Komisja Europejska (KE) wydała pozwolenie na dopuszczenie do obrotu dla schematu wyższych dawek leku nusinersen (50 mg/5 ml oraz 28 mg/5 ml) w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA)

• Wydana decyzja opiera się na danych z badania DEVOTE, w którym wykazano korzyści ze stosowania leku nusinersen w schemacie dawkowania 50 mg i 28 mg, zarówno u pacjentów z SMA, którzy nie byli dotychczas leczeni, jak i u pacjentów leczonych wcześniej nusinersenem
• Firma Biogen angażuje się we współpracę ze społecznością SMA, aby doskonalić jakość opieki dzięki innowacjom naukowym i aktywnie wspierać poprawę wyników leczenia osób żyjących z SMA

Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu leku nusinersen w Unii Europejskiej zaktualizowano o schemat leczenia wyższymi dawkami. Nowy schemat wyższych dawek obejmuje szybsze podawanie dawek nasycających: dwóch dawek 50 mg w odstępie 14 dni, a następnie dawek podtrzymujących 28 mg podawanych co cztery miesiące. Pacjenci przechodzący z dawki 12 mg otrzymają jednorazowo dawkę 50 mg zamiast kolejnej dawki 12 mg, a następnie co cztery miesiące będą przyjmowali dawki podtrzymujące 28 mg.

Nusinersen jest przeznaczony do podawania dokanałowego, w drodze nakłucia lędźwiowego wykonywanego przez personel medyczny posiadający doświadczenie w przeprowadzaniu takich procedur.

– Od czasu dopuszczenia w 2017 r. do obrotu w Unii Europejskiej lek nusinersen przyczynił się do wyznaczenia nowego standardu opieki nad pacjentami i był zastosowany w leczeniu ponad 10 000 niemowląt, dzieci, młodzieży oraz dorosłych na całym świecie – powiedziała dr n. med. i mgr zdrowia publicznego Priya Singhal, wiceprezes wykonawcza i dyrektor ds. rozwoju w Biogen. – Z dumą wprowadzamy schemat leczenia wyższymi dawkami leku nusinersen, który został przez nas opracowany w odpowiedzi na zmieniające się potrzeby osób żyjących z SMA. Jesteśmy głęboko zaangażowani w działania, dzięki którym zostanie on możliwie jak najszybciej udostępniony europejskiej społeczności pacjentów z SMA. Jesteśmy wdzięczni za wkład całej społeczności osób związanych z SMA, dzięki któremu dzisiejsze dopuszczenie do obrotu stało się możliwe.

Wydane przez Komisję Europejską pozwolenie na dopuszczenie do obrotu opiera się na danych z trzyczęściowego badania DEVOTE Fazy 2/3 oraz jego trwającej długoterminowej fazy przedłużonej. Wyniki z kluczowej kohorty badania wykazały, że u niemowląt, u których występują objawy, a które nie były wcześniej leczone i otrzymały wyższe dawki leku nusinersen, odnotowano statystycznie istotną poprawę funkcji ruchowych w skali Children’s Hospital of Philadelphia Infant Test of Neuromuscular Disorders (CHOP-INTEND), w porównaniu z wcześniej określoną, dopasowaną grupą kontrolną (nieleczoną) z badania ENDEAR* (średnia różnica: 26,19 punktu; +15,1 w stosunku do -11,1, p<0,0001).

Poprawę funkcji ruchowych odnotowano także w otwartej kohorcie pacjentów w szerokim spektrum wieku oraz z różnymi typami SMA, którzy przeszli ze schematu leczenia dawką standardową (12mg). U tych uczestników zaobserwowano średnią poprawę wyników w skali Hammersmith Functional Motor Scale – Expanded, o 1,8 punktu [SD 3,99] od punktu wyjściowego do dnia 302.

– Wyniki badania DEVOTE dostarczają obiecujących dowodów na to, że ta nowa opcja dawkowania może prowadzić do klinicznie istotnych efektów leczenia przy profilu bezpieczeństwa zasadniczo zgodnym z określonym dla dawki 12 mg – stwierdził Eugenio Mercuri, dr n. med. i prof. neurologii dziecięcej na Uniwersytecie Katolickim w Rzymie. – Byłem świadkiem niezwykłych postępów w leczeniu SMA, jednak nadal wyraźnie widać, że wyzwania nie zniknęły. Dopuszczenie przez Komisję Europejską schematu leczenia lekiem nusinersen w wyższych dawkach stanowi istotny krok w kierunku sprostania tym wyzwaniom oraz dalszego doskonalenia opieki nad osobami żyjącymi z SMA.

W trakcie badania schemat wyższych dawek był ogólnie dobrze tolerowany, a zgłaszane zdarzenia niepożądane były zgodne z przebiegiem SMA i z ustalonym profilem bezpieczeństwa nusinersenu. W długoterminowej, przedłużonej fazie badania przy kontynuacji stosowania wyższych dawek nusinersenu nie zaobserwowano jakichkolwiek nowych zastrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa.

W badaniu DEVOTE najczęstszymi zdarzeniami niepożądanymi, które występowały u co najmniej 10 proc. uczestników leczonych według schematu wyższych dawek i co najmniej 5 proc. częściej niż w dopasowanej grupie placebo, były: zapalenie płuc, zakażenie COVID-19, zachłystowe zapalenie płuc i niedożywienie.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania nusinersenu obejmują działania niepożądane związane z zabiegiem nakłucia lędźwiowego, niską liczbą płytek krwi i zaburzeniami krzepnięcia krwi, nefrotoksycznością i wodogłowiem (nadmiernym nagromadzeniem płynu mózgowo-rdzeniowego w mózgu).

– Jako społeczność z zadowoleniem przyjmujemy postępy, które poszerzają opcje dostępne dla pacjentów i wzmacniają dalsze innowacje w opiece w SMA – powiedziała Nicole Gusset, prezes organizacji SMA Europe. – Decyzja ta podkreśla znaczenie długofalowych badań oraz stałych inwestycji przyczyniających się do poszerzania wachlarza możliwości, które z czasem dadzą szansę na bardziej spersonalizowane podejście do opieki nad osobami z SMA.

Zaktualizowana Charakterystyka Produktu Leczniczego będzie dostępna na stronie Europejskiej Agencji Leków (tutaj).

Schemat leczenia wyższymi dawkami leku nusinersen jest także dopuszczony do stosowania w Japonii. Obecnie jest również oceniany przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA), a wydanie decyzji spodziewane jest do 3 kwietnia 2026 r. Biogen współpracuje z organami regulacyjnymi na całym świecie, aby jak najszybciej udostępniać tę dodatkową opcję dawkowania osobom żyjącym z SMA.

*ENDEAR jest jednym z dwóch kluczowych badań, które dały podstawę do dopuszczenia leku nusinersen w dawce 12 mg.

Artykuł Nowy etap leczenia SMA: wyższe dawki nusinersenu zatwierdzone pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) jeszcze do niedawna był chorobą nieuleczaną, prowadzącą do ciężkiej niepełnosprawności i śmieci. Od kilku lat jest jednak leczony przełomową terapią, którą w Polsce objęto niemal całą grupę pacjentów. Badania przeprowadzone po ponad pięciu latach leczenia pokazują, że 80 proc. z nich odnotowało zdecydowaną poprawę stanu zdrowia i jakości życia, co przejawia się m.in. w większej samodzielności i powrocie do normalnego, codziennego funkcjonowania.

Ponad 70 proc. pacjentów pediatrycznych zauważyło, że dzięki terapii niektóre objawy SMA całkowicie u nich ustąpiły, a 80 proc. chorych zadeklarowało znaczącą poprawę samopoczucia i komfortu psychicznego.

– Wyniki raportu, który odzwierciedla satysfakcję pacjentów – zarówno pacjentów pediatrycznych i ich opiekunów, jak i dorosłych leczonych w programie lekowym NFZ – są bardzo dobre i jednoznacznie pokazują, że chorzy odnieśli korzyści z tej terapii. To jest spójne z dobrymi wynikami, które my obserwujemy, regularnie oceniając stan funkcjonalny pacjentów z rdzeniowym zanikiem mięśni. To wydaje się kluczowe, bo dobra terapia przynosi zarówno efekt medyczny, który dostrzega lekarz, ale ma też ten pozytywny wpływ na codzienne życie pacjenta – mówi agencji Newseria Biznes prof. dr hab. n. med. Anna Kostera-Pruszczyk, kierownik Kliniki Neurologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Ośrodka Eksperckiego Chorób Rzadkich Nerwowo-Mięśniowych.

SMA, czyli rdzeniowy zanik mięśni, to rzadka i ciężka choroba o podłożu genetycznym. Powoduje osłabienie i stopniowy zanik mięśni odpowiadających m.in. za poruszanie się, oddychanie i przełykanie, prowadząc do ciężkiej niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci. W większości przypadków objawy SMA pojawiają się już w okresie niemowlęcym i dotyczą ostrej postaci SMA 1. Jeszcze do niedawna ta choroba była najczęstszą genetyczną przyczyną śmierci dzieci do drugiego roku życia. W Polsce każdego roku rodzi się ok. 50 dzieci z rdzeniowym zanikiem mięśni, a od 2021 roku działa program przesiewowy w kierunku SMA u noworodków. Jednak chorują też dorośli, to przede wszystkim chorzy z tzw. postaciami przewlekłymi SMA2 i SMA3, którzy stanowią ok. 50 proc. grupy pacjentów. Szacuje się, że łącznie w Polsce jest obecnie ok. 1,2 tys. chorych z SMA.

Dla pacjentów z SMA jeszcze kilka lat temu nie było praktycznie żadnej możliwości leczenia. Lekarze mogli zlecać jedynie leczenie objawowe i rehabilitację. Jednak zmieniło się to w 2016 roku, wraz z zarejestrowaniem pierwszej przełomowej terapii nusinersenem, który modyfikuje przebieg choroby. W Polsce stosunkowo szybko, bo już w 2019 roku, został on objęty refundacją w ramach programu lekowego B.102, który jest obecnie realizowany w 35 ośrodkach w całym kraju i obejmuje niemal całą grupę pacjentów z SMA.

– Po kilku latach, odkąd dostępne jest w Polsce skuteczne leczenie, jakość życia chorych na SMA jest coraz lepsza – mówi Dorota Raczek, prezeska Fundacji SMA. – Od kiedy mamy i refundację leków, i badania przesiewowe pod kątem SMA, możemy mówić o sukcesie, jeżeli chodzi o chorych na rdzeniowy zanik mięśni. To jest niesamowite, jak wcześnie diagnozujemy rdzeniowy zanik mięśni, jak wcześnie podajemy terapię dostosowaną do danego pacjenta i jak widzimy bardzo duże efekty skuteczności tego leczenia.

Polska była jednym z niewielu krajów, które zdecydowały się na tak szeroką refundację (jedynym wykluczeniem są przeciwwskazania do podania leku, podczas gdy w większości państw obowiązują np. ograniczenia wiekowe). Między innymi dzięki temu SMA to dziś najlepiej leczona jednostka chorobowa wśród wszystkich chorób rzadkich w Polsce.

Z opublikowanego właśnie raportu PEX „Doświadczenia pacjentów z SMA z leczenia nusinersenem. Satysfakcja z leczenia i jakość życia pacjentów” wynika, że ogółem aż 80 proc. chorych z SMA – w tym 90 proc. pacjentów pediatrycznych i 66 proc. pacjentów dorosłych – stwierdziło, że efekty terapii spełniły ich oczekiwania.

– W ocenie 12 proc. pacjentów pediatrycznych i 10 proc. pacjentów dorosłych ta terapia wręcz przekroczyła ich oczekiwania, czyli poprawa ich stanu zdrowia i efekty terapii są lepsze, niż na początku się spodziewali – mówi Tomasz Kiełczewski, dyrektor Działu Konsultingu PEX, współautor raportu.

Jak wskazuje, nieco niższy odsetek satysfakcji w przypadku dorosłych pacjentów z SMA (66 proc. vs. 90 proc. u pacjentów pediatrycznych) wynika głównie z faktu, że w ich przypadku leczenie zostało wdrożone na znacznie późniejszym etapie życia, w związku z czym ich stan chorobowy był cięższy.

– Skuteczność tej terapii oddaje jednak to, że w przypadku dorosłych pacjentów z SMA 80 proc. poleciłoby ją innym chorym z rdzeniowym zanikiem mięśni. To wydaje się ostatecznym potwierdzeniem, że efekty wdrożenia tej terapii są dla pacjentów zadowalające – mówi Tomasz Kiełczewski.

W badaniach ankietowych, przeprowadzonych na potrzeby raportu PEX, zarówno pacjenci pediatryczni, jak i dorośli wskazywali na pozytywne efekty terapii nusinersenem w najważniejszych kategoriach wpływających na ich jakość ich życia. Ponad 70 proc. pacjentów pediatrycznych zauważyło, że w efekcie terapii nusinersenem niektóre objawy SMA całkowicie u nich ustąpiły. Dorośli pacjenci, wśród najważniejszych dla siebie efektów terapii, wskazywali m.in. na poprawę funkcji ruchowych i funkcji rąk, większą wytrzymałość, ale też lepsze samopoczucie emocjonalne i funkcjonowanie społeczne. Potwierdzają to też przeprowadzone dotychczas badania kliniczne – według badania opublikowanego w sierpniu 2023 roku w międzynarodowym czasopiśmie naukowym „Orphanet Journal of Rare Diseases” u wszystkich dorosłych pacjentów leczenie nusinersenem prowadzi do stabilizacji choroby, a w 94 proc. przypadków do widocznej w czasie poprawy stanu funkcjonalnego.

Istotne jest też to, że obie grupy pacjentów dostrzegają u siebie znaczącą poprawę samopoczucia i komfortu psychicznego, co przejawia się m.in. w większej radości z życia, większej samodzielności, motywacji i ustąpieniu niepokoju o przyszłość. W badaniu ankietowym PEX ogółem 80 proc. chorych z SMA zadeklarowało lepsze samopoczucie emocjonalne po terapii nusinersenem. Lekarze podkreślają, że ten wpływ terapii na jakość życia pacjentów jest nie mniej ważny niż skuteczność kliniczna leku.

Raport PEX pokazuje, że w ciągu ostatnich pięciu lat funkcjonowania programu lekowego B.102 życie chorych zmieniło się na lepsze. Jednak zarówno lekarze, jak i środowisko pacjenckie wskazuje, że wyraźnej poprawy wciąż jeszcze wymaga koordynacja opieki nad chorymi z SMA.

– SMA to choroba wielonarządowa i tutaj ważna jest nie tylko farmakoterapia, choć oczywiście to jeden z głównych punków, bo musimy zatrzymać postęp choroby, ale również dobrze zaplanowana fizjoterapia, dzięki której poprawa stanu zdrowia następuje szybciej i w większym stopniu. Trzeba też pamiętać o opiece kardiologicznej, ortopedycznej, ważne jest też żywienie chorego z SMA. Ta wielospecjalistyczna opieka nad pacjentem z rdzeniowym zanikiem mięśni ma bardzo duże znaczenie, ale na ten moment to wciąż jest niezaspokojona potrzeba – podkreśla Dorota Raczek.

Artykuł Ogromny postęp w leczeniu dotychczas nieuleczalnego rdzeniowego zaniku mięśni pochodzi z serwisu Świat Lekarza.