W Europie roczne koszty niestosowania się do zaleceń lekarskich sięgają 125 mld euro. W krajach wysoko rozwiniętych jedynie 50 proc. pacjentów z chorobą przewlekłą przestrzega zaleceń. Poprawa adherencji wśród pacjentów z chorobami przewlekłymi wymaga więc skoordynowanych działań na wielu płaszczyznach

Beata Małecka-Libera, przewodnicząca Komisji Zdrowia Senatu RP, od lat zaangażowana jest w działania na rzecz zdrowia publicznego. Podczas konferencji „Adherencja terapeutyczna w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych” zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Adherence (27 marca) Małecka-Libera podkreślała, że profilaktyka, której częścią jest właśnie adherencja, powinna być fundamentem systemu ochrony zdrowia. – Od wielu lat jestem przekonana, że profilaktyka jest najważniejsza – mówiła, odnosząc się do swoich doświadczeń. Samo motywowanie pacjentów i edukacja to jednak za mało – potrzebne są konkretne rozwiązania, które będą wspierać lekarzy oraz pacjentów w codziennej praktyce zdrowotnej.

– Nie ma jednej recepty. Edukacja jest ważna, ale musi iść w parze z dobrą komunikacją lekarza z pacjentem oraz z rozwiązaniami systemowymi – podkreślała senator. Przykładem sytuacji, która niekorzystnie wpływa na relację lekarz–pacjent, zdaniem Beaty Małeckiej-Libery jest rzeczywistość codziennej pracy kadr medycznych. – Wyobraźmy sobie lekarza po dwóch dniach dyżuru, który jest przemęczony, wypalony zawodowo, nie ma wsparcia psychologicznego, a jednocześnie musi szybko zrealizować swoje obowiązki. Po drugiej stronie siedzi pacjent, który za każdym razem trafia do innego lekarza. Jak w takiej sytuacji zbudować zaufanie? – pytała retorycznie.

„Społeczeństwo musi być świadome i wyedukowane”

Odnosząc się do wyzwań systemowych, senator przypomniała, że w Polsce przez dziesięciolecia zaniedbywano edukację zdrowotną i profilaktykę. – Trzydzieści–czterdzieści lat temu przestaliśmy mówić o podstawach zdrowia: higienie, właściwym odżywianiu, aktywności fizycznej, szczepieniach – wyliczała. Przytoczyła też przykład z własnej praktyki. Kiedy odwiedziła renomowane liceum i rozmawiała z nauczycielami o szczepieniach przeciw HPV, usłyszała od nich: „My nic o tym nie wiemy!”. To pokazuje, jak ogromne są braki w świadomości zdrowotnej, nawet wśród osób wykształconych.

Przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia zwróciła uwagę, że edukacja zdrowotna musi odbywać się nie tylko w szkołach, ale też w przestrzeni publicznej, bo bez tego nie może być mowy o adherencji. – Nie wystarczy wprowadzić zajęć edukacji zdrowotnej w szkołach, jeśli będą one nieobowiązkowe. Na takie zajęcia przyjdzie może 20 proc. uczniów – oceniła. Podkreślając, że zdrowie publiczne to działanie skierowane do całego społeczeństwa, a nie tylko do jednostki. – Żeby społeczeństwo działało prozdrowotnie, musi być świadome i wyedukowane. To wymaga wspólnego wysiłku: lekarzy, nauczycieli, polityków i mediów.

W debacie pojawił się również temat opieki koordynowanej w POZ. Zwrócono uwagę, że w ramach tej opieki pacjenci mogą korzystać z porad edukacyjnych, co cieszy się ich zainteresowaniem. Koordynatorzy m.in. telefonicznie przypominają chorym o wizytach, co wzmacnia adherencję i buduje pozytywną relację lekarz–pacjent. Senator podkreśliła, że lekarz rodzinny już dziś ma w swoich obowiązkach elementy edukacji pacjenta. – Jeśli dodatkowo jest także edukatorem, to efekt staje się jeszcze lepszy – zauważyła.

„Dwieście tysięcy zgonów to liczba przerażająca”

Beata Małecka-Libera przypomina, że Senat RP podjął uchwałę ustanawiającą rok 2024 rokiem edukacji zdrowotnej. – Doceńmy to, bo tę uchwałę podjęli politycy – osoby, które dostrzegły, jak ważna jest edukacja zdrowotna – argumentowała podczas konferencji. Zapowiedziała również powołanie Parlamentarnego Zespołu ds. Adherencji. Ta deklaracja padła także podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia („Adherence w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych” 18 marca). Jego uczestnicy zwrócili uwagę, że w Polsce aż 60 proc. pacjentów z nadciśnieniem tętniczym nie realizuje recept po pierwszej wizycie u lekarza, a 50 proc. nie przyjmuje zaleconych leków w pierwszym roku po postawieniu diagnozy. Eksperci zgodzili się, że adherence jest problemem behawioralnym wymagającym od pacjenta wypracowania nowych nawyków. – Dwieście tysięcy zgonów w Europie rocznie, które są spowodowane nierealizowanymi zaleceniami terapeutycznymi, to liczba przerażająca. Wiele się zawsze mówiło o leczeniu, innowacyjnych terapiach i innowacyjnych lekach, pomijając jednak aspekt związany z profilaktyką pierwszo-, drugo- i trzeciorzędową. Przed nami ogromne wyzwanie – podkreślała Beata Małecka-Libera.

O adherencji senator opowiadała również podczas X Kongresu Wyzwań Zdrowotnych (13 marca). – Nie jestem tylko politykiem, jestem również lekarzem. Adherence to dla mnie problem profilaktyki trzeciorzędowej. Samą terapią i innowacyjnymi lekami nie damy ramy powstrzymać liczby zachorowań ani powikłań. Co musimy zrobić najpierw? Edukować. To słowo od lat odmieniane jest przez wszystkie przypadki, mimo to niezrealizowane. Nie możemy jednak całej edukacji opierać na lekarzach, chociażby ze względu na braki kadrowe. Mamy przecież całe zespoły medyczne: farmaceutów, diagnostów laboratoryjnych, absolwentów zdrowia publicznego. Dlaczego nie wykorzystujemy ich potencjału? Cała profilaktyka zaczyna się od edukacji.

Wypowiedzi pochodzą z konferencji „Adherencja terapeutyczna w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych. Poprawa rokowania pacjentów i optymalizacja kosztów ochrony zdrowia dzięki odblokowaniu potencjału profilaktyki” zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Adherence przez UM w Lublinie i Think Tank – chyba że zaznaczono inaczej

Artykuł Adherence: wyzwanie nowoczesnej polityki zdrowotnej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W ramach obchodów pierwszego Światowego Dnia Adherence (27 marca) odbyła się ogólnopolska konferencja poświęcona jednemu z największych wyzwań współczesnej medycyny – nieprzestrzeganiu zaleceń lekarskich. Redakcja „Świata Lekarza” uczestniczyła w tym wydarzeniu

• O skali problemu świadczą konkretne liczby: 200 000 Europejczyków umiera każdego roku z powodu nieprzestrzegania zaleceń lekarskich.
• Nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich (non-adherence) kosztuje na całym świecie ok. 290 mld dolarów rocznie. W Europie eksperci koszt ten szacują na około 125 mld euro. W Polsce na 6 miliardów złotych.
• Powstaje Koalicja na rzecz poprawy przestrzegania zaleceń lekarskich (adherence).
• Czy zdecydujemy się w prosty sposób sięgnąć po olbrzymi potencjał jaki tkwi w przestrzeganiu przez pacjentów zaleceń lekarskich?
• Blisko 25 proc. pacjentów z nowozdiagnozowanym nadciśnieniem tętniczym nie wykupuje pierwszej recepty. Po roku z terapii rezygnuje z terapii około połowa badanych.
• Eksperci, decydenci i przedstawiciele organizacji pacjenckich podkreślili pilną potrzebę wdrożenia systemowych rozwiązań, które poprawią skuteczność terapii i zoptymalizują koszty ochrony zdrowia. Europa już dostrzegła znaczenie tego problemu – Polska, wykorzystując swoją prezydencję w Radzie UE, ma szansę aktywnie uczestniczyć w kształtowaniu nowoczesnej polityki zdrowotnej, w której adherencja stanie się jednym z priorytetów. Wnioski wypracowane podczas konferencji i warsztatów, z udziałem kluczowych interesariuszy systemu ochrony zdrowia, posłużą do dalszych analiz i mają szansę stać się punktem wyjścia do zainicjowania prac legislacyjnych nad wypracowaniem skutecznych rozwiązań zwiększających przestrzeganie zaleceń lekarskich. Problem dotyczy praktycznie wszystkich dziedzin medycyny.

W czwartek na stadionie PGE Narodowy odbyła się konferencja pt. „Adherencja terapeutyczna w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych. Poprawa rokowania pacjentów i optymalizacja kosztów ochrony zdrowia dzięki odblokowaniu potencjału profilaktyki”. Wydarzenie zostało zorganizowane z okazji pierwszego na świecie Dnia Adherence, obchodzonego 27 marca, zainicjowanego przez World Heart Federation.

Wydarzenie, zorganizowane przez Uniwersytet Medyczny w Lublinie oraz Instytut Zdrowia ThinkTank, zgromadziło kluczowych interesariuszy systemu ochrony zdrowia, w tym przedstawicieli administracji publicznej, ekspertów ds. polityki zdrowotnej, profesjonalistów medycznych, przedstawicieli środowiska akademickiego oraz organizacji pacjenckich.

Konferencja odbyła się pod patronatem honorowym Senackiej Komisji Zdrowia oraz Polskiej Prezydencji w Radzie UE, a jego merytorycznymi partnerami były czołowe towarzystwa naukowe: Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne i Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne. W ramach wydarzenia odbyły się liczne wystąpienia ekspertów, debaty oraz warsztaty tematyczne.

Adherencja terapeutyczna jako wyzwanie systemowe

– To wyzwanie, które wykracza poza kwestie zdrowotne czy społeczne, stając się również istotną kwestią systemową. W obliczu rosnącej liczby pacjentów z przewlekłymi chorobami cywilizacyjnymi, skuteczne zarządzanie adherencją staje się kluczowym elementem w poprawie jakości życia chorych oraz w optymalizacji kosztów opieki zdrowotnej. Wsłuchujemy się w głosy ekspertów i dlatego chcemy powołać w Ministerstwie zespół zajmujący się tematem adherence. Trzeba podejść do tego zagadnienia systemowo, opracowując kompleksowe rozwiązania, które pozwolą odblokować pełny potencjał profilaktyki i terapii, a także umożliwią skuteczne wspieranie pacjentów w przestrzeganiu zaleceń lekarzy – podkreślił minister Marek Kos, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia.

Podczas konferencji szczególnie podkreślano, że edukacja zdrowotna oraz profilaktyka stanowią fundament skutecznego zarządzania przewlekłymi chorobami cywilizacyjnymi. Temat ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście ogłoszonego przez Senat 2025 roku jako Roku Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki. Skuteczna edukacja oraz wczesna interwencja to kluczowe elementy poprawy adherencji terapeutycznej, co przekłada się zarówno na jakość życia pacjentów, jak i na efektywność systemu ochrony zdrowia.

W trakcie jednej z dyskusji poświęconych tym zagadnieniom głos zabrała dr Beata Małecka-Libera, przewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia, która podkreśla znaczenie tych działań w kontekście zarówno krajowym, jak i europejskim.

– Adherencja terapeutyczna w chorobach przewlekłych to jeden z częściej podejmowanych tematów zdrowotnych w ostatnich miesiącach w Unii Europejskiej. Dlatego też cieszę się, że dyskutujemy o tym również w Polsce. Wspólnie z partnerami z innych państw Unii Europejskiej musimy podjąć zdecydowane kroki w zakresie profilaktyki oraz edukacji zdrowotnej, aby poprawić przestrzeganie terapii przez pacjentów. Podczas niedawnego posiedzenia Senackiej Komisji Zdrowia, eksperci zwrócili uwagę na istotny wpływ adherencji na osiąganie celów terapeutycznych, a w konsekwencji efektywność leczenia w wielu chorobach, zwłaszcza w przypadkach chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy czy chorób psychicznych. Mam nadzieję, że w ramach polskiej prezydencji w UE, podczas majowego spotkania w parlamencie poświęconego problemom zdrowia, będziemy również dyskutować o intensyfikacji działań na rzecz poprawy adherencji, co pozwoli nie tylko na lepsze wyniki leczenia, ale także na zmniejszenie kosztów opieki zdrowotnej w skali całej Europy.

Doświadczenia innych krajów

Istotnym punktem konferencji było omówienie skutecznych rozwiązań wdrożonych w innych krajach europejskich. Prof. Michel Burnier z Lausanne University Hospital zaprezentował model opieki zespołowej jako kluczowy element poprawy adherencji, natomiast prof. Anna Vachulova, wiceprezes Słowackiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, przedstawiła projekt CHARTER wdrożony na Słowacji, który przyczynił się do istotnej poprawy kontroli nadciśnienia tętniczego i wpłynął na redukcję powikłań sercowo-naczyniowych. Pani profesor podkreślała znaczenie włączenia wielu środowisk m.in. farmaceutów w pomoc pacjentom.

W dyskusji eksperci przywołali także przykład Portugalii, w której 30 lat temu zaledwie 4 proc. pacjentów uzyskiwało kontrolę ciśnienia tętniczego. Dzięki wprowadzonym zmianom systemowym i priorytetyzacji adherencji, dzisiaj kraj ten jest liderem w kontroli nadciśnienia tętniczego, która sięga tam już 70 proc. A, co najistotniejsze, uzyskano istotną redukcję powikłań sercowo-naczyniowych.

Prof. Krzysztof Narkiewicz, hipertensjolog, kierownik Katedry i Kliniki Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, równie mocno podkreślał potencjał współpracy międzynarodowej i korzystania z doświadczeń innych krajów. – Kluczowe jest czerpanie z rozwiązań wdrożonych w innych krajach – Portugalia, która miała kiedyś najgorszą kontrolę ciśnienia tętniczego w Europie, stworzyła szeroką koalicję środowisk medycznych, naukowych i administracyjnych, dzięki czemu znacząco poprawiła kontrolę nadciśnienia i zmniejszyła liczbę udarów. To dowód, że wspólne działania, angażujące różne grupy interesariuszy, przynoszą wymierne korzyści. Dziś, w wyjątkowym momencie polskiej prezydencji w UE, mamy szansę podjąć podobne inicjatywy, wzmacniając edukację, profilaktykę oraz systemowe rozwiązania na rzecz lepszej adherencji. Tylko współpraca w szerokiej koalicji – z udziałem środowisk medycznych, naukowych, administracyjnych oraz pacjentów – zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, może prowadzić do trwałych zmian i skutecznej poprawy jakości opieki zdrowotnej.

Pacjent w centrum uwagi

Podczas konferencji istotny głos zabrali przedstawiciele organizacji pacjentów, którzy aktywnie uczestniczyli w debatach poświęconych psychologicznym aspektom adherencji oraz współodpowiedzialności wszystkich interesariuszy za poprawę przestrzegania terapii.

– Jako przedstawicielka organizacji pacjentów, chciałabym podkreślić, że my, jako pacjenci doskonale zdajemy sobie sprawę, iż nie zawsze ściśle przestrzegamy zaleceń lekarskich. Kluczowe jest jednak, aby to w gabinecie, poprzez otwarty dialog z lekarzem, wspólnie pracować nad skuteczniejszym zarządzaniem terapią. Adherencja to nie tylko kwestia dyscypliny, ale również zrozumienia, motywacji i aktywnego uczestnictwa w leczeniu. Pacjent i lekarz, działając jak partnerzy, zespół, mogą znaleźć najlepsze rozwiązania, które realnie poprawią skuteczność terapii chorób przewlekłych. To wyzwanie wymagające zaangażowania i współodpowiedzialności obu stron – powiedziała Magdalena Kołodziej, prezes Fundacji My Pacjenci.

Uczestnicy konferencji mieli okazję wziąć udział w interaktywnych warsztatach, w trakcie których dyskutowano nad możliwymi rozwiązaniami systemowymi w zakresie poprawy świadomości i motywacji pacjentów, umiejętności komunikacyjnych lekarzy i innych profesjonalistów medycznych, zachęt dla lekarzy za efekty leczenia, a także działań wykorzystujących potencjał farmaceutów oraz narzędzi digitalowych, w tym e-recept.

– Jednym z najważniejszych wyzwań, przed którymi stoi współczesna medycyna, jest skuteczne zarządzanie adherencją terapeutyczną. Troska o edukację przyszłych pokoleń lekarzy w zakresie przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów oraz zrozumienie jej znaczenia w kontekście zdrowia publicznego jest kluczowa dla poprawy jakości opieki zdrowotnej. W naszym uniwersytecie kładziemy szczególny nacisk na kształcenie studentów w tym obszarze, ponieważ to właśnie oni będą w przyszłości odpowiadać za skuteczne wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań w leczeniu chorób przewlekłych. Cieszę się, że w ramach warsztatów powstały tak różnorodne propozycje rozwiązań dotyczące zarówno kształcenia lekarzy, jak również innych aspektów poprawy adherencji. Do dyskusji zaprosiliśmy szerokie grono interesariuszy rynku zdrowia, ponieważ tylko uwzględniając różnorodne doświadczenia i perspektywy, możemy stworzyć rozwiązania, które skutecznie poprawią adherencję i efektywność leczenia w skali naszego kraju. To wyzwanie dla wszystkich Uczelni Medycznych. Powinniśmy precyzyjnie uczyć studentów, czym jest ten problem i jak mogą z nim walczyć, przy użyciu jakich narzędzi. Szpitale Uniwersyteckie to nie tylko doskonałe miejsce do dalszego badania tych zagadnień ale również poligon stosowania konkretnych rozwiązań w praktyce – zaznaczył prof. Wojciech Załuska, rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych.

Zaangażowani i współodpowiedzialni za zdrowie

Nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich to główna przyczyna nieosiągania celów terapeutycznych w chorobach przewlekłych.

Czy lekarze i pacjenci na co dzień koncentrują swoją uwagę na celach terapeutycznych? Czy pacjent rozumie po co, tak naprawdę lekarz przepisał mu leki na nadciśnienie tętnicze, albo na cukrzycę? Czy dostrzega związek między tabletką, którą powinien przyjąć każdego dnia, a uniknięciem zawału, udaru, albo nawrotu depresji ? Czy rozumie, że jeśli leczy się na nadciśnienie to powinien osiągnąć konkretny cel, którym jest zdefiniowana wartość ciśnienia, albo w cukrzycy konkretne stężenie cukru? Czy ma świadomość, że osiągnięcie tego celu to dla niego szansa na dłuższe, zdrowsze życie? To pytanie na które eksperci szukali odpowiedzi.

Konferencja zakończyła się apelem o dalsze zaangażowanie wszystkich interesariuszy na rzecz poprawy adherencji terapeutycznej. Eksperci zgodnie podkreślali, że wyzwanie to wymaga systemowego podejścia oraz współpracy środowiska medycznego, pacjentów i instytucji odpowiedzialnych za ochronę zdrowia. Organizatorzy wyrazili nadzieję, że temat adherencji terapeutycznej na dłużej zagości w debacie publicznej i stanie się priorytetem nowoczesnej polityki zdrowotnej w Polsce i całej Europie.

Wnioski z Konferencji zostaną przekazane wszystkim podmiotom, w tym Ministerstwu Zdrowia. – To dopiero początek naszej drogi o zmianę tej sytuacji – powiedział prof. Wojciech Załuska. –Jednoprocentowa poprawa adherencji to wiele milionów złotych, które zaoszczędzimy dla innych potrzeb – to także dłuższe życie tysięcy chorych.

Artykuł Polska włącza się w europejską debatę o przestrzeganiu zaleceń lekarskich pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP eksperci i parlamentarzyści debatowali nad problemem adherence, czyli przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów z chorobami przewlekłymi. Dyskusja, która odbyła się 18 marca 2025 roku, skupiła się na alarmujących statystykach oraz możliwych rozwiązaniach tego narastającego problemu.

Choroby cywilizacyjne, takie jak nadciśnienie tętnicze czy schorzenia układu sercowo-naczyniowego, stanowią obecnie 65 proc. wszystkich zgonów w Polsce, co jest wyższym wskaźnikiem niż średnia w Unii Europejskiej wynosząca 61 proc.

Podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia zwrócono uwagę na alarmujące statystyki dotyczące nadciśnienia tętniczego w Polsce. Aż 60 proc. pacjentów z tym schorzeniem nie realizuje recept po pierwszej wizycie u lekarza, a 50 proc. nie przyjmuje zaleconych leków w pierwszym roku po postawieniu diagnozy. Podobne problemy obserwuje się w Stanach Zjednoczonych, gdzie jedynie 51 proc. osób skutecznie kontroluje swoje ciśnienie tętnicze.

Prof. Piotr Dobrowolski z Narodowego Instytutu Kardiologii podkreślił, że niestosowanie się do zaleceń lekarskich zwiększa ryzyko zgonu aż o 30 proc. Zaznaczył również, że kluczowe jest rozpoczęcie leczenia w pierwszych latach po rozpoznaniu choroby, ponieważ opóźnienia w terapii mogą uniemożliwić osiągnięcie sukcesu terapeutycznego w późniejszym czasie.

Psychoonkolog Adrianna Sobol zwróciła uwagę na istotność komunikacji między lekarzem a pacjentem. Zauważyła, że pacjenci onkologiczni często odczuwają lęk i niepewność podczas wizyt w gabinecie lekarskim, co może prowadzić do powielania błędnych przekonań o chorobie. Podkreśliła również, że brak odpowiedniego wsparcia psychologicznego i edukacyjnego w placówkach medycznych negatywnie wpływa na proces leczenia. – Nie można być skutecznym lekarzem bez komunikacji. Ta komunikacja jest fatalna, coraz gorsza – stwierdziła Adrianna Sobol. Na dodatek pacjenci coraz częściej są zmęczeni leczeniem, nie wiedzą, o co pytać w gabinecie, dlatego system powinien im pomóc np. poprzez nowoczesne formy terapeutyczne, które ułatwiają funkcjonowanie, pracę, rodzicielstwo. Bez dobrej komunikacji lekarze też się wypalają; lekarz powinien zastanowić się, jakie pytania może zadać pacjentowi, by wesprzeć go w procesie terapeutycznym.

Eksperci zgodzili się, że adherence jest problemem behawioralnym wymagającym od pacjenta wypracowania nowych nawyków. W związku z tym postulowano wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna w szkołach, aby zwiększać świadomość dotyczącą zdrowia już od najmłodszych lat.

Podkreślono również rolę pracodawców w promowaniu adherence wśród pracowników. Uruchomienie programów profilaktycznych, takich jak „Dziesiątka dla serca”, może przyczynić się do zmniejszenia liczby zachorowań na choroby układu sercowo-naczyniowego. Obecnie jedynie 65 proc. chorych na te schorzenia realizuje swoje recepty, co wskazuje na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych i profilaktycznych.

Zwrócono uwagę na wysokie koszty niestosowania się do zaleceń lekarskich, które w Europie wynoszą 125 mld euro rocznie. Ponadto ok. 200 tysięcy osób umiera co roku na naszym kontynencie z powodu braku adherence. W krajach wysoko rozwiniętych jedynie 50 proc. pacjentów z chorobą przewlekłą przestrzega zaleceń, a w krajach o niższych dochodach odsetek ten jest jeszcze niższy.

Uczestnicy posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP zgodzili się, że poprawa adherence wśród pacjentów z chorobami przewlekłymi wymaga skoordynowanych działań na wielu płaszczyznach. Edukacja zdrowotna, lepsza komunikacja między personelem medycznym a pacjentami oraz zaangażowanie pracodawców i systemu opieki zdrowotnej są kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i zmniejszenia liczby zgonów związanych z chorobami cywilizacyjnymi.

Artykuł Adherence w przewlekłych chorobach cywilizacyjnych. Komisja Zdrowia Senatu RP pochodzi z serwisu Świat Lekarza.