Minister zdrowia powołał zespół do opracowania planu naprawczego dla odbudowy profilaktyki onkologicznej w związku z pandemią SARS-CoV-2. Aktualnie trwa analiza propozycji rozwiązań, a także realna ocena możliwości ich wdrożenia. Dbamy o organizację opieki i wzrost finansowania – mówi wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski.

Jakie są doświadczenia pilotażu Krajowej Sieci Onkologicznej? Co poprawiło się w regionach, gdzie sieć została wprowadzona?

Pilotaż sieci onkologicznej ruszył w lutym 2019 roku w województwie dolnośląskim i świętokrzyskim, później rozszerzono go o województwa podlaskie i pomorskie. W nowym modelu opieki pacjent jest kierowany do ośrodka przygotowanego do leczenia danego nowotworu. Chory dzięki temu jest zaopiekowany, nie błądzi już, szukając najlepszego leczenia. Standardem jest to, że operacje są wykonywane tylko w ośrodkach z odpowiednim doświadczeniem, a ponieważ zależy nam na podnoszeniu jakości, wprowadziliśmy także ankiety, w których pacjenci oceniają, czy są zadowoleni z poziomu opieki.

Do głównych efektów pilotażu można zaliczyć wprowadzenie standaryzacji procesu leczenia pacjenta, wprowadzenie analizy kompletności diagnostyki oraz histopatologii, zapewnienie koordynatora na każdym etapie opieki, skrócenie czasu oczekiwania na przyjęcie do poradni onkologicznej, skrócenie czasu oczekiwania na wyniki badań. Standardem w ośrodkach biorących w pilotażu jest tworzenie konsyliów wyjazdowych, podczas których określany jest stopień zaawansowania nowotworu złośliwego, warunkujący wyznaczenie odpowiedniego planu leczenia onkologicznego. Bardzo ważne jest także przydzielenie koordynatora do każdego pacjenta już w czasie pierwszej wizyty (do momentu zakończenia leczenia). Koordynator obejmuje opieką maksymalnie 40 pacjentów. Jedną ze zmian organizacyjnych było również wprowadzenie infolinii onkologicznej, dzięki której pacjent z podejrzeniem choroby nowotworowej może sprawniej umówić się na wizytę.

Podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia pojawiały się wątpliwości i zarzuty dotyczące braku wcześniejszych danych, z którymi można porównać efekty pilotażu. Czy w takim razie można jednoznacznie ocenić efekt pilotażu?

Rozpoczęcie pilotażu miało na celu przede wszystkim wprowadzenie, a następnie ocenę nowych mechanizmów poprawiających jakość opieki onkologicznej. Już na tym etapie, biorąc pod uwagę cząstkowe wyniki pilotażu, można stwierdzić, które mechanizmy powinny być uwzględnione w ustawie o Krajowej Sieci Onkologicznej, a tym samym wprowadzone i zastosowane w całym kraju. Nie jest możliwe porównanie wyników pilotażu z danymi sprzed jego rozpoczęcia, ponieważ tego typu dane nigdy nie były sprawozdawane. Całościowa, szczegółowa analiza efektów zawarta zostanie w raporcie końcowym, opracowanym po zakończeniu pilotażu.

Od stycznia 2022 Krajowa Sieć Onkologiczna ma już funkcjonować w całym kraju. Co KSO zmieni dla pacjenta onkologicznego?

Krajowa Sieć Onkologiczna ma na celu poprawę jakości leczenia nowotworów zarówno w skali całego kraju, jak i w odniesieniu do społeczności lokalnych, dzięki standaryzacji i koordynacji procedur wysokospecjalistycznych oraz monitorowaniu jakości. Krajowa Sieć Onkologiczna to nowa struktura organizacyjna i nowy model zarządzania opieką onkologiczną, która ma zapewnić, aby nie pominięto żadnego z etapów opieki onkologicznej. Cel tych zmian jest jeden: chcemy, aby każdy pacjent, niezależnie od miejsca zamieszkania, otrzymywał opiekę onkologiczną opartą o jednakowe standardy diagnostyczno-terapeutyczne. Po wejściu w życie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej będzie funkcjonować wystandaryzowana ścieżka pacjenta. Pacjent będzie miał koordynatora leczenia, który poprowadzi go przez proces diagnostyki, konsylium, leczenie i rehabilitację.

Wyniki leczenia w Polsce często zależą od tego, czy pacjentowi uda się trafić do ośrodka, który potrafi leczyć kompleksowo, nowoczesnymi metodami. Czy planowane jest udostępnienie pacjentom danych dotyczących jakości leczenia onkologicznego i lepsze płacenie ośrodkom osiągającym lepsze wyniki leczenia onkologicznego?

Krajowa Sieć Onkologiczna zapewni wystandaryzowaną strukturę wyspecjalizowanych, referencyjnych Specjalistycznych Ośrodków Leczenia Onkologicznego, w ramach której najbardziej skomplikowane świadczenia medyczne będą realizowane na poziomie wysokospecjalistycznym; złożone świadczenia medyczne na poziomie specjalistycznym; a najprostsze świadczenia medyczne na poziomie podstawowym. W ramach Krajowej Sieci Onkologicznej będą również funkcjonować Centra Kompetencji, czyli ośrodki wyspecjalizowane w diagnostyce i leczeniu określonego rodzaju nowotworu lub grupy nowotworów, zapewniające kompleksową realizację procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Projekt ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej został przygotowany i jest obecnie na etapie uzgodnień wewnętrznych. Z chwilą skierowania projektu do konsultacji publicznych lub opiniowania projekt zostanie udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Rządowego Centrum Legislacji w serwisie: Rządowy Proces Legislacyjny.

Zostaną wprowadzone kryteria jakościowo-ilościowe wejścia do sieci onkologicznej, a ocena opieki onkologicznej nad pacjentem będzie prowadzona z uwzględnieniem mierników oceny i wskaźników jakości opieki onkologicznej. W przypadku niespełnienia określonego poziomu wskaźników jakości opieki onkologicznej, podmiot zakwalifikowany do Krajowej Sieci Onkologicznej będzie zobowiązany do opracowania planu naprawczego, a jeżeli ten nie poprawi wskaźników jakościowych, to podmiot ten straci finansowanie ze środków publicznych i zostanie usunięty z Krajowej Sieci Onkologicznej.

Będzie funkcjonował system informatyczny, ujednolicony na terenie wszystkich województw, umożliwiający generowanie raportów o poziomie jakości opieki w ramach KSO. Raporty te, zawierające dane o jakości leczenia, będą publikowane i możliwe do sprawdzenia przez pacjentów.

Leczenie onkologiczne bardzo ucierpiało podczas epidemii COVID-19: znacznie mniej osób korzystało z profilaktyki onkologicznej, zmniejszyła się liczba wystawianych kart DILO, odwoływane były operacje z zakresu chirurgii onkologicznej. Czy jest plan, jak odbudować leczenie onkologiczne?

Istotnym problemem była niska zgłaszalność pacjentów na badania profilaktyczne, spowodowana  w głównej mierze obawą przed zakażeniem wirusem.

Minister zdrowia powołał, w drodze zarządzenia, zespół do opracowania planu naprawczego dla odbudowy profilaktyki onkologicznej w związku z pandemią SARS-CoV-2, którego zadania polegały na wypracowaniu szczegółowych założeń dla działań w obszarach profilaktycznych zidentyfikowanych jako wymagające dodatkowego wsparcia w związku z pandemią, narzędzi zwiększających zgłaszalność na badania profilaktyczne, nowych programów profilaktycznych, metod i narzędzi ich realizacji oraz rozwiązań wspierających wczesną diagnostykę onkologiczną w czasie i po pandemii. Aktualnie trwa analiza propozycji rozwiązań przygotowanych przez zespół ekspertów, a także realna ocena możliwości ich wdrożenia.

W związku z sygnałami dotyczącymi zakłóceń w możliwości zapewnienia nieprzerwanej opieki onkologicznej pacjentom z podejrzeniem oraz zdiagnozowanymi nowotworami, w listopadzie 2020 r. wydana została dyspozycja do wszystkich wojewodów o wyłączenie personelu medycznego szpitali i oddziałów onkologicznych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej pacjentom onkologicznym, szczególnie w zakresie diagnostyki i terapii przeciwnowotworowej, z decyzji wydawanych na mocy art. 47 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i tym samym niedelegowanie do pracy przy zwalczaniu epidemii COVID-19. Biorąc pod uwagę wysoki wskaźnik umieralności na choroby nowotworowe, taka decyzja była niezbędna w celu zapewnienia odpowiednich zasobów kadrowych w ośrodkach onkologicznych. Warto zauważyć, że z roku na rok rosną nakłady na onkologię. W 2020 r. wydatki na onkologię wyniosły ok. 11,4 mld zł (w 2009 r. było to zaledwie 4,8 mld zł). W 2021 r. będzie to ponad 12 mld zł. Dbamy nie tylko o organizację opieki, ale także o wzrost finansowania w onkologii.

Artykuł Wiceminister Gadomski: Onkologia po trzeciej fali COVID pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Chciałbym ogromnie podziękować dyrektorom szpitali, a w szczególności ośrodkom zapewniającym kompleksową opiekę, za podjęte inicjatywy oraz włożoną pracę w zapewnienie pacjentom onkologicznym ciągłości procesu leczenia – mówi wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski.

Jak ocenia Pan funkcjonowanie leczenia onkologicznego w okresie epidemii COVID-19?

Z pewnością pojawienie się wirusa SARS-CoV-2 spowodowało zmiany w funkcjonowaniu podmiotów zajmujących się leczeniem onkologicznym. W mojej ocenie udało się utrzymać stały dostęp do leczenia onkologicznego. Oczywiście zapewnienie pacjentom bezpiecznej diagnostyki i leczenia było wielkim wyzwaniem dla dyrektorów szpitali, którzy z dnia na dzień musieli zapewnić w swoich placówkach dodatkowe środki ochrony, wdrożyć specjalne procedury bezpieczeństwa, a także wprowadzić dodatkowy reżim sanitarny. Udało się to zrobić dzięki determinacji kierownictwa ośrodków. Choć początki były trudne, aktualnie wszystko powoli wraca do normy.

Chciałbym ogromnie podziękować dyrektorom szpitali, a w szczególności ośrodkom zapewniającym kompleksową opiekę, które skupiają największą liczbę pacjentów, za podjęte inicjatywy oraz włożoną pracę w zapewnienie pacjentom onkologicznym ciągłości procesu leczenia. Ministerstwo Zdrowia, wspólnie z Głównym Inspektorem Sanitarnym, Narodowym Funduszem Zdrowia i konsultantami krajowymi wypracowało standardy udzielania świadczeń onkologicznych w dobie pandemii COVID-19. W celu minimalizacji ryzyka zakażenia wirusem SARS-CoV-2 wypracowane zostały zalecenia i wytyczne dla personelu medycznego obowiązujące w poszczególnych zakresach świadczeń, w tym zalecania i wytyczne mające zastosowanie przy udzielaniu świadczeń onkologicznych. Są one dostępne na stronie Ministerstwa Zdrowia pod adresem https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-dla-poszczegolnych-zakresow-i-rodzajow-swiadczen

Czy już dziś można oszacować, jak wielu pacjentów ? spośród tych, którzy powinni ? nie skorzystało w okresie epidemii z diagnostyki, wdrożenia i kontynuacji leczenia?

Porównując okres od stycznia do kwietnia, można zauważyć niewielki spadek liczby realizowanych świadczeń w 2020 r. w porównaniu do 2019 roku. W przypadku diagnostyki wstępnej w 2020 r. wykonano 99,8 proc. świadczeń w stosunku do 2019 r.; w przypadku diagnostyki pogłębionej ? 97,6 proc., a 99,8 proc. ? jeśli weźmiemy pod uwagę liczbę zwołanych konsyliów. Analizując poszczególne miesiące, obserwujemy wzrost realizowanych świadczeń w styczniu, lutym oraz marcu 2020 r. w porównaniu z rokiem ubiegłym. Duży spadek odnotowany został dopiero w kwietniu, co było przede wszystkim spowodowane znacznie mniejszą liczbą pacjentów zgłaszających się do ośrodków onkologicznych. W odpowiedzi na tę sytuację, Minister Zdrowia wystosował apel do pacjentów onkologicznych o zgłaszanie się do placówek onkologicznych w przypadku podejrzenia nowotworu, kontynuowanie podjętego leczenia, a także korzystanie z programów profilaktycznych.

W celu zapewnienia pacjentom i personelowi medycznemu bezpieczeństwa, kładziemy nacisk na korzystanie w obecnym czasie z teleporad realizowanych z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych, jeśli osobista wizyta pacjenta w podmiocie leczniczym nie jest konieczna.

W jaki sposób ministerstwo planuje ?odmrożenie? onkologii?

Onkologia nigdy nie została ?zamrożona?. Ośrodki udzielające opieki onkologicznej bardzo szybko zaczęły pracować w podwyższonym reżimie sanitarnym. W początkowym okresie epidemii COVID-19 odnotowano spadek liczby pacjentów zgłaszających się do szpitali onkologicznych i odwołujących wizyty, w tym spadek wykonanych badań profilaktycznych, ale było to wynikiem wprowadzonych ograniczeń w przemieszczaniu się oraz obaw ze strony pacjentów przed zakażeniem. ?Odmrażanie? onkologii to przede wszystkim powrót do wykonywania badań profilaktycznych, ponieważ ono nigdy nie zostało wstrzymane.

Diagnostyka onkologiczna i badania przesiewowe przeprowadzane są w bezpiecznych warunkach. W czasie epidemii COVID-19 nie wszystkie podmioty zawiesiły realizację np. badań przesiewowych raka jelita grubego, jednak pacjenci nie zgłaszali się do działających podmiotów, z obawy przed zarażeniem. Wypracowane przez konsultanta krajowego w dziedzinie gastroenterologii wytyczne określają zasady bezpiecznej realizacji badań przesiewowych raka jelita grubego. Zostały one przekazane do wszystkich odrodków wykonujących przesiewowe badania konoskopowe.

Kiedy wobec tego jest planowane pełne przywrócenie wykonywania przesiewowych badań profilaktycznych?

Maj to miesiąc przywracania ochrony zdrowia do funkcjonowania w pełnym wymiarze. Apelujemy o powrót do udzielania świadczeń, w pierwszej kolejności w trybie stacjonarnym. Aktualnie wstrzymane jest jeszcze prowadzenie badań przesiewowych w pracowniach mobilnych, jednak ? w zależności od rozwoju sytuacji epidemicznej ? będziemy rozważać przywrócenie badań także w jednostkach mobilnych, przy zachowaniu reżimu sanitarnego. Od 15 maja br. wznowiliśmy kampanię społeczną ?Planuję długie życie?, która ma na celu edukację prozdrowotną i promocję zdrowego stylu życia oraz zachęcenie pacjentów do wykonywania badań profilaktycznych w kierunku najczęstszych nowotworów, w tym m.in. raka piersi, raka szyjki macicy, raka jelita grubego. W celu dotarcia do licznych i zróżnicowanych odbiorców kampanię będziemy realizować w oparciu o telewizję, radio, prasę, internet.

Pilotaż Krajowej Sieci Onkologicznej jest prowadzony w czterech województwach. Kiedy sieć będzie wprowadzona w całej Polsce?

Pilotaż sieci onkologicznej ruszył w lutym 2019 r. w województwach dolnośląskim i świętokrzyskim. Następnie został rozszerzony o dwa kolejne województwa: podlaskie i pomorskie. Zgodnie z uchwałą w sprawie przyjęcia programu wieloletniego ?Narodową Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030?, pilotaż sieci onkologicznej będzie stanowił podstawę do oceny rozwiązań systemowych umożliwiających przyjęcie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej, a tym samym wprowadzenie sieci w całej Polsce do końca 2022 r.

A jak obecnie wyglądają prace nad wprowadzaniem ośrodków leczenia narządowego typu Breast Cancer Units? Były plany stworzenia takich ośrodków m.in. dla raka płuca, raka jelita grubego.

Kontynuujemy te działania. Obecnie działają już ośrodki typu Breast Cancer Unit, toczą się prace nad tworzeniem tego typu ośrodków dla innych, najczęściej występujących nowotworów. Obecnie w Ministerstwie Zdrowia trwa proces legislacyjny dotyczący rozporządzeń w sprawie świadczeń gwarantowanych, wprowadzających nowe rozwiązania organizacyjne w zakresie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego na rzecz pacjentów onkologicznych.Zmiany dotyczą m.in. organizacji opieki onkologicznej w zakresie hematologii.

Prace legislacyjne obejmują również nowy model kompleksowej opieki onkologicznej w nowotworze jelita grubego, który będzie stanowić punkt wyjścia do efektywnej, sprawnej i skutecznej diagnostyki oraz leczenia tej choroby w ramach koordynacji działań jednostek zaangażowanych w opiekę nad pacjentem. Jednak z uwagi na stan epidemii i zaangażowania ekspertów w walkę z SARS-CoV-2 decyzją Ministra Zdrowia, w oparciu o opinię konsultantów krajowych, konsultacje publiczne projektów tych programów zostały zawieszone do czerwca 2020 r.

Rozmawiała: Katarzyna Pinkosz

Artykuł Onkologia nigdy nie została ?zamrożona? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Głównymi założeniami projektów wdrażających opiekę kompleksową nad pacjentem z nowotworem płuca było zapewnienie wszystkich dostępnych form leczenia ? od diagnostyki, leczenia chirurgicznego, przez leczenie systemowe, rehabilitację i monitorowanie stanu zdrowia po przebytej terapii. W pracach nad założeniami uwzględniany był szeroki zakres technologii medycznych wymaganych do właściwej opieki, koniecznością jej łączenia i jednoczasowym wdrożeniem zmian, aby możliwa była realizacja celu, którym jest zapewnienie należytej jakości i ciągłości opieki nad pacjentami z nowotworem płuca. Jednocześnie projekty rozporządzenia określają warunki realizacji świadczeń w ramach kompleksowej opieki onkologicznej i warunki monitorowania efektu świadczenia ? wskaźniki monitorowania bezpieczeństwa oraz skuteczności leczenia. Projekty rozporządzeń implementujących opiekę kompleksową nad pacjentem z nowotworem płuca znajdują się na etapie po konsultacjach publicznych. Obecnie trwają analizy uwag zgłoszonych w toku konsultacji, z jednoczesnym opracowywaniem ostatecznego kształtu przedmiotowych rozporządzeń.

Katarzyna Pinkosz

Artykuł Opracowujemy ostateczny kształt rozwiązań pochodzi z serwisu Świat Lekarza.