Urazy i bóle barku, choć dość częste nie tylko wśród sportowców, to nie jest błaha sprawa. Pod względem częstości występowania stanowią trzecią, po bólach i urazach kręgosłupa i szyi, przyczynę zgłaszalności do lekarzy rodzinnych.

Kiedy nasz obrońca Kamil Glik na ostatnim treningu przed ogłoszeniem powołań na mistrzostwa świata doznał urazu barku, świat polskiego futbolu zamarł. Szczęśliwie Kamil szybko znalazł się w jednym z najlepszych na świecie ośrodków leczenia takich urazów, w Nicei, gdzie zajął się nim prof. Pascal Boileau. Bark odzyskał swoją sprawność.

Dlaczego nasz obrońca musiał lecieć do Nicei? Czy w Polsce nie potrafimy skutecznie leczyć i rehabilitować uszkodzonych barków? Z tym pytaniem zwracamy się do chirurga ortopedy, dr. n. med. Sławomira Struzika.

Uważam, że wśród naszych lekarzy zbyt mała jest świadomość, że uszkodzenia okolicy barku są poważnym problemem, wymagającym skrupulatnej diagnostyki i, w zależności od jej wyniku, szybkiego rozpoczęcia odpowiedniego leczenia. Medycy często są zdania, że taki bark należy unieruchomić i czekać, aż sam się wygoi. Owszem, stosujemy zasadę ?Wait and see?, czyli ?Czekaj i obserwuj?, ale przecież nie w każdym przypadku ta zasada się sprawdza. A czekanie w sytuacji, gdy konieczne jest podjęcie innych działań, to ryzyko złego wyniku leczenia, trwałej dysfunkcji czy postępujących zwyrodnień.

Problemem jest też utrudniony dostęp do ortopedów specjalizujących się w tej części narządu ruchu. Kolejka w publicznych placówkach do poradni chirurgii barku wynosi co najmniej rok, podczas gdy np. we Francji co najwyżej dwa tygodnie! A przez ten rok w barku mogą dziać się różne rzeczy. Ponadto brakuje właściwej, celowanej i szybkiej rehabilitacji, jaką np. ma zapewnioną nasz znakomity obrońca. Nierzadko nawet po leczeniu operacyjnym chorzy oczekują ponad kilka miesięcy na podstawową rehabilitację, co wpływa na ostateczny wynik leczenia.

I wreszcie ? mała dostępność do nowoczesnych metod leczenia, z wykorzystaniem m.in.: komórek macierzystych, allograftów innowacyjnych technik artroskopowych, które w innych krajach są już niemalże standardem. Nie bez znaczenia jest też współpraca międzynarodowa, wymiana doświadczeń. Ja np. chirurgii barku w pewnej części. nauczyłem się w Europie Zachodniej.

W Polsce powinny powstawać ośrodki, wyspecjalizowane w leczeniu urazów barku i centrum innowacyjnego leczenia urazów i chorób barku, co pozwoli podnieść jakość leczenia i zwiększyć świadomość społeczną tego problemu.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Potrzebne są ośrodki innowacyjnego leczenia urazów i chorób barku pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z Leszkiem Buller, Dyrektorem Centrum Projektów Europejskich (CPE), rozmawia Magdalena Pokrzycka-Walczak.

Ochrona zdrowia, w tym problematyka starzenia się społeczeństwa, odgrywa bardzo ważną rolę w działalności projektowej realizowanej przez CPE. Istotne znaczenie ma także modelowa współpraca m.in. z Ministerstwem Zdrowia, Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju, ale także uniwersytetami medycznymi czy ZUS. Jakie projekty dotyczące ochrony zdrowia są obecnie realizowane przez wybrane instytucje, dzięki wsparciu funduszy UE oraz merytorycznej i formalnej opiece ekspertów CPE?

To są m.in. dwa przedsięwzięcia: ?Rozwój kształcenia specjalizacyjnego lekarzy, w dziedzinach istotnych z punktu widzenia potrzeb epidemiologiczno-demograficznych kraju, z wykorzystaniem technik symulacji endoskopowych? oraz projekt ?Wdrożenie nowego modelu kształcenia specjalistów ds. zarządzania rehabilitacją ? jako element systemu kompleksowej rehabilitacji w Polsce?.
Na jakim etapie jest obecnie realizowany projekt z zakresu kształcenia specjalistycznego lekarzy oraz utworzenia Centrum Symulacji Endoskopowej? To jeden z pierwszych projektów, realizowanych dzięki wsparciu ekspertów CPE, dotyczących ochrony zdrowia.

I mamy nadzieję, że modelowy projekt w zakresie poprawy zdrowia obywateli i podnoszenia standardów leczenia. W czasie prawie półtora roku realizacji projektu m.in. opracowany został projekt architektoniczny przyszłego Centrum Symulacji Endoskopowej i wyremontowano pomieszczenia, gdzie centrum będzie miało swoją siedzibę. Poza tym opracowane zostały wymagania sprzętowe i rozstrzygnięto przetarg na wybór dostawcy sprzętu. Dodatkowo zespół odpowiedzialny za merytoryczną realizację projektu zapoznał się m.in. z krajowymi i zagranicznymi najlepszymi praktykami i metodami nauczania lekarzy z wykorzystaniem symulatorów. Projekt jest realizowany z merytorycznym udziałem dwóch placówek medycznych z Holandii, zajmujących się kształceniem specjalizacyjnym lekarzy w UE.

Ochrona zdrowia to także rehabilitacja, mająca na celu odzyskanie przez pacjenta pełnej sprawności psychofizycznej. Projekt dotyczący kształcenia podyplomowego specjalistów ds. rehabilitacji trwa kilka miesięcy ? jakie praktyczne działania planowane są w jego ramach?

Praktyczna część projektu będzie realizowana w ośrodkach akademickich ? w Warszawie, Lublinie, Wrocławiu i Gdańsku. Główne etapy realizacji przedsięwzięcia zakładają opracowanie modelu kształcenia i programu studiów oraz ich wdrożenie na wybranych polskich uczelniach medycznych. Studia podyplomowe będą realizowane w dwóch edycjach, po dwa semestry, od 180 do 200 godzin lekcyjnych. Program studiów ma być docelowo skierowany do osób, w tym niepełnosprawnych, z wykształceniem wyższym, które są zainteresowane tematyką koordynacji procesu całościowej rehabilitacji w modelu rehabilitacji kompleksowej.

W działalności CPE ważne miejsce zajmuje także promocja programów, związanych z ochroną zdrowia. Czy nowa inicjatywa ? kwartalnik ?W Centrum? ? będzie wspierać informacyjnie również działania projektowe dotyczące tematyki zdrowia?

Oczywiście. Już w pierwszym wydaniu wiele miejsca poświęciliśmy konkursom z zakresu szeroko pojętej ochrony zdrowia, w tym przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i bezdomności. Oba te zjawiska w konsekwencji prowadzą do złożonych problemów zdrowotnych, które mogą mieć bardzo poważne konsekwencje. Zapraszamy potencjalnych beneficjentów do zapoznania się z regulaminami konkursowymi, także na łamach naszego kwartalnika.

Pytanie bardzo na czasie. Kontuzja jednego z zawodników polskiej reprezentacji niemal wykluczyła go z udziału w mundialu. Uraz barku był diagnozowany we Francji. Czy jest szansa, by ? z funduszy UE i w ramach dostępnych konkursów ? dofinansować polską inicjatywę dotyczącą diagnostyki i leczenia chorób barku (jako np. Centrum Barku)?

Jak najbardziej. Ze względu na fakt, że w konkursach nadzorowanych przez CPE, dotyczących tematyki ochrony zdrowia, premiowana jest współpraca międzynarodowa, zachęcam do nawiązania współpracy ze specjalistycznym ośrodkiem leczenia barku z Francji. Propozycja dotycząca np. wykorzystania dobrych praktyk z ośrodka francuskiego i wsparcie merytoryczne lekarzy z Francji w utworzeniu podobnego instytutu lub centrum w naszym kraju ma spore szanse na sukces w postaci dotacji UE.

Artykuł Innowacyjne przedsięwzięcia medyczne wymagają współpracy międzynarodowej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z Tomaszem Latosem, posłem, wiceprzewodniczącym sejmowej Komisji Zdrowia, rozmawia Katarzyna Pinkosz.

Pierwsze półrocze 2018 r. za nami. Co się udało, jeśli chodzi o ochronę zdrowia?

Idziemy do przodu, system jest jednak bardzo skomplikowany, trudno szybko uzyskać przełom. Kilka spraw udało się mimo to załatwić. Pierwsza to e-recepty ? obecnie jest prowadzony pilotaż w dwóch miejscowościach. Wprowadzenie e-recepty bardzo ułatwi życie pacjentom, np. będą mogli kupować leki wypisane na jednej recepcie w różnych aptekach. Oczywiście pacjenci będą musieli się przyzwyczaić do nowego systemu.

Drugą ważną sprawą jest ustawa o państwowym ratownictwie medycznym. Deklarowaliśmy przed wyborami i w trakcie kampanii wyborczej, że chcielibyśmy, by ratownictwo medyczne było państwowe nie tylko z nazwy, ale także faktycznie. Podmioty prywatne mogą pełnić ewentualnie rolę pomocniczą w systemie. Oczywiście, pojawiło się długie vacatio legis tej ustawy, żeby wszyscy zdążyli przygotować się do nowej sytuacji.

W przypadku e-recepty powiedział Pan, że zyskają pacjenci. A co zyska pacjent na tym, że zostaną wyeliminowane prywatne karetki pogotowia?

Bywały w przeszłości takie sytuacje, kiedy nie było wiadomo, kto jest odpowiedzialny za przyjazd karetki. Uważamy, że niektóre służby powinny być państwowe. Tak jak nie ma prywatnej policji, tak nie powinno być prywatnego ratownictwa: wydaje się to logiczne.

Pacjenci po pewnym czasie zobaczą lepszą, większą efektywność takiego systemu. Uważam, że będzie rosło zaufanie wynikające z krótszego czasu oczekiwania na karetkę i większej skuteczności podejmowanych zadań.

A co uznałby Pan za swój sukces tego półrocza?

Zależało mi na tym, żeby praca nad poszczególnymi ustawami w Komisji Zdrowia przebiegała możliwie bez targów politycznych. Starałem się tego pilnować. Odpowiadałem m.in. za ustawę o ratownictwie medycznym, byłem szefem podkomisji i posłem sprawozdawcą. Myślę, że z tego zadania wywiązałem się dobrze. Osłaniałem tę ustawę przed różnymi działaniami lobbingowymi. Miałem też sukcesy regionalne, związane ze skutecznym przekonywaniem do niektórych potrzeb lokalnych, np. dotyczących Centrum Onkologii w Bydgoszczy, zakupu sprzętu medycznego dla innych szpitali.

Na początku roku mieliśmy protest rezydentów. Starałem się tonować nastroje, czasami może zbyt gorące po obu stronach. Cieszę się, że nowemu ministrowi zdrowia udało się wypracować porozumienie i że mógł dostać zielone światło na zadeklarowanie skrócenia okresu zwiększania nakładów do 6 proc. PKB w ochronie zdrowia. Robiłem wszystko, aby być dobrym pomostem między parlamentem a ministerstwem i rządem.

Jakie ma Pan plany na drugie półrocze, gdy chodzi ochronę zdrowia?

Myślę, że ważne są kwestie związane z jakością w ochronie zdrowia. Druga ważna sprawa to pilotaż w POZ. Nie skrócimy kolejek w AOS, w szpitalach, jeśli nie zmienimy relacji POZ-AOS-szpital i nie przekonamy do innego spojrzenia na te sprawy nie tylko lekarzy, ale też pacjentów. Trzeba premiować lekarzy POZ i zachęcać ich do kompleksowej opieki nad pacjentami, a jednocześnie dać im dodatkowe pieniądze na badania diagnostyczne.

Już wiemy, że będą wyodrębnione środki na diagnostykę. Powinny być one relatywnie duże. Dzięki temu pojawi się szansa na przesunięcie części pacjentów z kolejki w AOS do POZ. W większości przypadków pacjenta należy leczyć w POZ. Lekarz specjalista powinien być pomocą dla lekarza pierwszego kontaktu w prowadzeniu terapii, a nie go zastępować. To największe wyzwanie, przed którym stoimy.

Z dużą nadzieją patrzę na debatę ?Wspólnie dla zdrowia?, która została podjęta ponad podziałami.

Bierze Pan udział w tej debacie?

Będąc członkiem Rady Społecznej debaty ?Wspólnie dla zdrowia?, chciałbym być jak najbardziej aktywny. Debata ma sens, pod warunkiem że zakończy się konkretnymi rozwiązaniami, które zostaną wprowadzone na drogę legislacyjną. Jeśli miałaby zakończyć się kolejnym raportem, to nie w tym rzecz. Różne fora dyskusyjne i organizacje wypracowały już wiele raportów. Chciałbym, żeby finałem prac były co najmniej dwie, trzy, może cztery ustawy. System ochrony zdrowia musimy zmieniać. Z jednej strony musimy zwiększać finansowanie, a z drugiej ? przebudowywać system. Jeśli tak się nie stanie, to za kilka lat będziemy w tym samym miejscu co dzisiaj.

Wspomina Pan o ustawach, które mogłyby być efektem debaty. Konkretnie o jakich?

Byłoby nieeleganckie wobec osób uczestniczących w dyskusji, gdybym miał już na początku wskazywać konkretne ustawy. Podtrzymuję stanowisko, że powinniśmy zrobić pewien bilans otwarcia, a potem określić miejsce dojścia, czyli to, jak system ochrony zdrowia ma wyglądać np. za 10 lat. A następnie pokazać drogę dojścia do celu. Polacy powinni np. wiedzieć, że skoro została utworzona sieć szpitali, to dlaczego i co ma ona poprawić.

Debata ma określić, jak ochrona zdrowia powinna wyglądać w przyszłości. Raz jeszcze podkreślam: musimy wspólnie pokazać etapy osiągnięcia tego zadania.

Pracuje Pan w Sejmie, a czy nadal przyjmuje Pan też jako lekarz?

Tak, choć mój kontakt z medycyną jest nieco inny. Zajmuję się diagnostyką, od kilku lat mam z nią kontakt wyłącznie internetowy.

Korzysta Pan z telemedycyny?

Z teleradiologii. Otrzymuję badania drogą internetową i je opisuję. Ogromnie się z tego cieszę, gdyż chcę utrzymać kontakt z zawodem. Oczywiście, robię to na niewielką skalę, na jaką pozwalają mi uregulowania prawne i czas.

Jak to się stało, że polityka Pana wciągnęła?

To trochę zbieg okoliczności. Gdy wchodziłem w politykę samorządową, nigdy nie przypuszczałem, że znajdę się w Sejmie. W latach 90. zapisałem się do partii politycznej. Uważałem, że to moja powinność. Pomyślałem bowiem, że zamiast narzekać i krytykować, trzeba zacząć działać. Zaproponowano mi start do rady miasta. Uznałem, że trzeba być konsekwentnym: ?Skoro ci się nie podoba, a proponują ci start, to nie mów <nie>, tylko startuj?. Wystartowałem z ósmego miejsca, dostałem się. W trzech komisjach wyborczych znajdujących się w pobliżu przychodni, w której pracowałem, osiągnąłem najlepszy wynik, co świadczyło o tym, że pacjenci dobrze mnie postrzegali. W kolejnych wyborach samorządowych uzyskałem w Bydgoszczy najlepszy wynik na prawicy. Potem zaproponowano mi start do Sejmu. Cieszy mnie, że w każdych kolejnych wyborach ? najpierw samorządowych, potem parlamentarnych (a jest to już moja czwarta kadencja) ? poprawiam swój wynik.

W Bydgoszczy Pana cenią?

Mam nadzieję, że tak. Staram się również tonować spory. Uważam, że są one istotą demokracji, która polega na tym, żebyśmy między sobą różnili się poglądami i pomysłami na to, co w Polsce można zmienić. Natomiast potrzebna jest kultura sporu, szacunek dla oponenta i umiejętność słuchania argumentów drugiej strony. Tego brakuje, nad czym bardzo ubolewam. A polityka wciąga, zwłaszcza jeśli chce się coś zrobić dla innych. Niestety, czasem też irytuje.

Zdecydował się Pan kandydować na prezydenta Bydgoszczy. Dlaczego?

Po kilkunastu latach w parlamencie sporo osiągnąłem. Cały czas jest to jednak gra drużynowa. Pomyślałem, że może warto rozpocząć grę bardziej indywidualną. Takie możliwości daje ewentualna prezydentura. A jeśli jest się patriotą lokalnym ? za którego się uważam ? widzi się pewne niedociągnięcia w swoim ukochanym mieście, ile rzeczy można zrobić lepiej, a jednocześnie wiele osób namawia do startu w wyborach (często nawet ze środowisk odległych od PiS), to trudno za którymś razem (propozycje miałem już wcześniej) nie powiedzieć ?tak?. Myślę, że warto spróbować i zostać prezydentem.

Zostawiłby Pan Sejm i działania ogólnopaństwowe?

Byłoby mi oczywiście pewnych rzeczy żal, jednak? może więc jest mi pisany powrót do samorządu? Podchodzę do tego spokojnie. Z jednej strony zawsze wygrywałem w wyborach i jeśli czegoś się podejmuję, to po to, żeby zwyciężyć. Chcę wygrać. Z drugiej strony, jeśli wyborcy zdecydują inaczej, przyjmę to z pokorą i będę dalej pracował w parlamencie.

Interesuje się Pan nie tylko polityką.

Jest bardzo wiele dziedzin, którymi się pasjonuję. Np. kulturą, zwłaszcza muzyką. Staram się nie opuszczać ważniejszych wydarzeń muzycznych, chodzę do Filharmonii w Bydgoszczy, która ma słynną na świecie akustykę. Jestem też pasjonatem sportu ? nieprzypadkowo działam w Komisji Sportu w Sejmie. A teraz ? jak wszyscy ? oglądam mundial.

A uprawia Pan jakiś sport?

Brydż sportowy. Mam tytuł mistrza międzynarodowego, wygrywałem duże turnieje open, wiele turniejów lekarzy. Muszę powiedzieć, że wśród lekarzy jest wiele osób, które dobrze grają w brydża.

Jeśli zostanie Pan prezydentem Bydgoszczy, zostawi pan praktykę lekarską?

Na pewno nie. Nie wyobrażam sobie braku kontaktu z zawodem. Politykiem się bywa, lekarzem jest się zawsze.

Artykuł Staram się tonować spory pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z Andrzejem Sośnierzem, posłem do Sejmu RP, rozmawia Paweł Kruś

Na jakich problemach ochrony zdrowia skoncentrował się Pan w pierwszym półroczu 2018 roku?

W pierwszym półroczu zaangażowałem się w kwestie ośrodków wczesnej interwencji, które zajmują się rehabilitacją i opieką holistyczną nad najmłodszymi dziećmi zagrożonymi lub dotkniętymi niepełnosprawnością. W ramach ustawy ?Za życiem? pojawił się, moim zdaniem, wadliwy pomysł stworzenia państwowych ośrodków finansowanych z budżetu, które miałyby realizować te same zadania, które pełnią już od kilkunastu lat niepubliczne ośrodki wczesnej interwencji prowadzone przez organizacje pozarządowe. Te nowe państwowe placówki wkraczają w obszar, który jest już zagospodarowany i dobrze funkcjonuje. W ten sposób powstał problem ośrodków zajmujących się tym samym i konkurujących ze sobą, a ja staram się to jakoś pogodzić i rozwiązać.

Drugi temat, którym się zajmowałem ostatnio, to kwestia techników farmaceutycznych. Ktoś wpadł na pomysł zlikwidowania tego zawodu, a tacy pracownicy są niezbędni w systemie. Wygaszanie tego zawodu w perspektywie czasu spowoduje, że za kilka lat zabraknie pracowników w aptekach.

Co na to Naczelna Rada Aptekarska?

Nie znam stanowiska Rady. Niewykluczone, że poprze ten pomysł ze względu na konkurencję pomiędzy farmaceutami a technikami farmaceutycznymi. Nie spotkałem się jeszcze ze środowiskiem farmaceutów w tej sprawie i nie wiem, jaką ma opinię.

Można domniemywać, że?

Moim zdaniem powinniśmy rozpocząć reformy aptekarskie od zmiany modelu usług farmaceutycznych. Specyfika zawodu farmaceuty przez lata polegała na odpowiedzialności za stworzenie leku. W tej chwili już niewiele aptek robi leki na miejscu, w większości sprzedaje się lekarstwa gotowe. Czas najwyższy, aby w miejsce tworzenia leku pojawiła się opieka farmaceutyczna. Uważam, że ta sprawa może być załatwiona szybko i skutecznie. Wystarczy, że Narodowy Fundusz Zdrowia utworzy nowy produkt w postaci porady farmaceutycznej i zawrze kontrakty z chętnymi do jej świadczenia farmaceutami.

W 2015 roku miał być uruchomiony program pilotażowy płatnej opieki farmaceutycznej, który nie ruszył. Czy istnieje możliwość, żeby powrócić do tego pomysłu?

Pojawiły się wtedy obawy, które ja również podzielam. Nie może to być program obligatoryjny dla wszystkich farmaceutów. Do każdej czynności trzeba mieć pewne umiejętności, a nie każdy je posiada. Tu wchodzimy w obszar leczenia i odpowiedzialności za podejmowane decyzje dotyczące zdrowia. Dodatkowo trzeba by przygotować system informacji i monitoringu, m.in. żeby uchronić się przed pomyłkami i patologiami. To są rzeczy relatywnie proste, ale my mamy tendencję do komplikowania wszystkiego. Mimo wszystko wierzę, że uda się uruchomić ten program. Rezultatem funkcjonowania opieki farmaceutycznej powinno być wyeliminowanie lub co najmniej ograniczenie polipragmazji, zmniejszenie problemów wynikających ze szkodliwych interakcji między lekami, być może nawet zmniejszenie wydatków pacjentów i NFZ na leki oraz pewne zmniejszenie ilości potrzebnych wizyt u lekarzy.

Czym będzie się Pan zajmował w drugim półroczu?

Na pewno kontynuacją dotychczasowych tematów, ale też mam zamiar trochę więcej czasu poświęcić na konstruowanie programu na przyszłą kadencję. Roboczo nazywam to programem naprawy. Już nie reformy, bo reforma była tylko jedna ? z systemu budżetowego na system ubezpieczeniowy. Niestety system ubezpieczeniowy nigdy w Polsce nie zadziałał w pełni. Dosyć szybko pojawiły się patologie wynikające ze zbyt dużej ingerencji państwa i budżetowego myślenia o systemie ochrony zdrowia. Trzeba się zastanowić, jak go naprawić, uporządkować, wrócić do niektórych rozwiązań, które rokowały dobrze, ale zostały przerwane.

Panie pośle, jest Pan legendarnym twórcą Śląskiej Kasy Chorych, gdzie 20 proc. ze stawki kapitacyjnej przeznaczone było na badania diagnostyczne i profilaktykę. Czy jest Pan gotów zająć stanowisko w sprawie wyodrębnienia diagnostyki i profilaktyki ze stawki kapitacyjnej lekarzy POZ?

Sztywne sterowanie kwotą nie do końca jest słuszne. Rozliczanie z ilości badań w dużej mierze zależy od osobowości i intuicji lekarza. Jestem zdania, że należy monitorować, co robią i jakie mają rezultaty lekarze rodzinni, ale w taki sposób, żeby nie było to uciążliwe. Powinniśmy raczej badać rezultaty leczenia i z tego wyciągać wnioski. Nie każda sztywna reguła w tak złożonym świecie, jak medycyna, się sprawdza. Sztywne ustalenie granic jest jedną z metod, ale ja jestem zwolennikiem elastyczności. Sztuka lekarska niech nadal pozostanie Sztuką.

Rozmawiał Paweł Kruś

Artykuł Sztuka lekarska niech nadal pozostanie sztuką pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z posłanką Beatą Małecką-Liberą rozmawia Paweł Kruś.

Jak ocenia Pani system ochrony zdrowia w pierwszym półroczu?

Kiedy po raz pierwszy usłyszałam pana ministra Łukasza Szumowskiego na Komisji Zdrowia, gdy przedstawiał swoje expose, byłam pełna optymizmu. Zapowiedział zmianę retoryki, podjęcie dialogu z posłami, większy przepływ informacji i częstszy kontakt. Priorytety, które przedstawiał, trafiały w punkt. Pod wszystkim, co powiedział wtedy pan minister, podpisywałam się, bo diagnoza była trafna. Niestety po prawie pół roku pracy pana ministra nic z tych zapowiedzi się nie wydarzyło.

Nie ma żadnych efektów ani konkretów?

Jestem posłanką, wiec czekam na konkretne projekty ustaw, których jak dotąd brak. Pojawił się tylko pomysł na przeprowadzenie ogólnopolskiej debaty na temat systemu ochrony zdrowia, której efektem mają być zmiany systemu. Niestety pan minister rozpoczyna debatę o zdrowiu w szczególnym momencie politycznym i bardziej to przypomina kampanię wyborczą niż dialog. Trudno też mówić o wspólnej dyskusji na argumenty, jeżeli do Rady Programowej nie zaprasza się nikogo z opozycji.

Dlatego wątpię w szczerość intencji. Raczej nie spodziewam się konkretów, a widzę tylko grę na czas i PR.

Czy w ostatnim półroczu zaszły zmiany w ochronie zdrowia, które oceniłaby Pani pozytywnie? Czy uszczelnienie tzw. importu równoległego, czyli odwróconego łańcucha dostaw, zaliczyłaby Pani do takich pozytywów?

Może tak. Ale to tylko jeden z wielu elementów, które składają się na problem wywozu leków. I niestety, nie zamyka tej sprawy.

Czy Pani zdaniem nastąpił postęp w upowszechnieniu profilaktyki wśród polskich pacjentów? Czy planowane wyodrębnienie ze stawki kapitacyjnej specjalnego funduszu na badania profilaktyczne to dobry pomysł?

Jestem zwolenniczką profilaktyki od wielu lat. Uważam, że bez zmiany paradygmatu i roli profilaktyki, bez podjęcia ogólnokrajowego wysiłku w tym kierunku poprawy wskaźników zdrowotności nie osiągniemy. To jest prawdziwe wyzwanie dla ministra zdrowia. Poprę wszelkie działania, które wyodrębniałyby i zwiększałyby budżet na profilaktykę. Niestety takie działania nie są obecnie realizowane. Brakuje także edukacji zdrowotnej skierowanej do naszego społeczeństwa. Trzeba ją zacząć od dzieci, wielka tutaj rola szkoły i programów nauczania. Mimo zmian programowych ten temat nie został wprowadzony.

A gdzie widzi Pani największe zagrożenia zdrowotne?

W tej chwili mamy dwa gigantyczne wyzwania w Polsce ? problem demograficzny i problem epidemiologiczny. Zmniejszyła się liczba żywych urodzeń, a zwiększyła liczba zgonów. Ich przyczyną w prawie 50 proc. są schorzenia układu krążenia. To ogromne wyzwanie zdrowia publicznego.

Podczas prac nad ustawą o sieci szpitali apelowaliśmy i wskazywaliśmy, że błędem jest budowanie sieci bez poziomu kardiologicznego i geriatrycznego. Niestety ówczesny minister postawił swoim. I co? Już dzisiaj mówi się o potrzebie nowelizacji ustawy, a epidemiolodzy wskazują na pogorszenie wskaźników. Oczywiście jest potrzebna wnikliwa analiza przyczyn wzrostu zgonów, ale ustawa o sieci szpitali zapewne sytuacji nie poprawiła. Nie zwiększyła się ani dostępność dla pacjentów, ani efektywność.

Czy będzie Pani inicjowała jakieś zmiany systemowe w ochronie zdrowia w drugim półroczu?

Niezmiennie powtarzam, że należy zacząć wreszcie realizować Ustawę o Zdrowiu Publicznym, która weszła w życie w 2015 roku. W ustawie znajdują się zapisy o badaniach epidemiologicznych, o wspólnych działaniach międzyresortowych, o Narodowym Programie Zdrowia. Jeśli zaczniemy realizować Narodowy Program Zdrowia jako narodową wizję poprawy zdrowotności, to będzie już duże osiągnięcie. To wyzwanie dla ministra zdrowia.

Czy Platforma Obywatelska powróci do projektu dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych? Czy dalej uważacie, że ich wdrożenie poprawi efektywność systemu ochrony zdrowia?

W swoim działaniu powinniśmy przede wszystkim kierować się jakością i efektywnością systemu. Dla przykładu powrócę do sieci szpitali, która została oparta nie na jakości, tylko na ręcznym sterowaniu, w wyniku czego w sieci znalazły się szpitale niekoniecznie najlepsze.

Minęło wiele lat, odkąd przedstawiliśmy pierwszy projekt dodatkowych ubezpieczeń. Wiele się w tym czasie zmieniło także w ochronie zdrowia. Zmieniło się też otoczenie.

Uważam, że powinniśmy do tego tematu wrócić jak najszybciej. Jednak, aby projekt dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych się powiódł, potrzebna jest świadomość społeczna.

Dlatego powinniśmy zacząć od szerokiej debaty pokazującej społeczeństwu, czym będą dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne, jakie korzyści wynikają z nich dla całego systemu ochrony zdrowia, ale także od weryfikacji koszyka świadczeń.

Jest Pani znana ze skutecznych poselskich interwencji. Czym się Pani będzie zajmować w drugim półroczu?

W ostatnim czasie intensywnie zajmuję się przygotowaniem strategii zdrowia dla seniorów i ubolewam, że polityka zdrowotna dla tej grupy społecznej jest całkowicie zaniedbana. Dlatego stawiam sobie za cel w drugim półroczu jeszcze większe zaangażowanie w obszarze senioralnym.

Bardzo mnie nurtuje także wzrost zgonów, tym bardziej że dotyczy on przedziału wieku osób aktywnych zawodowo. Myślę, że jest to wyzwanie dla osób zajmujących się zdrowiem publicznym: taka pogłębiona analiza przyczyn i oczywiście podjęcie działań w celu ich redukcji. Czekam też na podsumowanie dwóch lat działania NPZ i jego efektów.

Czy w tym kontekście uważa Pani, że kardiologia wymaga reformy?

Tak. W pewnym momencie kardiologia interwencyjna osiągnęła bardzo wysoki poziom, niestety pozostałe elementy opieki kardiologicznej zostały zaniedbane.

Obecnie notujemy wzrost zgonów, w tym głównie z powodu schorzeń kardiologicznych, przede wszystkim wśród osób czynnych zawodowo. Ten fakt powinien stać się priorytetowym wyzwaniem.

Niewątpliwie brak profilaktyki, czynniki zewnętrzne, jak np. smog, styl życia, czy też dostępność do fachowej pomocy lekarskiej odgrywają tutaj ogromną rolę. Także degradacja kardiologii nieinterwencyjnej czy brak kompleksowej opieki mają na to wpływ. Choroby układu krążenia i nowotwory to najczęstsze przyczyny zgonów, dlatego dużym wyzwaniem staje się dostępność do kardiologa, a także możliwość wczesnej diagnostyki i leczenia, tak aby nie dopuścić do powikłań oraz przewlekłej niewydolności serca.

Olbrzymia jest tutaj rola profilaktyki: otyłość, palenie papierosów, nadciśnienie, styl życia to tylko niektóre wyzwania, jakie stoją przed nami. Wiele spraw z obszaru zdrowia publicznego wymaga interwencji.

Rozmawiał Paweł Kruś

Artykuł Wiele spraw z obszaru zdrowia publicznego wymaga interwencji pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z posłanką Lidią Gądek, przewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Cukrzycy, rozmawia Katarzyna Pinkosz.

Dobrze się dzieje w ochronie zdrowia?

Nie lubię takich pytań: dobrze się dzieje czy źle. Generalnie nie można powiedzieć, że jest dobrze: zbyt dużo protestów, niespójności, decyzji na oślep. Rządy ministra Radziwiłła były dramatem dla ochrony zdrowia. Obecny minister? zobaczymy, chciałabym, żeby było lepiej.

Dramatem? To nie za ostra ocena?

Generalnie system został rozwalony. Sieć szpitali to jedna wielka klęska, co przyznaje również obecny minister i nie do końca wie, jak z tego wybrnąć. Ustawa o POZ to kolejna klęska, jest archaiczna. Wprawdzie rozpoczął się pilotaż w zakresie budżetu powierzonego, ale na razie to, wielka niewiadoma. Tym bardziej że zawisł topór nad AOS, który teraz jest ściągany. Najbardziej dokuczliwa jest jednak ciągła niepewność, brak wytyczonego celu, do którego zmierzamy jako system. Mówię to jako pracownik ochrony zdrowia. Na co dzień kontaktuję się z innymi pracownikami ochrony zdrowia, pacjentami, dyrektorami placówek medycznych. Ta niepewność jest dramatyczna. Brak możliwości planowania powoduje coraz bardziej nieracjonalne wydawanie środków publicznych.

Dlaczego uważa Pani, że sieć szpitali to klęska?

Wiele oddziałów i całych szpitali jest zamykanych, i to nie tylko prywatnych, ale także część publicznych, w tym powiatowych. To dramat przede wszystkim dla pacjentów. Nocna i świąteczna opieka jest kompletnie źle przygotowana, włączenie jej do sieci szpitali z jednej strony pogorszyło dostępność, głównie na obszarach wiejskich i małych miast, z drugiej strony zwiększyło ilość punktów w dużych ośrodkach, a jednocześnie wchłonęło lekarzy, których i tak jest za mało. Problemy z obsadzeniem dyżurów są w związku z tym ogromne.

Kolejna rzecz: miało być wyższe finansowanie w POZ, ale ? mimo że minister Radziwiłł odtrąbił sukces, jakoby wszyscy mieli prawo do leczenia w POZ dzięki opłaconym świadczeniom ? nie jest to prawdą. Wycofano nam z populacji ok. 8 proc. deklaracji (głównie osób pracujących za granicą lub nieubezpieczonych, oraz tych, którzy mają ubezpieczenie, ale eWUŚ ich nie widzi jako ubezpieczonych ? studenci, kobiety na urlopie macierzyńskim itd.). A to znaczy, że pieniędzy w POZ nie ma większych, mimo niewielkiego zwiększenia stawki!

Ale przecież osoby nieubezpieczone mają prawo do leczenia w POZ.

Tak, tylko że POZ nie dostaje za to pieniędzy. To znaczy: jeśli taka osoba zgłosi się na wizytę (złoży oświadczenie, że jednak jest ubezpieczona), to za tę wizytę i za trzy miesiące potem będzie zapłacone ? ale tylko za trzy miesiące i tylko w przypadku, gdy osoba zgłosi się na wizytę. Mówiono o większych pieniądzach przeznaczanych na POZ, ale tak naprawdę jest to utrzymanie status quo, mimo wzrostu kosztów, bo np. wynagrodzenia personelu muszą być wyższe, koszty diagnostyki także.

Od trzech lat nie ma też żadnego działania z zakresu ustawy o zdrowiu publicznym. Ustawa jest martwa, mimo że została przyjęta również głosami ówczesnej opozycji (PiS). Kolejna sprawa: dentobusy. To kompletne nieporozumienie: środowisko stomatologów potępiło ten pomysł i sposób jego realizacji. W szkole nie powinno być żadnej opieki stomatologicznej, poza profilaktyczną. Mówię to na podstawie wielu konsultacji, zarówno z Polskim Towarzystwem Stomatologicznym, jak i ze stomatologami, z którymi współpracuję w rejonie. Powinna być edukacja w zakresie higienizacji jamy ustnej. Gdyby pieniądze na dentobusy przeznaczyć na zwiększenie świadczeń stomatologicznych u dzieci, to nauczylibyśmy dzieci i rodziców, jak dbać o zęby. W ten sposób Skandynawowie pozbyli się problemu próchnicy: dzięki edukacji, a nie dzięki temu, że w każdej szkole jest stomatolog leczący ubytki.

Najbardziej martwi mnie jednak brak wytyczonego celu, do którego dążymy.

Właśnie zaczęła się toczyć debata, mają być wyznaczone cele.

Jestem zwolennikiem debat, jednak taka debata powinna odbywać się nie zamiast załatwiania bieżących spraw, tylko być pewnym do tego dodatkiem. Bardzo długo czekaliśmy na rozpoczęcie tej debaty. Niestety mimo zapowiedzi ministra, że będzie to debata wszystkich stron, to o ile wiem, nikt z opozycji nie został zaproszony.

Uczestniczą w debacie minister Marek Balicki, minister Marian Zembala.

Minister Zembala prawdopodobnie został zaproszony dlatego, że jest ekspertem z zakresu kardiochirurgii, a nie dlatego, że jest byłym ministrem zdrowia i jest w opozycji. Paleta osób pracujących w sejmowej Komisji Zdrowia jest duża, pan minister mógł zaprosić dwie-trzy osoby. Niekoniecznie byłych ministrów, mogły to być osoby funkcjonujące w systemie ochrony zdrowia na innym poziomie. Niestety, tego nie zrobił. Uważa się, że to policzek w stosunku do opozycji, która bardzo chętnie brałaby udział w debacie. Powinna być ona otwarta, apolityczna.

Według zapowiedzi ministra, debata jest otwarta.

Tak, jednak bardziej elegancko byłoby, gdyby minister wysłał zaproszenie albo wyraźny sygnał: ?Chcemy rozmawiać, pokażcie swoje propozycje?. Niekoniecznie musiałoby to być zaproszenie imienne, może do klubów parlamentarnych, innych środowisk pozaparlamentarnych. Niestety, nie było takiego sygnału.

W kilku takich debatach już uczestniczyłam. Ważne, by były z nich wyciągnięte jakieś wnioski, że wdrażamy pewne rozwiązania. Niestety, muszę powiedzieć, że rozpoczyna się wiele rzeczy, ale wszystkie zostają w zawieszeniu, podporządkowane interesom politycznym. Jest ustawa o 6 proc. PKB na zdrowie, przyjęta zresztą pod naciskiem społecznym, a nie z woli rządu. Już wiadomo, że pieniędzy jest za mało, ale druga sprawa to fakt, że są one dysponowane bez konkretnego planu. Dajemy dodatkowe środki na leczenie zaćmy, na endoprotezy, bo tam są największe kolejki.

Rzeczywiście, uzyskamy doraźny cel społeczny, bardzo zresztą krótkotrwały. Uzyskamy cel polityczny, ale nie uzyskamy długotrwałego efektu zdrowotnego dla Polaków. A przecież za to jesteśmy odpowiedzialni jako politycy.

Jeśli ta debata miałaby przyczynić się do wytyczenia celów, które będą realizowane, to bardzo dobrze. Jednak nie wierzę, że tak się stanie, bo sposób jej prowadzenia już budzi wątpliwości. A w końcu jest partia polityczna, która mówi ?stop?, bo to nam nie pomoże w sondażach. Dlatego uważamy, że minister zdrowia powinien być w randze wicepremiera i mieć kompetencje nie mniejsze niż minister finansów. W programie Platformy Obywatelskiej zostało to zapisane. Uważam, że to powinno być wpisane w program każdego ugrupowania. Inaczej nigdy nie uzyskamy perspektywicznego celu zdrowotnego.

Musimy wprowadzić realnie funkcjonujący program długofalowej profilaktyki: system zdrowia publicznego. W zasadzie funkcjonuje dobrze system szczepień, badania bilansowe u dzieci i młodzieży. Zatrzymujemy się jednak na 16. roku życia, a potem jest ogromna dziura. Badamy profilaktycznie pracowników, ale w bardzo archaiczny sposób, który był świetny 10 lat temu, ale nie teraz, kiedy całkowicie zmieniły się czynniki ryzyka w populacji pracujących. Są też wyrywkowe programy profilaktyczne ministerialne i samorządowe. Nie ma jednak jednolitej polityki państwa, jeśli chodzi o zdrowie publiczne.

Chciałaby Pani, żeby były np. bilanse 40-latka?

Można to rozwiązać w różny sposób. W Austrii osobę, która kończy określony wiek, wzywa się na konkretne badanie profilaktyczne. W Australii, Kanadzie każdy dostaje do domu pakiet do pobierania konkretnych badań i w zależności od ich wyników jest wzywany na dokładniejsze badania lub kwalifikowany do badań za kolejny okres, w zależności od wieku. Korzystajmy z tych wzorów, niekoniecznie trzeba wyważać otwarte drzwi. Wystarczy system badań profilaktycznych dostosować do naszych warunków epidemiologicznych. Skoro mamy obowiązek szczepień, i ten system daje efekty, to idźmy dalej w profilaktyce.

Widziałaby to Pani jako obowiązek badań profilaktycznych?

Jako obowiązek, a jednocześnie przywilej. W niektórych krajach przyjęto rozwiązanie, że osoby, które nie korzystają z badań profilaktycznych, płacą wyższą składkę zdrowotną. Skoro nie dbają o zdrowie, płacą więcej.

Działa Pani w parlamentarnym Zespole ds. Cukrzycy, zajmuje się Pani profilaktyką. A czym chciałaby zająć się Pani w drugim półroczu?

Dużym plusem ostatniego czasu jest wprowadzenie pierwszego systemu koordynowanej opieki ? po zawale serca. Chciałabym, żeby takie plany opieki koordynowanej zaczęły funkcjonować także w przypadku innych chorób przewlekłych, jak np. cukrzyca. Pacjent powinien mieć zapewnioną kompleksową opiekę.

Druga rzecz to kwestia POZ. Bardzo zależy mi na tym, by w zespole POZ poza lekarzem, pielęgniarką, położną zafunkcjonowali też dietetyk, psycholog i fizjoterapeuta. Wtedy będziemy mogli powiedzieć, że zajmujemy się kompleksową opieką nad pacjentami przewlekle chorymi i będziemy mogli prowadzić profesjonalną profilaktykę.

Kolejne wyzwanie, którym chciałabym się zająć, są choroby rzadkie i ultrarzadkie. To trudna dziedzina ochrony zdrowia, były próby uporządkowania systemu w tym zakresie, niestety temat zszedł na dalszy plan. A jest to bardzo ważne, dotyka wielu osób i ich rodzin.

Najważniejsze jest jednak to, by ochroną zdrowia zajmować się ponad podziałami. Nie możemy pozwolić sobie na konflikty czy upolitycznienie w ochronie zdrowia, bo pacjentem był, jest albo kiedyś będzie każdy z nas.

Artykuł Nie wiemy, dokąd idziemy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z dr. Krzysztofem Ostrowskim, posłem i przewodniczącym Parlamentarnego Zespołu ds. PACJENTÓW, rozmawiają Katarzyna Pinkosz i Paweł Kruś.

Jest Pan bardzo aktywnym posłem, jeśli chodzi o pomoc pacjentom, i oni to doceniają. Co Pan uważa za największy sukces w pierwszym półroczu 2018 roku?

To półrocze było ważne w ochronie zdrowia. Zmienił się minister, ale też widać, że nieco zmienia się koncepcja funkcjonowania systemu. Minister Łukasz Szumowski rozpoczął szeroką dyskusję, jak ma w Polsce wyglądać ten system, zaprosił do niej także pacjentów, co jest rzeczą wyjątkową. Tłem dla tej dyskusji jest przeznaczenie większych środków na ochronę zdrowia dzięki ustawie o dojściu do 6 proc. PKB do 2024 roku. Bez zwiększenia finansowania taka dyskusja byłaby raczej jałowa.

Widać też, że zmienia się koncepcja funkcjonowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). W ocenie NIK, struktura świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków NFZ jest niekorzystna dla płatnika publicznego, z uwagi na duży udział kosztów leczenia szpitalnego, które jest leczeniem najdroższym. W 2016 roku na leczenie szpitalne wydano 49,4 proc. środków NFZ, na POZ odpowiednio 13,3 proc., a na AOS 8,2 proc.

Tak wysoki udział kosztów leczenia szpitalnego świadczy o nadmiernym diagnozowaniu i leczeniu pacjentów w trybie hospitalizacji, a tym samym o niedostatecznej roli ambulatoryjnej opieki zdrowotnej.

Można przypuszczać, że duża część diagnostyki, która mogłaby odbywać się w ramach AOS, odbywa się w szpitalach. Minister Szumowski dostrzegł ten problem, zapowiedział wzmocnienie AOS. To mogłoby poprawić sytuację pacjentów. Skrócenie kolejek do specjalistów nie powiedzie się bez zwiększenia wyceny porad. Niskie wyceny, a co za tym idzie niskie płace, zniechęcają część lekarzy do pracy w AOS. Minister Szumowski zapowiedział zmianę. Sądzę, że będziemy wzmacniać AOS i tym samym zachęcać lekarzy specjalistów do powrotu z prywatnych gabinetów do publicznej ochrony zdrowia. Nie da się tego zrobić, jeśli nie przeznaczy się na to odpowiednich funduszy.

Jakie problemy udało się rozwiazać kierowanemu przez Pana Parlamentarnemu Zespołowi ds. Pacjentów?

Cieszę się, że udało się poprawić leczenie bólu. Jest ono w Polsce niewystarczające. Ból często towarzyszy chorobom przewlekłym, sam w sobie może być jednostką chorobową. Statystyki pokazują, że ok. 20 proc. społeczeństwa cierpi na przewlekły ból. Przez wiele lat ustawa nakładała na lekarzy obowiązek leczenia bólu tylko u chorych będących w stanie terminalnym. Udało się to zmienić, m.in. dzięki staraniom kierowanego przeze mnie zespołu. Po nowelizacji ustawy, każdy pacjent ma prawo do leczenia bólu, nie tylko w stanie terminalnym, niezależnie czy ból towarzyszy chorobie ortopedycznej, neurologicznej czy onkologicznej.

Drugą rzeczą, którą się zajmowałem, jako przewodniczący podkomisji ds. zmian prawa farmaceutycznego, była nowelizacja ustawy ?Prawo farmaceutyczne?, a w tym próba ograniczenia nielegalnego wywozu leków. Jego skalę szacuje się na 1-2 mld zł. Jest to szczególnie bolesne, bo dotyczy leków refundowanych, leków ratujących życie, np. insulin. Wydaje się, że nowelizacja skutecznie przetnie tzw. odwrócony łańcuch dystrybucji.

Interesuje mnie też kwestia dostępności badań laboratoryjnych. W ubiegłym roku NIK opublikowała raport o dostępności i finansowaniu diagnostyki laboratoryjnej. Najważniejsze ustalenia kontroli to m.in.: w Polsce wykonuje się za mało badań laboratoryjnych w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ); do tej pory nie ma u nas wycen badań laboratoryjnych, dokładnie nie wiadomo nawet, ile się ich u nas wykonuje; świadczenia diagnostyki laboratoryjnej nie są przedmiotem odrębnego kontraktowania przez NFZ; badania diagnostyczne są postrzegane przez kierujących placówkami medycznymi jako źródło kosztów, a nie jako cenna informacja w diagnostyce i leczeniu pacjenta. Obserwuję ten problem również jako lekarz praktyk. Często w moim gabinecie pacjenci narzekają, że nie mogą doprosić się od lekarza skierowania na zwykłe badania krwi: morfologię, OB.

Kwota na badania diagnostyczne powinna być wyodrębniona ze stawki kapitacyjnej w POZ? Dzięki temu lekarze zaczną częściej wystawiać skierowania na badania?

Dwukrotnie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów były poświęcone tym kwestiom. Postulowaliśmy finansowanie badań diagnostycznych bezpośrednio przez NFZ lub z wydzielonej puli lekarza rodzinnego. Moim zdaniem, taki sposób finansowania badań diagnostycznych, jaki funkcjonuje obecnie, jest nieetyczny.

Nieetyczny jest sposób finansowania, czy postawy lekarzy? Lekarz przecież może wypisać skierowanie na badania.

Nieetyczny jest sposób finansowania, który zachęca lekarzy do tego, żeby nie zlecać badań. Rolą ustawodawcy, a przede wszystkim ministra, jest jak najlepiej zorganizować ochronę zdrowia, a nie liczyć na etykę lekarzy.

Czym chciałby się Pan zająć po wakacjach podczas prac w Sejmie?

Na pewno tymi kwestiami, które jeszcze nie są skończone, czyli kwestią badań diagnostycznych oraz funkcjonowaniem AOS. Trzeba ponownie przemyśleć ten problem. Opowiadam się za modelem, który teraz funkcjonuje, czyli samodzielnymi poradniami specjalistycznymi, działającymi nie przy szpitalach czy przy POZ. Jestem za silną pozycją lekarza specjalisty w systemie ochrony zdrowia. Nie uda nam się skrócić kolejek do lekarzy specjalistów, jeśli nie wzmocnimy finansowania AOS.

Chciałbym też zająć się kwestią godności pacjenta podczas hospitalizacji. Ostatnio na ten temat ukazał się raport NIK. Zastrzeżenia wzbudziła nie tylko baza szpitali i warunki, w jakich przebywają pacjenci, ale też brak intymności. Braku dostatecznej liczby parawanów czy zbierania wywiadów od pacjenta przy innych osobach nie można wytłumaczyć złym finansowaniem. Chciałbym zainicjować debatę o godności pacjenta. NIK na pewne sprawy zwróciła uwagę, musimy na nie zareagować i przemyśleć, jak to zmienić.

Ale nie zapominajmy też o godności lekarza. Zdarzają się przypadki, kiedy to pacjenci reagują agresją w stosunku do lekarza.

To jednak sytuacje wyjątkowe. Pacjent zawsze jest w pozycji proszącego. Prosi o pomoc. Oczywiście, inną sprawą jest kwestia przepracowania lekarzy, warunków pracy, które powinny się zmienić. W zawodzie lekarza sprawdza się zasada: ?Jesteś dobry dla ludzi, to ludzie są dobrzy dla ciebie??.

Artykuł Diagnostyka i godność pacjenta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z senatorem Waldemarem Kraską, przewodniczącym senackiej Komisji Zdrowia, rozmawia Katarzyna Pinkosz.

Co według Pana jest sukcesem, jeżeli chodzi o pracę senackiej Komisji Zdrowia i Pana osobiście w tym półroczu?

Jeżeli chodzi o prace legislacyjne, to zdominowała je ustawa o ratownictwie medycznym, która była odwlekana i przekładana w Sejmie. To ustawa oczekiwana przez środowisko ratowników medycznych, spełniała naszą obietnicę wyborczą, czyli upaństwowienie ratownictwa medycznego. Pod koniec przyszłego roku na rynku ratownictwa medycznego będą mogły funkcjonować już tylko podmioty publiczne. Ustawa w zasadniczy sposób porządkuje działalność centrów dyspozytorskich, które przyjmują wezwania. Od 2021 roku zostaną one przejęte przez wojewodów, którzy będą odpowiadali za ich działalność.

Wszystkie zmiany są po to, żeby skrócić czas od momentu, kiedy dzwonimy po pogotowie, do czasu otrzymania pomocy. Sieć informatyczna jest tak rozwinięta, że nie ma znaczenia, czy dyspozytornia znajduje się w małej miejscowości, czy w dużym mieście. Ta ustawa była naszym głównym zadaniem w tym półroczu. Bój toczył się przez kilka miesięcy.

Przeciw nacjonalizacji pogotowia protestował m.in. Falck.

Trudno wyobrazić sobie prywatne podmioty w policji, dlatego również ratownictwo medyczne zostało upaństwowione. Państwo bierze w 100 proc. odpowiedzialność za dostęp do ratownictwa medycznego. Wcześniej zdarzały się przypadki, kiedy podmiot prywatny z dnia na dzień wypowiadał umowę, ponieważ doszedł do wniosku, że jest to dla niego nieopłacalne. A trudno sobie wyobrazić, żeby pacjent na danym terenie nie miał dostępu do karetki pogotowia. I właśnie obawa przed taką sytuacją determinowała proces upaństwowienia. Kilka podmiotów prywatnych, które działają na polskim rynku (szczególnie firma Falck, która ma ponad 100 ambulansów), nie będzie mogło świadczyć usług pogotowia. Będą jednak mogły świadczyć inne usługi w sferze medycznej ? np. transporty dla oddziałów szpitalnych. Tak więc nie znikną z rynku.

Ich potencjał nie przepadnie?

Myślę, że nie. Lekarze ratownicy znajdą na pewno pracę w innych podmiotach. A jeśli chodzi o bazę sprzętową, to będzie wykorzystana w inny sposób.

Co jeszcze uważa Pan za sukces?

Uruchomienie pilotażu e-recepty w Siedlcach i w Skierniewicach. Wielokrotnie krytykowała to opozycja, uważając, że będzie to utrudnieniem dla ludzi starszych. Nie ma takiego ryzyka, gdyż jeśli ktoś jest przyzwyczajony do wersji papierowej recepty, to ją dostanie. Idąc do apteki, pokażemy tylko wydruk. Odpadnie problem z nieczytelnością recepty, co stwarzało niebezpieczeństwo, że zostanie wydany inny lek niż został zapisany, oraz problem z jej zagubieniem. Nawet jeżeli wydruk zostanie zagubiony, to e-recepta będzie znajdowała się w systemie, lekarz rodzinny będzie widział, czy pacjent zgłaszający się po kolejną dawkę leków wykupił te poprzednie. Myślę, że kontrola stanie się dokładniejsza.

Pilotaż, który będzie działał do końca września w Siedlcach i Skierniewicach, być może pokaże jakieś słabe punkty tego rozwiązania, myślę jednak, że kierunek jest dobry. Jest jeszcze jeden pozytywny aspekt tego rozwiązania. Bywa, że nie wszystkie leki przepisane na recepcie dostępne są w danej aptece. Dzięki e-recepcie nie trzeba będzie czekać, aż zostaną sprowadzone, tylko można iść do innej placówki i tam je zakupić.

Wszyscy czekamy, aż informatyzacja pójdzie dalej. Chcielibyśmy, żeby np. lekarz mógł podejrzeć wyniki badań, które wykonaliśmy w innej przychodni.

Idziemy w tym kierunku. Już wprowadzamy e-zwolnienie. Do tej pory korzystało z tego ok. 1/4 lekarzy w Polsce, teraz jest ich już więcej. Odczuwalny jest lekki opór mentalny ze strony lekarzy starszych. Młodzi lekarze mówią jednak, że już by nie wrócili do wersji papierowej, ponieważ nie trzeba chodzić po druki do ZUS, a w przypadku pomyłki nie trzeba ponownie wypisywać zwolnienia i go wysyłać. Można to od razu poprawić w systemie i tego samego dnia zwolnienie jest w ZUS. Uszczelni to też system, gdyż do tej pory krótkie zwolnienia były poza kontrolą ZUS.

W tym półroczu działa już pełną parą sieć szpitali. Jak Pan ją ocenia? Opozycja ocenia ją bardzo źle.

Są już pierwsze podsumowania zrobione przez ministerstwo. Szpitale, które znalazły się w sieci, dostały więcej pieniędzy niż wcześniej. Muszą pilnować wykonania procedur, ponieważ inaczej NFZ zmniejszy im fundusze. Jest tendencja, żeby wykonywać procedury w 100 proc., okazało się, że niektóre szpitale to nawet przekroczyły. Myślę, że dostaną za to dodatkowe pieniądze. Niewykonanie ryczałtu powoduje, że pieniądze idą do tych szpitali, które wykonały więcej procedur.

Co chciałby Pan, żeby w ochronie zdrowia zmieniło się w drugim półroczu?

Nie wszystko da się zrobić od razu z dnia na dzień, a obecnie największym problemem są jednak braki kadrowe. To determinuje problemy w całej ochronie zdrowia. Widać wszędzie niedostatek lekarzy, ratowników medycznych i pielęgniarek. Często zaburza to działalność poszczególnych jednostek, np. POZ, gdzie lekarz rodzinny jest na wagę złota. Wiele oddziałów szpitalnych ma także problemy kadrowe. My, jako rząd Prawa i Sprawiedliwości, jako Ministerstwo Zdrowia, zwiększyliśmy ilość przyjęć na studia na kierunki medyczne. Zmiana jednak nie dokona się z dnia na dzień.

Chcemy jeszcze zwiększyć kształcenie na uniwersytetach medycznych i zatrzymać młodych lekarzy kończących studia, aby nie wyjeżdżali z Polski.

Chcemy także, aby do Polski przyjeżdżali lekarze w ramach repatriacji. Byliśmy ostatnio z wizytą w Kazachstanie i rozmawialiśmy z tamtejszą Polonią. Na spotkanie przyszło wielu lekarzy, którzy chętnie wróciliby do Polski, muszą jednak zdać egzamin z języka polskiego i certyfikować swoje dyplomy. Rozmawiamy z rektorami naszych uczelni o kursach przygotowawczych, żeby ci lekarze mogli w nasz system łatwiej wejść.

Cały czas szukamy sposobów, aby zasilić kadry medyczne.

Dla tych ludzi, którzy byli przez lata zapomnieni przez Polskę, to szansa na powrót.

Nasz wyjazd do Kazachstanu był niezwykle wzruszający. Polacy tam mieszkający cały czas pamiętają o ojczyźnie. Chcą wrócić do Polski zarówno osoby starsze, jak i młodzi ludzie. Chwytało za serce, że pomimo tylu lat tam przeżytych, trudności i takiej odległości cały czas kultywują polskie tradycje i cały czas czują się Polakami. Mam nadzieję, że każdy, kto będzie chciał, wróci do Polski.

Z brakami kadry medycznej jest też związany problem kolejek.

Tak, to bardzo doskwiera pacjentom i jest wyznacznikiem skuteczności reform w ochronie zdrowia. Jest jednak już pewien postęp: ostatnio NFZ opublikował dane dotyczące liczby wszczepionych endoprotez stawów biodrowych i kolanowych. Liczba tych zabiegów zdecydowanie wzrosła, a tym samym kolejka oczekujących na zabiegi zmniejsza się. Podobnie jest z operacjami zaćmy, na które czeka wiele osób. Ministerstwo będzie przeznaczać sukcesywnie większe środki tam, gdzie kolejki są najdłuższe.

A jakie zmiany są dla Pana najbliższe sercu? Czym chciałby się Pan zająć?

Jestem lekarzem i cała ochrona zdrowia jest mi bliska, bo służy pacjentom. Dwa oddziały są jednak dla mnie szczególne ? w szpitalu w Sokołowie Podlaskim, gdzie pracuję jako chirurg, oraz w szpitalu uniwersyteckim WUM na Banacha. Jest tam doskonała kadra, są świetni chirurdzy, wyposażenie światowej klasy, niestety infrastruktura oddziałów ? stan łóżek, stan pomieszczeń ? uwłacza godności pacjenta. Przez wiele lat nie było tam żadnych remontów. Bardzo bym chciał pomóc tym dwóm oddziałom i znaleźć środki finansowe na ich modernizację.

Cały czas Pan operuje?

Z bólem serca muszę przyznać, że coraz mniej. Staram się jednak przynajmniej raz w tygodniu być na oddziale chirurgicznym szpitala, w którym pracuję.

Lubię być na bloku operacyjnym. To niesamowite przeżycie, jak ma się przed sobą pacjenta, któremu trzeba pomóc. W chirurgii fascynujące jest to, że efekty operacji widać od razu ? pacjent już na drugi dzień jest w innej dyspozycji. Daje to dużą satysfakcję, dlatego wybrałem chirurgię. Wiąże się to jednak z ogromnym stresem, ponieważ czynności, które wykonujemy, są czasami nieodwracalne. Niekiedy trzeba kilka razy zastanowić się, jak postąpić.

Co Pan ostatnio operował?

Specjalizuję się w chirurgii miękkiej, ogólnej. Operuję tarczycę, pęcherzyki żółciowe, przepuklinę, żołądek. Ostatnio operowałem pęcherzyk żółciowy.

Pracuje Pan jako chirurg, jeździ też w pogotowiu. Czy dzięki temu widzi Pan skutki działań legislacyjnych, które wprowadza w parlamencie?

To jest zupełnie inne spojrzenie. Widzimy, jakie odzwierciedlenie mają akty prawne, które tutaj tworzymy, czy są dobre dla pacjentów i pracowników ochrony zdrowia. Czy one działają, czy coś trzeba poprawić. Widzę też, jak bardzo rozwinięta jest biurokracja w ochronie zdrowia. Obciąża ona lekarzy i pielęgniarki. Podobno rezydent w szpitalu poświęca 60 proc. czasu na wypełnianie dokumentacji medycznej, lekarz ? 30 proc. Dotyczy to także pielęgniarek. Szkoda tego czasu, powinno się go poświęcić pacjentowi. To też ma się zmienić, dzięki temu, że pojawią się nowe zawody, jak sekretarka medyczna czy asystent medyczny, co znacznie ułatwi pracę.

Artykuł Znaleźć lek na niedostatek kadr pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z marszałkiem Senatu Stanisławem Karczewskim rozmawiają Katarzyna Pinkosz i Paweł Kruś.

Panie Marszałku, co uważa Pan za swoje największe osiągnięcie w pierwszym półroczu 2018 roku?

Nasz system opieki zdrowotnej nie jest zadowalający. Jestem lekarzem, a jednocześnie marszałkiem Senatu. Od kilku lat, we współpracy ze środowiskiem medycznym, organizuję spotkania poświęcone innowacyjności w medycynie. To uważam za swoje największe osiągnięcie, nie tylko w minionym półroczu, ale w ostatniej kadencji. Innowacje przyniosły ogromny postęp. Przyczyniły się do wydłużenia ludzkiego życia, a nowoczesne technologie po pewnym czasie stają się standardem w leczeniu pacjentów. Senackie spotkania inspirują do podejmowania działań i wprowadzania zmian w wielu dziedzinach medycyny, a także w całym systemie ochrony zdrowia. Rozmawiamy również o zdrowiu publicznym, profilaktyce, zdrowym odżywianiu, chorobach cywilizacyjnych, starzejącym się społeczeństwie.

Jeśli zaś chodzi o całą ochronę zdrowia, to według mnie ważne jest przywrócenie stażu podyplomowego. Cieszę się też, że na naszych uczelniach jest coraz więcej kierunków lekarskich. Widzę, że nowe uczelnie, które rozpoczynają kształcenie lekarzy, przykładają ogromną wagę do jakości nauczania. Osiągnięciem jest także to, że mamy coraz więcej studentów i będziemy mieli coraz więcej lekarzy.

Rozszerzamy listę darmowych leków dla pacjentów 75+. Ten pomysł pojawił się już w poprzedniej kadencji: ustawa została zainicjowana przez senatorów Prawa i Sprawiedliwości w wyniku petycji złożonej przez Stowarzyszenie ?Dzieci wojny w Polsce?. Napisaliśmy wówczas projekt tej ustawy, niestety Platforma Obywatelska odrzuciła go w Senacie. Cieszę się, że teraz jest obowiązującym prawem. Od czasu wejścia w życie tej ustawy wydano pacjentom ponad 50 mln opakowań leków za darmo. Są plany, by tą ustawą objąć także inne grupy osób, np. kobiety w ciąży. Taki pomysł przedstawiła premier Beata Szydło.

Ogromnym sukcesem mojej formacji politycznej jest też znaczne zwiększenie finansowania opieki zdrowotnej: do 6 proc. PKB w 2023 roku. Z tego bardzo się cieszę. Za kilka lat ? szkoda że nie szybciej, ale na razie nie ma takiej możliwości ? sytuacja w ochronie zdrowia powinna bardzo się poprawić dzięki większemu finansowaniu.

Co będzie Pana priorytetem na drugie półrocze i na drugą połowę kadencji?

Będę kontynuował nasze spotkania w Senacie. Bardzo cenię sobie to, że na senackie debaty przychodzą lekarze, naukowcy, studenci medycyny, dziennikarze zajmujący się medycyną, jak również politycy. Udało nam się zbudować swego rodzaju think tank w Senacie.

Jednym z największych problemów, jeśli chodzi o zdrowie publiczne, jest nadwaga. Czy uważa Pan, że należy z nią walczyć skuteczniej?

Największym problemem jest to, że nadwaga dotyczy już dzieci. To narastający problem. Dzieci chętniej siedzą przy komputerze niż biegają po boisku. Walka z nadwagą i otyłością jest absolutnie konieczna w każdym wieku.

A jeśli chodzi o otyłość, to warto zaznaczyć, że nie tylko trzeba jej przeciwdziałać, ale też ją leczyć, jeśli już wystąpiła. Dlatego cieszę się, że na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym powstał pomysł stworzenia ośrodka leczenia skrajnej otyłości. Mam nadzieję, że taki ośrodek szybko powstanie.

Jak zdefiniowałby Pan największą bolączkę naszej ochrony zdrowia? Co Pana zdaniem, że należałoby jak najszybciej zmienić?

Ogromnym problemem jest zagubienie pacjenta w systemie. Lekarz rodzinny jest za mało aktywny w prowadzeniu chorego po systemie opieki zdrowotnej. Pacjent często nie ma swojego przewodnika, opiekuna, czuje się zagubiony. To również jeden z powodów tak długich kolejek do specjalistów: pacjenci sami dla siebie szukają pomocy. To trzeba zmienić.

Panie Marszałku, jest Pan architektem współpracy naukowców polskich i amerykańskich. To Pan wprowadził do przestrzeni publicznej pomysł na współpracę naukowców amerykańskich polskiego pochodzenia z Polską.

Pomysł narodził się stąd, że Senat sprawuje pieczę nad Polonią. Mieliśmy kontakt z naukowcami z wielu dziedzin, nie tylko związanych ze światem medycyny. Oni czują zobowiązanie w stosunku do kraju pochodzenia. Zostali tu wychowani, wykształceni, wyjechali z Polski, zrobili karierę, osiągnęli sukces. Teraz chcą zostawić w Polsce swój ślad. Współpraca rozwija się i rokuje bardzo dobrze. Jestem przekonany, że zarówno w dziedzinie nauk podstawowych, jak i klinicznych, współpraca będzie coraz bardziej owocna. Szczególnie dotyczy to Polaków z USA, gdzie patriotyzm przejawia się także w działaniach na rzecz swojej społeczności. Dla wielu amerykańskich Polaków oprócz ich społeczności lokalnej tą społecznością jest Polska. Chciałbym nadmienić, że tradycje takiej współpracy sięgają okresu międzywojennego. Dzięki Marii Skłodowskiej-Curie powstał w Warszawie Instytut Radowy, który w tamtych czasach miał przełomowe znaczenie w diagnostyce oraz leczeniu raka. Pamięć o tym nas zobowiązuje.

Czy jest Pan już dziś zadowolony z poziomu tej współpracy?

To dopiero początek. Dwukrotnie już w Krynicy-Zdroju odbyło się Polonijne Forum Ekonomiczne. Na to Forum, którego jestem współorganizatorem, zapraszam naukowców polskiego pochodzenia z całego świata. To jest bardzo dobre miejsce, by nawiązać kontakty i bliską współpracę z polskimi naukowcami, przedsiębiorcami i politykami. Będę starał się inspirować tę współpracę i podejmować inicjatywy, które przełożą się na konkretne rezultaty. W przyszłym roku w Gdańsku odbędzie się kolejny Kongres Lekarzy Polonijnych z całego świata. To będzie znakomita okazja do spotkań, wymiany poglądów i nawiązania współpracy naukowców polonijnych z polskimi. Wezmę udział w tym kongresie.

Artykuł Pozostawić ślad pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Słusznie buntujemy się i manifestujemy, gdy naszym zdaniem podważane są zapisy konstytucji. Jednak częściej jesteśmy bierni i bezczynnie spoglądamy na łamanie prawa.

Nasza konstytucja mówi wyraźnie, bez niedomówień i żadnych możliwości manipulowania, że Polska jest państwem prawa. Nigdy nie słyszałem żadnego ważnego polityka, który mówiłby, że lepiej byłoby, żeby nasz kraj był dyktaturą. Jednak w praktyce ten konstytucyjny zapis bywa pustą deklaracją, obietnicą bez pokrycia, w wielu przypadkach tylko zbitką miło brzmiących wyrazów. Rzeczywistość uczy nas codziennie, że solennie wypowiadane zapewnienia o praworządności ? to tylko słowa. Na przykład w polskich miastach obowiązuje zakaz przekraczania określonej prędkości, a większość kierowców na co dzień jeździ dużo szybciej. Tłumaczą, że takie ograniczenia są nieżyciowe i gdyby się do nich stosować ? miasta stanęłyby w korkach. Każdy więc stara się tylko nie dać się złapać drogówce i zwalnia tam, gdzie są radary, a na co dzień jeździ szybciej, niż pozwala obowiązujące prawo drogowe.

A to prawo obowiązuje i czasem nawet skutecznie działa. Głównie wtedy, gdy dojdzie do wypadku. Po każdym długim weekendzie policja informuje, że zatrzymano ponad tysiąc nietrzeźwych kierowców. To częściowo efekt niskiego dopuszczalnego prawnie poziomu alkoholu w wydychanym powietrzu. W Rosji za kierownicą nie można mieć nawet jednego promila, a pijani kierowcy są tam jeszcze większą plagą niż u nas. Tam ten przepis jest jeszcze większą fikcją i służy jedynie kultywowaniu innej plagi, jaką jest łapownictwo. W Niemczech tabela jest tak skalibrowana, żeby można było do obiadu wypić kieliszek wódki, wina albo piwo. To przepis, który nie jest martwy, bo jest życiowy. W Niemczech wypadków spowodowanych przez pijanych kierowców jest oczywiście dużo mniej niż w Polsce czy w Rosji.

Polska konstytucja gwarantuje każdemu obywatelowi sprawiedliwy i sprawny sąd. W praktyce są liczne sprawy, które ciągną się w nieskończoność, bo każda instancja może wydać radykalnie różny wyrok, a rozprawy są odwoływane lub przesuwane z byle powodu. Absurdalne przypadki można mnożyć w nieskończoność. Nieprzestrzeganych albo codziennie ignorowanych zapisów konstytucji jest wiele. Szkolnictwo, publiczna ochrona zdrowia, media publiczne ? to wszystko dziedziny, w których według konstytucji mają obowiązywać sprawiedliwe i demokratyczne normy. Jak jest w rzeczywistości ? nikomu w Polsce nie trzeba mówić. Każdy u nas wie doskonale, co w tych i innych dziedzinach praktyka robi z teorią. Słusznie buntujemy się i manifestujemy, gdy naszym zdaniem podważane są zapisy konstytucji. Jednak częściej jesteśmy bierni i bezczynnie spoglądamy na łamanie prawa. Dzieje się tak, dopóki sytuacja nie zacznie dotyczyć bezpośrednio naszych spraw. Przekonanie, że sprawy państwa nas bezpośrednio nie dotyczą, jest u nas bardzo rozpowszechnione. Widać to choćby po niskiej frekwencji wyborczej. Dlatego gdy przez Polskę przetacza się kolejna fala protestów przeciwko osłabianiu państwa prawa myślę sobie, że to dziwne, bo na co dzień tego rodzaju sprawy nam nie przeszkadzają? Wojciech Młynarski kiedyś tak to ujął: ?W tygodniu to jesteśmy cisi jak ta ćma; w tygodniu to nam wszystko wisi aż do cna??, dopiero gdy przyjdzie koniec tygodnia ?W Polskę idziemy drodzy panowie, w Polskę idziemy!?. A po weekendzie policja znowu ogłosi, że zatrzymano ponad tysiąc nietrzeźwych kierowców? I wyjdzie na to, że znowu będziemy cisi jak ta ćma?

Artykuł Państwo prawa a rzeczywistość pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pacjenta nie obchodzą zmagania urzędników i księgowych. On potrzebuje pomocy natychmiast i nie może czekać.

Premier Donald Tusk dał ministrowi zdrowia Bartoszowi Arłukowiczowi kilka miesięcy na przedstawienie pomysłów na skrócenie wciąż rosnących kolejek do specjalistów. W ostatnich latach kolejki wydłużają się mimo systematycznego wzrostu wydatków budżetowych na służbę zdrowia. Więcej środków przekłada się na lepsze wyposażenie placówek służby zdrowia, na lepszy stan budynków, na lepsze farmaceutyki. Postęp widać w prywatnych placówkach dofinansowywanych z NFZ i niektórych państwowych, ale jak co roku jesienią zaczynają się problemy budżetowe i wiele szpitali musi ograniczać swoją działalność do minimum, bo kończą się tak zwane limity.

Jednak choremu, u którego zdiagnozowano właśnie nowotwór, nie można powiedzieć: ?Przyjdź pan za kilka miesięcy, gdy NFZ da nam kolejną transzę środków!?. Pacjenta nie obchodzą zmagania urzędników i księgowych. On potrzebuje pomocy natychmiast i nie może czekać. Powodów takiego stanu rzeczy jest wiele. Każdy będzie miał swoje poglądy i jakieś pomysły na wyjście z tego błędnego kręgu.

Postanowiłem nie wchodzić głębiej w tę wodę, żeby nikogo nie obrażać ani nie sugerować, że wiem, co należy zrobić, bo na razie wszyscy, którzy to wiedzieli ? nie dali rady w tej kwestii niczego zmienić? Może dlatego, że ministrami zdrowia na ogół zostają lekarze? Bycie sędzią we własnej sprawie jest znanym błędem. Wprowadzenie na to stanowisko jakiegoś technokraty i specjalisty od zarządzania byłoby trudne, bo zaraz podniosłyby się głosy, że szpital to nie fabryka gwoździ.

Proponuję przyjrzeć się innej dziedzinie naszego życia, w której też rosną kolejki pomimo ciągłego zwiększania nakładów z budżetu. W Polsce na sto tysięcy obywateli jest 26 sędziów. We Francji ? 9. W Polsce przeciętne postępowanie gospodarcze trwało w 2008 roku 860 dni, we Francji niespełna 80. Czyli mamy trzykrotnie więcej sędziów i jedenaście razy bardziej opieszałe sądownictwo. Przeciętna sprawa o zabójstwo w Finlandii trwa 3 miesiące, a w Polsce ? 14 miesięcy. W 2010 roku we Francji było 1900 prokuratorów. Na sto tysięcy mieszkańców przypadało trzech. W Polsce 6281 prokuratorów; na każde sto tysięcy ? 16,5! W bogatych krajach takich jak Wielka Brytania, Dania czy Irlandia na sądy wydaje się w proporcji do budżetu państwa dziewięć razy mniej niż w Polsce! 99 proc. Polaków uważa, że wymiar sprawiedliwości wymaga naprawy. 97 proc. badanych uważa, że jest skorumpowany i że wyniki jego pracy są dalekie od powszechnego poczucia sprawiedliwości? Sędziowie i prokuratorzy zarabiają na tle średniej krajowej dobrze lub bardzo dobrze. Mają immunitet i nie przechodzą na emeryturę, pobierając do końca życia pełne uposażenie. Sądy mają nowe lub wyremontowane budynki, nowoczesny sprzęt i wszystko czego zapragną. A jednak sprawy sądowe ciągną się coraz dłużej, a opinia o wymiarze sprawiedliwości jest coraz gorsza. Gdy ktoś musi czekać na wyrok kilka lat ? może stracić w tym czasie dorobek życia. Gdy ktoś czeka na wizytę u specjalisty kilka lat ? może stracić szansę na wyleczenie? Powstaje pytanie, którego nie należy chyba kierować tylko do rządu: co się u nas dzieje?! Może ktoś z państwa zna odpowiedź?

Artykuł Jak skrócić kolejki? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jeszcze przed zapowiedzią ministra Arłukowicza, który obiecał, że w 2014 roku przedstawi szczegóły projektu dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych, pod patronatem medialnym ?Świata Lekarza? odbyła się otwarta debata ekspercka zorganizowana przez Karpeno.

Czy w sytuacji ograniczonych środków na ochronę zdrowia, wydłużających się kolejek do lekarzy, braku dostępności do niektórych nowoczesnych sposobów leczenia, wyjściem może stać się stworzenie systemu dodatkowych ubezpieczeń, czy mają to być ubezpieczenia suplementarne czy komplementarne ? zdania ekspertów są podzielone.

Prof. DR hab. Bolesław Samoliński, kierownik Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii WUM:

W Polsce społeczeństwo się starzeje, co rodzi pewne zagrożenia. Liczba osób niepracujących w stosunku do pracujących wyraźnie rośnie, zmniejsza się liczba dzieci, a zwiększa seniorów. W najbliższej przyszłości będzie rosła liczba osób potrzebujących socjalnego i zdrowotnego wsparcia. Przy dosyć ograniczonych wpływach do publicznego systemu ochrony zdrowia zaczyna pojawiać się niepokojąca wizja, że nie wytrzyma on zwiększających się obciążeń. Dlatego trzeba szukać źródeł, które by go wzmocniły finansowo. Obecny system nie realizuje też tego, o czym mówi się od ponad 20 lat: żeby pieniądze szły za pacjentem.

System dobrowolnych ubezpieczeń stwarza taką perspektywę. Dobrowolne ubezpieczenia dawałyby nie tylko dodatkowe źródła finansowania, ale też udowadniały, że pacjent może być atrakcyjny dla świadczeniodawcy z finansowego punktu widzenia. W ten sposób zmuszałyby świadczeniodawców do poprawy jakości usług oraz rozpoczęcia rywalizacji na rynku usług zdrowotnych. Optymalizacja usług zdrowotnych dla osób w wieku podeszłym będzie szczególnym wyzwaniem na przyszłe lata. Jeśli nie uda się zoptymalizować tej opieki w rozumieniu: minimum kosztów maksimum efektów, to będziemy mieć w kraju mnóstwo dramatów.

Dr Krzysztoł Łanda, prezes fundacji Watch Health Care:

Jakiekolwiek zmiany w systemie ochrony zdrowia w Polsce nie byłyby możliwe bez pozytywnego impulsu ze strony Unii Europejskiej. Dyrektywa transgraniczna dogłębnie zmieni nasz system: myślę, że to jest taki czynnik, który w ciągu kilku lat spowoduje, że pacjent rzeczywiście stanie w centrum systemu.

W Polsce dochodzi do paradoksu: nowe technologie medyczne wchodzą do koszyka, odciągając pieniądze od tych świadczeń zdrowotnych, które są powszechnie potrzebne, wysoce skuteczne, bezpieczne i opłacalne, czyli w których koszt uzyskania efektu zdrowotnego jest fantastyczny. Dlatego w Polsce od lat dochodzi do spadku pozytywnych ocen publicznego systemu opieki zdrowotnej, gdyż ludzie odczuwają ograniczony dostęp do podstawowych i specjalistycznych świadczeń zdrowotnych. Dzięki dyrektywie transgranicznej NFZ nie będzie mógł już bronić się limitami, ponieważ pieniądze pójdą za pacjentem. Tylko że pieniądze pójdą za pacjentem, który wyjedzie za granicę, jeśli decydenci nie zapewnią w pierwszej kolejności finansowania podstawowych, najważniejszych świadczeń zdrowotnych. NFZ powinien zapewnić dostępność do podstawowych świadczeń specjalistycznych, a dopiero potem kontraktować procedury bardziej wyrafinowane, mniej opłacalne, bardzo drogie, przynoszące relatywnie niską korzyść zdrowotną. Tam pojawi się również miejsce dla ubezpieczeń komplementarnych.

Mec. Marcin Matczak:

Historia dyskusji na temat ubezpieczeń zdrowotnych jest bardzo długa: zmagamy się z nim od lat 90. Dlaczego jeszcze tej kwestii nie uregulowaliśmy? Wydaje się, że jest jeden podstawowy problem: boimy się dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych, ponieważ tkwi w nas przeświadczenie, że one zrobią coś niedobrego z zasadą równości dostępu do świadczeń: ten, kto będzie miał pieniądze, żeby zapłacić za ubezpieczenia, będzie miał dostęp do dobrego specjalisty, a ten, kto pieniędzy nie ma ? nie. Boimy się, że nasz świat podzieli się na lepszych i gorszych, na społeczeństwo A i B. Problem równości jest bardzo ważny, o nim mówi nasza Konstytucja w art. 68 ust. 1: każdy z nas ma prawo do ochrony zdrowia. Drugi przepis tego artykułu mówi o równości w dostępie do tych świadczeń, które są sfinansowane ze środków publicznych. Państwo musi znaleźć jakiś balans miedzy tymi przepisami, nie może naruszać równości w dostępie do świadczeń publicznych, ale nie może też zapominać, że pierwszym obowiązkiem jest prawo do ochrony zdrowia. Jeśli ktoś czeka trzy miesiące do kardiologa, to nie ma zapewnionego prawa do ochrony zdrowia. Coś trzeba z tym zrobić nawet, jeśli obawiamy się, że ucierpi zasada równości. Są takie rozwiązania prawne, które pozwalają nam zachować zarówno równość, jak prawo do ochrony zdrowia.

Dr n. med. Waldemar Wierzba, redaktor naczelny Świata Lekarza:

Środowisko lekarskie generalnie jest za wprowadzeniem dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych. Jednak muszę powiedzieć, że ma małą wiedzę na ten temat. Gdy pytam kolegów, czy są za wprowadzeniem ubezpieczeń zdrowotnych, prawie każdy odpowie: tak. Ale jeśli zaczynam pytać, czy wiedzą, co to są ubezpieczenia suplementarne, komplementarne, to okazuje się, że ta wiedza jest znana tylko nielicznym kolegom lekarzom. Gdy dzielimy się nią, to najpierw widać entuzjazm, że być może pojawią się nowe środki w systemie, ale potem są obawy: wejdzie dodatkowa biurokracja, czy nie będzie nierówności i podziału na pacjentów lepszych i gorszych.

Michał Pilkiewicz, IMS Health:

Obecnie w Polsce jest około 5 mln osób w wieku powyżej 65 lat, w 2020 roku będzie ich o 30 proc. więcej. Z udostępnionych przez NFZ danych wynika, że średnie wydatki płatnika na osobę w wieku do 64. lat wyniosły w 2011 roku 1,2 tys. zł, a dla osoby powyżej 65. roku życia ? 3400 zł. Budżet NFZ, który obecnie wynosi 64 mld zł, nie jest w stanie bez dofinansowania ze strony państwa utrzymać dotychczasowego poziomu świadczenia usług. Tak więc w systemie muszą znaleźć się dodatkowe środki. Jeśli chcemy zachować obecny standard usług, to budżet NFZ powinien w 2020 roku wynieść 94 mld zł. Czyli w ciągu 6 lat minister finansów musi znaleźć ponad 30 mld zł. Pytanie: skąd? Wszyscy wiemy, że tego nie da się zrobić.

Dodatkowe ubezpieczenia są konieczne, żeby do systemu dodać nowe źródła finansowania. W Polsce są szpitale, lekarze, na pewno system mógłby obsłużyć więcej świadczeń, ale albo sfinansuje to państwo, albo pacjenci, którzy w Polsce już na bardzo dużą skalę finansują zarówno leki, jak i leczenie.

Dr Marek Balicki, były minister zdrowia:

Podstawowe pytanie: czy ubezpieczenia dodatkowe mają być rozwiązaniem problemów publicznego systemu opieki zdrowotnej? W badaniach CBOS widać dramatyczny spadek oceny systemu opieki zdrowotnej. Panuje przekonanie, że gdy pojawi się więcej pieniędzy, to kolejki do lekarzy skrócą się. Publicznego systemu, który dziś wydaje się nieefektywny, nie naprawimy, budując obok niego system ubezpieczeń dodatkowych. Czy dzięki ubezpieczeniom zdrowotnym zwiększą się nakłady na ochronę zdrowia? Wszystko zależy od tego, jak wiele osób się ubezpieczy. Jeśli niewiele, to składka będzie wysoka. A czy ubezpieczy się dużo osób? Dziś 25 proc. osób, które idą realizować receptę do apteki, a ma w rodzinie bezrobotnego, nie jest w stanie wykupić wszystkich leków zapisanych przez lekarza. Mówimy o przyszłych emerytach, ale wiemy, że emerytura w przyszłości będzie niższa niż dziś, tak więc gotowość do opłacania składki na komercyjne ubezpieczenie może być niższa niż obecnie.

Stworzenie systemu ubezpieczeń dodatkowych z pewnością nie naprawi publicznego systemu opieki zdrowotnej. Zainteresowanie władz publicznych powinno być skierowane na poprawę efektywności publicznego systemu, zwiększanie dofinansowania. Wydaje mi się, że bezpieczniej będzie, jeśli to zwiększone finansowanie będzie zgodne z zasadą solidaryzmu społecznego, a nie z zasadą: jeśli masz pieniądze, to płacisz i korzystasz, a jak nie, to nie. Chociaż ubezpieczenia dodatkowe są, będą i na pewno powinny być dla najbardziej zasobnej części społeczeństwa, dlatego regulacja ustawowa jest konieczna. Nie uzdrowią one jednak systemu.

Dr Krzysztof Łanda:

Ludzie tak naprawdę nie wiedzą, za co mieliby płacić, jeśli chodzi o polisę ubezpieczeniową. Zwykle myślą: zapłacę, żeby ogólnie się poprawiło w publicznej służbie zdrowia, skrócą się kolejki. Niewiele osób myśli, że dzięki ubezpieczeniom może zyskałoby dostęp do świadczeń, technologii, leków, które dziś nie są finansowane ze środków publicznych. Ubezpieczenia komplementarne zapewniałyby dostęp do technologii medycznych znajdujących się poza koszykiem. Jeśli respondentom przedstawimy listę 256 technologii lekowych, które są dopuszczone w UE ? a więc też w Polsce ? ale nie są finansowane w Polsce ze środków publicznych, to jestem pewien, że skłonność do płacenia będzie znacznie wyższa. Tym bardziej, że często są to leki najskuteczniejsze w danym wskazaniu, innowacyjne. Jeśli pacjent ma ubezpieczenie komplementarne i zachorowałby na raka odbytnicy, to podamy mu lek spoza koszyka, innowacyjny. A jeśli nie ma ubezpieczenia, będzie leczony tym, co jest w koszyku. Jestem przekonany, że potrzeba leczenia zgodnie z najlepszymi standardami skłoniłaby wiele osób do ubezpieczeń dodatkowych.

Jeśli mówi się o dodatkowych ubezpieczeniach, to zwykle dyskusja sprowadza się do ubezpieczeń suplementarnych, czyli takich, które zapewniają de facto dostęp do tych świadczeń, które już są w koszyku. Nic nie wiemy o ubezpieczeniach komplementarnych, które zapewniałyby dostęp do świadczeń spoza koszyka. Ubezpieczenia suplementarne ?żywią się? deficytem w systemie publicznym: im gorzej w systemie, im większa dysproporcja między zawartością koszyka a środkami na jego realizację, tym większa skłonność do wykupywania abonamentów. Zupełnie inna sytuacja jest jeśli chodzi o ubezpieczenia komplementarne, które niwelują deficyt w systemie publicznym.

Musimy poprawić zarządzanie koszykiem, lepiej go zdefiniować i panować nad jego zawartością. Jeśli nie będziemy nad nim panować, cały czas nowe technologie będą wchodzić do koszyka, a środki na jego realizację nie będą zwiększane, to będziemy powiększać skalę deficytu. Będą coraz dłuższe kolejki albo będziemy musieli pomyśleć o współpłaceniu, albo o zwiększeniu składki zdrowotnej. A więc, jeśli nie ubezpieczenia komplementarne, to co: zwiększamy składkę, wprowadzamy wysokie współpłacenie, wycinamy coś z koszyka?

Dr Marek Balicki:

Jak słucham dr. Łandy, to przypominają mi się reklamy OFE sprzed kilkunastu lat: wyspy, palmy. Wizja ubezpieczeń jest trochę iluzoryczna, tak jak tych przyszłych emerytur z OFE. Nie wiemy, jak będzie, kto będzie dysponował dodatkową wolną kwotą, by zdecydować się na ubezpieczenie.

Prof. dr hab. Bolesław Samoliński:

Ubezpieczenia muszą być powszechne, bo zupełnie inaczej zarządza się ryzykiem, jeśli mamy duży kapitał, a inaczej, gdy jest on niewielki.

Dr Waldemar Wierzba:

Aby ubezpieczenia mogły spełnić swoją podstawową funkcję (wspierania i uzupełniania systemu publicznego) muszą spełniać warunek masowości: muszą więc być atrakcyjne dla pacjenta i tanie. Chciałem jednak zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz. Otóż młodzi ludzie nie myślą ani o emeryturze, ani o ubezpieczeniu zdrowotnym, a po to, by ubezpieczenia były powszechne, musi być świadomość ich potrzebny. Mówienie o dodatkowych ubezpieczeniach zdrowotnych, o inwestowaniu w swoją przyszłość ma największe znaczenie. Dopóki takiej świadomości nie będzie, to większość osób się nie ubezpieczy. Dlatego ogromna jest rola edukowania społeczeństwa, że warto dbać o swoją przyszłość i inwestować w swoje zdrowie. Niestety, ta kwestia jest bardzo niedoceniana przez polityków.

Dr Marek Balicki:

Jeszcze jedna kwestia ? kto miałby leczyć pacjentów? Jeśli szpitale publiczne, to jak ustalić zasady ich funkcjonowania, żeby nie było preferencji dla osób, które mają dodatkowe ubezpieczenia? W Niemczech, gdzie około 10 proc. osób jest objętych dodatkowymi ubezpieczeniami, sprawdzono, jak to działa. Okazało się, że gdy nie było deficytu środków, aparatury, sprzętu, to traktowanie wszystkich pacjentów było równe. Gdy jednak pojawiały się jakiekolwiek problemy, to ci, którzy mieli ubezpieczenie prywatne, byli lepiej traktowani. U nas nadzór państwa jest słabszy, więc ryzyko, że ci, którzy będą mieli dodatkowe ubezpieczenie będą traktowani lepiej, jest szczególnie duże.

Ubezpieczenia dodatkowe mogą uzupełnić system, ale go nie naprawą. Dziś władze publiczne muszą poprawić funkcjonowanie publicznego systemu opieki zdrowotnej i racjonowanie dostępu do świadczeń oraz ich efektywność. Jeśli dr Łanda proponuje, żeby nowatorskie i potrzebne chorym nowe technologie medyczne były poza koszykiem i zostały objęte ubezpieczeniem dodatkowym, to w takim razie jaki procent populacji chcemy pozbawić dostępu do metod, które są uzasadnione, tylko dlatego, że nie ma wolnej kwoty, by ubezpieczyć się dodatkowo? 50, 60, 80 proc.? Jeśli ubezpieczenia mają ułatwić dostęp do metod nowoczesnego leczenia kilku czy kilkunastu procentom społeczeństwa, to ja jestem przeciwny. W ten sposób zamknęlibyśmy na zawsze dostęp do nowych technologii dla większości społeczeństwa.

Dr Krzysztof Łanda:

Ale już dziś mamy mnóstwo technologii poza koszykiem, niefinansowanych ze środków publicznych i niedostrzeganie tego faktu jest zaklinaniem rzeczywistości. Jest 256 leków innowacyjnych, zarejestrowanych w UE, dopuszczonych do obrotu. Teoretycznie wszyscy moglibyśmy się nimi leczyć, ale NFZ ich nie finansuje. Przypuszczam, że jest około 1000 technologii diagnostycznych, chirurgicznych i innych, które nie są finansowane. Tak więc obszar dla ubezpieczeń komplementarnych już istnieje.

Niektóre technologie mogłyby wchodzić do koszyka, bo medycyna idzie naprzód, wciąż pojawiają się nowe metody leczenia. W Polsce ? w stosunku do innych krajów ? jest szczególnie dużo technologii poza koszykiem. Dlatego zawsze będzie miejsce dla ubezpieczeń komplementarnych, które mogą dofinansować cały system. Zresztą, jeszcze raz pytam: jeśli nie ubezpieczenia komplementarne, to co: współpłacenie, wyższa składka czy cięcie koszyka? Przygotujmy 2-3 projekty dodatkowych ubezpieczeń, niech departament analiz w Ministerstwie Zdrowia przeprowadzi stosowne modelowanie i dopiero konkretne rozwiązania poddajmy debacie. Ludzie nie wiedzą, ile leków jest w Polsce poza koszykiem.

Mamy pozytywne przykłady z innych krajów: Australia bardzo dobrze poradziła sobie z wprowadzeniem tego systemu: są ulgi podatkowe, stworzono prawne i finansowe mechanizmy, które skłaniają ludzi do wykupienia ubezpieczeń.

Artykuł Dodatkowe ubezpieczenia: czy jest alternatywa? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.