Costa to po hiszpańsku „wybrzeże”. Dwa z nich, Costa Brava i Costa del Sol, brylują we wszystkich folderach agencji turystycznych. Mają świetną infrastrukturę. Panuje w nich klimat wiecznej zabawy. Są plaże i setki hoteli. Są jednak w Hiszpanii i inne costy. Zdecydowanie mniej oblegane przez tłumy, a w nich miejsca, które zachowały sielski klimat lub które potrafią mile zaskoczyć.

Costa Tropical

Nazwa zobowiązuje ? rosną tutaj, i to nie w ogrodach botanicznych czy szklarniach, ananasy, banany, mango, papaje, awokado i dojrzewają daktyle. Ta andaluzyjska costa to prawdziwy skrawek egzotyki na naszym kontynencie. Leżąca na dole Hiszpanii część wybrzeża o długości około 103 kilometrów (od miasta Nerja do okolic Almerii) może pochwalić się ponad 300 dniami słonecznymi w ciągu roku i średnią roczną temperaturą na poziomie 20 stopni. Plaż jest ponad 100 ? od piaszczystych po, liczniejsze, kamieniste, zaś morze gwarantuje dobre warunki żeglarzom i miłośnikom nurkowania.

Do największych atrakcji regionu należą jaskinie Cueva de Nerja, odkryte przypadkowo przez chłopców szukających nietoperzy: jaskinie mają ponad 7 kilometrów długości, ich korytarze ciągną się na 3 poziomach, między którymi różnica wysokości wynosi blisko 70 metrów. Znaleziono w nich szczątki ludzi pierwotnych i zwierząt, naskalne malunki (jeden z nich, przedstawiający fokę, uchodzi za najstarszy z wykonanych przez człowieka). W Cueva de Nerja znajdują się też największe na świecie stalagmity ? rekordzista liczy 32 metry. Część jaskini, tak zwana Galeria Turistica, jest przez cały rok otwarta dla turystów ? można w niej podziwiać efektownie podświetlone niezwykłe nacieki i formy skalne (Sala Duchów, Sala Wodospadów). W jaskini odbywają się nawet koncerty muzyki poważnej. I wszystko to dosłownie kilka minut od plaży? Szukający spokoju i kontaktu z przyrodą powinni odwiedzić miasteczko La Herradura, nieopodal którego znajduje się rezerwat przyrody obejmujący nieźle zachowaną rafę koralową. Miejscowe zatoki zaś to gratka dla poszukiwaczy skarbów ? to wszak na tutejszych wodach w 1562 roku rozegrała się tragedia Wielkiej Armady (wspomniana chociażby w historii o Don Kichocie), którą zniszczył sztorm: zatonęło wówczas 25 okrętów z 5000 marynarzy. Warto wybrać się do miasta Almu?écar, by spojrzeć na wciąż działający akwedukt z czasów rzymskich, wieżyczki wartowników strzegących miasta przed piratami, zamek San Miguel założony przez Rzymian, a rozbudowany przez Arabów (odbywają się tam turnieje rycerskie, występy flamenco), u którego podnóża rozciąga się ogród botaniczny i park ornitologiczny Loro Sexi (z około 2 tysiącami ptaków egzotycznych!). W czerwcu i lipcu miasto żyje festiwalem jazzowym z udziałem wybitnych muzyków z całego świata.

Costa del Maresme

W tłumaczeniu na polski to dosłownie Wybrzeże Maresneńskie (znajduje się bowiem w comarce, czyli czymś w rodzaju prowincji, Maresme). Leży w Katalonii, między Blanes (gdzie zaczyna się Dzikie Wybrzeże, Costa Brava) a Barceloną ? w sumie liczy niespełna 50 kilometrów. Ale kilometry te to niemal wyłącznie szerokie piaszczyste (piasek jest gruboziarnisty) plaże bardzo wysokiej jakości, przedzielane malowniczymi klifami. Bliskość Barcelony i Dzikiego Wybrzeża wpływa na sporą ilość turystów, ale wciąż spokojniej tu niż w najbardziej obleganych kurortach, a niektóre miasteczka nie zostały jeszcze przytłoczone hotelami i panuje w nich leniwy śródziemnomorski nastrój. Wyjątkiem jest Calella, choć w tym ?mieście sardany? (sardana to narodowy taniec kataloński) nie brak i zabytków: promenady i hali targowej z 1927 roku, latarni morskiej i wież telegrafu optycznego z XIX wieku, co roku we wrześniu odbywa się tam ponadto barwna Parada Olbrzymów. Na niespodzianki dużego kalibru można natknąć się na miejscowych plażach ? we wrześniu ubiegłego roku znaleziono na jednej z nich 700-kilogramowego żółwia!

Więcej ciszy znajdziemy w Malgrat de Mar z piękną katedrą Sant Nicolau de Bari (uważaną za najważniejszą na Wybrzeżu Maresneńskim) i w Sant Pol de Mar, miasteczku z białą zabudową, uroczą przystanią jachtową, kościołem Sant Pau z XI wieku i kościołem Sant Jaume z wieżą obronną przerobioną na dzwonnicę. Sant Pol de Mar to przy okazji mekka smakoszy ? to tutaj działa trzygwiazdkowa restauracja Sant Pau, uważana za jedną
z najlepszych w Europie.

Costa Dorada

Pod romantyczną nazwą Złote Wybrzeże kryje się długi na ponad 200 kilometrów pas wybrzeża w Katalonii, od Cubelles do ujścia rzeki Ebro. Plaże tutaj są szerokie, piaszczyste ? to właśnie drobny piasek mieniący się w słońcu na złoto dał nazwę wybrzeżu. Costa Dorada ma wiele do zaoferowania miłośnikom zarówno wrażeń duchowych (wspaniały zespół klasztorów cystersów Santes Creus z XII wieku, w środku między innymi katakumby królewskie), jak i czystej rozrywki ? nieopodal miasta Salou znajduje się gigantyczny park rozrywki Port Aventura, podzielony na różne strefy tematyczne (Polinezja, Meksyk, Chiny, Dziki Zachód, basen Morza Śródziemnego).

Stolicą Złotego Wybrzeża jest Tarragona. Początki miasta sięgają starożytności, rozkwit zawdzięcza Rzymianom ? jako rzymskie Tarraco było metropolią liczącą 250 tysięcy mieszkańców, bijącą własną monetę. To właśnie rzymskim zabytkom miasto zawdzięcza wpisanie na listę światowego dziedzictwa UNESCO: zobaczymy w nim starożytne mury, teatr, amfiteatr na 15 tysięcy widzów (organizowano w nim walki gladiatorów, ale i męczeńsko ginęli na arenie chrześcijanie), fora, cyrk, nekropolię, akwedukt, mauzoleum czy łuk triumfalny (te trzy ostatnie tuż za miastem). Na alei Rambla Nova uwagę zwraca pomnik ?ludzkiej piramidy? (jej wykonywanie to wciąż żywa miejscowa tradycja), Monument als Castellers. Niewielkie miasteczko Sitges zaprasza z kolei do siebie na wspaniały karnawał rozpoczynający się w tłusty czwartek oraz na słynny międzynarodowy festiwal filmowy związany z nurtem fantasy, science fiction, horrorem.

Costa del Azahar

Wybrzeże Kwiatu Pomarańczy leży w prowincji Walencja, poniżej Złotego Wybrzeża (od ujścia Ebro do przylądka Cabo de Nao, łącznie około 120 kilometrów). To najbardziej płaskie wybrzeże Hiszpanii, ogólnodostępne dla turystów w zasadzie dopiero od lat 90. XX wieku ? stąd wiele miejsc nie jest jeszcze przekształconych w kurorty-molochy, a te, które są, należą do najnowocześniejszych w kraju. Skąd nazwa? Otóż w całym regionie, a w szczególności w okolicy miasteczka Castellon, rosną ogromne plantacje cytrusów (w porze kwitnienia powietrze wręcz oszałamia zapachem), a w Burriana założono nawet Muzeum Pomarańczy. Miasteczko Pe?iscola chlubi się z kolei mianem Gibraltaru Walencji: na wzgórzu wznosi się bowiem warownia Castillo del Papa Luna, a u jej stóp piękna starówka ? całość przypomina brytyjską twierdzę na krańcu Hiszpanii. Vinaros to świątynia corridy, z jedną z najpiękniejszych i bardziej znanych aren do walk z bykami w kraju, wabiąca też turystów sierpniowymi ?langustynkami?, czyli festiwalem owoców morza. W zasadzie każde miasteczko na Costa del Azahar może pochwalić się zamkiem i świetnie zachowaną starówką: trzeba by wymienić chociażby Castellón de la Plana, Ondę, Xativię, Morellę, Cullerę. Jest jeszcze Miasto Mostów, Alcoy, w którym w kwietniu odbywa się niezwykłe trzydniowe święto ?Maurowie i chrześcijanie?, podczas którego mieszkańcy przebierają się w XIII -wieczne stroje i celebrują wyparcie Arabów z ich ojczyzny.

Costa Blanca

Costa Blanca, czyli Białe Wybrzeże, uchodzi za najdroższe dla turystów (to tu domy kupują rosyjscy oligarchowie). Znajduje się w prowincji Alicante w Walencji, ma ponad 240 kilometrów długości. Skąd wzięła się jego nazwa, do końca nie wiadomo: wśród teorii dominują te o białym piasku na plażach, kwitnących wszędzie na biało migdałowcach i wapiennych skałach na wybrzeżu. Turyści najczęściej odwiedzają kurort Benidorm (?Nowy Jork Morza Śródziemnego?: taką nazwę miasto zawdzięcza zespołowi ogromnych wieżowców, z których najwyższy ma blisko 200 metrów). Jego wspaniałe plaże oferują też dość niecodzienne atrakcje można się tu natknąć na liczne rzeźby z piasku wykonywane przez miejscowych artystów, działa również? ?plażowa biblioteka?. Niedaleko miasta znajduje się bezludna wyspa o tej samej nazwie, będąca niegdyś bazą piratów, a dziś rajem dla płetwonurków.

Za najpiękniejsze miasto Costa Blanca uchodzi Altea, wciąż ciche i spokojne miasteczko, z dzielnicą rybacką i kościołem Iglesia Virgen del Consuelo z charakterystyczną kopułą. W Elx zobaczymy natomiast największy i najstarszy gaj palmowy w Europie ? rośnie tam około 500 tysięcy palm daktylowych. Stolicą Białego Wybrzeża jest oczywiście Alicante, nad którym króluje wzgórze Belacantil zapewniające olśniewające widoki. Na jego szczycie stoi cytadela Castillo de Santa Barbara zbudowana na miejscu fortu kartagińskiego. Punktem obowiązkowym zwiedzania jest starówka Barrio de Cruz, z imponującą bazyliką i katedrą będącymi niegdyś meczetami. Przy wybrzeżu ciągnie się 500-metrowa, wyłożona śliczną mozaiką, promenada Explanada de Espa?a, symbol miasta i zarazem najpopularniejszy hiszpański deptak. Idąc nią i podziwiając widoki, ma się tylko ochotę krzyknąć ?Ole!?.

JAN MATUL

Artykuł Costa nieznana pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na pytania sondy Świata Lekarza odpowiada,
dr Jerzy Gryglewicz,
ekspert rynku medycznego, Instytut Zarządzania w Ochronie Zdrowia, Uczelnia Łazarskiego

Według raportu ?Niedobór talentów w branży medycznej? Polskiej Federacji Szpitali i Manpower, obecnie 68 proc. szpitali poszukuje lekarzy, a 72 proc. pielęgniarek. Polska ma wyraźny niedobór kadr medycznych. Jak tę sytuację zmienić? Jak zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce? Dać więcej pieniędzy, zniechęcać do wyjazdów i zachęcać do powrotów, sprowadzać z innych krajów, mówić o etyce i misji? Te pytania chcemy zadać w naszych debatach przedstawicielom partii politycznych. Co politykom i decydentom doradzają osoby zaangażowane w zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia?

Pytanie 1
Czy niedobór lekarzy w Polsce to główny powód wciąż bardzo długiego oczekiwania do specjalistów (kolejki)?

TAK. W ciągu ostatnich 5 lat o ok. 10 proc. zmniejszyła się liczba poradni specjalistycznych realizujących umowy z NFZ. Głównym powodem są niedobory lekarzy oraz niska wycena porad. Powoduje to, że lekarze wybierają pracę w gabinetach prywatnych lub dużych korporacjach medycznych.

Pytanie 2
Czy Polska powinna starać się pozyskiwać kadry medyczne z zagranicy, także z krajów spoza UE, np. z Ukrainy?

NIE. Nie rozwiąże to problemu. Lekarze z innych krajów, w tym z Ukrainy, jako kierunek emigracji wybierają Wielką Brytanię, Niemcy, Holandię lub kraje skandynawskie. Niedobory kadr medycznych dotyczą praktycznie wszystkich państw.

Pytanie 3
Czy nasi lekarze kończący medycynę w Polsce, którzy wyjeżdżają do pracy za granicę, powinni być obciążani kosztami kształcenia (lub czy powinien być nimi obciążany np. szpital, który ich zatrudnia)?

NIE. Nie należy dla studentów medycyny tworzyć innych regulacji niż np. dla studentów prawa. Jako państwo unijne Polska musi akceptować zasadę wolnego przepływu usług i pracowników.

Pytanie 4
Co robić, by zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce?

Należy zwiększyć nabór studentów na kierunki lekarskie, zachęcić finansowo lekarzy, którzy wykonują inną pracę, do powrotu do zawodu oraz wprowadzić system zachęt, np. preferencyjne kredyty dla młodych lekarzy.

Pytanie 5
Gdyby zaproponować jedną rzecz, którą warto zrobić, by zachęcić lekarzy, którzy wyjechali z Polski do powrotu, to byłoby to??

Poprawić warunki płacowe i zwiększyć nakłady na ochronę zdrowia ze środków publicznych, żeby zapewnić odpowiednią jakość opieki zdrowotnej w Polsce.

Artykuł Głosuj na zdrowie! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na pytania sondy Świata Lekarza odpowiada
prof. Wiesław Jędrzejczak,
wieloletni konsultant krajowy w dziedzinie hematoonkologii

Według raportu ?Niedobór talentów w branży medycznej? Polskiej Federacji Szpitali i Manpower, obecnie 68 proc. szpitali poszukuje lekarzy, a 72 proc. pielęgniarek. Polska ma wyraźny niedobór kadr medycznych. Jak tę sytuację zmienić? Jak zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce? Dać więcej pieniędzy, zniechęcać do wyjazdów i zachęcać do powrotów, sprowadzać z innych krajów, mówić o etyce i misji? Te pytania chcemy zadać w naszych debatach przedstawicielom partii politycznych. Co politykom i decydentom doradzają osoby zaangażowane w zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia?

Pytanie 1
Czy niedobór lekarzy w Polsce to główny powód wciąż bardzo długiego oczekiwania do specjalistów (kolejki)?

TAK i NIE. Drugim powodem jest to, że NFZ wykupuje zbyt małą liczbę świadczeń ambulatoryjnych w tych jednostkach, które mogą wykonać ich więcej.

Pytanie 2
Czy Polska powinna starać się pozyskiwać kadry medyczne z zagranicy, także z krajów spoza UE, np. z Ukrainy?

NIE. Ukraina też nie dysponuje nadmiarem lekarzy, a ze względu na barierę językową oraz złożoność systemu lekarzom innej narodowości (jeśli nie ukończyli studiów w Polsce) jest bardzo trudno podjąć pracę w Polsce.

Pytanie 3
Czy nasi lekarze kończący medycynę w Polsce, którzy wyjeżdżają do pracy za granicę, powinni być obciążani kosztami kształcenia (lub czy powinien być nimi obciążany np. szpital, który ich zatrudnia)?

NIE. Prawo powinno być jednakowe dla wszystkich zawodów, a więc inne osoby wykształcone w Polsce też powinny płacić. Ale wtedy wszystkim, którzy nie będą wyjeżdżać z Polski, trzeba by dać gwarancję zatrudnienia.

Pytanie 4
Co robić, by zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce?

Nie ma drogi na skróty. Zwiększenie liczby niedokształconych lekarzy nie tylko nie rozwiąże problemu, ale go nasili. Kompetentni lekarze będą się musieli oprócz chorób zmagać z błędami swoich niedouczonych kolegów. Choremu zależy na tym, aby mu pomóc a nie na tym, aby doktor pokiwał głową. Zły lekarz to nie jest wartość dodana, tylko wartość odjęta: to dodatkowe cierpienie chorych, dodatkowe wydatki dla systemu i dodatkowa praca dla i tak przeciążonych dobrych lekarzy.

Pytanie 5
Gdyby zaproponować jedną rzecz, którą warto zrobić, by zachęcić lekarzy, którzy wyjechali z Polski do powrotu, to byłoby to??

Zrobić polski system bardziej przyjaznym dla ludzi (lekarze wbrew pozorom też należą do tego gatunku).

Artykuł Głosuj na zdrowie! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W cyklu felietonów prof. Krzysztof J. Filipiak przedstawia luminarzy medycyny: tych już nieobecnych między nami, nadal jednak mających wpływ na współczesną medycynę, jak również naszych nauczycieli i mistrzów.

Urologiczny rys tematyczny ?Świata Lekarza? skłania do przybliżenia? neurologa związanego z nefrologami i urologami w sposób szczególny: odkrywcy objawu wstrząsania nerek (objawu Goldflama).

Samuel Goldflam urodził się w 1852 r. w żydowskiej rodzinie w Warszawie. Ojciec, Wolf Goldflam, prowadził tu sklep przy Żelaznej Bramie. Samuel ukończył gimnazjum przy ul. Nowolipki, wydział lekarski Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, a później pracował w jednym z najnowocześniejszych szpitali tamtego czasu ? Szpitalu Starozakonnych na Czystem. Wspierał działalność charytatywną Henryka Goldszmita (Janusza Korczaka) i Gerszona Lewina, był mecenasem wielu artystów, m.in. młodego pianisty Artura Rubinsteina. Warszawa zawdzięcza mu rozkwit m.in. Szpitala Dziecięcego im. Bersonów i Baumanów (w 2023 r. zostanie w nim otwarte Muzeum Getta Warszawskiego), Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej.

Jego dorobek medyczny to m.in. opisanie miastenii (zwanej też chorobą Erba-Goldflama), chromania przestankowego, wyjaśnienie patofizjologii objawu Rossolimo, prace nad neuropatią cukrzycową. Jest jednym z najwybitniejszych neurologów, jednak największą sławę przyniósł mu opisany 119 lat temu objaw wstrząsania nerek w ich pierwotnym, kłębuszkowym zapaleniu. Sam autor badanie opisał tak: ?Chory z obnażoną i nieco ku przodowi pochyloną górną częścią tułowia stoi lub siedzi, tyłem zwrócony do badającego. Łokciową powierzchnią pięści wykonywa się krótkie, lekkie uderzenia w okolicę lędźwiową, bądź w kierunku prostopadłym ku pokładowi mięśni krzyżo-lędźwiowych, bądź też nieco z boku od nich [?] U ludzi zdrowych jest to zupełnie bezbolesne, w przypadkach pewnych chorób nerkowych wywołuje prawie zawsze ból?. Samuel Goldflam zmarł w 1932 roku w Otwocku, został pochowany na cmentarzu żydowskim w Warszawie. Nie przetrwał jego dom przy ulicy Granicznej ani pamiątkowa tablica na jego cześć wmurowana tam w 1934 roku. Był wybitnym dydaktykiem, a do czerpania z jego wiedzy i doświadczeń przyznawali się znakomici warszawscy lekarze wielu specjalności, jak Zygmunt Szneur Bychowski, Henryk Chaim Higier, Samuel Meyerson, Maurycy Urstein, Zygmunt Srebrny, Leon Prusak, Anna Braude-Hellerowa, Maksymilian Biro, Maksymilian Flaum, Jakub Lipsztat.

A teraz coś prywatnie. Prawie każdy student zna i umie zbadać objaw
Goldflama. Pamiętam, gdy jako student medycyny byłem odpytywany
z badania przedmiotowego pacjenta. Z dumą zreferowałem, jak bada się
?objaw Goldflama?. Stojący obok mój serdeczny kolega Benjamin Bender, dziś wzięty lekarz w Izraelu, poprawił mnie po cichu: ?objaw Samuela Goldflama?. Nie było wówczas Wikipedii, ale pobiegłem po zajęciach do biblioteki, sprawdzić, kim był ten Samuel?

Krzysztof J. Filipiak

Artykuł O wstrząsaniu nerek? Samuel Goldflam (1852-1932) pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na pytania sondy Świata Lekarza odpowiada
prof. Aleksander Sieroń,
krajowy konsultant w dziedzinie angiologii

Według raportu ?Niedobór talentów w branży medycznej? Polskiej Federacji Szpitali i Manpower, obecnie 68 proc. szpitali poszukuje lekarzy, a 72 proc. pielęgniarek. Polska ma wyraźny niedobór kadr medycznych. Jak tę sytuację zmienić? Jak zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce? Dać więcej pieniędzy, zniechęcać do wyjazdów i zachęcać do powrotów, sprowadzać z innych krajów, mówić o etyce i misji? Te pytania chcemy zadać w naszych debatach przedstawicielom partii politycznych. Co politykom i decydentom doradzają osoby zaangażowane w zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia?

Pytanie 1
Czy niedobór lekarzy w Polsce to główny powód wciąż bardzo długiego oczekiwania do specjalistów (kolejki)?

TAK. Liczba lekarzy w Polsce jest jedną z najniższych w Europie; w takich krajach jak Włochy jest ich o 50 proc. więcej niż w Polsce. Są specjalizacje, w których ten problem jest szczególnie dotkliwy. Jedynym sposobem na jego rozwiązanie są odpowiednie zachęty finansowe, by lekarze decydowali się na wybór deficytowych specjalizacji.

Pytanie 2
Czy Polska powinna starać się pozyskiwać kadry medyczne z zagranicy, także z krajów spoza UE, np. z Ukrainy?

TAK. Cały świat pozyskuje lekarzy, skąd to tylko możliwe. Czy do Polski powinniśmy starać się pozyskiwać lekarzy tylko z Unii? Nie, polscy lekarze też uzupełniali niedobory lekarzy w innych krajach znacznie wcześniej niż weszliśmy do UE, np. w klinikach szwajcarskich zdarza się, że jeden z lekarzy jest Szwajcarem, inni pochodzą z Syrii, Polski, Niemiec. Jest to spowodowane przede wszystkim czynnikami materialnymi. Oczywiście, problemem może być nostryfikacja dyplomu w przypadku kraju spoza UE, jednak różnice w kształceniu nie implikują tego, by lekarz, który kończy medycynę np. na Ukrainie, nie mógł pracować w Polsce. Mówię to z pełną odpowiedzialnością; sam jestem doktorem honoris causa uniwersytetu na Ukrainie i wiem, jak wyglądają tam studia medyczne, jak dbają o poziom.

Pytanie 3
Czy nasi lekarze kończący medycynę w Polsce, którzy wyjeżdżają do pracy za granicę, powinni być obciążani kosztami kształcenia (lub czy powinien być nimi obciążany np. szpital, który ich zatrudnia)?

NIE. A czy inżynier pracujący w Dolinie Krzemowej w USA powinien płacić za kształcenie w Polsce? Nikomu nawet takie pytanie nie przyjdzie do głowy. Nie widzę opcji, żeby lekarz miał płacić za swoje studia. Szpital, który go zaprasza ? także nie, bo przecież lekarz może po trzech miesiącach zdecydować się na pracę w innym ośrodku. Zresztą, kto miałby o takie pieniądze występować? Zagraniczny odpowiednik Izby Lekarskiej, państwo?

Pytanie 4
Co robić, by zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce?

Jedynym sposobem jest zwiększanie liczby uczelni, które kształcą w zakresie medycyny. W ostatnim czasie powstało ich kilka. Dzięki takim programom jak Erasmus, studenci jeżdżą po świecie, uczą się i oglądają inny medycznie świat. Część z nich wyjedzie, część zostanie. Marzeniem jest to, żeby lekarze zarabiali tyle, aby nie chcieli wyjeżdżać. Nie jest to jednak możliwe: jeśli lekarz w Niemczech zarabia kilka tys. euro, a w sąsiedniej Szwajcarii więcej, to również zdecyduje się na wyjazd. Trzeba inwestować w ochronę zdrowia, która opiera się nie tylko na lekarzach, ale też na pielęgniarkach, fizjoterapeutach. Trzeba zwiększyć procent PKB przeznaczanego na zdrowie, umożliwić lekarzom korzystanie z dobrej aparatury i techniki medycznej.

Pytanie 5
Gdyby zaproponować jedną rzecz, którą warto zrobić, by zachęcić lekarzy, którzy wyjechali z Polski do powrotu, to byłoby to??

Podniesienie pensji lekarza. Wielu lekarzy, zwłaszcza w wieku 40-50 lat, chętnie wróci, jednak muszą mieć stworzone takie warunki, aby mogli godnie żyć i nie musieli pracować po 16 godzin na dobę. Zachętą muszą być też informacje (także w prasie), że zaczyna iść ku dobremu, że państwo stara się w niedalekiej przyszłości zapewnić im podobne warunki diagnostyczno-terapeutyczne do tych, jakie są na świecie.

Artykuł Prof. Aleksander Sieroń: Zachęty finansowe to jedyny sposób, by lekarze decydowali się na wybór deficytowych specjalizacji. pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Szacunek do chorego, poczucie odpowiedzialności za jego zdrowie, wrażliwość, empatia, umiejętność budowania wzajemnych relacji są równie ważne jak specjalistyczna wiedza i kompetencje lekarza. Podstawą kształcenia lekarzy i pielęgniarek w Collegium Medicum na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego będzie spojrzenie humanistyczne, czyli medycyna społeczna, oraz wykorzystanie zaawansowanych technologii ? mówi ks. prof. Stanisław Dziekoński, rektor UKSW.

Kilka miesięcy temu na uczelni uruchomiono studia pielęgniarskie w języku polskim i angielskim, a od października rusza wydział lekarski, który przyjmie 100 studentów. Bazą kliniczną dla medycyny na UKSW będą m.in. Wojskowy Instytut Medyczny, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA, Instytut Kardiologii w Aninie, Instytut Matki i Dziecka. Strategicznym partnerem w kontaktach zagranicznych jest Poliklinika Gemelli w Rzymie, kolejnymi mają być klinika w Nawarze i niemiecka ISAR Klinikum w Monachium. UKSW chce m.in. zabiegać o granty międzynarodowe na rozwój badań naukowych, a także na rozwój działań inwestycyjnych z myślą o medycynie cyfrowej. Rozpoczęto też współpracę z Europejską Szkołą Zaawansowanych Badań Okulistycznych (ESASO) przy Szwajcarskim Uniwersytecie w Lugano.

? Zawsze jednak kwestia godności jako najwyższej wartości będzie
porządkowała nasze spojrzenie zarówno na rozwój technologii
stosowanych w medycynie, jak i praktyczne przygotowanie studenta
do zawodu lekarza ? zapewnia ks. prof. Stanisław Dziekoński.

Artykuł Medycyna na UKSW: nowoczesna i społeczna pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kiedy prof. Marek Rudnicki (Uniwersytet w Illinois, członek Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgów i wieloletni prezydent Światowej Federacji Polonijnych Organizacji Medycznych) opowiadał, jak w Stanach Zjednoczonych szpitale na swoich stronach internetowych publikują informacje dotyczące leczenia (i chcą to robić, bo jeśli jeden szpital takich danych nie publikuje, to pacjenci uznają, że coś w nim dzieje się nie tak), to trudno nie zastanawiać się, czemu tak nie może być w Polsce. Przecież już samo publikowanie takich danych ma szansę poprawić wyniki leczenia. W Stanach szpital za to, że leczy lepiej niż inne, dostaje wyższy kontrakt. Płaci się za efekt, a nie za sam fakt leczenia.

Czemu tak nie może być u nas? Niedostatek finansowania ochrony zdrowia powoduje, że pacjent jest zachwycony, jeśli w ogóle dostanie się do lekarza czy do szpitala. Świadomość pacjenta jednak rośnie, również tego, że wynik jego walki o życie często nie zależy tylko od zaawansowania choroby, ale także od tego, gdzie jest on leczony. Coraz częściej mówi się o tym, że kod zamieszkania w większym stopniu decyduje o naszym życiu niż kod genetyczny. A tu można by było mówić o kodzie miejsca leczenia?

Jak znaleźć ten dobry szpital? Dziś radzimy sobie dzięki znajomym, opiniom w mediach społecznościowych, a ostatnio coraz częściej dzięki organizacjom pacjenckim, szczególnie tym, które faktycznie zrzeszają pacjentów. Wiadomo jednak, że pacjent nie zna obiektywnych wyników leczenia w danym ośrodku, kieruje się raczej tym, jak się tam nim opiekowano.

Ostatnio jednak pojawiły się jaskółki zmian. Adam Niedzielski, wiceprezes NFZ, zapowiedział, że NFZ uruchomi stronę, na której będzie można porównać placówki między sobą. Na początku danych nie będzie wiele: liczba wykonywanych zabiegów i operacji, średni czas pobytu, ewentualne powikłania, ponowne hospitalizacje, a rzecz ma dotyczyć okulistyki i operacyjnego leczenia nowotworów. Wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski też niedawno wspomniał, że chciałby, by pilotaż sieci onkologicznej zakończył się klarowną informacją dla pacjenta, w jakich obszarach dany szpital się specjalizuje, jaką ma kadrę, certyfikaty jakości, jakie operacje wykonuje i ile.

Jeśli faktycznie te zapowiedzi zostaną zrealizowane, będzie to mała rewolucja. Pierwszy raz będzie można sprawdzić, czy szpital, do którego szary Kowalski (a nie ten z protekcji) wybiera się na operację, wykonał ich w ostatnim roku 600 i rzeczywiście ma doświadczenie, czy 30, i lepiej poszukać innego miejsca. O ile oczywiście do tej lepszej placówki w ogóle będzie można się dostać. To droga (na razie powolna, ale jednak) ku takim rozwiązaniom, żeby płacić za leczenie dobre i skuteczne, a nie tylko za to, że ono w ogóle się odbyło. Wielu polskich lekarzy leczy świetnie ? i naprawdę najwyższy czas, żeby szpitale tym się pochwaliły.

Katarzyna Pinkosz

Artykuł Sprawdzimy, gdzie warto się leczyć pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

20 maja prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o Narodowej Strategii Onkologicznej, a minister zdrowia Łukasz Szumowski ocenił, że ten dzień może zapisać się w historii polskiej onkologii. Do końca listopada zespół działający przy ministrze ma opracować i przekazać Radzie Ministrów polski ?cancer plan?. Podobne strategie istnieją już w wielu krajach Europy.

? Narodowa Strategia Onkologiczna nie powstaje w próżni, będziemy czerpać z dokumentów, które już były stworzone, m.in. ze ?Strategii Walki z Rakiem w Polsce 2015-2024?, opracowanej kilka lat temu przez zespół prof. Jacka Jassema.

W polskiej onkologii wiele rzeczy wymaga zmian ? mówi prof. Piotr Czauderna, koordynator Sekcji Opieki Zdrowotnej w Narodowej Radzie Rozwoju przy Prezydencie RP. Jego zdaniem, wzorem innych państw trzeba wyznaczać po kolei cele możliwe do realizacji. ? Na początek jednym
z głównych celów powinna być profilaktyka, wczesne wykrywanie nowotworów, poprawa organizacji leczenia oraz wyrównywanie szans pacjentów na dobre leczenie, niezależnie od ich ?kodu zamieszkania?. Chciałbym, żeby Narodowa Strategia doprowadziła do sytuacji, że onkologia w Polsce będzie nowoczesna i skoncentrowana na pacjencie ? dodaje prof. Piotr Czauderna.

W Polsce co roku notuje się ok. 160 tysięcy nowych zachorowań na raka i 100 tys. zgonów. Umieralność z powodu nowotworów złośliwych mamy wyższą niż europejska średnia o ok. 20 proc. u mężczyzn i 10 proc. u kobiet. Wg raportu NIK z 2018 Polska, Węgry i Chorwacja mają najwyższy poziom umieralności na choroby nowotworowe w Europie.

Redaguje Katarzyna Pinkosz

Artykuł NSO ?lekiem? dla onkologii? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowy projekt PTU i Parlamentarnego Zespołu ds. Pacjentów

Nowe standardy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego dla pacjentów dorosłych z dolegliwościami dolnych dróg moczowych w POZ to już czwarty projekt PTU realizowany wspólnie z fundacją Eksperci dla Zdrowia przy wsparciu Parlamentarnego Zespołu ds. Pacjentów. Dolegliwości dolnych dróg oddechowych są uznawane przez WHO za jeden z najważniejszych problemów zdrowotnych XXI wieku. 72 proc. mężczyzn i 76 proc. kobiet powyżej 40. roku życia doświadcza objawów LUTS (Lower Urinary Tract Symptoms) co najmniej w stopniu umiarkowanym, przy czym blisko 48 proc. mężczyzn i 52,5 proc. kobiet w tym wieku zgłasza objawy o znacznym nasileniu. To m.in. częstomocz dzienny, nokturia (konieczność oddawania moczu w nocy), nietrzymanie moczu, parcia naglące, uczucie zalegania moczu po mikcji.

? Próby leczenia podejmuje jedynie co czwarty chory. Tymczasem tylko sama nokturia powoduje istotne zaburzenia snu często prowadzące do depresji ? mówi dr hab. n. med. Paweł Miotła z Kliniki Ginekologii UM w Lublinie.

Od 2017 r. minister zdrowia może w drodze obwieszczenia publikować standardy diagnostyczno-terapeutyczne, zgłaszane m.in. przez towarzystwa naukowe.

Celem opracowanego przez nas standardu postępowania diagnostyczno-terapeutycznego jest wskazanie ujednoliconego sposobu prowadzenia pacjenta z dolegliwościami dolnych dróg moczowych przez lekarza POZ, do momentu przekazania go specjaliście z określonej dziedziny medycyny i dalszego prowadzenia po konsultacji specjalistycznej ? dodaje prof. Piotr Chłosta, prezes PTU i jeden z twórców standardów.

Redaguje Katarzyna Pinkosz

Artykuł Co w systemie, co w terapiach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na pytania sondy Świata Lekarza odpowiada
ks. prof. Stanisław Dziekoński, rektor UKSW,
na którym od października 2019 r. rusza wydział lekarski

Według raportu ?Niedobór talentów w branży medycznej? Polskiej Federacji Szpitali i Manpower, obecnie 68 proc. szpitali poszukuje lekarzy, a 72 proc. pielęgniarek. Polska ma wyraźny niedobór kadr medycznych. Jak tę sytuację zmienić? Jak zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce? Dać więcej pieniędzy, zniechęcać do wyjazdów i zachęcać do powrotów, sprowadzać z innych krajów, mówić o etyce i misji? Te pytania chcemy zadać w naszych debatach przedstawicielom partii politycznych. Co politykom i decydentom doradzają osoby zaangażowane w zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia?

Pytanie 1
Czy niedobór lekarzy w Polsce to główny powód wciąż bardzo długiego oczekiwania do specjalistów (kolejki)?

TAK, ale nie tylko. Rozwiązanie problemu długiego oczekiwania wymaga podejścia systemowego. Zwiększenie liczby lekarzy musi iść w parze z rozwiązaniami organizacyjnymi, strukturalnymi w zakresie organizacji pracy i innowacyjności technologii komunikacyjnych.

Pytanie 2
Czy Polska powinna starać się pozyskiwać kadry medyczne z zagranicy, także z krajów spoza UE, np. z Ukrainy?

TAK. W globalizującym się świecie mobilność w zawodach medycznych jest czymś naturalnym i pożądanym. Zapraszanie do współpracy personelu medycznego z innych krajów będzie skutkowało poprawą standardów opieki medycznej. Przy dobrych rozwiązaniach prawnych może gwarantować wyższy poziom opieki medycznej.

Pytanie 3
Czy nasi lekarze kończący medycynę w Polsce, którzy wyjeżdżają do pracy za granicę, powinni być obciążani kosztami kształcenia (lub czy powinien być nimi obciążany np. szpital, który ich zatrudnia)?

TAK, ale? Studia medyczne są jednymi z najbardziej kosztochłonnych. Instytucje oferujące to kształcenie są finansowane z różnych źródeł: ze środków publicznych, funduszy sponsorów lub z opłat samych studentów. Jest kwestią sprawiedliwości społecznej i podstawowej uczciwości, aby koszty prowadzenia studiów były pokrywane zgodnie z zasadami tej sprawiedliwości. Potrzebne byłoby jednak wypracowanie zasad i kryteriów, jak i w jakich sytuacjach taki zwrot kosztów powinien być dokonywany.

Pytanie 4
Co robić, by zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce?

Kluczowe jest podnoszenie poziomu kształcenia medycznego, dostęp do nowych badań i technologii. Wysoko wykwalifikowane ośrodki medyczne, w których będą się kształcić przyszli lekarze, są najlepszą gwarancją, że liczba lekarzy w Polsce wzrośnie. Nie bez znaczenia jest kształcenie humanistycznych i altruistycznych postaw. Lekarze, którzy mają poczucie pełnienia pewnej życiowej misji, w sytuacjach pewnych ograniczeń czy trudności zapewniają, że nadal chcą pełnić swą misję dla dobra bliskiego im społeczeństwa.

Pytanie 5
Gdyby zaproponować jedną rzecz, którą warto zrobić, by zachęcić lekarzy, którzy wyjechali z Polski do powrotu, to byłoby to??

Stworzenie optymalnych warunków do kontynuowania nabytych umiejętności za odpowiednie wynagrodzenie. Zagraniczne doświadczenie wielu lekarzy, ich międzynarodowe kontakty i praktyka, powinny być docenione po ich powrocie do Polski.

Artykuł Głosuj na zdrowie! Za mało lekarzy w Polsce? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

PROF. ALEKSANDER SIEROŃ| KRAJOWY KONSULTANT W DZIEDZINIE ANGIOLOGII

Cele statutowe PTA realizujemy między innymi poprzez organizację posiedzeń i zjazdów naukowych. Prowadzimy też kursy i szkolenia
doskonalące, wspieramy członków Towarzystwa w staraniach o aktywne
uczestnictwo w wydarzeniach za granicą. Zorganizowana w maju Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Angiologicznego w Zakopanem pokazała tendencję rozwojową nowoczesnej angiologii ? łączenie diagnostyki, terapii zabiegowych i niezabiegowych w leczeniu chorób naczyń obwodowych, których długość od lewej do prawej komory serca rozciąga się na imponującej długości 3000 kilometrów

PROF. TOMASZ ZUBILEWICZ | KIEROWNIK KATEDRY I KLINIKI CHIRURGII NACZYŃ i ANGIOLOGII UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W LUBLINIE

Wspólnym, oficjalnym pismem Polskiego Towarzystwa Angiologicznego i Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej jest kwartalnik ?Acta Angiologica?. Jestem jego Redaktorem Naczelnym. ?Acta Angiologica? znajdują się w części B wykazu czasopism naukowych MNiSW, za publikację przyznajemy 10 pkt. Stale także jest aktualizowana strona internetowa Towarzystwa: https://angio.pl. Znajdziecie na niej Państwo aktualne informacje dotyczące pracy Zarządu, planowanych konferencji i szkoleń oraz materiały podnoszące wiedzę angiologów.

PROF. DR HAB. N. MED. AGATA STANEK| KONSULTANT WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W DZIEDZINIE ANGIOLOGII, PRZEDSTAWICIEL PTA DO  EUROPEAN SOCIETY FOR VACULAR MEDICINE

PTA aktywnie współdziała z międzynarodowymi towarzystwami naukowymi zajmującymi się chorobami naczyń. W 2018 roku po wielu latach starań dołączyło do prestiżowego European Society For Vascular Medicine (ESVM). W październiku 2018 we Frankfurcie odbyło się pierwsze zebranie Zarządu ESVM z naszym udziałem. To podczas niego dr hab. n. med. Piotr Terlecki przedstawił historię Polskiego Towarzystwa Angiologicznego i jego cele statutowe. Ja wprowadziłam zagranicznych kolegów w zasady kształcenia w dziedzinie angiologii w Polsce. Cieszę się, że nasze członkostwo zostało przyjęte bardzo życzliwie przez Prezesa ESVM prof. Karela Roztocila, prof. Patricka Carpentiera ? Honorowego Prezesa ESVM oraz pozostałych członków Zarządu.

DR HAB. N. MED. PIOTR TERLECKI | PREZES POLSKIEGO TOWARZYSTWA ANGIOLOGICZNEGO

W obecnej kadencji Zarządu przywrócono dla młodych angiologów i chirurgów naczyniowych nagrodę im. Profesora Romualda Węgłowskiego
za wyróżniające się osiągnięcia naukowe. To jeden z elementów motywowania przez Polskie Towarzystwo Angiologiczne do podniesienia w Polsce wiedzy i świadomości społecznej nie tylko z zakresu poradnianej oraz szpitalnej angiologii i angiochirurgii, ale także polepszenia stanu profilaktyki i lecznictwa chorób naczyń. Staramy się budować realną współpracę z władzami państwowymi, a także z innymi towarzystwami i organizacjami naukowymi, społecznymi i zawodowymi. Zarząd Polskiego Towarzystwa Angiologicznego został włączony do grupy opracowującej wytyczne ESVM leczenia obwodowej miażdżycy tętnic kończyn dolnych. Jest się czym pochwalić. Zapraszam do jej tworzenia wszystkich członków i sympatyków Towarzystwa, koniecznie przysyłajcie informacje m.in. o lokalnych aktywnościach naukowo-szkoleniowych na adres sekretariatu pta@angio.pl. Bardzo o to proszę. Jesteśmy w połowie kadencji pracy obecnego Zarządu Polskiego Towarzystwa Angiologicznego. Zarząd, wspólnie z Konsultantem Krajowym w dziedzinie Angiologii prof. dr hab. dr. h. c. mult. Aleksandrem Sieroniem, robi wszystko, by chlubnie zapisać się w bogatej historii najstarszego towarzystwa naczyniowego w Polsce.

Artykuł Polskie Towarzystwo Angiologiczne pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

60 minut oczekiwania na SOR, specjalista w 21 dni, geriatra w każdym powiecie, zwiększenie finansowania ochrony Zdrowia do 7,2% PKB w 2024 roku ? to niektóre z haseł, które już pojawiły się w kampanii wyborczej.
Pokazujemy, co powinno się w niej znaleźć.

Po raz pierwszy tak dużo mówi się o zdrowiu przed wyborami. Czy są to
tylko hasła, czy realne zapowiedzi zmian i czy zdrowie znów nie przegra z bardziej medialnymi tematami?

Na pytanie w sondażu „Świata Lekarza” odpowiada:

PROF. PIOTR HOFFMAN | KARDIOLOG, KIEROWNIK KLINIKI WAD WRODZONYCH SERCA, INSTYTUT KARDIOLOGII

Pytanie 1
Czy zdrowie powinno być jednym z głównych tematów kampanii wyborczej?

TAK Zdrowie powinno być jednym z kluczowych tematów kampanii wyborczej, wobec ogólnego niezadowolenia zarówno pacjentów, jak i pracowników medycznych. Społeczeństwo starzeje się, a kolejne obciążenia finansowe są związane z postępem medycyny, wdrażaniem nowych terapii o udowodnionej skuteczności, zapewnieniem do nich dostępności. Trzeba jasno określić takie zagadnienia jak: ułatwienie dostępu do świadczeń medycznych (kolejki!), poprawa jakości leczenia, rozwój opieki paliatywnej oraz opieki nad seniorami. My, wyborcy, powinniśmy uzyskać odpowiedzi na te pytania.

Pytanie 2
Jak ocenia Pan dotychczasowe propozycje przedstawione przez partie?

Brakuje konkretów, powtarzają się hasła z ubiegłych lat. Chciałbym usłyszeć więcej o roli prywatnej ochrony zdrowia, możliwości włączenia sektora prywatnego do systemu usług medycznych dostępnych dla większości obywateli (prywatne ubezpieczenia jako element finansowania opieki zdrowotnej). Jak ułatwić dostęp do specjalistów w ramach opieki ambulatoryjnej? Jak przybliżyć ją do chorych spoza dużych ośrodków? Jak sprawić, by wynagrodzenie w ochronie zdrowia było związane z jakością usług i zadowoleniem chorych? To trudne zagadnienia, od których politycy zwykle uciekają, woląc angażować się w spory ideologiczne polaryzujące społeczeństwo. A wszyscy chorują tak samo i w razie kłopotów zdrowotnych mają podobne oczekiwania: niezależnie od światopoglądu.

Pytanie 3
Gdyby miał(-a) Pan (Pani) wybrać najważniejszą rzecz do poprawienia w ochronie zdrowia, to byłoby to?

Najważniejsza jest prewencja: wychowanie w trosce o zdrowie rozumiane jako najwyższa wartość. Pozytywna promocja zachowań prozdrowotnych już od wczesnego dzieciństwa, także jako element edukacji w szkole. Efektem byłaby redukcja wpływu dających się kontrolować czynników ryzyka i w efekcie mniejsza zapadalność na choroby układu krążenia, onkologiczne, pulmonologiczne, układu kostno-stawowego.

Artykuł Głosuj na zdrowie! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wymagane zmiany w kształceniu lekarzy, farmaceutów i innych pracowników ochrony zdrowia w dziedzinie fitoterapii

14 maja 2019 roku

Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu do spraw Polskiego Zielarstwa było poświęcone kształceniu lekarzy, farmaceutów i innych pracowników ochrony zdrowia w dziedzinie fitoterapii. Podczas spotkania rozmawiano głównie o dodaniu fitoterapii do zajęć fakultatywnych oraz jako kierunku podyplomowego na uniwersytetach. Gość specjalny, dr Paloma Cuchi z World Health Organization, przedstawiła nowe badania WHO pokazujące postęp medycyny naturalnej na świecie. Dr Cuchi podkreśliła, że ?w idealnym świecie tradycyjna medycyna byłaby opcją oferowaną przez dobrze funkcjonujący, zorientowany na ludzi system opieki zdrowotnej, który równoważy usługi lecznicze z opieką profilaktyczną?. Posiedzenie prowadził poseł Paweł Skutecki, przewodniczący zespołu.

Choroby dolnych dróg moczowych

28 maja 2019 r.

Parlamentarny Zespół do Spraw Praw Pacjentów spotkał się po raz kolejny, aby omówić diagnostyczno-terapeutyczny standard postępowania ze schorzeniami dolnych dróg moczowych. Podczas posiedzenia Polskie Towarzystwo Urologiczne przedstawiło nowy raport na temat dolegliwości dolnych dróg moczowych u dorosłych pacjentów. Choroby dolnych dróg moczowych stanowią duży problem XXI wieku. Badania wykazują, że największą grupą zmagającą się z problemami dolnych dróg moczowych są kobiety i mężczyźni powyżej 40. roku życia. Według Światowej Organizacji Zdrowia z tymi chorobami zmaga się już ponad 18,4% ludzi na świecie. Wykłady podczas posiedzenia wygłosili m.in. prof. dr hab. n. med. Piotr Chłosta, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego, oraz dr hab. n. med. Paweł Miotła z II Katedry i Kliniki Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Poseł Krzysztof Ostrowski, przewodniczący Parlamentarnego Zespołu do Spraw Praw Pacjentów, w podsumowaniu spotkania powiedział: Standardy opracowane przez specjalistów zostaną teraz przekazane resortowi zdrowia z wnioskiem, aby minister zdrowia ogłosił je w formie obwieszczenia.

Artykuł ?Świat lekarza? na konferencjach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Według raportu ?Niedobór talentów w branży medycznej? Polskiej Federacji Szpitali i Manpower, obecnie 68 proc. szpitali poszukuje lekarzy, a 72 proc. pielęgniarek. Polska ma wyraźny niedobór kadr medycznych. Jak tę sytuację zmienić? Jak zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce? Dać więcej pieniędzy, zniechęcać do wyjazdów i zachęcać do powrotów, sprowadzać z innych krajów, mówić o etyce i misji? Te pytania chcemy zadać w naszych debatach przedstawicielom partii politycznych. Co politykom i decydentom doradzają osoby zaangażowane w zmiany w polskim systemie ochrony zdrowia?

Pytanie 1
Czy niedobór lekarzy w Polsce to główny powód wciąż bardzo długiego oczekiwania do specjalistów (kolejki)?

TAK, ale? Nie tylko. Specjaliści są skoncentrowani w dużych miastach, dlatego w mniejszych ośrodkach kolejki są dłuższe. Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS) powinna być siecią małych ośrodków, przede wszystkim diagnostycznych i konsultacyjnych, dostępnych dla chorych z dala od centrów akademickich. Ośrodek powinien zatrudniać samodzielnych, doświadczonych i decyzyjnych lekarzy, by nie mnożyć konsultacji w ośrodkach specjalistycznych o wysokiej referencyjności. Specjaliści powinni współpracować z lekarzami POZ, odpowiadać za diagnostykę i strategię leczenia ? ale lekarzy POZ jest także zbyt mało! Problemem jest też organizacja (centralizacja), brak wsparcia ze strony pielęgniarek (kolejny niedobór!) i personelu pomocniczego, który odciążyłby część administracyjną pracy lekarza.

Pytanie 2
Czy Polska powinna starać się pozyskiwać kadry medyczne z zagranicy, także z krajów spoza UE, np. z Ukrainy?

TAK. Nie jest to strategia pierwszego wyboru, ale być może wyboru nie ma. Czy jednak jesteśmy atrakcyjni dla kolegów spoza UE?

Pytanie 3
Czy nasi lekarze kończący medycynę w Polsce, którzy wyjeżdżają do pracy za granicę, powinni być obciążani kosztami kształcenia (lub czy powinien być nimi obciążany np. szpital, który ich zatrudnia)?

TAK, ale? Jestem zdecydowanym zwolennikiem opłacenia kosztów edukacji przed wyjazdem do pracy za granicą. Ktoś musi za to zapłacić i nie ma znaczenia kto, skoro edukacja kosztuje (podatnika). Czy studia medyczne powinny być płatne? Wyobrażam sobie takie rozwiązanie (np. w oparciu o stypendia, granty, pożyczki), jednak musiałoby dotyczyć wszystkich rodzajów studiów, nie tylko medycyny. To rozwiązanie niesie szereg korzyści ? motywację do nauki, wymagania w stosunku do siebie i do kadry dydaktycznej. System ten można także powiązać z wynagrodzeniem kadry dydaktycznej. Niestety, dominujący wśród opinii publicznej mniej czy bardziej udawany egalitaryzm stanowi trudność w implementacji płatnej edukacji (choć jest ona wszechobecna?). Można by też rozważyć współpłacenie.

Pytanie 4
Co robić, by zwiększyć liczbę lekarzy w Polsce?

Trzeba kształcić większą liczbę lekarzy (i innych zawodów medycznych), jednak konieczny może być też import. Większa dostępność edukacji powinna dotyczyć uznanych uniwersytetów, skupiających doświadczoną kadrę pracującą pod kierunkiem autorytetów. Edukacja musi też przygotowywać do pracy badawczej, a nie tylko do zdawania kolejnych egzaminów.

Pytanie 5
Gdyby zaproponować jedną rzecz, którą warto zrobić, by zachęcić lekarzy, którzy wyjechali z Polski do powrotu, to byłoby to??

Żartobliwie: możliwość natychmiastowego powrotu. A na poważnie: z pewnością porównywalne wynagrodzenie. Choć słyszałem, że nie jest to głównym motywem wyjazdu z Polski. Konieczna jest też poprawa organizacji pracy, a także ustabilizowanie sytuacji w naszym ciągle reformowanym kraju.

Artykuł Prof. Piotr Hoffman: Jak dać sobie radę z niedoborami lekarzy w Polsce? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

ROZMOWA Z UROLOGIEM Z EUROPEJSKIM TYTUŁEM FEBU, DR. HAB. N.
MED. SŁAWOMIREM POLETAJEWEM Z WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO.

Jeden z pacjentów powiedział niedawno, że gdyby miał dostęp do takiej terapii, jaką ma jego przyjaciel ze Słowacji, również chory na zaawansowanego, opornego na kastrację raka prostaty, mógłby, podobnie jak on, prowadzić normalne życie ? pracować, jeździć na rowerze, zapomnieć o bólu. Tymczasem on z każdym dniem czuje, jak ten rak go zżera, bo lekarze rozkładają ręce, mówiąc, że w Polsce już nie ma dla niego alternatywy. Jak wygląda sytuacja chorych z rakiem stercza opornym na kastrację?

Po pierwsze, należy zwrócić uwagę na to, że w ostatnich kilkunastu latach w onkologii dokonał się ogromny postęp, co przekłada się również na leczenie raka prostaty. I problemem jest nie tyle brak pewnych leków, ile brak ich refundacji w określonych liniach leczenia. Jeśli chodzi o raka gruczołu krokowego opornego na kastrację, czyli z ang. CRPC (castration resistant prostate cancer), to do niedawna standardem była chemioterapia oparta na docetakselu, stosowanym w onkologii już od początku lat 90. ubiegłego wieku. To znany lek, wykorzystywany w leczeniu między innymi raka piersi, płuca, żołądka, głowy i szyi. U chorych na raka prostaty zaczęto go stosować później, początkowo w przypadku progresji pomimo wcześniej stosowanej hormonoterapii, aktualnie również w pierwszej linii leczenia chorych na raka stercza z przerzutami. I ten lek jest szeroko dostępny, refundowany poza programem lekowym.

Kilka lat temu, w 2013 i 2014 roku, pojawiły się nowe cząsteczki, działające inaczej niż chemioterapia i o mniejszej toksyczności. I tu już zaczęły się problemy z dostępnością w poszczególnych liniach leczenia.

Wróćmy jeszcze na chwilę do istoty raka opornego na kastrację. To znaczy, że raka nie da się wyeliminować ani operacją, stosując kastrację chirurgiczną, ani lekami farmakologicznymi?

Rak prostaty jest nowotworem hormonozależnym, na jego powstawanie mają wpływ męskie hormony płciowe, głównie testosteron. U chorych, u których dokonano kastracji chirurgicznej czy farmakologicznej, może jednak po pewnym czasie dojść do progresji i przerzutów. Wówczas szansą dla takich chorych jest chemioterapia i nowe cząsteczki. I to też nie jest tak, że to, co okaże się skuteczne dla jednego chorego, będzie równie skuteczne dla innego. Dlatego tak ważna jest możliwość wyboru. I możliwość terapii sekwencyjnej, czyli kolejność stosowania leków ? co przed chemioterapią, co po chemioterapii, co zamiast niej i kojarzenie leków.

Aby jednak to było możliwe, lekarz powinien dysponować takimi możliwościami, wachlarzem leków. A z tym jest u nas problem: organizacje pacjenckie od dawna zwracają na to uwagę, np. domagając się rozszerzenia programu lekowego w leczeniu raka prostaty przed chemioterapią. Chodzi im o poszerzenie programu ?Leczenie opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami? o substancję enzalutamid.

Enzalutamid, podobnie jak octan abirateronu, to lek nowej generacji, o porównywalnej skuteczności, ale odmiennych molekularnych mechanizmach działania i wyraźnych różnicach w profilach działań niepożądanych, co oznacza, że są adresowane do różnych grup chorych. Ale oba są przeznaczone dla chorych z CRPC. Enzalutamid jest antagonistą receptora androgenowego, oddziałującym dodatkowo na wewnątrzkomórkowe szlaki przekaźnikowe, indukowane przez pobudzenie tego receptora. Czyli blokuje on działanie testosteronu i innych męskich hormonów, blokując receptory, do których przyłączają się te hormony.

To druga generacja niesteroidowych antyandrogenów. Z kolei octan abirateronu jest antagonistą enzymu CYP 17, hamuje pozajądrową syntezę testosteronu. Mamy jeszcze inne leki do stosowania u chorych na CRPC, ale u nas są trudno dostępne.

Dlaczego polscy pacjenci tak bardzo wyczekują rozszerzenia programu lekowego o enzalutamid przed chemioterapią?

Nowe cząsteczki dają nadzieję na zahamowanie progresji raka, przedłużenie życia, na dodatek w lepszym komforcie. Poza odmiennym profilem bezpieczeństwa względem chemioterapii są również wygodniejsze w stosowaniu, bo w postaci tabletek.

Idealna sytuacja ? i dla chorego, i dla lekarza, to możliwość wyboru terapii, zwłaszcza przed chemioterapią. To pozwoli na trafny wybór leczenia odpowiednio do stanu pacjenta, a pamiętajmy, że na raka stercza chorują głównie mężczyźni starsi, często obarczeni chorobami współistniejącymi. Tak więc wybór optymalnego leczenia pierwszego rzutu w stadium CRPC ma ogromne znaczenie.

Dla jednych abirateron, dla innych enzalutamid? Podobno dla chorych ze schorzeniami kardiologicznymi bardziej wskazana jest ta druga substancja?

Jak już wspomniałem, wybór najbardziej odpowiedniego leku zależy od wielu czynników, w tym od stanu zdrowia pacjenta i chorób współistniejących. Bo wybór najskuteczniejszej terapii to nie jest kwestia samego raka, ale właśnie także chorób współistniejących. Aby terapia mogła być skuteczna, nie może być przeciwwskazana lub nadmiernie toksyczna. Abirateron i enzalutamid różnią się między innymi przeciwwskazaniami, potrzebą suplementacji steroidów czy spektrum działań niepożądanych. Szerszy wachlarz możliwości stwarza większą szansę na wybór skutecznego i dobrze tolerowanego leczenia. Oba leki skutecznie wydłużają przeżycie chorych na CRPC.

A takiej możliwości na razie nie ma, bo o ile abirateron jest dostępny i przed chemioterapią, i po niej, to enzalutamid tylko po chemioterapii. A na ile rak stercza oporny na kastrację jest dziś problemem? Jeśli chorzy nie stanowią licznej grupy, to raczej nie powinno być ograniczeń w dostępności do nowoczesnych cząsteczek.

Dziś raka prostaty rozpoznajemy coraz częściej na wczesnych etapach, kiedy leczenie operacyjne lub radioterapia mogą prowadzić do całkowitego wyleczenia. Z drugiej strony, ten nowotwór staje się coraz powszechniejszy,
i to nie tylko z powodu starzenia się społeczeństwa, bo chorują coraz młodsi mężczyźni, ale również ze względu na styl życia. Tak więc należy spodziewać się rosnącej liczby zachorowań na zaawansowane postaci raka stercza.

Dziś w Polsce rak prostaty jest drugim co do częstości nowotworem u mężczyzn, po raku płuca. A prognozy są takie, że może znaleźć się na pierwszym miejscu.

Dlatego tym bardziej powinniśmy mieć dostęp do nowoczesnych terapii. Wielu mężczyzn z rakiem starcza jest aktywnych zawodowo, uczestniczy w życiu społecznym, rodzinnym i chcą jeszcze długo cieszyć się życiem.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Chorym na CRPC potrzebny jest szerszy dostęp do terapii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

ROZMOWA Z DR N. MED. EMILIĄ PAWŁOWSKĄ-KRAJKA Z KLINIKI
UROLOGII OGÓLNEJ, ONKOLOGICZNEJ i CZYNNOŚCIOWEJ WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO.

Czy lekarz jest w stanie łatwo rozpoznać chorobę Peyroniego, czy też potrzebna jest pogłębiona diagnostyka?

Aby prawidłowo zdiagnozować chorobę Peyroniego, wystarczy wywiad z pacjentem i przeprowadzenie badania przedmiotowego, czyli palpacyjnego prącia. Do prawidłowej oceny potrzebne są doświadczenie i wiedza urologiczna. Czasem pomocne są badania obrazowe, głównie USG, ale również np. rezonans magnetyczny.

Choroba Peyroniego to inaczej stwardnienie plastyczne prącia. Ma dwie fazy. Pierwsza to faza zapalna, w której dochodzi do stanu zapalnego w tej części prącia, w której tworzy się płytka kolagenowa. Na początku płytka jest miękka i bolesna. Szczególnie dotkliwy ból pacjent odczuwa podczas wzwodu. Faza zapalna może trwać nawet do roku. W tym czasie płytka się kształtuje, robi się coraz twardsza na skutek odkładania się wapnia, przez co staje się bardziej wyczuwalna. Tworzy się w błonie białawej, która otacza ciało jamiste. Może też wnikać do ciał jamistych, powodując zaburzenia wzwodu.

Choroba występuje rzadko w populacji mężczyzn. Czy jest wynikiem urazu, czy dziedziczenia ? jaka jest jej patogeneza?

Najbardziej powszechna teoria mówi, że powstaje ona w wyniku szeregu mikrourazów, do których dochodzi np. w trakcie stosunku, ale też podczas uprawiania sportu. Konieczna jest też predyspozycja osobnicza lub genetyczna do nieprawidłowego gojenia. Ta choroba często występuje także z innym, dość popularnym schorzeniem: przykurczem rozścięgna dłoniowego, zwanym chorobą Dupuytrena. 40 proc. osób z chorobą Peyroniego ma lub będzie miało chorobę Dupuytrena.

Mechanizm w obu tych schorzeniach jest podobny ? skłonność do nieprawidłowego gojenia. Czym one skutkują?

Proces tworzenia płytki prowadzi do skrzywienia się prącia, co utrudnia odbycie stosunku. To schorzenie dotyczy zwykle mężczyzn po 50. roku życia, choć zdarzają się również przypadki w młodszych grupach pacjentów. Według statystyk od 0,5 proc. do 9 proc. panów może zapaść na tę chorobę, ale realnie jest to ok. 3 proc. Powód tej rozbieżności to słaba rozpoznawalność choroby zarówno wśród lekarzy POZ, jak i specjalistów urologów, co potwierdzają dane z literatury naukowej. Problem wynika też z faktu, że pacjenci wstydzą się ujawnienia swojego problemu w rozmowie z lekarzem. Najczęściej zgłaszają się do gabinetu urologa wtedy, gdy skrzywienie prącia utrudnia lub wręcz uniemożliwia odbycie stosunku seksualnego. Przyczyna choroby Peyroniego nie jest dokładnie poznana. Jednak są choroby współistniejące, które zwiększają ryzyko jej wystąpienia. Chodzi o nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, zespół metaboliczny. Chorobie sprzyjają także podwyższone stężenie cholesterolu, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu. Zdarza się też, choć rzadko, że choroba się odnawia ? płytka tworzy się w innym miejscu prącia.

Jakimi opcjami leczenia dysponują lekarze?

Przede wszystkim warto uświadomić pacjentowi, że gdy w prąciu pojawia się ból, zarówno przy wzwodzie, jak i niezależnie od niego, powinien on jak najszybciej trafić do urologa, który przeprowadzi diagnostykę i wdroży leczenie.

A terapia? Czy najlepszym wyjściem jest wykonanie zabiegu?

Jeżeli pacjent zgłosi się w fazie początkowej, zapalnej, kiedy pojawia się ból oraz pierwsze oznaki skrzywienia prącia, wtedy wdrażamy leczenie farmakologiczne przez 3 do 6 miesięcy. Pozwala to na zahamowanie postępu choroby. Najczęściej w takich przypadkach podajemy pentoksyfilinę, kolchicynę oraz L-karnitynę.

Są dwie metody inwazyjne leczenia choroby Peyroniego. Po pierwsze, leczenie operacyjne, które stosujemy po ustabilizowaniu się choroby, zwykle po około roku od początku choroby.

Drugą metodą jest iniekcja enzymem kolagenazy Clostridium histolyticum, który rozpuszcza włókna kolagenowe. To lek skuteczny ? zmniejszający skrzywienie prącia średnio o 30 stopni ? i co najważniejsze, bezpieczny.

To leczenie można wprowadzić w zasadzie na każdym etapie choroby, jeśli tylko lekarz wyczuje płytkę. Po zastrzyku pacjent musi jednak pamiętać o modelowaniu prącia. Ten proces trwa przez mniej więcej dwa-trzy tygodnie. Niekiedy można poprzestać na jednym zastrzyku, czasem potrzebne są dwa lub trzy, co jest uzależnione od wielkości i twardości płytki oraz stopnia skrzywienia prącia, w zależności od tego, w jakim kierunku ono występuje.

Powikłania najczęściej występujące po iniekcji to krwiak podskórny i obrzęk prącia, które z czasem przemijają i przeważnie ustępują bez śladu. Zastrzyk enzymu kolagenozy jest ważną alternatywą dla pacjentów, którzy nie są w stanie zaakceptować zabiegu operacyjnego.

Od czego zależy wybór metody leczenia: terapia farmakologiczna czy zabieg operacyjny?

Reasumując, jeśli pacjent zgłosi się odpowiednio wcześnie, jeszcze w fazie zapalnej, to w zasadzie zawsze otrzyma terapię farmakologiczną, by zahamować postęp choroby. Natomiast gdy chory zgłasza skrzywienie prącia, które utrudnia współżycie, wtedy lekarz, po przedstawieniu pacjentowi wszystkich argumentów za i przeciw, decyduje o kwalifikacji do zastrzyku lub operacji skrzywienia prącia. Operacja jest działaniem inwazyjnym, wykorzystywanym przy skrzywieniu dużym, > 40 stopni, niosącym za sobą, jak wspomniałam, możliwe powikłania.

Rozmawiał Waldemar Nowak

Artykuł Intymność, która boli, można leczyć pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

PROF. CHRISTOPHER CHAPPLE, SEKRETARZ GENERALNY EUROPEJSKIEGO TOWARZYSTWA UROLOGICZNEGO (EUROPEAN ASSOCIATION OF UROLOGY), SPECJALISTA UROLOG W SHEFFIELD TEACHING HOSPITALS NHS FOUNDATION TRUST

Jakie są najczęstsze schorzenia urologiczne, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza w Anglii?

Zaliczyłbym tu infekcje dróg moczowych oraz krwiomocz, wymagający dalszej diagnostyki.

Jak zorganizowana jest w Anglii opieka medyczna nad pacjentami z chorobami urologicznymi?

W ponad 95 proc. przypadków pacjenci z chorobami urologicznymi mają zapewnioną opiekę w ramach Państwowej Służby Zdrowia (National Health Service, NHS). Jest ona bezpłatna. Ale niektórzy pacjenci korzystają z prywatnej opieki medycznej.

Kto zajmuje się koordynacją opieki nad chorymi na nowotwory układu moczowo-płciowego?

Operacje chirurgiczne u pacjentów z nowotworami urologicznymi są przeprowadzane w wybranych centrach medycznych. Każde takie centrum przypada na populację ok. 2,5 mln pacjentów. Terapie onkologiczne stosują specjaliści z zakresu onkologii klinicznej, ale każdy chory jest konsultowany przez wielodyscyplinarny zespół pod przewodnictwem urologa i wówczas nakreśla się plan jego leczenia. Tylko ci urolodzy, którzy zajmują się uroonkologią, mogą leczyć pacjentów z tymi nowotworami oraz podejmować decyzje odnośnie do planu ich leczenia.

Czy pacjenci z chorobami urologicznymi, w tym z nowotworami układu moczowo-płciowego, mają dostęp do najbardziej innowacyjnych leków? Jak szybko po rejestracji przez Europejską Agencję Leków mogą zacząć z nich korzystać?

Zazwyczaj terapie stają się dostępne szybko po zaaprobowaniu przez EMA, choć oczywiście w pewnym stopniu zależy to od kosztów terapii.

Jeśli miałby Pan wymienić najważniejsze problemy, z jakimi mierzy się opieka urologiczna w Anglii, to co by to było?

Na pewno problem z personelem ? mamy niedobór pielęgniarek i lekarzy specjalistów, ale też problemy z odpowiednimi nakładami finansowymi oraz ilością pracy.

Z którymi z najnowszych leków w dziedzinie urologii/uroonkologii wiąże Pan obecnie największe nadzieje?

Moim zdaniem najbardziej obiecującymi są leki z zakresu immunoterapii.

Rozmawiała Urszula Piasecka

Artykuł Opieka urologiczna w Anglii pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

PROF. MANOJ MONGA, DYREKTOR ODDZIAŁU ENDOUROLOGII I KAMICY MOCZOWEJ (ENDOUROLOGY AND STONE DISEASE) W CLEVELAND CLINIC (OHIO, USA)

Jakie choroby układu moczowo-płciowego diagnozuje się najczęściej w Stanach Zjednoczonych?

Częstość występowania tych chorób w naszym kraju odzwierciedla tendencje występujące na świecie. Spośród łagodnych schorzeń trzeba wymienić: kamicę moczową, łagodny przerost gruczołu krokowego, nietrzymanie moczu, zaburzenia funkcji seksualnych, niepłodność. Jeśli chodzi o choroby nowotworowe, to zaliczyłbym tu raka gruczołu
krokowego, pęcherza moczowego, raka nerki i jąder.

Jak w USA zorganizowana jest opieka nad pacjentami ze schorzeniami urologicznymi? Kto ją koordynuje?

Opiekę urologiczną zapewniają przede wszystkim bezpłatne szpitale (prowadzone przez władze stanowe, organizacje religijne i organizacje non-profit ? red.), jak również szpitale dla weteranów (podlegające Departamentowi Spraw Weteranów ? red.), szpitale wojskowe, prowadzone przez władze samorządowe oraz placówki prywatne. Są one w stanie zaspokoić potrzeby naszej populacji, ale oczywiście zawsze jest pole do poprawy. Opiekę nad pacjentami z nowotworami układu moczowo- płciowego koordynuje przeważnie specjalista urolog. W przypadku niektórych bardziej zaawansowanych chorób nowotworowych może to być również onkolog kliniczny.

A z jakimi największymi utrudnieniami musicie się w USA mierzyć w zakresie opieki urologicznej?

Największym źródłem trudności jest nasz system ochrony zdrowia. Jego obecny model nie zapewnia bezpieczeństwa finansowego. Jako społeczeństwo musimy sobie z tym jakoś poradzić.

Czy amerykańscy pacjenci z chorobami urologicznymi, np. rakiem prostaty, nerki, pęcherza moczowego, mają dostęp do najbardziej innowacyjnych terapii ? nowych leków, metod operacyjnych? Jak szybko od momentu rejestracji przez FDA mogą z nich korzystać w praktyce?

Tak naprawdę nowe terapie są dostępne w największych aglomeracjach od razu po zatwierdzeniu ich przez FDA.

Jakie nowe terapie w obszarze urologii/uroonkologii uważa Pan za najbardziej obiecujące?

W uroonkologii istotny postęp dokonuje się dzięki immunoterapii. A medycyna precyzyjna rodzi nadzieję na to, że będziemy mogli decydować, który pacjent powinien otrzymać konkretne leki i w jakiej kolejności.

Rozmawiała Urszula Piasecka

Artykuł Opieka urologiczna w Stanach Zjednoczonych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

ROZMOWA Z PROF. PIOTREM CHŁOSTĄ, PREZESEM POLSKIEGO TOWARZYSTWA UROLOGICZNEGO.

Wielu polskich urologów ma jednocześnie europejski tytuł FEBU. Jaka jest rola Polskiego Towarzystwa Urologicznego w szkoleniu urologów?

Wręcz kluczowa. Polskie Towarzystwo Urologiczne odpowiada za przyznawanie polskim urologom tytułu FEBU (Fellow of the European Board of Urology). PTU organizuje egzamin EBU wraz z konsultantem krajowym w dziedzinie urologii i ponosi za ten egzamin pełną odpowiedzialność. To bardzo trudny egzamin; składa się z części pisemnej i ustnej. Stwarza szansę obiektywnej oceny wiedzy każdego kandydata. Osoba, która otrzymuje tytuł Fellow of the European Board of Urology, jest doskonale wykształconym urologiem. Obecnie w Polsce jest ok. 700 specjalistów urologów posługujących się tym prestiżowym tytułem. Stanowi to ok. 50 proc. wszystkich urologów w Polsce i jest to powodem do dumy i satysfakcji.

Egzamin odbywa się co roku?

Tak, składa się z dwóch części: w listopadzie wszyscy kandydaci z całej Europy tego samego dnia i o tej samej godzinie mają pisemny egzamin, z identycznymi pytaniami. Natomiast egzamin ustny w czerwcu polega na omówieniu trzech przypadków klinicznych. Ta część ma pokazać, czy kandydat jest w stanie myśleć urologicznie i poruszać się w sferze urologii klinicznej.

Przypadki kliniczne, które trzeba zanalizować na egzaminie ustnym, są również te same dla osób zdających w całej Europie?

Tak. Europejska Rada Urologii EBU (European Board of Urology) to struktura europejska, w której skład wchodzą najwybitniejsi urolodzy z krajów należących do UE. Od 1992 roku EBU organizuje egzamin specjalizacyjny z urologii. Jest on przeznaczony dla lekarzy pracujących w krajach Unii Europejskiej, którzy w macierzystych krajach uzyskali wcześniej tytuł specjalisty urologa.

Przed 25 laty środowisko urologiczne w Polsce, będąc świadome niedoskonałości w procesie kształcenia podyplomowego, podjęło wysiłek, który miał na celu podwyższenie poziomu urologii w naszym kraju. W tym celu powołano w ramach PTU Komitet Edukacji, Komitet Współdziałania z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego oraz delegację do Europejskiej Rady Urologii. Egzamin EBU został wprowadzony w Polsce w 1997 roku jako narodowy egzamin specjalizacyjny dla adeptów urologii i do 2011 roku pełni rolę Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Złożenie tego egzaminu jest podstawą przyznania tytułu specjalisty urologa uznanego w Polsce oraz prestiżowego tytułu Fellow of the European Board of Urology (FEBU).

Poziom egzaminów jest bardzo wysoki. Sprawdzian pisemny obejmuje 150 pytań z całego zakresu urologii; ma na celu określenie, czy kandydat dysponuje odpowiednim przygotowaniem teoretycznym do wykonywania zawodu. Pomiędzy listopadem a czerwcem, kiedy odbywa się egzamin ustny, oczywiście może dojść do ewaluacji oceny umiejętności praktycznych ? leży to w gestii kierownika specjalizacji. Kandydat musi dysponować odpowiednim doświadczeniem, jeśli chodzi o wykonanie właściwej liczby zabiegów, asystowanie przy nich i udokumentowanie w tzw. logbook, czyli książce opisującej doświadczenie nabyte w trakcie specjalizacji. Egzamin ustny obejmuje trzy zagadnienia kliniczne, które są jednakowe dla wszystkich kandydatów z całej Europy; są oceniane według kryteriów ustalanych nadzwyczaj wnikliwie przez zespół egzaminatorów.

Z dumą i satysfakcją podkreślam też, że w Polsce realizowana jest rodzima edycja egzaminu E-BLUS. Jest to egzamin fakultatywny, z umiejętności laparoskopowych, przeznaczony dla urologów i adeptów urologii, którzy chcą certyfikować własne umiejętności w dziedzinie urologii i laparoskopii.

Kolejną aktywnością Polskiego Towarzystwa Urologicznego jest ocena jakości kształcenia. To europejski system punktacji kredytowej CME-CPD (Continuous Medical Education ? Continuous Professional Development), opracowany przez wybitnego urologa portugalskiego prof. Alberto Matosa-Ferreirę. Został uruchomiony w Polsce 1 stycznia 2002 roku przez Polskie Towarzystwo Urologiczne. Systemy CME-CPD EBU i CME-CPD PTU są jednakowe. Polskie Towarzystwo Urologiczne było pierwszym krajowym stowarzyszeniem urologicznym w Europie, które podjęło się wprowadzenia punktacji dotyczącej aktywności naukowych i zawodowych. System jest oparty na gromadzeniu punktów za określone aktywności naukowe, zawodowe, organizacyjne. Te punkty są przekazywane do indywidualnych kont uczestników rejestru systemu; stanowi to podstawę do przygotowania corocznych raportów dla potrzeb PTU. Dzięki temu w rzetelny sposób dokumentuje się ciągłe doskonalenie zawodowe. System CME-CPD został stworzony dla oceny i promowania ustawicznego kształcenia medycznego i ustawicznego doskonalenia zawodowego, których doniosłość i potrzebę podkreślają wyzwania współczesnej medycyny.

System kształcenia urologów w Polsce jest wręcz wzorcowy. Lekarze są wciąż motywowani do dalszego kształcenia się, również po zdobyciu specjalizacji?

Tak. Uczestnictwo w tym systemie jest dobrowolne, jednak nie jest wykluczone, że jeśli ktoś nie zdobędzie określonej liczby punktów w ciągu roku, to może zaistnieć konieczność recertyfikacji jego umiejętności. Jeśli chodzi o zawód lekarza, to kształcenie nie powinno kończyć się po zdobyciu specjalizacji. Cieszę się, że PTU tak o to dba.

Fakt, że polscy lekarze urolodzy mają tytuły europejskie to również powód do dumy.

W dziedzinie urologii od 22 lat dysponujemy taką możliwością; jesteśmy liderem zarówno w dziedzinie wprowadzenia, jak utrzymania europejskich egzaminów. Dlatego polscy urolodzy są świetnie wykształceni, to światowa czołówka.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Szkolenie urologów w Polsce to poziom światowy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

ROZMOWA Z UROLOGIEM, PROF. DR. HAB. N. MED. ZBIGNIEWEM WOLSKIM

Nadreaktywny pęcherz, na czym ta nadreaktywność polega?

Nadreaktywność czy też nadaktywność pęcherza moczowego, z ang. Overactive Bladder ? OAB, to zespół takich objawów jak parcia naglące, niezależne od wypełnienia pęcherza, niemożliwe do opanowania potrzeby oddania moczu, często z popuszczaniem, częstomocz, czyli oddawanie moczu powyżej sześciu, ośmiu razy dziennie i nokturia, czyli częstomocz nocny. Najbardziej uciążliwy dla pacjentów jest tzw. pęcherz nadreaktywny ?mokry?, kiedy pojawia się nietrzymanie moczu z parć. Pęcherz nadreaktywny rozpoznaje się na podstawie dokładnego wywiadu z dzienniczkiem mikcji, wykluczając inne schorzenia, przebiegające z podobnymi objawami. Należy wyeliminować takie choroby jak: zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych, infekcje intymne u kobiet, przerost gruczołu krokowego i rak stercza u mężczyzn, kamica dolnych dróg moczowych, a także schorzenia neurologiczne, jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona. Do rozpoznania tej jednostki chorobowej dziś nie jest już potrzebne inwazyjne badanie urodynamiczne, które obowiązywało jeszcze parę lat temu, a było wówczas niezbędne dla uzyskania refundowanych leków.

Jakie są przyczyny nadreaktywności pęcherza moczowego? Kogo ten problem bardziej dotyka ? kobiet czy mężczyzn?

Najczęściej, zwłaszcza u kobiet, przyczyna nie jest znana, wówczas mówimy o nadreaktywnym pęcherzu idiopatycznym. U mężczyzn nierzadko jest on związany z chorobami gruczołu krokowego, stanami po operacjach na sterczu, po naświetlaniach narządów miednicy w związku z chorobą nowotworową. Nadaktywność pęcherza pojawia się, gdy dochodzi do pobudzenia i obkurczania mięśniówki pęcherza, nawet gdy pęcherz nie jest całkowicie wypełniony. Ocenia się, że problem nadwrażliwości pęcherza moczowego dotyka w Polsce od 10 do 17 proc. kobiet i od 7 do 30 proc. mężczyzn. Większość przypadków dotyczy osób starszych, a ponieważ społeczeństwo się starzeje, możemy się spodziewać więcej zachorowań. Nadreaktywność pęcherza chyba dla wielu osób zmagających się z tym problemem stanowi coś w rodzaju tabu. Wstydzą się iść do lekarza i powiedzieć, co im dolega, dopiero gdy choroba znacznie ogranicza ich codzienną aktywność, decydują się na to. A przecież wiadomo, że im wcześniej podejmie się terapię, tym większe szanse na uporanie się z chorobą. Oczywiście, to podstawowa zasada w przypadku każdej choroby: im wcześniej zostanie ona zdiagnozowana, tym lepsze rokowania. Terapia zależy więc od tego, na jakim etapie choroba zostanie rozpoznana. Jeśli objawy nie są nasilone, jeśli jeszcze nie utrudniają życia, często wystarczy zmiana stylu życia. A to sprowadza się do unikania kawy, mocnej herbaty, alkoholu, napojów gazowanych, które działają moczopędnie i podrażniają receptory pęcherza. Bardzo ważne jest utrzymywanie prawidłowej wagi ciała, a więc zrzucenie nadmiaru kilogramów. Osoby z nadwagą, otyłe, mają większy problem z opanowaniem naglących parć.

A fizjoterapia, ćwiczenia, niekonwencjonalne metody zalecane przez naturoterapeutów?

Ćwiczenia, które mogą wzmocnić mięśnie dna miednicy, jak najbardziej. To tzw. mięśnie Kegla, które, odpowiednio stymulowane, znacząco poprawiają pracę mięśni tej okolicy. Wskazany jest ponadto trening pęcherza, polegający na tym, że stopniowo wydłuża się czas między mikcjami, tak, żeby każdego tygodnia np. wytrzymać dłużej o pięć minut. W rezultacie można tak wytrenować pęcherz, że będzie mógł być bardziej wypełniony bez konieczności nagłego opróżnienia. Pomóc może także psychoterapia, to działa szczególnie wtedy, gdy do nadreaktywności pęcherza dochodzi na skutek stresu lub jest ona powodem depresji.

A co w takich przypadkach, kiedy te dostępne metody wczesnego reagowania nie zadziałają i pęcherz nadal się buntuje?

Jeśli po ok. trzech miesiącach takich działań nie widać poprawy, wówczas sięgamy po farmakologię. Tu mamy do dyspozycji kilka grup leków. Podstawę stanowią leki antycholinergiczne, inaczej antymuskarynowe, których zadaniem jest blokowanie receptorów muskarynowych w pęcherzu moczowym. Do tych starej generacji należy np. oksybutynina, jednak ma ona wiele objawów ubocznych, przede wszystkim suchość w jamie ustnej, zaparcia, bóle głowy, zaburzenia poznawcze. Dlatego wielu pacjentów, zwłaszcza starszych, nie toleruje tego leczenia i odstawiała lek. Sytuacja się poprawiła, kiedy zaczęły się pojawiać leki antymuskarynowe nowej generacji, niedające już tak uciążliwych objawów ubocznych. Należy do nich uroselektywna solifenacyna, lek antymuskarynowy IV generacji o wydłużonym czasie działania aż do 52 godz., refundowana częściowo przez NFZ. I to nie wszystko. Alternatywą dla leków antycholinergicznych jest lek o odmiennym mechanizmie działania, mirabegron. To agonista receptorów beta-3-andrenergicznych, w porównaniu z innymi lekami jest dobrze tolerowany, również przez osoby, które źle tolerowały leki przeciwmuskarynowe. I co istotne, można go łączyć również z lekami starej generacji, w tym także z solifenacyną.

A jednak, jak przypuszczam, może się zdarzyć, że nawet te najnowsze leki nie zadziałają. Na co w takiej sytuacji może liczyć pacjent?

Jest kilka możliwych rozwiązań. Możemy zastosować toksynę botulinową, którą wstrzykuje się w ścianę pęcherza podczas cystoskopii, w znieczuleniu. Botulina to neurotoksyna, powodująca porażenie połączeń nerwowo-mięśniowych w mięśniu wypieracza pęcherza, dzięki niej dochodzi do zniesienia lub znacznego zmniejszenia skurczów dodatkowych, a tym samym parć naglących i nietrzymania moczu. Efekt po takim zabiegu utrzymuje się od trzech do dziewięciu miesięcy.

Co, jeśli mimo już takiej, zapewne nieobojętnej, interwencji pacjent w dalszym ciągu boryka się z nadreaktywnym pęcherzem? Mało tego, jego objawy przybierają na sile.

Tak, takie sytuacje też się zdarzają. Wówczas możliwa jest neuromodulacja krzyżowa, która polega na elektrostymulacji nerwów krzyżowych i korzeni rdzeniowych w odcinku krzyżowym. Do otworów kości krzyżowej wszczepiane są elektrody połączone z zewnętrznym stymulatorem, który wytwarzając impulsy elektryczne, moduluje działanie nerwów krzyżowych i eliminuje lub znacznie zmniejsza dodatkowe skurcze mięśnia wypieracza pęcherza. Ale to jeszcze nie ostateczność w leczeniu nadreaktywnego pęcherza. W sytuacjach krańcowych pozostaje nam wycięcie pęcherza i wytworzenie zastępczego pęcherza jelitowego. I to już jest radykalna operacja. Niekiedy, zanim do tego dojdzie, proponujemy pacjentowi częściowe wycięcie pęcherza i zastąpienie tego fragmentu częścią wyciętego jelita.

Brzmi strasznie, ale rozumiem, że czasami jest to jedyne rozwiązanie, dzięki któremu nie trzeba będzie co pięć minut biegać do toalety.

Na szczęście zdecydowaną większość przypadków nadreaktywnego pęcherza stanowią takie, z którymi można sobie poradzić łagodniejszymi metodami. Tylko jeśli już zaczynamy odczuwać dyskomfort związany z pęcherzem, nie zwlekajmy z wizytą u lekarza.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Nadreaktywny pęcherz moczowy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.