarczycy czy łagodnym wolem guzkowym, zlecając odpowiednią kontrolę, przepisując podstawowe leki. Dodatkowo warto wspomnieć, że na poziomie POZ można wykonać jedynie oznaczenie stężenia TSH. Innych badań endokrynologicznych się nie wykonuje. Istnieje więc konieczność wyposażenia lekarza rodzinnego w możliwość prowadzenia nieco szerszej diagnostyki podstawowej.

Ale przecież schorzenia endokrynologiczne to nie tylko tarczyca. Często są to takie, które należą do tzw. schorzeń rzadkich.

Tak, są to np. guzy przysadki czy nadnerczy, które wywołują akromegalię lub zespół Cushinga. Co ciekawe, wiele z chorób tzw. rzadkich rozpoznaje sam pacjent. Podczas ankiety, którą przeprowadzałem u 30 pacjentów z akromegalią, żaden nie wskazał lekarza rodzinnego, jako pierwszej osoby, która rozpoznała chorobę. To sami pacjenci, posiłkując się wiedzą z internetu czy akcjami medialnymi skierowanymi na choroby endokrynologiczne, zauważali u siebie objawy choroby. Ciekawe, a właściwie niepokojące jest to w przypadku akromegalii, która daje bardzo charakterystyczne objawy zewnętrzne. Są to objawy, które najczęściej widać na pierwszy rzut oka. W sposób charakterystyczny zmienia się wygląd twarzy. Dochodzi do powiększenia nosa, żuchwy, ust i języka, ale też rąk i stóp. Chory nie nosi obrączki czy pierścionka. Te objawy zauważa sam pacjent, zazwyczaj kobieta. Bo jak mężczyzna brzydnie, to nikt nie zwraca na to uwagi. W Polsce na około 2,5 tys. chorych na akromegalię 3/4 stanowią kobiety, podczas gdy na świecie rozkłada się to po połowie. Dane dotyczące rozpoznania tej choroby nie są imponujące. Diagnoza stawiana jest dopiero po 7-10 latach od pojawienia się jej pierwszych objawów. Wiadomo, że im wcześniejsze rozpoznanie, tym mniejszy guz przysadki mózgowej ? przyczyna akromegalii, tym więc łatwiej usunąć go w całości, co prowadzi do wyleczenia. Potem jest już trudniej, zwiększa się też liczba powikłań choroby. Chory na akromegalię żyje średnio krócej o 10 lat niż średnia populacyjna. Umiera przedwcześnie z powodu powikłań choroby, która prowadzi do rozwoju niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu, bezdechu sennego, cukrzycy, hiperlipidemii i przyspieszonego nowotworzenia.

To wróćmy do naszych lekarzy POZ. Dlaczego, skoro objawy schorzenia endokrynologicznego są tak charakterystyczne, lekarz pierwszego kontaktu ich nie widzi?

Przyczyn jest kilka, ale podstawowa to chyba taka, że obecnie zbyt mocno uwierzyliśmy w siłę diagnostyki laboratoryjnej i obrazowej. Z powodu braku czasu lekarz nie ogląda pacjenta, tylko pobieżnie go bada, często nawet z nim nie rozmawia, a to są nadal podstawy ustalenia wstępnego rozpoznania choroby. Patrzy tylko na wyniki badań analitycznych i opisy badań obrazowych, sprawdza, czy zgadzają się z normami. Często leczymy sam wynik laboratoryjny czy opis badania obrazowego otrzymany na papierze, a nie chorego z jego dolegliwościami. W chorobach endokrynnych bywa tak, że zajmujemy się leczeniem samych powikłań związanych z nadmiarem lub niedoborem odpowiednich hormonów, tj. terapią objawową, a nie leczymy przyczyn tych zaburzeń. Często lekarz podstawowej opieki zdrowotnej tego samego pacjenta z powikłaniami chorób endokrynnych w postaci zaburzeń czynności układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, kostno-stawowego, moczowo-płciowego czy z otyłością kieruje do kilku specjalistów, zajmujących się tylko wycinkowo jego dolegliwościami, każdy w ramach swojej specjalności. Efekt takiego leczenia jest mizerny, bo przyczyna choroby nadal tkwi w pacjencie.

Czy lekarze rodzinni mają zbyt małą wiedzę?

Nie mogę tego oceniać. Prawdopodobnie jest tak, że rzadko uczestniczą w różnych kursach i szkoleniach. Ostatnio byłem zaproszony na Zjazd Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, w którym uczestniczyło około 600 osób, a w kraju mamy 10 tys. medyków tej specjalności. Ale z drugiej strony rozumiem tych lekarzy. Są bardzo zapracowani. Lekarz rodzinny musi zająć się i maluchem, i staruszką, a nawet kobietą ciężarną. Odpowiada też za profilaktykę. I ma nieustanne kolejki w przychodni, zazwyczaj pacjentów z popularnymi schorzeniami. A jeśli dodatkowo mieszka i pracuje w tzw. ?głębokiej Polsce?, to dojazd do ośrodka klinicznego na szkolenie wymaga czasu i pieniędzy. Problem możliwości wykrywania w tych uwarunkowaniach schorzeń endokrynologicznych jest więc niestety ograniczony. Pomocne są jednak na pewno wszelkiego rodzaju akcje społeczne. One często informują o objawach rzadkich chorób, co może skutkować wcześniejszym zgłoszeniem się pacjenta do lekarza.

A może problem leży też w kształceniu studentów? Może nowi lekarze, także ci pracujący w zwykłych przychodniach w gminie czy w mieście, będą bardziej wyczuleni na problemy endokrynologii, ale też innych medycznych specjalności?

Niestety, optymistą nie jestem, co więcej mam wrażenie, że będzie jeszcze gorzej. Szykuje się załamanie medycyny klinicznej. Znikną staże podyplomowe. Do tej pory było tak, że absolwent medycyny miał czas na świadomy wybór specjalności, wybierał jeden z podstawowych działów medycyny, czyli internę, pediatrię, chirurgię, a dopiero potem wąską specjalizację. Miał więc mocne podstawy ? bazę ? i na niej budował dalszą wiedzę. Teraz ścieżka ta będzie skrócona. Od razu po studiach można będzie wybrać jedną z aż 77 specjalizacji, w dużej mierze do tej pory szczegółowych. Choć w nowym systemie specjalizacji zaplanowano moduł podstawowy, jak będzie wyglądała jego realizacja i weryfikacja nabytej wiedzy, trudno powiedzieć…

Obawia się pan, że następne pokolenie lekarzy będzie słabsze?

Może w wąskiej dziedzinie swojej wiedzy będą superspecjalistami. Ale z doświadczenia wiemy, że pacjent często nie ma jednej choroby, więc lekarz musi posiadać szeroką wiedzę, ale też powinien mieć dla niego czas, wysłuchać go, dokładnie obejrzeć, zbadać. Dopiero potem popatrzeć na wyniki badań i postawić w oparciu o całość uzyskanych danych diagnozę. Zgodnie ze swoją wiedzą i etyką.

Artykuł Lekarz musi mieć czas dla pacjenta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Chory człowiek potrzebuje pomocy. Interna zapewnia dobre leczenie, ale oddziałów internistycznych jest coraz mniej. Pacjenci natomiast potrzebują szeroko wykształconych lekarzy. O internie rozmawiamy z prof. Jackiem Imielą, konsultantem krajowym w dziedzinie chorób wewnętrznych, ordynatorem Oddziału I Wewnętrznego Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego w Warszawie-Międzylesiu.

Na tablicy na oddziale pana profesora można przeczytać listy od wdzięcznych pacjentów. Nie widziałam czegoś takiego w żadnym szpitalu. Wzruszające?

Robimy dla chorych, co możemy. Niestety, muszę powiedzieć, że do oddziału chorób wewnętrznych jest gigantyczny napływ chorych. Tak duża ilość pacjentów, która codziennie przyjeżdża, nigdy wcześniej się nie zdarzała.

Dlaczego tak się dzieje?

Zmniejsza się liczba oddziałów wewnętrznych i łóżek internistycznych, ponieważ NFZ za procedury internistyczne płaci niewystarczająco. Oddziały wewnętrzne są źle finansowane i dyrektorom niezbyt opłaca się prowadzenie oddziałów wewnętrznych: są deficytowe. Jednak z punktu widzenia potrzeb pacjentów to niebywale potrzebne oddziały. Nie powinno się zdarzać tak, że pacjenta, który ma ból brzucha, lekarz kieruje na gastrologię, a gdy ma nierówną pracę serca ? na kardiologię.

Co złego w tym, że pacjent trafi na oddział gastrologiczny czy kardiologiczny?

Jeśli pacjent ma poważny problem kardiologiczny, który wymaga bardzo specjalistycznego rozwiązania, to oczywiście powinien trafić na oddział kardiologiczny. Jednak w większości przypadków powinien być leczony na oddziale chorób wewnętrznych. Powinien go dokładnie obejrzeć lekarz chorób wewnętrznych. Staramy się jednak blisko współpracować z innymi specjalnościami (np. kardiologami, diabetologami), aby zapewnić naszym chorym bardziej profesjonalną opiekę.

Dotykamy innego, ważnego problemu. Otóż większość chorych trafia do szpitala, natomiast przy dobrej organizacji i sprawnej działalności podstawowej opieki zdrowotnej, chory powinien być diagnozowany i leczony w podstawowej opiece zdrowotnej. Leczenie powinno odbywać się ambulatoryjnie, a dopiero gdy pojawią się trudności, chory powinien być odsyłany do szpitala. Niestety, u nas często dzieje się odwrotnie.

Szpitalom nie opłacają się oddziały wewnętrzne. Pana oddział też się nie opłaca?

Leczymy ogromną ilość chorych, ale przekraczamy wielkość kontraktu z NFZ. W naszym szpitalu przekraczamy kontrakt o 40-50 proc. Gdy wspólnie z dyrektorem szpitala zwróciliśmy się do NFZ o zwiększenie kontraktu, ponieważ leczymy więcej chorych, spotkaliśmy się z odmową. Innymi słowy: uderzamy głową w ścianę z powodów finansowych. Co nie zmienia faktu, że chorych i tak przyjmujemy i leczymy, bo pacjenci są najważniejsi. Uważam, że wszystko powinno się robić dla chorych. Próbuję to zrealizować jako konsultant krajowy.

Oczywiście na służbę zdrowia potrzeba znacznie większych pieniędzy: to kwestia zwiększenia składek, ubezpieczeń dodatkowych. Pieniędzy nie jest dużo, więc NFZ oszczędza. Jednak interna nie jest miejscem, gdzie można oszczędzać, gdyż to się zemści. Wielokrotnie występowałem do NFZ o zwiększenie finansowania wybranych procedur internistycznych. Niestety, bez skutku. Nie potrafię powiedzieć, co będzie dalej. Dla mnie najważniejszą rzeczą jest skuteczne leczenie pacjenta. Wszystkie te działania, które prowadzę, nie idą w kierunku toczenia z kimś walk, tylko zapewnienia człowiekowi, który zachoruje, możliwości leczenia w godziwych warunkach. Na korytarzach mamy wiele dostawek, czasem leży tam dramatycznie chory człowiek, który powinien być na sali, bo umiera. Niestety, kiedy jest taki napływ chorych, danie szansy człowiekowi, by odszedł w sposób godny, staje się prawie nierealne. To dramatyczna sytuacja. Jako konsultant krajowy usiłuję to zmieniać.

W wielu szpitalach, gdy skończy się kontrakt, pacjenci nie są przyjmowani. A na pana oddziale?

Z punku widzenia interny nie ma takich możliwości, żeby chorzy nie byli przyjmowani. Trzeba by było zamknąć oddział. Potem jednak toczą się awantury z NFZ, by zapłacił za to, co wydaliśmy na leczenie chorego. Nie wyobrażam sobie zamykania oddziałów wewnętrznych, bo wyczerpał się limit. Proszę zwrócić uwagę, że prywatne szpitale w ogóle nie tworzą oddziałów chorób wewnętrznych, bo nie przynoszą one dochodów. Ale są bardzo potrzebne.

W skali kraju: ile oddziałów internistycznych zostało zamkniętych?

Nie podam liczb, ale w ciągu kilku lat liczba łóżek zmniejszyła się o kilkaset. Jeżdżąc po całym kraju widzę, że jest coraz gorzej. Nie chcemy jednak dać się wepchnąć w kanał bezradności. Organizujemy sieć szkoleń, konferencji internistycznych, jest ich kilkadziesiąt rocznie w różnych miastach. W Warszawie organizujemy duży kongres internistyczny.

Podejmujemy wiele działań, z których część udaje się zrealizować, by poprawić sytuację interny. Niedawno, wspólnie z pediatrami, przeprowadziliśmy przez Sejm i Senat ustawę, która poprawia sytuację internistów i pediatrów w POZ: umożliwia im podobne działania jak lekarzom rodzinnym. Bardzo mocno chcę podkreślić: to nie jest uderzenie w lekarzy rodzinnych, tylko próba poprawy sytuacji internistów i pediatrów, oraz umożliwienie im pracy na tych samych warunkach, jakie mają lekarze rodzinni. Niedobory lekarzy w POZ i tak są ogromne, więc w żaden sposób nie podważy to roli lekarzy rodzinnych. Jeśli warunki pracy będą dobre dla internistów i pediatrów, wtedy ? mam nadzieję ? zwiększy się ich liczba w POZ, a chorzy będą mieli łatwiejszy dostęp do lekarzy.

Dlaczego tak ważne jest, aby internista był w POZ? Nie wystarczy lekarz rodzinny?

Lekarz internista ma dużą wiedzę, jak należy diagnozować i leczyć chorego człowieka. Nie mówię, że lekarze rodzinni robią coś źle, jednak zakres wiedzy internistycznej lekarza, który ma specjalizację z chorób wewnętrznych, jest bardzo duży. Wiele osób zapomina, że internista jest specjalistą w szerokiej gamie zagadnień, w wielu dziedzinach ma większą wiedzę niż lekarz rodzinny. Nie godzi to jednak w lekarza rodzinnego, uzupełnia po prostu to, co jest w podstawowej opiece rodzinnej.
Dla interny zbliża się jednak niepokojący moment…

Na czym on polega?

Wchodzi nowy system specjalizacji, który może się okazać dla interny bardzo niebezpieczny. To tzw. system modułowy: studenci, który zdadzą ostatnie egzaminy, będą mogli rozpocząć specjalizację szczegółową, ale już bez pięciu lat specjalizacji z interny. Skraca się czas trwania specjalizacji. Wykształcenie ogólne lekarzy, którzy będą robili specjalizacje szczegółowe, będzie nieporównanie mniejsze niż do tej pory.

Wydaje się, że specjalizację z interny będą wybierali lekarze, którzy będą chcieli być dobrze wykształceni medycznie. Może się jednak okazać, że lekarze nie będą wybierać 5-letniej specjalizacji z interny, tylko od razu specjalizację szczegółową. Mnie interesuje jednak, żeby nie pogorszyła się sytuacja interny, bo wtedy wystarczy np. epidemia grypy, i ludzie nie będą mieli gdzie i jak się leczyć. Już teraz widzimy duże kolejki osób oczekujących do szpitala. A pamiętajmy jeszcze, że społeczeństwo starzeje się, oddziałów geriatrycznych i specjalistów geriatrów jest bardzo mało, dlatego osobami w wieku podeszłym w dużej mierze zajmują się specjaliści chorób wewnętrznych.
Chcemy, bo po 5-letniej specjalizacji z interny można było w ciągu roku zrobić krótką ścieżką specjalizację z geriatrii. Leczenie osób w wieku podeszłym staje się w tej chwili jednym z głównych problemów leczenia w Polsce.

Udaje się panu tworzyć zespoły terapeutyczne, czego uczy pan studentów na obozach?

W warunkach naszej służby zdrowia nie jest to proste. Od wielu lat prowadzę dość szaloną działalność z młodzieżą: mam największe w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym koło studenckie, na moje spotkania przyjeżdża ponad 100 osób co tydzień-dwa. Wymyśliłem, że przynajmniej pewną grupę młodzieży nauczę tego, co oznacza współpraca różnych specjalistów. Co roku studentów z różnych wydziałów: lekarskiego, nauki o zdrowiu (pielęgniarstwa, dietetyki, rehabilitacji) psychologii, seminarzystów, zabieram do Działdowa i w warunkach obozu naukowego leczymy w szpitalu chorych na 70 łóżkach internistycznych i kardiologicznych.

Zupełnie samodzielnie?

Ja to nadzoruję, pomagają mi młodsi lekarze oraz ordynator Oddziału Wewnętrznego w Działdowie ? dr n. med. Janusz Reguła. Ale studenci są odpowiedzialni za chorych. Robią przy nich wszystko: badają, zastanawiają się, jakie leki podać. Jeśli ich decyzja jest słuszna, to ją przyjmuję. Wypisują recepty, w czasie wakacji stają się lekarzami. Przyjeżdżają też do nich wybitni lekarze, robimy ogólnopolskie konferencje. W tych warunkach zespoły terapeutyczne świetnie się sprawdziły. Co one dały? Studenci wydziałów lekarskich docenili wartość pielęgniarstwa, dietetyki, rehabilitacji. Uczą się szacunku dla siebie, uznania, szanowania innych zawodów.

Zakładam, że ci studenci, gdy skończą studia i zaczną pracę, będą mieli zakodowaną potrzebę współpracy. Oczywiście, życie jest życiem, jak nie ma personelu, pieniędzy, trudno coś zrealizować. Ale idea pozostaje, i to się liczy. A chorzy dostają coś wyjątkowego, czego nie mają na co dzień: są leczeni, a oprócz tego rehabilitowani, dostają zalecenia, co mają jeść, mają opiekę przyszłego psychologa i duchownego.

Jak duże jest zainteresowanie studentów udziałem w takich obozach?

Gigantyczne! Jest wielka konkurencja, chcą jechać studenci z innych uczelni, kręcone są filmy, reportaże dla telewizji. Po to, by pokazać, że to ma sens. Może inni też podejmą taką ideę?

Podejmują?

Próbują, choć nie jest to proste. Ale ja uważam, że to jest kwintesencja medycyny. Ale to jest bardzo pracochłonne i czasochłonne. Nie widzę przeszkód, by w innych uczelniach były organizowane podobne inicjatywy.

Organizuję obozy już od 33 lat. Kilkudziesięciu studentów, którzy uczestniczyli w moich obozach, już zrobiło doktoraty, 9 ? habilitację, jest też kilku profesorów. Przyjeżdżają dzieci tych, którzy byli na pierwszych obozach. Uczą się medycyny, spojrzenia na chorego. Później ortopeda, który był na obozie, mówi: ?Szefie, ale ja badam chorych. Nie tylko złamaną nogę?.

Marzeniem każdego pacjenta jest to, żeby lekarz zobaczył w nim człowieka, a nie tylko złamaną nogę…

Właśnie. Przecież chorego nie leczy sprzęt, aparat, komputer. Z pacjentem trzeba porozmawiać, zapytać, jakie ma dolegliwości, starannie go zbadać: ręką, słuchawką. Dopiero potem można wykonywać mu badania. One zresztą nazywają się ?dodatkowymi?, bo podstawą jest rozmowa z pacjentem i badanie ręką. Nie może być sytuacji, że przychodzi pacjent do lekarza i dostaje tylko stos skierowań na badania.

?Medycyna moja miłość? ? to tytuł jednej z pana książek. Medycyna to nadal pana miłość?

Tak, im dłużej pracuję, tym bardziej ją lubię. W tamtej książce opowiadałem o różnych wydarzeniach, czasem poważnych, czasem anegdotycznych. Głównie jednak chodziło mi o to, że swój zawód trzeba lubić, niezależnie od tego, jaki on jest. A zawód lekarza jest najpiękniejszym zawodem, to jest wyjątkowy kontakt z innym człowiekiem. Nikt nie jest tak blisko drugiego człowieka jak lekarz. Także w chwili śmierci. Opowiadają o niej filozofowie, ale to my widzimy bezpośrednio odchodzących ludzi.

W czasach dominacji pieniądza warto zdać sobie sprawę, że on nie jest zasadniczą sprawą. Najważniejszy jest człowiek. Chory człowiek, który potrzebuje pomocy. Trzeba o tym mówić.

Rozmawia Katarzyna Pinkosz

Zapytaliśmy specjalistów, jakie jest miejsce diabetologii w polityce rządowej i jak wygląda dostęp do nowoczesnych terapii? Co powinno się zmienić?

[avatar user=”Krzysztof Strojek” size=”thumbnail” align=”left”]Prof. dr hab. med. Krzysztof Strojek, specjalista chorób wewnętrznych, diabetologii oraz hipertensjologii, konsultant krajowy w dziedzinie diabetologii, kierownik Oddziału Klinicznego Chorób Wewnętrznych i Diabetologii w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu[/avatar]

Czy lekarze chorób wewnętrznych oczekują zmian w diabetologii, np. dostępu do nowoczesnych terapii, kompleksowej opieki nad pacjentami diabetologicznymi?

Mam wrażenie, że opieka diabetologiczna w Polsce jest w miarę dobrze zorganizowana. Natomiast oczekiwania wszystkich lekarzy, którzy zajmują się chorymi na cukrzycę, są podobne. Najważniejszy jest szeroki dostęp do opieki diabetologicznej, czyli powinny funkcjonować odpowiednio wysokie kontrakty. Oczywiście lekarze muszą być do tego merytorycznie przygotowani. Specjaliści diabetolodzy, z racji specjalizacji, są odpowiednio przygotowani. Natomiast lekarze chorób wewnętrznych powinni być po stażu, mieć doświadczenie, czyli wcześniej muszą pracować na oddziale diabetologicznym bądź w poradni diabetologicznej.

Kwestia dostępu do nowych technologii dotyczy wszystkich jednakowo. W tej chwili ? ze względów refundacyjnych ? jest on ograniczony. Na przykład leki inkretynowe nie są w Polsce refundowane. Są to leki drogie, ale przecież nie wszyscy diabetycy ich potrzebują. Mamy więc nadzieję, że rachunki ekonomiczne wskażą, że pewnym grupom pacjentów te leki mogą przynieść poprawę, i że będą one jednak dostępne dla chorych.

Sprawa kompleksowej opieki nad chorymi na cukrzycę nie jest do końca dobrze rozwiązana. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego lekarz rodzinny czy lekarz pierwszego kontaktu powinien sprawować opiekę nad chorymi z cukrzycą typu 2, którzy przyjmują leki doustne. Natomiast specjalista powinien opiekować się pacjentami z typem 1 cukrzycy oraz z typem 2 z powikłaniami, a także pacjentami, którzy muszą stosować insulinę.

Lekarze rodzinni mogą takich pacjentów prowadzić, ale przy bardziej zaawansowanych formach cukrzycy konsultantem powinien być diabetolog. Jest zalecenie Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, żeby pacjent z cukrzycą prowadzony przez lekarza rodzinnego raz do roku był konsultowany przez specjalistę, który oceni parametry zdrowotne i zaleci korektę dalszego leczenia albo jego kontynuację.

[avatar user=”Grzegorz Dzida” size=”thumbnail” align=”left” ]Dr hab. n. med. Grzegorz Dzida, KatedrA i KlinikA Chorób Wewnętrznych SPSK1 w Lublinie, konsultant wojewódzki w dziedzinie diabetologii[/avatar]

Na oddziałach chorób wewnętrznych w ostatnich latach przybywa chorych z cukrzycą typu 2. Co powinno zmienić się w polityce rządowej wobec tych pacjentów?

Większość problemów pacjentów cukrzycowych można rozwiązać w warunkach ambulatoryjnych. Po to jednak, żeby skutecznie leczyć cukrzycę w warunkach ambulatoryjnych, potrzebny jest przede wszystkim zespół terapeutyczny, nie tylko lekarz specjalista diabetolog czy lekarz POZ. On w zespole musi mieć do pomocy zarówno edukatora, który zajmie się edukacją dotyczącą podstawowych zasad zdrowego stylu życia, zasad samokontroli cukrzycy, diety, technik wstrzykiwania insuliny, pomiaru glukozy. Niestety, te zagadnienia w tej chwili są złożone na barki lekarza specjalisty. W związku z tym opieka nad pacjentem z cukrzycą nie jest kompletna. Nawet mimo dobrych chęci czas lekarza specjalisty jest bardzo ograniczony. Diabetologów w Polsce jest około 700, chorych leczących się ponad 2 mln 200 tys. Większość przypadków cukrzycy typu 2 mogą leczyć, a przynajmniej kontynuować leczenie, lekarze POZ. Lekarz diabetolog pod swoją opieką powinien mieć stałą grupę chorych, głównie pacjentów wymagających intensywnej insulinoterapii bądź terapii pompowej. W przypadku pacjentów z cukrzycą typu 2 powinien tylko raz na jakiś czas konsultować leczenie, ewentualnie weryfikować dawki insuliny, wyznaczać kierunki terapeutyczne. Do dobrej opieki diabetologicznej nad chorym nie wystarczy sam diabetolog. Niezbędna jest edukacja, i to powtarzana, strukturalna i profesjonalna. Tego w polskim systemie opieki nad chorym z cukrzycą nie ma.

Z drugiej strony pacjenci często są hospitalizowani. Decydenci uważają, że zbyt często. Nie zgodzę się z tym stanowiskiem, gdyż wobec takiej opieki ambulatoryjnej, jak u nas funkcjonuje, hospitalizacja ?nadrabia? zaległości w terapii. To właśnie w szpitalu podczas kilkudniowej obserwacji chory ma wdrożone właściwe leczenie, dowiaduje się więcej o swojej chorobie, ma zaordynowaną odpowiednią dietę, korygowane jest całe jego dotychczasowe leczenie i robiona jest precyzyjna diagnostyka powikłań. W warunkach ambulatoryjnych diagnostyka powikłań cukrzycowych jest bardzo trudna, gdyż chociażby oczekiwanie na konsultacje kardiologiczną czy okulistyczną jest długie.

Mówi się nam, że my, jako lekarze, stale upominamy się o innowacyjne leki. Jest to zrozumiałe, gdyż skoro nie możemy zapewnić pacjentowi kompleksowej opieki, to przynajmniej zaoferujmy mu jak najlepszą opcję terapeutyczną. Tymczasem inkretyny będące od 10 lat na rynku, u nas nie są refundowane i nie zanosi się na to, żeby były. Nie mamy pełnej opcji terapeutycznej dla naszych chorych, takiej, jaka mogą swoim pacjentom zaoferować lekarze z innych państw Unii Europejskiej. Jeżeli chodzi o przeciwcukrzycowe leki doustne, mamy w zasadzie dwie możliwości, a w innych krajach ? 4-5. Tym samym możliwości terapeutyczne naszych diabetologów są znacznie ograniczone. My, lekarze, tej sprawy nie rozwiążemy, potrzebne są tu działania strukturalne, stworzenie warunków do rozpowszechnienia kompleksowej opieki laboratoryjnej. Te sprawy powinny zostać naprawdę głęboko przemyślane przez płatnika czy kontrahenta usług medycznych. My, praktykujący diabetolodzy, gasimy pożar. Pacjenci trafiają do szpitali na nasze oddziały bardzo chorzy, z powikłaniami, wymagający hospitalizacji, by uporządkować dotychczasowe ich leczenie.
Zainwestowanie pieniędzy w odpowiednie programy i opiekę nad chorym przyniesie efekty za 10-20 lat. Są gotowe, sprawdzone wzorce z krajów, gdzie policzono nakłady i  czas, kiedy one się zwrócą. To jest ta perspektywa 20-25 lat. Nakłady na dobrą opiekę diabetologiczną powinny być potraktowane jako inwestycja z pewnym zyskiem. Tylko, że tego zysku nie będzie w perspektywie jednej, dwóch kadencji, ale dwóch dziesiątków lat.

Artykuł Interna to leczenie pacjenta. Leczy lekarz, nie aparat i komputer pochodzi z serwisu Świat Lekarza.