Według danych NIZP-PZH od września do początku listopada br. na grypę zachorowało 945 145 osób, z czego aż 54,3% stanowiły dzieci do 14. r.ż. Dla niektórych dzieci grypa może być groźna, one też stanowią główny rezerwuar wirusów, dlatego eksperci zachęcają do szczepień. Szczepienie chroni nie tylko najmłodszych przed groźnymi powikłaniami, ale także osoby znajdujące się w ich najbliższym otoczeniu.

W czasie pandemii cała uwaga naukowców i lekarzy została skierowana na koronawirusa. Groźna jednak jest także grypa, która co sezon pojawia się w nowym wariancie.

WARTO SZCZEPIĆ SIĘ PRZECIWKO GRYPIE

Szczepienie przeciwko grypie chroni przed zakażeniem, a w przypadku zachorowania ? zapewnia łagodniejszy przebieg. Może też częściowo chronić przed zakażeniami innymi wirusami. ?  Wirus  grypy  toruje  drogę dla koronawirusa, co oznacza, że po przejściu grypy łatwiej będzie się nim zakazić. Obecność obu wirusów w organizmie  na  pewno  potęguje objawy COVID-19 i przebieg zakażenia może być cięższy ? mówił  podczas  tegorocznego Forum Flu and COVID-19 prof. Adam Antczak, kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy. ? Szczepienia przeciwko grypie są najlepszą metodą na poprawienie odporności i uniknięcie powikłań pogrypowych. Są badania, z których wynika, że osoby zaszczepione przeciwko grypie 2,5-krotnie rzadziej trafiały do szpitali z powodu COVID-19 i 3-krotnie rzadziej na oddziały intensywnej terapii. Miały też mniej powikłań pocovidowych. Szczepienia przeciwko grypie chronią  nas  i  nasze  rodziny.  Bardzo ważne jest więc, żeby się jak najszybciej zaszczepić.

Bez badań laboratoryjnych trudno rozróżnić grypę od COVID-19, dlatego tak ważne są działania prewencyjne w postaci szczepień.

GRUPY ZWIĘKSZONEGO RYZYKA

Przeciwko grypie powinien zaszczepić się każdy. Są jednak grupy, w których grypa może mieć cięższy przebieg  i  groźniejsze  powikłania.  Na największe ryzyko narażeni są: dzieci i młodzież od 6. miesiąca do 18. r.ż. (zwłaszcza dzieci w wieku od 6. miesiąca do 5. r.ż.), kobiety w ciąży lub planujące ciążę, osoby po 50. r.ż., z chorobami przewlekłymi, chorzy na nowotwory, cukrzycę, osoby z niedoborami odporności, pacjenci przebywający przez dłuższy czas w szpitalach, domach opieki, sanatoriach.

Na zachorowanie i ciężki przebieg grypy narażone są zwłaszcza małe dzieci, do 5. r.ż., ponieważ nie mają jeszcze w pełni rozwiniętego układu odpornościowego. Dla nich powikłania pogrypowe ? np. zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok ? mogą być bardzo groźne. Na szczególnie ciężki przebieg grypy są narażone przede wszystkim niemowlęta.

Prof. Teresa Jackowska:
Zaszczepienie już co piątego dziecka zmniejszy ryzyko wystąpienia grypy wśród reszty populacji o blisko 50%.

Eksperci zachęcają do szczepienia dzieci i młodzieży przeciwko grypie, gdyż szczepienia chronią ich samych przed zachowaniem (a jest to grupa, która często przechodzi grypę i choroby grypopodobne), a także chronią przed zakażeniem rodziców i dziadków, dla których infekcja może być śmiertelnym zagrożeniem. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, co sezon na grypę zapada ok. 20-30% populacji dzieci i młodzieży i ok. 10% dorosłych.

Najlepiej zaszczepić się przed sezonem grypowym, który w naszym kraju trwa od września do marca/kwietnia, a szczyt zachorowań przypada na styczeń-marzec, dlatego nadal warto się szczepić.

Prof. Adam Antczak:
Szczepienia przeciwko grypie są najlepszą metodą na poprawienie odporności i uniknięcie powikłań pogrypowych.

ZMNIEJSZYĆ RYZYKO GRYPY

? Ważne jest szczepienie przeciwko grypie nie tylko osób dorosłych, ale także dzieci ? mówiła prof. Teresa Jackowska, konsultant krajowy w dziedzinie pediatrii, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, kierownik Kliniki Pediatrii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, ordynator Oddziału Pediatrycznego w Szpitalu Bielańskim w Warszawie, podczas brifingu prasowego (październik 2021). Tłumaczyła, że to właśnie dzieci są głównym transmiterem grypy wśród rówieśników, a także wśród rodziców, dziadków, rodzeństwa. Prof. Jackowska podkreśliła też wagę szczepień: zaszczepienie już co piątego dziecka zmniejszy ryzyko wystąpienia grypy wśród reszty populacji o blisko 50%. Jako przykład wskazała Wielką Brytanię, gdzie szczepienia dzieci na grypę prowadzone są w szkołach, co wpłynęło na odsetek zaszczepionych dzieci, który wynosi ok. 70%. Prof. Jackowska dodała, że dzięki takim działaniom można ograniczyć występowanie grypy w całym społeczeństwie. Co istotne zwłaszcza w czasie pandemii COVID-19: wraz ze wzrostem wyszczepialności jest mniej konsultacji lekarskich i hospitalizacji najmłodszych.

Konsekwencje grypy mogą zagrażać życiu. To nie tylko zapalenie oskrzeli, zatok czy płuc, ale też zapalenie opon mózgowych czy mięśnia sercowego, które może doprowadzić do zgonu.

Szczyt zachorowań przypada na okres między styczniem a marcem, ale jak podkreślają eksperci ? w tym sezonie grypa nie powiedziała jeszcze ostatniego słowa. Szczepionki są dostępne, dlatego warto zaszczepić się jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia oraz feriami zimowymi, aby choroba nie pokrzyżowała nam planów.

SZCZEPIONKA W POSTACI AEROZOLU

Na naszym rynku znajduje się kilka szczepionek przeciwko grypie dostępnych, głównie w zależności od grupy wiekowej, nieodpłatnie, z częściową refundacją lub odpłatnością 100%. W większości są to szczepionki inaktywowane, zawierające oczyszczone antygeny powierzchniowe czterech wirusów grypy, podawane domięśniowo albo w postaci aerozolu do nosa.

Wśród tych preparatów wyróżnia się szczepionka podawana donosowo. Zawiera ona żywe, osłabione szczepy wirusa grypy, pozbawiona jest adiuwantów i środków konserwujących. To szczepionka czterowalentna, tzn. zawiera antygeny przeciwko czterem typom wirusa (H1N1 i H3N2 oraz dwóm typom B). Preparat w postaci aerozolu do nosa jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży od ukończonych 2 lat do 18 lat. Szczepionka jest całkowicie bezpieczna, a jej niewątpliwą zaletę stanowi sposób podania (do otworów nosowych), co dla dziecka odczuwającego strach przed igłą ma ogromne znaczenie. Odporność pojawia się do 2 tygodni po zaszczepieniu, utrzymuje się przez 6-12 miesięcy. Ponieważ sposób podania preparatu odwzorowuje naturalną drogę kontaktu z wirusem, który namnaża się jedynie w nosogardzieli, odpowiedź organizmu przypomina naturalną reakcję na infekcję.

W Polsce od listopada br. donosowa szczepionka przeciw grypie jest refundowana w 50% dla dzieci w wieku od ukończonych 2 lat do ukończonych 18 lat. Wprowadzenie tego rodzaju szczepionki w wielu krajach znacznie podniosło statystyki szczepień przeciwko grypie u dzieci.

Bożena Stasiak

Artykuł Szczepienie przeciw grypie zmniejsza ryzyko powikłań u dzieci pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Za pomocą teleporady można spróbować ocenić stan pacjenta, którego doskonale znamy od lat. Jednak generalnie chory na astmę, POChP musi zostać obejrzany i fizykalnie zbadany, trzeba go dotknąć, posłuchać. Jestem przekonany, że teleporady w chorobach płuc są obarczone wysokim ryzykiem niedodiagnozowania i niedostatecznie bezpiecznych decyzji terapeutycznych – mówi prof. Adam Antczak, kierownik Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej UM w Łodzi.

Jednym z ważniejszych czynników ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19 jest POChP. Z jakimi problemami spotykają się chorzy na POChP w czasie epidemii?

POChP jest czynnikiem ryzyka cięższego przebiegu COVID-19, hospitalizacji i ryzyka zgonu. Chorzy na POChP to zwykle starsze osoby, mające choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca. Często są obarczone współchorobowością naczyniową, a gdy naczynia krwionośne są w gorszym stanie, to rośnie ryzyko powikłań naczyniowych, także COVID-19. Dlatego chorzy na POChP mają wyższe ryzyko ciężkiego przebiegu, w odróżnieniu od chorych na astmę, która nie jest czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19.

Dlaczego astma nie jest czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19?

Większość chorych na astmę to osoby młode, niemające innych chorób. Poza tym stosowanie wziewnych glikokortykosteroidów, które są najważniejszymi lekami w astmie, powoduje zmniejszenie  ekspresji receptorów dla angiotensyny II ? które są głównymi ?wrotami? dla COVID-19.

Czyli leczenie astmy może częściowo chronić przed zakażeniem na COVID-19?

W pewnym stopniu stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych wpływa ochronnie. Jeśli chodzi o leczenie astmy, to nie zmieniło się ono w trakcie pandemii: należy stosować wszystkie zalecane leki. W przypadku POChP również należy podtrzymać dotychczasowe leczenie. Podstawowym leczeniem są bronchodylatatory, czyli leki rozszerzające oskrzela, a glikokortykosteroidy są zalecane tylko pacjentom mającym zaostrzenia. Czynniki ryzyka są znacznie poważniejsze, ponieważ na POChP chorują starsi pacjenci a płuca często są istotnie uszkodzone.

Pandemia nie wpłynęła na sposób leczenia pacjentów z POChP. Bardzo istotne jest natomiast to, żeby chorzy szczepili się przeciw grypie i przeciw pneumokokom. Szczepienie prawdopodobnie chroni nie tylko przed zachorowaniem na grypę i przed zakażeniami pneumokokowymi, ale też częściowo przed COVID-19: jest to tzw. heterotypowe działanie szczepionek. Pokazały to doświadczenia z Włoch: wśród osób szczepionych przeciw grypie zachorowalność na COVID-19 była mniejsza. W największym stopniu taka ?ochrona szczepionkowa? dotyczyła osób młodych, jednak była również widoczna u osób powyżej 65. roku życia (liczba zakażeń była o 13 proc. mniejsza). Jeszcze ciekawsze wyniki widać było w odniesieniu do osób szczepionych przeciw pneumokokom: w grupie poniżej 65. roku życia było o 39 proc. mniej zakażeń SARS-COV-2, a powyżej 65. roku życia  – o 44 proc. mniej. To wręcz imponujące dane, choć – jak zwykle w medycynie – trzeba do nich podchodzić z ostrożnością. Jako lekarz, który od lat zajmuje się szczepieniami, wyraźnie widzę, że pacjenci szczepieni znacznie rzadziej się zakażają, a jeśli nawet zachorują, to łagodniej. Szczepiąc się, zyskujemy szersze spektrum ochrony niż tylko przeciw antygenom drobnoustrojów zawartym w szczepionce.

Tak więc to, co nazywamy niefarmakologicznym leczeniem POChP – szczepienia przeciw grypie i przeciw pneumokokom – w dobie COVID-19 nabiera jeszcze większego znaczenia. Wiedzieliśmy wcześniej, że chorzy na POCHP, którzy się szczepią, rzadziej trafiają do szpitala i rzadziej mają zaostrzenia choroby. NatoW dobie COVID-19 szczepienia nabierają  szczególnego znaczenia.

Jakie są więc najważniejsze zalecenia dla chorych na POChP?

Najważniejsze, żeby przyjmowali leki, zaszczepili się przeciw grypie i przeciw pneumokokom. Pozostałe zalecenia są takie same, jak dla osób zdrowych: dystans społeczny, noszenie maseczek, dezynfekcja rąk, rękawiczki.

Niestety, lockdown i izolacja spowodowały, że pacjenci chorzy na POChP pozostawali w domach i nie wykonywali wystarczającego wysiłku fizycznego. Wysiłek fizyczny to kolejny element niefarmakologicznego postępowania w POChP, mający fundamentalne znaczenie by utrzymać chorego przy życiu. Jeżeli chory nie wykonuje wysiłku fizycznego, wpływa to bardzo niekorzystnie na przebieg choroby. Niestety po długotrwałej izolacji domowej większość chorych jest ?roztrenowana?, widzę to u wielu moich pacjentów. A teraz zbliża się sezon grypowy i zima, co znów nie sprzyja ograniczeniu wysiłku fizycznego i wychodzeniu z domu.

Jak wygląda dostęp do lekarza dla chorych na POChP? W okresie lockdownu bardzo trudno było skontaktować się z lekarzem.

W czasie pandemii pogorszył się dostęp do lekarzy, zwłaszcza POZ, na których spoczywa ciężar kontynuowania leczenia przewlekle chorych. Obecnie funkcjonują głównie teleporady. To po statnich decyzjach MZ przesuwających ciężar opieki nad zakażonymi covid-19 na POZ się zmienia. Jako pulmonolog mogę powiedzieć, że w pulmonologii teleporady to nieporozumienie. Można w ten sposób spróbować ocenić stan pacjenta, którego zna się doskonale od lat znamy. Natomiast generalnie w pulmonologii pacjent musi zostać obejrzany i fizykalnie zbadany ? trzeba go dotknąć, posłuchać. W przypadku chorych na choroby przewlekłe układu oddechowego jest to szczególnie ważne. Jestem przekonany, że teleporady w chorobach płuc są obarczone wysokim ryzykiem niedodiagnozowania i niedostatecznie bezpiecznych decyzji terapeutycznych.

Kiedy pacjent powinien prosić/ domagać się osobistej wizyty?

Jeżeli ma zaostrzenie objawów, nasiloną duszność, to powinien zostać zbadany przez lekarza. W trakcie teleporady nie da się zbadać pacjenta. Diagnozowanie pacjenta pulmonologicznego poprzez teleporadę to błądzenie po omacku, działanie na ślepo. Są dziedziny, w których można rzeczywiście prowadzić teleporady np. diabetologia. Pacjent, który monitoruje parametry glukozy we krwi, może je przekazać lekarzowi, który dostosuje leczenie do podanych wyników. Jednak w pulmonologii przez telefon nie da się zdiagnozować pacjenta.

Tak jest nie tylko w POChP, ale też w innych chorobach, np. związanych z włóknieniem płuc, chorobami śródmiąższowymi, rozstrzeniem oskrzeli. U takich pacjentów mogą występować zaostrzenia, oni również wymagają badania fizykalnego. Pacjenci z niewydolnością oddechową mogą mieć przewlekłą niewydolność oddechową, która nasila się i następuje zaostrzenie. Nie da się tego ocenić poprzez rozmowę telefoniczną.

Zbliżająca się jesień i zima będą trudne dla chorych z przewlekłymi chorobami płuc?

Grozi nam sytuacja, gdy system ochrony zdrowia stanie się niewydolny, dostępność do lekarza będzie problemem. Jesień zawsze jest trudniejsza dla pacjentów z chorobami układu oddechowego. Ryzyko zaostrzeń infekcyjnych bardzo rośnie, dlatego musi być zapewniony dostęp do opieki medycznej. W przeciwnym razie pacjenci mogą znaleźć się w stanie zagrożenia zdrowia lub życia. Jeśli chodzi o przewlekłe choroby płuc, to najczęściej pacjenci umierają w okresie, gdy jest najgorsza jakość powietrza. Smog plus infekcja to najgorsza ?mieszanka? dla osób z chorobami układu oddechowego. Oczywiście, w okresie lockdownu powietrze w miastach było czystsze, ponieważ zmniejszył się ruch samochodowy, jednak kolejny lockodown zostanie wprowadzony tylko wtedy, gdyby sytuacja była bardzo zła. Lockdown bywa konieczny ze względów epidemicznych, natomiast jest bardzo szkodliwy ze względów innych, nie wspominam o kwestiach ekonomicznych, społecznych itd. Ale na pewno nie działadobrze na psychikę pacjentów, którzy są zamknięci w domach.

Co można zrobić w takiej sytuacji?

Chorzy powinni się szczepić. Ważne jest też zdrowe odżywianie, dieta powinna być zbilansowana, z odpowiednią ilością warzyw i owoców. Można wspomagać odporność naturalnymi produktami, jak czosnek, imbir, sok z imbiru, sok z kurkumy. Przede wszystkim jednak pacjenci nie powinni być sami. To niesamowicie ważne: nie zostawiajmy naszych chorych rodziców lub dziadków. Kontakt może być rzadszy i krótszy (do 15 minut), z zachowaniem odpowiedniego dystansu, ale taki kontakt musi być: nie tylko telefoniczny, ale też osobisty. Dzięki temu zauważymy też, czy nie dzieje się nic złego.

Pamiętajmy też, że jest wiele ćwiczeń, które chory na POChP czy inną przewlekłą chorobę płuc może wykonać w domu. W Internecie jest wiele poradników na ten temat. Kopalnią wiedzy jest Youtube, gdzie można m.in. zobaczyć, jak prawidłowo stosować inhalator, są też filmy instruktażowe na temat rehabilitacji oddechowej. Jeśli nie można dostrzec na rehabilitację, to ćwiczenia trzeba wykonać w domu. To bardzo poprawia zarówno stan fizyczny, jak psychiczny pacjenta. Bardzo ważna jest rola lekarza, który zwróci na to uwagę, i rola rodziny. Podsumowując: pacjent z przewlekłą chorobą płuc może wiele zrobić dla swojego zdrowia sam, nawet w domu. Ważne są szczepienia, dystans społeczny, prawidłowe odżywianie się, rehabilitacja w domu.

Prof. Adam Antczak jest pulmonologiem, kierownikiem Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologicznej UM w Łodzi,  przewodniczącym Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy 

Rozmawiała: Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. Adam Antczak: Teleporady w pulmonologii to nieporozumienie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Adamem Antczakiem,
Kierownikiem Kliniki Pulmonologii Ogólnej i Onkologii
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Mam wrażenie, że POChP ? przewlekła obturacyjna choroba płuc ? często jest bagatelizowana. Tyle się mówi o raku płuca, natomiast o POChP już dużo, dużo mniej. A przecież to też poważna choroba.

To jest bardzo poważna, śmiertelna choroba. Najlepiej widać to w statystykach. Na świecie na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) choruje ok. 70 mln osób, w Polsce ? ponad 2 mln, ale jedynie u 25 proc. została ona prawidłowo zdiagnozowana. Jak przewiduje WHO, w 2020 roku POChP będzie jedną z trzech najczęstszych przyczyn zgonów. To choroba postępująca, nieodwracalna i nawet jeśli przez jakiś czas przebiega łagodnie, to po pewnym czasie może dojść do zaostrzenia i jeśli nie podejmie się właściwego leczenia, będzie tylko gorzej. Ok. 11 proc. chorych hospitalizowanych z powodu zaostrzeń już nie opuszcza szpitala, umiera. Jeśli przeżyją, to kolejne 20 proc. umiera w trakcie następnego zaostrzenia. Jeśli chory ma cztery zaostrzenia w ciągu roku, to ryzyko zgonu wzrasta u niego aż do 70 proc. Dla porównania: umieralność szpitalna chorych z ostrym zespołem wieńcowym wynosi ok. 1 proc. Niestety w Polsce POChP często jest bagatelizowana ? i to nie tylko przez chorych, ale i przez lekarzy. Na to schorzenie zapadają głównie ludzie starsi i jeśli u lekarza w sezonie przeziębieniowym pojawi się taki starszy pacjent, kaszlący, z trudem łapiący oddech, na dodatek obarczony jeszcze innymi chorobami, to ten lekarz sobie może pomyśleć: Aha, jeszcze jedno przeziębienie. Tymczasem to zaostrzenie, którego wagę można jedynie porównać do udaru mózgu; tutaj to ?udar? płuca.

Powiedział Pan kiedyś, że na tę chorobę trzeba sobie zarobić. To znaczy?

To znaczy, że ona rozwija się latami, w Polsce głównie u palaczy. Paczka papierosów dziennie przez 20 lat i ryzyko POChP staje się ogromne. Oczywiście nie każdy palacz zachoruje na POChP, ale to nie znaczy, że można palić bezkarnie, bo chorób zależnych od papierosów jest bardzo dużo. Na POChP mogą zapadać także bierni palacze, co jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci. Wdychanie dymu tytoniowego w okresie, kiedy rozwijają się płuca, upośledza ich prawidłowy rozwój. Do czynników ryzyka zaliczamy też zanieczyszczenie środowiska; to przede wszystkim powietrze zanieczyszczone toksycznymi pyłami, gazami. Najgroźniejsze są pyły PM 2,5, PM 10, tlenki azotu i siarki oraz ozon. Pyły PM są wynikiem emisji pochodzących głównie z domowych pieców i lokalnych kotłowni węglowych oraz zanieczyszczeń przemysłowych. W krajach biednych, gdzie powszechne jest spalanie biomasy, to właśnie stanowi główną przyczynę POChP. Natomiast w Chinach ? papierosy, bo Chińczycy palą ich bardzo dużo.

Jeszcze do niedawna sporą grupę chorych stanowili u nas rolnicy, narażeni na wdychanie toksycznych substancji podczas oprysków i pyłów w trakcie prac. Teraz to nieco mniejszy problem, w związku z bardziej ekologicznymi działaniami, jednak nadal istnieje.

Wróćmy jeszcze do nierozpoznawania tej choroby na pierwszy rzut oka i bagatelizowania jej objawów. Czy nie wynika to stąd, że POChP w gruncie rzeczy została uznana za taką właśnie jednostkę chorobową stosunkowo niedawno, bo kiedyś to były dwie choroby?

Faktycznie, przewlekła obturacyjna choroba płuc to jakby dwie choroby w jednej, obejmuje rozedmę płuc oraz przewlekłe zapalenie oskrzeli, charakteryzujące się kaszlem przez co najmniej trzy miesiące w roku przez kolejne dwa lata. Te objawy były znane i rozpoznawane już od dawna, ale jako dwie odrębne jednostki chorobowe. Dopiero w 1964 roku połączono je jedną nazwą. I nie bez powodu. Najczęstszą przyczyną obu chorób jest bowiem palenie papierosów i obie charakteryzują się powolnym oraz systematycznym zmniejszaniem objętości płuc. U palacza obie najczęściej występują równocześnie. Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie zaburzeń w badaniu spirometrycznym pod postacią obturacji, nieustępującej po lekach rozszerzających oskrzela.

Objawy POChP to przede wszystkim kaszel, duszność i odkrztuszanie. Kaszel pojawia się najpierw we wczesnych godzinach porannych, może mu towarzyszyć odkrztuszanie. Duszność początkowo występuje tylko przy wysiłku fizycznym, aż wreszcie stanie się tak duża, że będzie uniemożliwiać zwykłe funkcjonowanie. Tymczasem palacze uważają, że takie objawy jak poranny kaszel, odkrztuszanie czy duszność podczas wysiłku fizycznego są u nich jak najbardziej normalne i nie muszą zgłaszać się do lekarza. I zgłaszają się dopiero wtedy, gdy wydolność ich płuc jest już znacznie ograniczona. A to oznacza, że choroba jest mocno zaawansowana.

Jak leczy się POChP, jakie są najnowsze wytyczne?

Przede wszystkim ? tej choroby nie da się wyleczyć, ale można ją znacznie spowolnić. Tym bardziej, im wcześniej zostanie zdiagnozowana. Wczesne wykrycie POChP i wdrożenie leczenia znacznie poprawi jakość życia chorego, tolerancję wysiłku, zmniejszy liczbę zaostrzeń oraz hospitalizacji. I właśnie na tym skupia się leczenie ? żeby choremu przynieść ulgę. Dzięki nowoczesnej farmakoterapii możliwe jest takie złagodzenie objawów, które będzie choremu ułatwiało funkcjonowanie. Podstawą terapii są leki rozszerzające oskrzela, szczególnie te długodziałające. Najlepszym rozwiązaniem dla chorych na POChP okazały się kombinacje antagonistów receptorów muskarynowych ? długodziałające leki antymuskarynowe ? LAMA (long-acting mascarinic antagonists) z długodziałającymi agonistami receptorów beta 2 ? LABA (long-acting beta-agonist). Aktualnie preferowana jest terapia trójlekowa, czyli trzy leki w jednym inhalatorze: LABA, LAMA i steroid, wskazana, gdy dwulek nie działa wystarczająco skutecznie i chorzy mają nadal zaostrzenia. Taka kombinacja daje większą skuteczność, jest znacznie wygodniejsza dla pacjenta i poprawia compliance. Dowiedziono, że terapia trójlekowa jest o wiele bardziej skuteczna w przypadku zaostrzeń, lepiej działa.

Można uznać, że jest to terapia przełomowa w leczeniu POChP?

Przełom się dokona, gdy ludzie nie będą palić, bo wtedy przestanie istnieć najpoważniejszy czynnik ryzyka. Ale na pewno terapia trójlekowa to postęp w leczeniu POChP.

W jaki sposób można zapobiegać POChP, poza zaprzestaniem palenia? Oczywiście nie pozbędziemy się wszystkich możliwych czynników ryzyka, ale co jeszcze można zrobić, żeby zminimalizować ryzyko?

Poza wyleczeniem z nikotynizmu ważne będą szczepienia przeciwko grypie i pneumokokom, które są na tyle skuteczne, że pozwalają zredukować liczbę hospitalizacji u chorych na POChP. Najnowsze badania pokazują, że liczba hospitalizacji spada wówczas o ok. 48 proc. Do działań profilaktycznych należy także zaliczyć wyeliminowanie tych czynników ryzyka, których możemy, w miarę możliwości, sami unikać, takich jak niektóre czynniki związane z zanieczyszczeniem środowiska i skuteczne leczenie infekcji, zwłaszcza przeziębieniowych.

Farmakologia stanowi podstawę leczenia POChP, ale nie jest to jedyna forma postępowania z tą chorobą?

Ogromną rolę przywiązujemy również do rehabilitacji pulmonologicznej. Z tym są jednak duże problemy, gdyż za mało jest ośrodków, które prowadzą taką rehabilitację, a jest ona związana także z edukacją pacjenta, przyuczeniem go do ćwiczeń fizycznych, które powinien wykonywać już samodzielnie, w domu.

Skoro POChP jest tak poważną chorobą, czy nie należałoby bardziej uczulać na nią lekarzy pierwszego kontaktu?

Z pewnością tak. Zwłaszcza że ona może stanowić punkt wyjścia dla wielu innych chorób ? cukrzycy, osteoporozy, chorób sercowo-naczyniowych. A rak płuca dziesięć razy częściej występuje u chorych na POChP. To bardzo poważny czynnik ryzyka tych schorzeń.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł POChP to śmiertelna i wciąż mało znana nawet lekarzom choroba pochodzi z serwisu Świat Lekarza.