Epidemia spowodowała spadek liczby nowych pacjentów z podejrzeniem choroby nowotworowej ? mówi prof. Adam Maciejczyk, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, dyrektor Dolnośląskiego Centrum Onkologii.

Rak wątrobowokomórkowy to trudny nowotwór, gdyż trzeba leczyć dwie choroby jednocześnie: marskość wątroby i raka, konieczna jest też współpraca specjalistów z różnych dziedzin, w tym hepatologów i specjalistów chorób wewnętrznych z onkologami. Jak taka współpraca w Polsce się układa, czy w diagnostyce i leczeniu tego nowotworu ośrodki onkologiczne współpracują z hepatologami?

Współpraca onkologów z hepatologami, a także ze specjalistami z zakresu chorób zakaźnych, którzy często zajmują się pacjentami z rakiem pierwotnym wątroby wymaga poprawy. Konieczne jest wypracowanie wspólnych standardów organizacyjnych w zakresie diagnostyki i leczenia raka wątroby. Ten proces od pewnego czasu już się toczy, ale koniecznie trzeba zintensyfikować działania w zakresie poprawy komunikacji i przede wszystkim w zakresie zwiększania dostępu dla pacjentów do kompleksowej opieki onkologicznej. Na pewno jednak w przypadku raka wątrobowokomórkowego ? podobnie jak innych nowotworów ? nacisk powinien być położony na profilaktykę, czyli na zapobieganie marskości wątroby, która jest głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka wątrobowokomórkowego.

W leczeniu wielu nowotworów w ostatnich latach widać duży postęp, pojawiają się nowe opcje terapii, także dla chorych w zaawansowanych stadiach. Rak wątrobowokomórkowy jest trudnym do leczenia nowotworem, gdyż chemioterapia jest nieskuteczna. Wydaje się też nowotworem dość zapomnianym, gdyż w zaawansowanym HCC jedynie jeden nowoczesny lek jest dostępny dla polskich pacjentów w pierwszej linii, i to w ograniczonej formie. Nie ma żadnych nowoczesnych leków w tzw. drugiej linii leczenia, po nawrocie choroby. Czy wprowadzenie terapii w drugiej linii uznałby Pan za potrzebne?

W raku wątrobowokomórkowym, podobnie jak w innych grupach nowotworów, konieczne jest wypracowanie interdyscyplinarnych wytycznych, które swoimi rekomendacjami obejmą proces diagnostyki tego nowotworu, a także leczenia radykalnego i paliatywnego. Ważnym elementem tego procesu jest ujednolicenie zasad postępowania w jednostkach zajmujących się tym nowotworem. Konieczne również wydaje się wypracowanie priorytetów w zakresie dostępu do nowych terapii lekowych. Ten proces toczy się w raku piersi, nerki i innych nowotworach, nie możemy w tym zakresie pominąć pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym.

• RAK WĄTROBOWOKOMÓRKOWY TO NAJCZĘSTSZY NOWOTWÓR WĄTROBY (90 PROC. PRZYPADKÓW)

• 3. PRZYCZYNA ZGONÓW U PACJENTÓW Z MARSKOŚCIĄ WĄTROBY

• 2000 OSÓB UMIERA CO ROKU W POLSCE Z POWODU RAKA WĄTROBY

Jak bardzo leczenie onkologiczne ucierpiało w wyniku epidemii COVID-19?

Epidemia spowodowała przede wszystkim spadek liczby nowych pacjentów z podejrzeniem choroby nowotworowej. W naszym szpitalu, Dolnośląskim Centrum Onkologii, największy spadek odnotowaliśmy w okresie od marca do maja (spadek o 30 proc. w stosunku do analogicznego okresu z ubiegłego roku). Od czerwca notujemy stopniowy przyrost liczby nowych pacjentów onkologicznych do poziomu  (we  wrześniu)  ze  stycznia tego roku. Jeśli chodzi o pacjentów, u których leczenie rozpoczęło się jeszcze przed pandemią, to było ono kontynuowane. Odraczane były jedynie wizyty kontrolne.

Z  wieloma  skutkami  epidemii będziemy się jeszcze zmagać przez kolejne lata: to będzie efekt kuli śnieżnej.  Zamrożenie  profilaktyki onkologicznej  spowoduje  wykrywalność  nowotworów  w  późnym stadium  rozwoju.  Bardzo  możliwe, że pogorszą się wyniki przeżyć 5-letnich w Polsce. Nie należy zapominać, że im bardziej zaawansowana choroba, tym droższe leczenie. Rząd stanie przed ogromnym wyzwaniem  znalezienia  dodatkowych  środków  na  onkologię.  Sytuacja finansowa ośrodków onkologicznych  już  teraz  jest  bardzo trudna. Wzrosły koszty stałe szpitali, m.in. na zakup środków ochrony osobistej, testowanie personelu medycznego. Nierentowne świadczenia przynoszą jeszcze większe  straty.  Mamy  też  problemy z płynnością finansową. Prowadzimy  obecnie  wyliczenia,  jak  duża jest  skala  niezapłaconych  świadczeń w dużych szpitalach onkologicznych w całej Polsce.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. Adam Maciejczyk: Rak wątrobowokomórkowy i onkologia w dobie COVID-19 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych wraz z ekspertami opracowała ?Ścieżkę diagnostyki i leczenia pacjenta z rakiem wątrobowokomórkowym?.
W sześciu prostych krokach opisaliśmy, w jaki sposób powinna wyglądać diagnostyka i leczenie raka wątrobowokomórkowego, na co powinien zwrócić uwagę pacjent oraz o co powinien pytać lekarza na każdym etapie diagnostyki i leczenia ? mówi Aleksandra Rudnicka, rzecznik prasowy Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych.

Czego oczekiwaliby pacjenci, jeśli chodzi o poprawę diagnostyki i leczenia raka wątrobowokomórkowego?

Na pewno potrzebna byłaby większa czujność onkologiczna lekarzy rodzinnych, którzy powinni zwracać uwagę na takie objawy jak częste biegunki, bóle brzucha i informowali pacjentów o potrzebie wykonywania badań diagnostycznych w kierunku zakażenia WZW typu C. Jeśli chodzi o pacjentów z już zdiagnozowaną marskością wątroby lub rakiem wątrobowokomórkowym, to należałoby rozwinąć system współpracy gastrologów i hepatologów z onkologami. To bardzo ważne, ponieważ w większości ośrodków onkologicznych nie leczy się marskości wątroby, a pacjent z rakiem wątrobowokomórkowym wymaga wielospecjalistycznej opieki zespołu złożonego z lekarzy różnych specjalności: chirurga, gastroenterologa, hepatologa, onkologa, radiologa interwencyjnego i transplantologa, a także wsparcia dietetyka i psychoonkologa.

Choć w większości przypadków rak wątroby jest wykrywany w zaawansowanym stadium, to niestety, możliwość leczenia nowoczesnymi lekami jest w Polsce bardzo ograniczona. W pierwszej linii jest dostępny tylko jeden lek, w bardzo ograniczonym zakresie. Brakuje również leczenia w drugiej linii. Obecna sytuacja z dostępem do nowoczesnego leczenia jest źródłem frustracji lekarzy zajmujących się leczeniem pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym.

Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych wraz z ekspertami opracowała ?Ścieżkę diagnostyki i leczenia pacjenta z rakiem wątrobowokomórkowym? ? swego rodzaju przewodnik dla pacjentów. Jaka jest najlepsza ścieżka dla chorych?

W sześciu prostych krokach opisaliśmy, w jaki sposób powinna wyglądać diagnostyka i leczenie, na co powinien zwrócić uwagę pacjent oraz o co powinien pytać lekarza na każdym etapie diagnostyki i leczenia.

Krok 1 to objawy. Mówimy, że pacjent nie może dać się nowotworowi zwieść: na początkowym etapie rozwoju rak wątrobowokomórkowy rozwija się bezobjawowo lub daje objawy nieswoiste, jak pobolewanie nadbrzusza, uczucie ciężkości w górnej części brzucha, wzdęcia, uczucie zmęczenia i osłabienia. Nasilenie tych objawów powinno być sygnałem do uważnej obserwacji organizmu, a szczególną czujność onkologiczną powinny zachować osoby z marskością wątroby. Krok 2 to podejrzenie raka wątroby: konieczna jest wizyta u lekarza medycyny rodzinnej, który powinien uważnie zbadać pacjenta, ew. zalecić badania laboratoryjne, w tym test krwi na obecność alfa-fetoproteiny (AFP) oraz USG jamy brzusznej. Krok 3 to wizyta u specjalisty i diagnostyka wstępna, w tym badania obrazowe.

Krok 4 to diagnostyka pogłębiona, mająca na celu potwierdzenie rozpoznania i określenie stopnia zaawansowana nowotworu. Krok 5 to leczenie i wybór jego opcji. Tu zwracamy szczególną uwagę na to, że decyzja o wyborze leczenia powinna być podejmowana przy udziale wielospecjalistycznego konsylium oraz pacjenta, który ma prawo zapytać, czy są dostępne inne terapie, które można u niego zastosować. Krok 6 to wsparcie i pomoc w leczeniu. Pacjent powinien móc skorzystać z porad psychoonkologa, dietetyka klinicznego, specjalisty rehabilitacji. Zwracamy uwagę, jak ważne jest wsparcie rodziny, ale też innych pacjentów. Zachęcamy do zapoznania się ze stroną pkopo.pl i portalem dla pacjentów onkologicznych glospacjenta. pl. Informacje o dostępie do terapii i placówkach leczących raka można otrzymać pod numerem 668 499 064. Informujemy też pacjentów, że w razie potrzeby mogą skorzystać z pomocy materialnej np. na zakup leków czy rehabilitację w ramach Programu OnkoFundusz (onkofundusz.pl) ? programu wsparcia pacjentów onkologicznych, prowadzącego zbiórki na rzecz pacjentów osób z chorobą nowotworową.

Artykuł Aleksandra Rudnicka: Rak wątrobowokomórkowy okiem pacjenta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.