Choć przeciętna długość trwania życia w zdrowiu stopniowo się wydłuża, wciąż pozostaje znacznie krótsza niż przeciętne trwanie życia w ogóle. System ochrony zdrowia koncentruje się głównie na medycynie naprawczej, ale widać coraz wyraźniejszy zwrot w kierunku medycyny prewencyjnej, inaczej nazywanej medycyną długowieczności

• Polski naukowiec tworzy ośrodek, który połączy innowatorów medycznych i ekspertów skupiających się na wiedzy, edukacji, badaniach i nowoczesnych technologiach służących długowieczności.

– Rynek medycyny długowieczności rozwija się na świecie bardzo dynamicznie. Od kilku lat obserwujemy wzrost liczby ośrodków, które zajmują się medycyną długowieczności czy longevity, jak to się nazywa na świecie. Są to nie tylko kliniki zajmujące się medycyną prewencyjną czy też medycyną długowieczności, rynek ten obejmuje również wiele firm technologicznych, diagnostycznych, które rozwijają zupełnie nowe technologie wykorzystywane do tego, aby lepiej zrozumieć stan zdrowia pacjenta i to, jak możemy mu lepiej pomóc na ścieżce w stronę dłuższego i zdrowszego życia – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Marek Postuła, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Długowieczności.

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2023 roku przeciętne trwanie życia mężczyzn w Polsce wyniosło 74,7 roku, natomiast kobiet 82 lata. W porównaniu z 2022 rokiem wydłużyło się odpowiednio o 1,3 i 0,9 roku. Z kolei trwanie życia w zdrowiu wyniosło 61,3 roku dla mężczyzn i 64,6 roku dla kobiet. Oznacza to wzrost odpowiednio o 1,2 roku dla mężczyzn i o 0,9 roku dla kobiet w stosunku do 2022 roku. Analiza GUS wskazuje, że w okresie 2009–2023 roku od 79,9 proc. do 82,3 proc. życia mężczyźni przeżyją bez niepełnosprawności. W przypadku kobiet ten wskaźnik wahał się od 76,2 proc. do 79,2 proc. przeciętnego trwania życia.

– Nasza długowieczność w zdecydowanej mierze zależy od nas samych – i to trzeba podkreślić – od codziennych nawyków, od tego, co jemy, jak jemy, jak się ruszamy, czy się ruszamy, natomiast rzeczywiście nawyki to jest coś, co najtrudniej nam jest opanować. Stąd wykorzystanie nowoczesnych technologii, ale także wiedzy genetycznej do naszych predyspozycji pozwoli lepiej zrozumieć naszym pacjentom, gdzie są ich słabe punkty, na co powinni zwrócić uwagę i jak zaplanować, wspólnie z naszymi specjalistami, tę ścieżkę, aby żyć długo w zdrowiu – mówi ekspert PTMD.

W obszarze zdrowia nadal większy nacisk kładziony jest na medycynę naprawczą, reakcyjną – kiedy pojawia się problem, pacjent zgłasza się do lekarza po diagnozę, a następnie leczenie. Jednocześnie profilaktyka nie jest tak rozwinięta, jak mogłaby być. To właśnie prewencja i proaktywność jest stawiana w centrum medycyny długowieczności. Chodzi o to, by pacjent – monitorując organizm, prowadząc zdrowy styl życia – aktywnie dbał o swoje zdrowie i zapobiegał chorobom, zanim się one pojawią.

– Najtańszym rozwiązaniem długoterminowym jest oczywiście medycyna prewencyjna, a medycyna długowieczności jest nowoczesną prewencją, która wykorzystuje nie tylko wiedzę medyczną, ale również wiedzę technologiczną i diagnostyczną, żeby zaplanować ścieżkę pacjenta w utrzymaniu zdrowia – podkreśla prof. Marek Postuła.

Według Allied Market Research światowy rynek longevity osiągnął w 2020 roku wartość 25,1 mld dol. Do końca tej dekady jego przychody przekroczą 44 mld dol. Jednym z najważniejszych czynników napędzających wzrost ma być postęp w technologii medycznej opartej na sztucznej inteligencji. Z uwagi na rosnący udział populacji geriatrycznej będzie rósł popyt na produkty i technologie pozwalające wydłużyć czas trwania życia w zdrowiu.

– W Polsce nadal jest to bardzo nowa gałąź medycyny i rzeczywiście zrozumienie medycyny długowieczności jest niewystarczające. Ciągle wydaje się, że jest to temat, który wymaga edukacji, przede wszystkim wśród lekarzy. Na świecie jest coraz więcej nie tylko klinik komercyjnych, ale przede wszystkim klinik naukowych, które związane są z dużymi uniwersytetami, i to międzynarodowe zrozumienie jest zdecydowanie większe niż w naszym kraju. To oczywiście powoduje, że my jako Polskie Towarzystwo Medycyny Długowieczności za cel postawiliśmy sobie przede wszystkim edukację środowiska medycznego, aby wyposażyć ich w narzędzia, które umożliwią im pracę z pacjentami – dodaje ekspert.

Tworzona przez profesora Klinika Długowieczności ma funkcjonować jako hub i interaktywne centrum zdrowia z dostępem do usług nie tylko medycznych, ale i edukacyjnych oraz technologii wspierających monitorowanie stanu zdrowia. Miejsce ma też działać jako ośrodek badawczo-rozwojowy współpracujący z sektorem medtech.

– Główną gałęzią, na której będziemy się skupiać, są badania genetyczne i epigenetyczne. Chcemy wspólnie je rozwijać, tak aby nasi pacjenci mieli dostęp od razu do nowoczesnych narzędzi, które opracowywane są teraz przede wszystkim za pomocą bioinformatyki i sztucznej inteligencji. Również planujemy współpracować z firmami technologicznymi, czyli dużymi graczami na tym rynku, które już oferują pewne rozwiązania lifestyle’owe, natomiast coraz uważniej patrzą na te rozwiązania w kontekście zaplanowania ścieżki profilaktycznej u pacjentów. Wreszcie chcemy się również otworzyć na start-upy, które tworzą bardzo ciekawe rozwiązania, a często nie mają dostępu do pacjentów – wymienia prof. Marek Postuła. – Chcemy zawiązać taką współpracę, aby nasi pacjenci mogli korzystać z nowoczesnych aplikacji i rozwiązań, które oferują start-upy, a z drugiej strony chcemy wspomóc te start-upy, aby szybciej rozwijały produkty i docierały do pacjentów, aby pacjenci mogli z nich korzystać na co dzień.

Za tą inicjatywą stoi szereg partnerów, m.in. prof. Michał Wszoła, chirurg, który pracuje nad stworzeniem bionicznej trzustki, fizjoterapeuta dr Tomasz Chomiuk, a także klinika MediSpace. Nowa klinika MediSpace Agenox zlokalizowana będzie w centrum Warszawy. Jej otwarcie zaplanowano na II kwartał br. Klinika będzie współpracowała z międzynarodowymi zespołami ekspertów z różnych dziedzin medycyny i nauki oraz ośrodkami naukowymi z Polski, Austrii, Włoch, Danii czy USA.

Artykuł Przybywa ośrodków zajmujących się medycyną długowieczności pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zespół polskich naukowców rozwija technologię hodowania bionicznej trzustki, którą będzie można wszczepiać pacjentom kwalifikowanym obecnie do przeszczepu od zmarłego dawcy. Taka procedura jest stosowana w najcięższych przypadkach cukrzycy typu 1, a niekiedy również w cukrzycy typu 2. Badacze, tworząc innowacyjną metodę leczenia, dołożyli starań, by rozwiązać ryzyko najgroźniejszego powikłania, jakim jest odrzucenie wszczepianego narządu poprzez wykrzepianie. Do zbudowania narządu będą wykorzystywane komórki pacjenta, więc układ immunologiczny nie powinien odczytywać go jako obcy

– Bioniczna trzustka to organ, nad którym pracujemy od ponad 10 lat. Zakończone są prace przedkliniczne, czyli badania na zwierzętach. Została również podpisana umowa na wdrożenie tego projektu i finansowanie przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Seal of Excellence. Teraz następują intensywne prace przygotowawcze. Rozwijana jest infrastruktura na potrzeby wykonania przeszczepienia bionicznej trzustki, a także przygotowywane są laboratoria, w których będzie można drukować taki bioniczny narząd – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Michał Wszoła, chirurg transplantolog, prezes zarządu Polbionica.

Trwają także prace nad regulacjami dotyczącymi zgody na wykonanie przeszczepienia bionicznej trzustki.

– Sam projekt badania jak to ma wyglądać został już przygotowany, jest teraz podpisywana umowa ze specjalistyczną firmą CRO, czyli firmą, która poprowadzi badanie kliniczne, i mamy nadzieję, że pod koniec 2026 roku będziemy mogli wykonać w tych przestrzeniach pierwsze przeszczepienie bionicznej trzustki u człowieka – zapowiada prof. Michał Wszoła.

Bioniczna trzustka ma przywracać organizmowi zdolność regulowania poziomu cukru we krwi. Jest to organ tworzony w technologii biodruku, w którym komórki pacjenta mieszane są z substancją imitującą naturalny matrix. Układ naczyniowy narządu tworzony jest z „biotuszu” – materiału złożonego z komórek. Po wydrukowaniu trzustka przechowywana jest w bioreaktorze, gdzie jest odżywiana aż do momentu wszczepienia.

– Proszę sobie wyobrazić dużą strzykawkę, do której wkładamy żywe komórki pobrane od pacjenta i te komórki mieszamy razem z biomateriałami. Biomateriały to jest taka zawiesina substancji o konsystencji trochę żelu, trochę pasty do zębów. Następnie tak wymieszane komórki, za pomocą tej strzykawki pod kontrolą komputera, są układane warstwa po warstwie. Mamy dwie różne strzykawki z dwoma różnymi typami komórek i dwoma różnymi biomateriałami, które razem ze sobą współgrają, po prostu układają warstwowo i budują taki narząd w trójwymiarze – wyjaśnia prof. Michał Wszoła.

Zbudowanie bionicznej trzustki trwa ok. 1,5 godz. W bioreaktorze narząd jest podpinany pod wydrukowany układ naczyniowy i włączany zostaje przepływ substancji odżywczych oraz tlenu, żeby zobaczyć, jak będzie funkcjonował.

– Jeżeli wszystko jest prawidłowe, to możemy się przygotowywać do przeszczepienia. Oczywiście jest parę drobnych rzeczy, bo komórki muszą być wcześniej pobrane i przeważnie to zajmuje dwa do trzech miesięcy, żeby nahodować odpowiednią ilość komórek, więc przygotowanie całego procesu, od momentu, kiedy przyjdzie do nas pacjent i zostanie zakwalifikowany, do momentu, kiedy będziemy mogli wykonać przeszczepienie, to będzie około trzy do czterech miesięcy – dodaje naukowiec.

Drukowanie bionicznej trzustki może się stać alternatywą dla operacji przeszczepiania tego narządu – jedynej przyczynowej metody leczenia cukrzycy insulinozależnej. Po takiej procedurze poziom glukozy we krwi normalizuje się praktycznie od razu. Jeśli pacjent stosuje się do zaleceń lekarza, to przeszczepiana standardowo trzustka funkcjonuje w jego organizmie prawidłowo przez 15–20 lat. W przypadku standardowo przeszczepianej trzustki istnieje ryzyko powikłań, takich jak np. zakrzepica narządu przeszczepionego. Tworząc bioniczną trzustkę, zespół naukowy starał się zastosować takie podejście, które uchroniłoby pacjenta przed takim powikłaniem.

– Wykrzepianie polega na tym, że po prostu organizm stara się w pewien sposób odrzucić i pozbyć się ciała obcego, zabezpieczając się w ten sposób. My musieliśmy się nauczyć, w jaki sposób wydrukować układ naczyniowy, który będzie tak naprawdę należał do pacjenta, będzie złożony z jego własnych komórek, i dzięki temu nie doprowadzimy do sytuacji wykrzepiania wewnątrznaczyniowego – dodaje prof. Michał Wszoła.

Ważnym elementem było wytworzenie technologii w ogóle łączenia wydrukowanego narządu razem z ciałem biorcy, doprowadzenie do tego, żeby on wytrzymywał odpowiednie ciśnienia.

– Każdy z nas ma ciśnienie 120 mm na 80 mm słupa rtęci, to jest normalne ciśnienie, jak ktoś ma nadciśnienie, to ma 140, 150, przy 180 czy 200 będzie się bardzo źle czuł, przy 250 najprawdopodobniej dostanie udaru, przy 300 może to się skończyć niestety w bardzo fatalny sposób, natomiast bioniczna trzustka została tak skonstruowana, żeby wytrzymać obciążenia do 400 mm słupa rtęci. Czyli jest to bardzo bezpieczne rozwiązanie i wydaje się, że to był bardzo ważny punkt i ważny przełom w drodze do wdrożenia do kliniki tego typu rozwiązania – podkreśla prezes Polbionica.

Z danych Poltransplantu wynika, że pod koniec marca tego roku na przeszczepienie nerki czekało pięciu biorców, a na jednoczasowe przeszczepienie nerki i trzustki – 27 osób, ale na początku ubiegłego roku oczekujących na przeszczepienie trzustki było 16. W całym ubiegłym roku przeszczepiono 10 trzustek od zmarłych dawców.

– Biodruk 3D jest jednym z elementów, który jest wykorzystywany po to, żeby rozwiązać problem niedoboru narządów do transplantacji. Sposobów, w jaki można rozwiązać ten problem, jest kilka i wydaje się, że najprawdopodobniej będziemy musieli wykorzystywać różne technologie, żeby móc przejść i rozwiązać ten problem. W naszym przypadku, jeżeli chodzi o bioniczną trzustkę, to rzeczywiście wydaje się, że technologia biodruku 3D jest tym głównym elementem, ale to nie jest jedyna technika, która jest wykorzystywana przy tworzeniu bionicznej trzustki. Natomiast być może przy tworzeniu innych narządów, takich jak wątroba, serce, nerki, będzie można wykorzystać narządy od zwierząt zmodyfikowanych genetycznie, od transgenicznych świń – wskazuje ekspert.

Jak dodaje, tego typu doświadczenia prowadzi się już w Stanach Zjednoczonych – wykonano dwa przeszczepienia serca oraz jedno przeszczepienie nerki od zmodyfikowanej genetycznie świni.

– W przypadku trzustki te rozwiązania nie będą dobrym kierunkiem, w przypadku trzustki właśnie lepszy jest biodruk 3D. Ale ważne jest, żeby znaleźć odpowiednią technologię do odpowiedniego narządu i dla każdego narządu ten sposób dotarcia do celu będzie trochę inny – podkreśla prof. Michał Wszoła.

Jak podają analitycy Allied Market Research, światowy rynek organów i implantów bionicznych był w 2022 roku wart ponad 44 mld. Do 2032 roku osiągnie przychody przekraczające 92 mld dol.

Artykuł Polscy naukowcy rozwijają technologię hodowania bionicznej trzustki pochodzi z serwisu Świat Lekarza.