Opublikowanie przez „Świat Lekarza” pierwszego tekstu dotyczącego tzw. Lex Szarlatan przygotowanego przez kancelarię Pilawska Zaorski Adwokaci zaowocowało pytaniami do redakcji ze środowisk zielarskich i fitoterapeutycznych. Proszono nas o interwencję. Nowe prawo zostało odebrane jako zagrożenie dla medycyny tradycyjnej, jest to tyleż widoczne, co niezrozumiałe. Zniszczenie dorobku medycyny tworzonej przez ludzkość od kilku tysięcy lat jest niepotrzebnym działaniem, a straty dla pacjentów, których ustawa zamierza w intencji bronić, będą globalnie znacznie większe niż korzyści. Co ciekawsze, medycynę tradycyjną promuje Światowa Organizacja Zdrowia – jej sekretarz generalny uznał ją za zasób ludzkości. W 2019 roku w polskim Sejmie na jednym z zespołów parlamentarnych dyrektor biura WHO w Polsce dr Paloma Cuchi przedstawiła nawet „Strategię Rozwoju Medycyny Tradycyjnej w latach 2013–2024”.

Mamy, co prawda, rok 2025, szokuje jednak, że tak szybko zmieniono polski punkt widzenia na sugestie WHO. „Ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego” jest z nimi sprzeczna.

„Świat Lekarza” od lat opisywał – i będzie czynił to nadal – terapie naturalne w różnych schorzeniach i w profilaktyce: nie tylko zielarskie; także balneoterapię, leczenie dietą, a nawet najsłabiej w Polsce znane leczenie minerałami, tak popularne w Niemczech od czasu św. Hildegardy z Bingen. Wspieramy też medycynę stylu życia, promowaną przez polskich kardiologów. A medycynę stylu życia można określić jako metodę naturalną.

Wiele elementów upublicznionego projektu „Ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego” już opisują prawnicy, bo wydaje się, że pomysłodawcy ominęli Konstytucję RP i wynikające z niej prawa obywatela, również chorego. Zaproponowali swoje rozwiązania, mnożąc kompetencje, co jest całkowicie sprzecznie z oficjalną polityką deregulacji.

Niepokoją skutki, jakie może spowodować wprowadzenie ustawy, m.in. likwidacja wielu tysięcy miejsc pracy w zielarstwie, zniszczenie upraw, słowem – kreowanie bezrobocia podczas wyraźnie już widocznego światowego kryzysu gospodarczego. Czy naprawdę pomysłodawcy nie dostrzegli bieżącej sytuacji ekonomicznej?

„Ustawa o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta…” przy okazji walki z pseudomedycyną kreuje nowy Superresort, czyli Biuro Rzecznika Praw Pacjenta. Ma ono zapewne zastąpić prokuraturę oraz sądy. W świetle ustawy decyzja administracyjna Rzecznika Praw Pacjenta będzie ostateczna, co ma dwojakie znaczenie: milionowa kara może ekonomicznie zniszczyć każdego, a jednocześnie prawo nakłada obowiązek zapłaty kwoty przed możliwością obrony. Dopiero po zapłaceniu kary pseudomedyk lub szerzący fałszywe poglądy medyczne obywatel, np. zielarz czy dziennikarz medyczny, będą mogli odwołać się do sądu.

Można się tylko spodziewać, że po 5 albo 10 latach niejeden „wyrok” Rzecznika Praw Pacjenta zostanie obalony i Państwo Polskie odda milion z odsetkami… Lat życia ukaranemu człowiekowi to jednak nie wróci.

Widocznie politycy nie widzą takich zagrożeń, bo projekt „Ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta…” trafił już do konsultacji społecznych, czyli niebawem nowy Superresort RPP stanie się prawnym faktem.

Trochę mnie niepokoją kompetencje medyczne urzędującego od 2017 roku Rzecznika Praw Pacjenta: Bartłomiej Chmielowiec (MBA) jest radcą prawnym, a wcześniej był dyrektorem w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Czy będzie potrafił merytorycznie ocenić spory między EBM a leczeniem tradycyjnym, które w większości zastosowań nie ma argumentów naukowych? Posługujemy się medycyną tradycyjną, bo jest skuteczna i ma mniej działań ubocznych. Wymaga cierpliwości w stosowaniu, ale za to przecież milionową grzywną karać nie można.

I na zakończenie: czy wiecie, Drodzy Czytelnicy, komu podlega bezpośrednio Rzecznik Praw Pacjenta? Premierowi.

Podziwiam odwagę Pana Rzecznika i Pana Premiera za wzięcie odpowiedzialności za orzekanie, kto stosuje praktyki pseudomedyczne, a kto medycynę czy jaki dziennikarz lub publicysta głosi poglądy medycznie fałszywe.

Nowa ustawa, a w zasadzie poprawki do starej, wymagają przemyślenia przed szkodą, jaką mogą spowodować.

Paweł Kruś
Wydawca „Świata Lekarza”

Artykuł Rzecznik Praw Pacjenta buduje Superresort pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W czerwcu 2025 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Projekt, określany jako „Lex Szarlatan”, może całkowicie przekształcić rynek usług zdrowotnych, suplementów i tzw. terapii alternatywnych w Polsce. Zakłada m.in. zakaz promowania „uzdrowień” bez podstaw naukowych, obowiązek informowania o braku kwalifikacji medycznych oraz możliwość nakładania kar do 2 mln zł i blokowania treści w sieci przez Rzecznika Praw Pacjenta

O ile dotychczas regulacje skupiały się przede wszystkim na relacji pacjent–placówka medyczna, o tyle nowe przepisy mają objąć również działalność pseudoekspertów, terapeutów nieposiadających kwalifikacji medycznych, a także firm i influencerów zarabiających na sprzedaży „cudownych terapii” lub „bioenergii”. I choć intencje stojące za nowelizacją wydają się słuszne, projekt budzi kontrowersje – zwłaszcza w kontekście wolności prowadzenia działalności gospodarczej, swobody słowa i granicy między medycyną a rozwojem osobistym.

Czego dotyczy projekt?

Nowelizacja Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ma na celu wzmocnienie ochrony obywateli przed nieuczciwymi praktykami, które mogą prowadzić do pogorszenia ich stanu zdrowia, zaniechania leczenia lub nawet narażenia na śmierć. W uzasadnieniu do projektu znajdziemy wiele przykładów działań, które miały miejsce w ostatnich latach: od polecania dzieciom autystycznym terapii głodówkowych, przez wlewy „oczyszczające” DNA, po promowanie „ziołolecznictwa antynowotworowego”.

W obecnym stanie prawnym osoba bez kwalifikacji medycznych może legalnie oferować np. masaże energetyczne, diagnostykę biorezonansową, ustawienia systemowe czy tzw. terapie duszy – pod warunkiem, że nie przedstawia się jako lekarz. Nowelizacja ma to zmienić, wprowadzając m.in. rozszerzoną definicję świadczenia zdrowotnego, która będzie obejmować również działania wywierające wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne, nawet jeśli nie są świadczone przez osoby wykonujące zawody medyczne. Pojawią się także nowe obowiązki informacyjne. Każda osoba świadcząca usługi z pogranicza zdrowia będzie musiała wprost poinformować klienta, że nie jest przedstawicielem zawodu medycznego. Za wprowadzanie w błąd lub stosowanie praktyk zagrażających zdrowiu pacjenta należy liczyć się z sankcjami finansowymi, w tym karami pieniężnymi do 2 mln zł. Nowe uprawnienia uzyska Rzecznik Praw Pacjenta, który będzie miał kompetencje zbliżone do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), w tym możliwość wydawania decyzji administracyjnych, nakładania kar i żądania usuwania treści z sieci.

Kto najbardziej odczuje zmiany?

Z punktu widzenia rynku, największe konsekwencje mogą ponieść osoby świadczące „alternatywne” terapie. Chodzi tu o wszelkich „terapeutów holistycznych”, „uzdrowicieli energetycznych”, „bioenergoterapeutów”, „naturoterapeutów”, „medycynę informacyjną” i podobne działalności. Często funkcjonują one poza systemem, ale oferują usługi, które – de facto – wpływają na zdrowie i decyzje medyczne pacjentów. Nowe przepisy oznaczałyby dla nich konieczność zmiany sposobu reklamowania i prowadzenia działalności, a w wielu przypadkach – jej zakończenie.

Zmiany wpłyną także na działalność influencerzy promujący suplementy, terapie i „naturalne uzdrowienia”. Obszarem, który najmocniej eksplodował w ostatnich latach, jest Instagram, TikTok i YouTube. W sieci roi się od filmików reklamujących „naturalne alternatywy” wobec leczenia depresji, raka czy ADHD. Często są to działania zarobkowe – influencer współpracuje z firmą sprzedającą preparat lub suplement i jednocześnie promuje narrację o szkodliwości farmakoterapii. Projekt przewiduje możliwość wydania decyzji zakazującej takich działań oraz kar pieniężnych – niezależnie od tego, czy influencer działał „z przekonania”, czy był po prostu wynagradzany za promocję.

Również firmy i fundacje sprzedające „terapie” bez dowodów naukowych muszą liczyć się ze zmianami. To często podmioty zarejestrowane jako fundacje, stowarzyszenia lub spółki, które oferują płatne programy terapeutyczne, kursy zdrowotne lub pakiety „odbudowy odporności energetycznej”. Dotychczas działały legalnie – teraz ich działalność może zostać uznana za naruszenie prawa pacjenta do rzetelnej informacji i ochrony zdrowia.

Rzecznik Praw Pacjenta – nowy regulator rynku?

Obecnie Rzecznik Praw Pacjenta pełni przede wszystkim funkcję ochronną – wspiera pacjentów w kontaktach z placówkami medycznymi, reaguje na nieprawidłowości i monitoruje przestrzeganie praw wynikających z ustawy. Po nowelizacji miałby zyskać zupełnie nowy charakter – quasi-regulatora, który: wszczyna postępowania z urzędu, wydaje decyzje administracyjne (zakaz działalności, zakaz reklamy, obowiązek sprostowania nieprawdziwych informacji), nakłada kary pieniężne, żąda usunięcia treści z internetu czy publikuje rejestr podmiotów naruszających prawa pacjentów. Co istotne, decyzje Rzecznika miałyby być natychmiast wykonalne – co oznacza, że np. zakaz działalności zacznie obowiązywać jeszcze przed rozstrzygnięciem ewentualnej skargi do sądu administracyjnego. Dla rynku oznacza to olbrzymie ryzyko prawne – bo każda działalność na pograniczu zdrowia i terapii może wpaść pod rygor interpretacyjny Rzecznika.

Gdzie kończy się rozwój osobisty, a zaczyna medycyna?

Największy problem tej nowelizacji nie polega na tym, że ogranicza ona działanie szarlatanów. Problemem jest to, że brakuje w niej wyraźnych granic między tym, co podlega regulacji jako świadczenie zdrowotne, a tym, co jest sferą edukacji, coachingu czy pracy z emocjami. Czy trener oddechu, który organizuje warsztaty z technik Wim Hofa i mówi, że „pomaga w redukcji objawów depresyjnych”, podlega pod Rzecznika? Czy dietetyk z wykształceniem rolniczym, ale bez zawodu medycznego, może prowadzić terapię eliminacyjną i obiecywać poprawę stanu jelit? Czy psycholog motywacyjny, który pracuje z kobietami w kryzysie, będzie musiał udowadniać, że „nie leczy psychiki”? Brak jednoznacznych definicji rodzi obawy, że nowelizacja – choć intencjonalnie słuszna – może być wykorzystywana jako narzędzie do eliminowania z rynku konkurencji lub działalności trudnej do sklasyfikowania.

Ekonomiczny wymiar zmian: uderzenie w miliardowy rynek

Nie można zapominać, że rynek usług okołozdrowotnych to dziś ogromna branża. Dane z raportów PMR i Deloitte wskazują, że rynek suplementów w Polsce przekroczył już 8 mld zł rocznie, usługi psychologiczne i coachingowe rosną o ponad 12 proc. rok do roku, natomiast segment tzw. wellnessu (oddech, joga, biohacking) to kolejne setki milionów złotych.

Wprowadzenie nieprecyzyjnych regulacji może nie tylko doprowadzić do masowego wycofania usług z rynku, ale także zmniejszyć konkurencyjność polskich firm wobec zagranicznych marek, które operują z jurysdykcji o łagodniejszych przepisach.

Wątpliwości konstytucyjne

Choć intencje ustawodawcy są zrozumiałe – chodzi przecież o ochronę pacjentów przed oszustwami, dezinformacją i realnym zagrożeniem dla zdrowia – to sama forma legislacyjna projektu budzi już poważne zastrzeżenia konstytucyjne. Przede wszystkim nie została jasno określona definicja świadczenia zdrowotnego, co może prowadzić do zupełnej uznaniowości w interpretacji przepisów i arbitralnego decydowania, kto podlega pod nowe regulacje. Dodatkowo projekt przewiduje natychmiastową wykonalność decyzji Rzecznika Praw Pacjenta, co w praktyce może naruszać konstytucyjne prawo do sądu i obrony.

Brakuje też mechanizmu, który wstrzymywałby wykonanie tych decyzji do czasu rozpatrzenia odwołania – a to może prowadzić do nieodwracalnych skutków gospodarczych, takich jak zamknięcie firmy czy usunięcie treści z sieci. Szczególnie kontrowersyjny jest również zapis, który daje Rzecznikowi możliwość żądania usuwania materiałów z internetu – co bez odpowiednich gwarancji może oznaczać realne ograniczenie wolności słowa.

Co powinni zrobić przedsiębiorcy?

Przedsiębiorcy działający w obszarze suplementów diety, terapii alternatywnych, coachingu, dietetyki, biohackingu czy szeroko rozumianej pracy z emocjami powinni już dziś podejść poważnie do ryzyka regulacyjnego, jakie niesie ze sobą projektowana nowelizacja. To najlepszy moment, aby przeprowadzić audyt prawny – nie tylko oferty, ale też języka komunikacji, materiałów promocyjnych i regulaminów. Przede wszystkim warto sprawdzić, czy w materiałach nie pojawiają się sformułowania, które mogłyby sugerować leczenie, terapię lub poprawę stanu zdrowia – szczególnie w kontekście chorób przewlekłych – bez potwierdzenia w badaniach klinicznych.

Równie istotne jest wprowadzenie jasnych klauzul informacyjnych, które wprost wskazują, że osoba świadcząca usługę nie posiada uprawnień medycznych. Trzeba też przygotować dokumentację wewnętrzną, która potwierdzi, że dana działalność nie mieści się w ustawowej definicji świadczenia zdrowotnego – na wypadek ewentualnej kontroli ze strony Rzecznika Praw Pacjenta.

Potrzebna ochrona czy groźna regulacja?

Lex Szarlatan to projekt, który ma potencjał realnie chronić osoby chore, zagubione i zmanipulowane przez fałszywych terapeutów. Ale jego realizacja musi opierać się na jasnych kryteriach, przewidywalnych przepisach i równowadze między interesem publicznym a wolnością gospodarczą. Bez tego możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której z rynku znikną nie tylko oszuści, ale też innowatorzy, specjaliści z pogranicza medycyny i rozwoju osobistego oraz tysiące legalnie działających mikroprzedsiębiorców.

adw. Karolina Pilawska
Pilawska Zorski Adwokaci

Artykuł Lex Szarlatan: projekt nowelizacji, który może zrewolucjonizować rynek usług zdrowotnych, suplementów i pseudoterapii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Rok 2024 był czasem intensywnej pracy dla Rzecznika Praw Pacjenta. Rozpatrzono tysiące spraw indywidualnych i setki skarg zbiorowych, ale też zostało wydanych 260 decyzji w sprawie przyznania z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych świadczeń pieniężnych dla poszkodowanych pacjentów – poinformował Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Jak zauważył Rzecznik Praw Pacjenta, mimo że minionych dwanaście miesięcy było szczególne, podczas których przypadło 15-lecie powołania tej instytucji, nikt w biurze nie zwalniał tempa, zwłaszcza wobec pojawiających się nowych zadań i wyzwań.

– Co więcej, z roku na rok liczba spraw prowadzonych przez Rzecznika Praw Pacjenta rośnie, zwiększa się też zakres badanych aspektów związanych z szeroko rozumianymi prawami pacjenta – zaznaczył minister Chmielowiec.

Dodał, że jednym z najważniejszych wydarzeń w 2024 roku było faktyczne uruchomienie Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych we współpracy z minister zdrowia Izabelą Leszczyną. Minister przekazał, że jest to pozasądowa ścieżka dochodzenia roszczeń przez pacjentów lub ich bliskich, a przyznawanie świadczeń rozpoczęło się w czerwcu roku 2024 dzięki wydanemu przez minister zdrowia rozporządzeniu.

– W minionym roku wpłynęło ponad 1500 wniosków o przyznanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. W sumie wydałem ponad 260 decyzji o przyznaniu świadczenia, w tym 162 pozytywne, na łączna kwotę wypłat sięgającą blisko 9,5 mln zł – podał minister Bartłomiej Chmielowiec i dodał, że średnia przyznana kwota świadczenia kompensacyjnego wyniosła 60 tys. zł.

– Nie mam wątpliwości, że Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych był w Polsce bardzo potrzebny. Świadczą o tym i liczba wniosków, i fakt, że przyznawane przez nas rekompensaty są akceptowane przez pacjentów i ich bliskich – zaznaczył Rzecznik.

Uzupełnił, że tworząc ramy Funduszu, opierał się na modelach działających w krajach skandynawskich, przede wszystkim w Danii.

Minister Chmielowiec wskazał, że w 2024 roku poza Funduszem Kompensacyjnym Zdarzeń Medycznych priorytetem była ochrona zbiorowych praw pacjentów.

– Departament Prawny w biurze Rzecznika Praw Pacjenta wszczął aż 322 postępowania zbiorowe. Jednocześnie wydałem w 2024 roku 385 decyzji, dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Z czego najwięcej dotyczyło tzw. receptomatów – mówił RPP.

Zaznaczył, że wydał 32 decyzje uznające stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez tzw. receptomaty, z tego 23 sprawy dotyczyły dostępu do leków odurzających (medycznej marihuany).

– Inne sprawy dotyczące naruszenia zbiorowych prac pacjentów związane były m.in. z badaniem kleszczy w kierunku boreliozy, aby potwierdzić lub wykluczyć chorobę u człowieka, co jest niezgodne z wiedzą medyczną, ale też z bardzo często zgłaszanym przez pacjentów problemem z telefoniczną rejestracją na wizytę w podmiocie medycznym – wskazał.

Dodał, że ponadto pracownicy Departamentu Prawnego brali udział w 100 rozprawach sądowych, zaopiniowali 102 projekty aktów prawnych, udzielili 65 interpretacji prawnych, między innymi dla podmiotów leczniczych.

Minister Chmielowiec poinformował też, że tylko w 2024 roku kwota zadośćuczynień i odszkodowań (na mocy wydanych orzeczeń sądowych i zawartych ugód) w sprawach cywilnych z udziałem Rzecznika Praw Pacjenta wyniosła 3,3 mln zł. Łącznie w całym okresie działalności Rzecznika Praw Pacjenta kwota ta osiągnęła niemal 13 mln zł.

Jeszcze więcej niż spraw zborowych Rzecznik prowadził postępowań dotyczących naruszenia praw pacjenta w sprawach indywidualnych.

– W 2024 roku wydaliśmy ze współpracownikami ponad 2100 rozstrzygnięć w ramach prowadzonych postępowań wyjaśniających w sprawach indywidulanych. Podjęliśmy blisko cztery tysiące spraw w ramach współpracy z podmiotami leczniczymi na podstawie art. 47.1.9a oraz udzieliliśmy blisko osiem tysięcy pisemnych pouczeń i porad dla pacjentów – podał minister Chmielowiec. Dodał, że w ramach Departamentu Postępowań Wyjaśniających działa Telefoniczna Informacja Pacjenta (infolinia), poprzez którą udzielono ponad 81 tysięcy porad telefonicznych w trakcie przeprowadzanych całodobowo rozmów telefonicznych.

– Podjęliśmy ponad 2200 interwencji pisemnych i telefonicznych w podmiotach leczniczych, na podstawie zgłoszeń pacjentów przez infolinię w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu i wymagających pilnego wsparcia – zaznaczył.

– Interwencje podejmowane są w sprawach wymagających niezwłocznego działania, zwłaszcza zagrażających życiu i zdrowiu. Dotyczy to przede wszystkim wsparcia dla osób starszych, niepełnosprawnych, dzieci, kobiet w ciąży, osób chorych onkologicznie, ale nie tylko. W sytuacjach, kiedy konieczne jest pilne wsparcie pacjenta w jego trudnej zdrowotnie sytuacji, pracownicy biura Rzecznika Praw Pacjenta podejmują działania interwencyjno-wspierające w podmiotach leczniczych – powiedział Bartłomiej Chmielowiec.

Zwrócił uwagę, że szybkie i skuteczne podjęcie sprawy ma na celu zapobieganiu naruszeniu praw pacjenta czy też ewentualnym jego skutkom, a w szczególności sytuacji zagrażającej jego zdrowiu i życiu.

Według Rzecznika Praw Pacjenta warto skorzystać z całodobowej Telefonicznej Informacji Pacjenta, która poza udzielaniem informacji pacjentom prowadzi również natychmiastowe interwencje.

– Przypominam, że postępowania wyjaśniające czy interwencje dotyczą również pacjentów objętych psychiatryczną opieką zdrowotną i są prowadzone przez Departament Zdrowia Psychicznego w biurze Rzecznika Praw Pacjenta – podkreślił.

Rzecznik Praw Pacjenta dodał, że departament ten w 2024 roku wszczął 7479 spraw, w tym 6291 to zgłoszenia wpływające od pacjentów, ich osób bliskich, innych osób i instytucji w sprawach dotyczących praw pacjentów psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Natomiast 1188 to liczba własna inicjatyw, w szczególności Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego oceniających realizację praw pacjenta w szpitalach psychiatrycznych.

– Wszelkie nasze działania zmierzające do ochrony zbiorowych, a także indywidualnych praw pacjentów przed nieuczciwymi praktykami, czy wszelkiej maści szarlatanami prowadzącymi leczenie niezgodne z najnowszą wiedzą, będą zintensyfikowane w 2025 roku – zapewnił minister Chmielowiec.

Podczas 15-lecia istnienia urzędu Rzecznika Prawa Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zaprezentował Strategię Wieloletnią, która jest już realizowana, kładąc nacisk na podnoszenie poziomu bezpieczeństwa pacjentów w Polsce, a także na znaczenie innowacji, wprowadzania nowych skutecznych i dobrych praktyk oraz odpowiedniego informowania i edukowania pacjentów.

Źródło informacji: PAP MediaRoom

Artykuł Rzecznik Praw Pacjenta: w 2024 r. pacjenci otrzymali 9,5 mln zł z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Udostępnianie dokumentacji medycznej – placówka medyczna ma obowiązek wysyłki pacjentowi, na jego żądanie, dokumentacji medycznej pocztą. Sąd potwierdza stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta.

W dniu 15 maja 2024 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zapadł wyrok (V SA/Wa 1827/23) dotyczący kwestii udostępniania dokumentacji medycznej pacjentom – sąd oddalił skargę podmiotu leczniczego i przyznał rację Rzecznikowi Praw Pacjenta w kwestii tego, że pacjent ma prawo żądać, aby placówka medyczna wysłała mu kopię jego dokumentacji medycznej pocztą na adres zamieszkania.

W przedmiotowej sprawie placówka medyczna odmawiała swoim pacjentom wysyłki dokumentacji medycznej pocztą, nawet jeśli z przyczyn obiektywnych nie mogli oni osobiście odebrać dokumentacji medycznej (np. z powodu znacznej odległości szpitala od miejsca zamieszkania) oraz nie mieli osoby bliskiej, którą mogliby do tego upoważnić.

Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że brak realizacji prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej w zakresie wysyłki tej dokumentacji drogą pocztową stanowi praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów do dokumentacji medycznej. Argumentując swoje stanowisko Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w ramach realizacji prawa pacjenta do dokumentacji medycznej, ma obowiązek podjęcia takich działań organizacyjnych, które zapewnią faktyczną realizację tego prawa. Rzecznik Praw Pacjenta powołał się przy tym na dwa orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt. II OSK 311/17, oraz z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3022/19.

Powyższą decyzję podmiot leczniczy zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę oddalił. Sąd w pełni podzielił pogląd Rzecznika Praw Pacjenta i wskazał, że udostępnianie dokumentacji medycznej powinno być wygodne przede wszystkim dla pacjentów, a nie dla podmiotów leczniczych.

Powyższą wytyczną powinny kierować się placówki medyczne udostępniając dokumentację medyczną swoim pacjentom. Jest to szczególnie istotne w przypadku pacjentów niepełnosprawnych, w podeszłym wieku lub pacjentów, którzy mieszkają w znacznej odległości od szpitala, a leczeni byli przykładowo w trakcie wakacji lub innego wyjazdu.

Należy w tym miejscu odnieść się także do kosztów związanych z udostępnianiem dokumentacji medycznej oraz jej wysyłką pocztą na żądanie pacjenta. Zgodnie z przepisami prawa pierwsze udostępnienie dokumentacji medycznej pacjentowi następuje bezpłatnie. Za każde następne placówka medyczna może od pacjenta pobrać określoną opłatę (np. obecnie 53 gr za jedną stronę kopii dokumentacji medycznej). Należy jednak wskazać, że koszt wysyłki dokumentacji medycznej stanowi dodatkową opłatę związaną z realizacją żądania pacjenta i doręczenia mu dokumentacji w dogodny dla niego sposób. I tak, za wysyłkę pocztą dokumentacji medycznej pacjent może zostać obciążony kosztami, niezależnie czy będzie to pierwsze udostępnienie czy kolejne. Ważne jednak, że placówka medyczna na wysyłce dokumentacji medycznej nie może zarabiać, koszty, którymi może obciążyć pacjenta, muszą być tożsame z kosztami, które placówka poniosła w związku z wysyłkę, wedle cennika operatora pocztowego.

Jednocześnie należy pamiętać, że placówka medyczna może pacjenta obciążyć kosztami wysyłki dokumentacji medycznej pocztą.

Źródło: gov.pl

Artykuł Placówka medyczna ma obowiązek wysyłki pacjentowi dokumentacji medycznej na jego żądanie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.