Potrzebujemy zmiany paradygmatu funkcjonowania uczelni medycznych. Obecny model nauczania w zasadzie niewiele się zmienił od 100 lat

Chodzi mi o sposób myślenia, o relację nauczyciel–uczeń, a nie o wyposażenie i sprzęt. Czy rzeczywiście potrzebujemy aż tylu godzin nauczania anatomii prawidłowej? Uczelnie to po prostu wyspecjalizowane szkoły medyczne, których absolwenci mają leczyć pacjentów. Jednak wyzwania zdrowotne bardzo się zmieniają i pojawiają się nowe potrzeby. Dodatkowo niestety mało zajmujemy się zdrowiem jako takim; w Polsce nie kształcimy odpowiedniej liczby ekonomistów dla potrzeb ochrony zdrowia, nie projektujemy urządzeń medycznych, np. stymulatorów serca, nie kształcimy informatyków w ochronie zdrowia. Chociaż prawie co czwarty pacjent typowego SOR-u ma lub miał „jakiś problem” z alkoholem lub innymi substancjami psychoaktywnym, a świat pędzi, sprzyjając wypaleniu zawodowemu i zaburzeniom emocjonalnym, to jednak „ktoś inny”, a nie my kształci terapeutów.

Podobnie, dziś do wielu problemów medycznych wysyła się psychologów, ale nie kształci się ich w uniwersytetach medycznych. A jak będzie wykształcony względem medycznym nasz opiekun, gdy w 2050 roku będziemy najstarszym społeczeństwem w Unii Europejskiej? Czy chcemy, by ten opiekun potrafił nas rehabilitować, wstępnie ocenić nasz stan zdrowia, aby zauważyć, a przede wszystkim – rozumieć podstawowe objawy chorobowe, czy tylko ugotować przysłowiową zupę pomidorową? Uczelnie maja potencjał, aby wzmocnić zarówno obszar związany z nauką, badaniami naukowymi i dydaktyką dotyczącą rozwoju klasycznej medycyny naprawczej, ale także aby aktywnie włączyć się w badania związane z farmakoekonomiką, wzmocnić niezwykle ważne w starzejącym się społeczeństwie działania związane ze zdrowiem publicznym, a także medycyną stylu życia. I bez wahania rozwijać współpracę z ekspertami z innych dziedzin i innych uczelni, m.in. ekonomicznych oraz technicznych.

Potrzeby zdrowotne tak bardzo się zmieniają, wielkie uniwersytety czy politechniki bez problemu otwierają dzisiaj wydziały lekarskie. Jeśli w politechnice projektujemy sprzęt medyczny, np. różne roboty chirurgiczne, kombajny diagnostyczne czy sprzęt do obrazowania, to kosztowo już niewiele trzeba dodać, żeby otworzyć wydział lekarski. Co więcej, wydziały te mogą mieć przewagę nad klasycznymi uczelniami medycznymi w podejściu do e-zdrowia czy wykorzystania AI. Obecne uniwersytety medyczne albo staną się wszechstronnymi uniwersytetami, wychodząc poza swoją wąską dotychczasową praktykę, albo bez mała skończą jak niegdysiejsze licea medyczne. Jestem jednak zdecydowanym optymistą, ponieważ rozwój jest możliwy i konieczny. Znamy to bardzo dobrze z dotychczasowego rozwoju polskiej kardiologii. W latach 90. kardiologia skutecznie podniosła rękawicę; zmieniła się z dość biernego obserwowania chorego w kompleksowe, bardzo aktywne wielokierunkowe działanie z wykorzystaniem ultranowoczesnych technologii biorące odpowiedzialność za całokształt leczenia i rehabilitacji.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Pruszczyk
Kardiolog, angiolog, hipertensjolog, członek Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Komentarz redakcji

Felieton prof. Piotra Pruszczyka otwiera niezwykle ważną dyskusję o przyszłości polskiej medycyny i kształcenia lekarzy. Profesor stawia pytania, które od dawna powinny wybrzmiewać głośno: jak przygotować studentów do pracy w świecie, w którym medycyna przenika się z technologią, psychologią i ekonomią zdrowia? Czy uczelnie medyczne, tkwiące w tradycyjnych schematach, zdołają nadążyć za potrzebami starzejącego się społeczeństwa i wyzwaniami zdrowia publicznego? To głos nie tylko o reformie programów nauczania, ale przede wszystkim o konieczności zmiany myślenia – od medycyny „naprawczej” ku medycynie przyszłości, otwartej na interdyscyplinarność i współpracę. Jeśli nie zaczniemy działać teraz, wkrótce okaże się, że system kształcenia zamiast wspierać rozwój – sam staje się pacjentem wymagającym pilnej terapii. Trudno o bardziej wymowną przestrogę, ale i o bardziej inspirujące zaproszenie do działania; prawdziwa siła uniwersytetów tkwi w ich zdolności do zmiany, a tej dziś potrzebujemy jak tlenu.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca

Artykuł Kilka refleksji o nauczaniu medycyny pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Liczba kandydatów starających się o indeks studiów medycznych jest relatywnie, medialnie, jeszcze duża, ale liczby podawane przez mass media są częściowo zafałszowane. Kim będzie lekarz w Polsce za kilka lat?

Parę lat temu, ku mojemu zaskoczeniu, podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych, dowiedziałem się, że zmniejszyła się liczba uczelni kształcących lekarzy. Na pytanie dlaczego, padło wypunktowane i precyzyjne, po amerykańsku, wyjaśnienie. Po pierwsze, studia są drogie, a nawet bardzo drogie. Po drugie, zanim lekarz zaczyna zarabiać godziwe pieniądze, od zakończenia studiów musi minąć co najmniej kilka lat, zwykle nie mniej, niż pięć. W tym czasie jego zarobki uznać można ? jak na standard ludzi z pozycją ? za prawie głodowe. W tym samym czasie rówieśnik lekarza, lecz po innych studiach, zarabia już znacznie więcej. Po trzecie, ubezpieczenia lekarzy są w Stanach bardzo wysokie. Na przykład ubezpieczenie położnika, w zależności od stanu, sięga czasem rocznie nawet dwustu tysięcy dolarów. Dlatego w Stanach do medycyny garną się głównie tzw. nowi emigranci, którzy widzą w niej szansę na lepsze życie. W podobny sposób zaczyna wyglądać problem lekarzy w Europie Zachodniej.

A co w Polsce? Artykuł opatrzyłam powyższym tytułem patrząc oczywiście na nasze warunki. Niestety, nie jest najlepiej. Wprawdzie liczba kandydatów starających się o indeks studiów medycznych jest relatywnie, medialnie, jeszcze duża, ale liczby podawane przez mass media są częściowo zafałszowane. Wynika to choćby z faktu, że kandydat po maturze może zgłosić swój akces na medycynę nie tylko na jednym uniwersytecie. Dodatkowo, w Polsce dzięki kolejnym ?reformom? szkolnictwa średniego, istnieje konieczność zdecydowania się na określony kierunek studiów, tak naprawdę już w pierwszej klasie liceum. A więc o swoich studiach decyduje gimnazjalista! A jeśli już wybierze i zacznie studiować, to na pytanie o specjalizację (mówię tu o studentach ostatniego roku wydziału lekarskiego) najczęściej pada odpowiedź: wyjazd za granicę. Dlaczego?

Ano w Polsce, podobnie jak w Stanach, pensje młodych lekarzy przed specjalizacją, która trwa minimum pięć lat, są podobnie jak w Stanach i nie tylko, niewystarczające do godziwego życia. Niestety, po specjalizacji problem zostaje. Chyba że, tak jak w mojej klinice, młoda pani docent pracuje non stop 56 (!) godzin. W związku z tym polscy lekarze, zwracając się do młodych kolegów, dają często odpowiedź na zawarte w tytule pytanie: ?not to be a doctor?. Myślę, że wszystko to razem powoduje, że mamy jedno z trzech ostatnich miejsc w Europie, jeśli chodzi o liczbę lekarzy przypadających na liczbę mieszkańców. I wiele wskazuje na to, że uda nam się ten wynik ?poprawić? ? niestety, w dół.

Podsumowując, może za kilka lat będą nas leczyć lekarze z Ukrainy i Kazachstanu. Co oczywiście nie oznacza, że będą to źli lekarze. ?

Artykuł Zawód: lekarz. Być albo nie być… pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Trwa dyskusja, czy w Polsce ma zostać zachowana specjalizacja internistyczna, czy?

No, właśnie. Trudno uwierzyć, żeby lekarze rodzinni osiągnęli w krótkim czasie poziom kompetencji specjalistów z interny, niewątpliwie najtrudniejszej dziedziny sztuki medycznej. Lekarz, który zgłębił wiedzę z zakresu endokrynologii, kardiologii, pulmonologii, alergologii, nefrologii, onkologii, diabetologii, reumatologii i hematologii, przekracza granicę, za którą rodzi się sztuka.

Nie przez przypadek powstały książki profesora Andrzeja Szczeklika o uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki (?Katharsis?), o chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny (?Kore?), o nieśmiertelności (?Prometejski sen medycyny?). Interna jest przesuwaniem granicy między możliwościami ludzkiego rozumu wynikającymi z doświadczeń a nieskończonością.

Wydanie ?Świata Lekarza?, które właśnie ukazało się drukiem, poświęcone jest internie. Zachęcił nas do tego profesor Jacek Imiela. Okazało się, że zagadnień związanych z tą dziedziną medycyny jest tak dużo, że nie udało się zmieścić wszystkich artykułów w tym jednym wydaniu. Dlatego wczesną jesienią ukaże się ?Świat lekarza? z kolejnymi publikacjami poświęconymi internie.

Nie wszyscy wiedzą, że profesor Jacek Imiela od wielu lat organizuje obóz dla studentów medycyny w Działdowie. W tym roku będzie to już 33 wizyta kolejnej, kilkudziesięcioosobowej grupy studentów. Są to młodzi ludzi zrzeszeni w Studenckim Internistycznym Kole Naukowym przy I Oddziale Chorób Wewnętrznych i Nefrologii Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego w Warszawie, Kole Podstawowej Opieki Zdrowotnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego przy Zakładzie Pielęgniarstwa Społecznego, Studenckim Kole Kardiologicznym przy I Katedrze i Zakładzie Kardiologii WUM oraz w Studenckim Kole Diabetologicznym przy Klinice Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii WUM. Praktyki odbędą się tradycyjnie na oddziale chorób wewnętrznych SPZOZ w Działdowie. Studenci ? podzieleni na dwu- lub trzyosobowe, wieloprofilowe zespoły ? będą zajmować się pacjentami pod czujnym okiem prof. Imieli.

Zachęcam do przeczytania wywiadu z prof. Jackiem Imielą, który pojawił się w bieżącym magazynie „Świat lekarza” oraz na naszym portalu. Poświęcony jest internie i jej roli w medycynie.

Życzę udanych wakacji.

Waldemar Wierzba
redaktor naczelny

waldemar.wierzba@mediatv.com.pl

Artykuł Niezwykła specjalizacja internistyczna pochodzi z serwisu Świat Lekarza.