Rozmowa z dr. Andrzejem Mądralą, honorowym prezesem Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych, współtwórcą Centrum Medycznego MAVIT, wieloletnim liderem środowiska prywatnej ochrony zdrowia, dziś wiceprzewodniczącym Rady Nadzorczej Szpitala MAVIT Grupy LUX MED

NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA DOROBEK ŻYCIA W KSZTAŁTOWANIU SYSTEMU OCHRONY ZDROWIA W POLSCE

Gdyby miał pan wskazać najważniejsze decyzje i projekty swojego życia zawodowego – które z nich były przełomowe?

Żeby uczciwie odpowiedzieć na to pytanie, muszę cofnąć się do samego początku. Ukończyłem Wydział Farmaceutyczny Akademii Medycznej w Gdańsku w 1974 roku i rozpocząłem pracę w Zakładzie Biochemii Klinicznej. Przez kilka lat zajmowałem się diagnostyką laboratoryjną, a w 1982 roku obroniłem doktorat dotyczący mechanizmów działania leków przeciwcukrzycowych. To był pierwszy, stricte naukowy etap mojego życia. Kluczowe znaczenie miało jednak to, co wydarzyło się później. Dzięki rektorowi AMG, mojemu profesorowi Stefanowi Angielskiemu, trafiłem w 1984 roku na stypendium do Instytutu Maxa Plancka we Frankfurcie nad Menem. To doświadczenie otworzyło mnie na zupełnie inne myślenie o medycynie, organizacji pracy i odpowiedzialności za system. W praktyce był to także moment, w którym na dobre wszedłem w świat medycyny stosowanej i zarządzania.

To wtedy rozpoczęła się pana droga poza uczelnią?

Tak. Praktycznie już do Akademii Medycznej nie wróciłem. Zacząłem pracę w polskim przedstawicielstwie Abbott Diagnostic Division, firmie zajmującej się diagnostyką laboratoryjną – najpierw w Polsce, później w szerszym, europejskim wymiarze. Tam nauczyłem się rzeczy, których uczelnia nie była w stanie dać: odpowiedzialności finansowej, pracy z ludźmi, myślenia projektowego.

Pod koniec lat 90. pojawił się wątek okulistyki i laserowej korekcji wad wzroku. To był impuls, który doprowadził do powstania w 2000 roku Centrum Medycznego MAVIT w Warszawie – jednego z pierwszych tego typu ośrodków w Polsce.

Początki prywatnego szpitala w tamtym czasie musiały być ogromnym wyzwaniem.

Były ekstremalnie trudne. Kredyty, ryzyko, brak pewności, czy system to udźwignie. Ale ludzie mi zaufali. Lekarze przyjeżdżali z całej Polski, czasem przez wiele miesięcy pracując bez pełnego wynagrodzenia, wierząc, że dotrzymam słowa. I dotrzymałem. To zaufanie jest dla mnie do dziś jedną z najważniejszych wartości.

MAVIT rozwijał się stopniowo – najpierw szpital Warszawa-Bielany, potem ośrodek na Ursynowie, a w 2010 roku szpital w Katowicach. Tam przejęliśmy od miasta w zasadzie barak, nazwany szpitalem, i stworzyliśmy nowoczesny, wyspecjalizowany ośrodek laryngologiczno-okulistyczny. To był ogromny wysiłek organizacyjny, ale dziś mogę powiedzieć z dumą, że to miejsce działa na najwyższym poziomie.

Równolegle bardzo silnie zaangażował się pan w działalność społeczną i systemową.

Tak, i to był świadomy wybór. Od 2006 roku byłem związany z Konfederacją Pracodawców Polskich (potem Konfederacją Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej), pełniąc funkcję wiceprezydenta odpowiedzialnego za ochronę zdrowia. To była praca całkowicie społeczna – nigdy nie wziąłem za nią wynagrodzenia. Reprezentowałem środowisko organizacji pracodawców w dialogu z Ministerstwem Zdrowia, Komisją Zdrowia Sejmu i Senatu oraz związkami zawodowymi. Byłem wiceprzewodniczącym Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia. To tam zapadały decyzje, które do dziś kształtują system – zwłaszcza w obszarze wynagrodzeń.

To jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów ostatnich lat.

I jeden z najtrudniejszych. Uważam, że podwyżki były konieczne. Medycy muszą godnie zarabiać. Ale jednocześnie przyznaję uczciwie: nie doszacowaliśmy w pełni skutków finansowych tych decyzji. Dziś system to odczuwa. I trzeba o tym mówić otwarcie, bez populizmu i bez przerzucania winy.

Pacjent musi pozostać w centrum. Sam przecież jestem pacjentem i widziałem, jak wygląda rzeczywistość od drugiej strony. System nie może się załamać pod ciężarem decyzji, które – choć słuszne – wymagają korekty i odpowiedzialnego finansowania.

Wielokrotnie podkreśla pan wagę współpracy sektora publicznego i prywatnego.

Bo to jedyna droga. Odebranie prywatnym placówkom kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia byłoby katastrofą. System jest dziś naczyniami połączonymi. Prywatne szpitale odciążają publiczne, skracają kolejki, realizują procedury na wysokim poziomie. Przykład okulistyki jest tu najlepszy. Dzięki reformom i konsekwentnej pracy środowiska dziś kolejki do operacji zaćmy praktycznie zniknęły. Przeprowadzono radykalne zmiany. Ogromną rolę odegrał w tym prof. Marek Rękas – konsultant krajowy, wizjoner i reformator, którego miałem zaszczyt wspierać przez lata.

W 2019 roku MAVIT wszedł w struktury Grupy LUX MED. Jak pan ocenia tę decyzję z perspektywy czasu?

Rozpatrywaliśmy różne możliwości. To była bardzo dobra decyzja. Rozmowy z prezes dr Anną Rulkiewicz były oparte na zaufaniu i wspólnej wizji. MAVIT zachował swoją tożsamość, a jednocześnie zyskał stabilność i możliwości dalszego rozwoju. Dziś jestem wiceprzewodniczącym Rady Nadzorczej, a stery operacyjne przejęło młodsze pokolenie – w tym mój syn Maciej, dyrektor pionu szpitali LUX MED w Polsce.

Jak pan patrzy na przyszłość systemu ochrony zdrowia?

Z umiarkowanym optymizmem. Przed nami trudny czas, ale wierzę w dialog. Potrzebujemy racjonalnych decyzji, mądrego wykorzystania technologii – także sztucznej inteligencji – oraz nowych liderów, którzy nie będą tylko narzekać, ale wezmą odpowiedzialność.
Całe życie byłem człowiekiem dialogu. I nadal wierzę, że tylko rozmowa między decydentami, świadczeniodawcami i pacjentami może doprowadzić do systemu, który będzie jednocześnie sprawiedliwy, wydolny i ludzki.

Artykuł Pacjent musi pozostać w centrum pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kiedy coś nie idzie, przychodzi czas na zmiany. Wprawdzie zwykle bez ładu i składu, ale koniecznie z możliwością powołania niezbędnej na każdym szczeblu władzy komisji. Jakiejkolwiek. Ważne, żeby miała słowo „komisja” w nazwie. Nasza medyczna działka podlega takim zmianom od zawsze, zresztą nie tylko w Polsce.

Ostatnio jednak nasz premier znalazł rozwiązanie. Po pierwsze, jak można było zrozumieć z jego ostrej i stanowczej wypowiedzi, najlepiej poradzić sobie bez lekarzy, którzy w medycynie okazują się najwyraźniej nieprzydatni. Po drugie, powołać sympatyczną panią ministrę, która zasłynęła połączeniem blisko siebie położonych szpitali, co pozwoliło – dzięki fuzji oddziałów – na wygenerowanie oszczędności. Ba, nawet na zarabianie pieniędzy. Czyli nic prostszego jak przenieść ten trójmiejski model na cały kraj. Prosty wniosek z jeszcze prostszego myślenia.

Koncepcja konsolidacyjna podejmowana jest od wielu lat i przez kolejnych ministrów. Wystarczy przecież Departament AI, aby udowodnić, że połączenie trzech, a może i więcej szpitali, zwłaszcza powiatowych, to czysta oszczędność. No bo czy może być tańsze przewiezienie pacjenta z punktu A do punktu B od leczenia go w punkcie A? A to, że punkt B leży, zwłaszcza poza dużymi miastami, o (tu dowolna liczba kilometrów) dalej, w sumie nie ma znaczenia. Choć może ma dla zdrowia pacjenta. I na pewno dla żyjących z medycyny prawników.

Wreszcie po trzecie, jak ogłosił premier, podstawą prawidłowego działania Ministerstwa Zdrowia jest jego odpolitycznienie. Czyli: zna się albo nie, ważne, aby było apolitycznie. I tak na pewno pielęgniarka zna się na specjalnościach lekarskich. Apolityczna.

Wzorce płyną zza oceanu. Wzorce geniusza. Mam nadzieję na przekazanie Pokojowego Nobla komuś, kto zlikwidował już chyba sześć, a może i więcej wojen. Może warto więc, wsłuchując się w ważne wypowiedzi zza oceanu, znowu wprowadzić cenzurę. Wiadomo, marzeniem każdej władzy jest tzw. właściwa cenzura. Zgodnie z żelazną zasadą: krytyka – tak, krytykanctwo – nie. A poza tym ciemny lud ocenzurowane wiadomości i tak kupi, byle coś powtórzyć sto razy prawdę/kłamstwo, a stanie się kłamstwem/prawdą. Ostatnio nawet prognoza pogody zależy od tego, która stacja telewizyjna ją prezentuje. Jak będzie zła pogoda dla władzy, to taką stację trzeba ocenzurować i zamknąć.

Uruchomiona przez poprzednich panujących liczba sołeckich, gminnych, miejskich i powiatowych uczelni kształcących lekarzy pokazuje, że niedługo czeka nas tłum nowych białych fartuchów w wahadłowych drzwiach szpitali. Gdy już się tam znajdą, to na oddziale, w oczekiwaniu na solidną dawkę nauki, pojawi się problem mistrza – kto będzie ich uczył? Niestety, obciążeni po granice możliwości dobrzy lekarze, pracujący głównie w prywacie, mają coraz mniej czasu dla młodych adeptów.

Ale ważny jest przekaz medialny. Czekamy i wskazujemy na sukces. Bo choć szczepionek nie ma, to telewizja ogłasza, że darmowe szczepionki są tuż, tuż. Prawie w każdej aptece. „Prawie” to wprawdzie tylko prawie, jednak jak dobrze brzmi: jak ogrzewany w mikrofalówce kotlet, synonim głów gadających to samo na wizji. Trochę gumowaty, ale zjeść się go da, jak człowiek zgłodnieje.

Nie jestem w stanie zrozumieć niechęci władz, obecnych i poprzednich, do aktywnego uwzględniania lekarzy w procesie prowadzenia szpitali. Są na tych stołkach nieliczni i wtedy zarządzanie staje się inne; w mojej (i nie tylko mojej) ocenie lepsze. Przykład jednego z naszych szpitali: świetnego dyrektora-lekarza zastąpiła pani inżynier, która świetna już nie jest. Lekarze wiedzą, co znaczy pacjent. Jednak inżynierowie, ekonomiści, prawnicy, biotechnolodzy, a nawet nauczyciele i inni namaszczeni „wiedzą lepiej”. Tak „lepiej”, że prasa podała ostatnio informację o szpitalu w naszym województwie, któremu tylko w tym roku (!) udało się tak zadłużyć, że zamknął planowe przyjęcia na kilku oddziałach. Wiemy, że nigdzie na świecie w służbie (ochronie) zdrowia nie jest cudownie, ale czemu Polska ma zajmować miejsce na podium?

Prof. Aleksander Sieroń, przewodniczący Rady Naukowej „Świata Lekarza”

Artykuł Zmieniamy! No i co, znowu?! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Od początku tego roku w Czechach instytucje zamawiające muszą rozważyć, czy w każdym nowo publikowanym przetargu możliwe jest wprowadzenie kryteriów środowiskowych. Eksperci wskazują, że Polska również prędzej czy później będzie zobligowana do wprowadzenia takich kryteriów na krajowym, wartym ok. 300 mld zł rocznie, rynku zamówień publicznych. Zwłaszcza że zielone zamówienia, które stają się w ostatnich latach coraz powszechniejszą praktyką, zapewniają instytucjom zamawiającym nie tylko korzyści środowiskowe, lecz także oszczędności finansowe. Wybór odpowiednich produktów, które zmniejszają ilość zużytej energii czy gazów, może okazać się szczególnie istotny w medycynie, gdzie ratuje się życie, ale przy okazji generuje się ogromną ilość odpadów.

? Czechy wprowadzają kryteria środowiskowe w zamówieniach publicznych jako element szerszej układanki. To jest konsekwencja polityki klimatycznej ONZ trwającej już od ponad 26 lat. Trzeba będzie powalczyć o firmy, które będą realizowały zamówienia publiczne w takim trybie, żeby spełniały normy środowiskowe i żeby nie było potencjalnych kłopotów ze Wspólnotą Europejską i szerzej, z odium wizerunkowym, które mogłoby spaść na Czechy, gdyby nie realizowały tych przetargów publicznych w oparciu o właściwe kryteria ? mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Kamil Wyszkowski, przedstawiciel i prezes rady UN Global Compact w Polsce.

Czeski rząd wprowadził z początkiem tego roku nowelizację ustawy o zamówieniach publicznych, która nakłada obowiązek uwzględniania kryteriów środowiskowych, społecznych i innowacyjnych w zamówieniach publicznych. To oznacza, że od 1 stycznia 2021 roku w Republice Czeskiej instytucje zamawiające (zarówno publiczne, jak i prywatne, które są zobowiązane do przestrzegania prawa o zamówieniach publicznych) muszą rozważyć, czy w każdym nowo publikowanym przetargu możliwe jest wprowadzenie takich kryteriów.

? Każda firma, która chce uczestniczyć w przetargu publicznym, będzie musiała wykazać, że jest odpowiedzialnym podmiotem i może zostać dopuszczona do czeskiego łańcucha dostaw ? tłumaczy Kamil Wyszkowski. ? Chodzi o wskaźniki ESG i cały proces sustainable finance ? zrównoważonego finansowania, czyli elementy związane m.in. z transparentnością i przeciwdziałaniem korupcji.

Czynniki niefinansowe ESG (environmental, social i governance, czyli środowisko, odpowiedzialność społeczna i ład korporacyjny) obejmują takie aspekty jak to, w jaki sposób firma neutralizuje swoje emisje CO₂, zmniejsza zużycie wody, współpracuje z lokalnymi społecznościami, dba o sprawy pracownicze i jaką ma politykę w kwestiach etyki i przeciwdziałania korupcji. Są one głównym kryterium zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw. Takie dane mają coraz większe znaczenie dla inwestorów, szukają ich też ubezpieczyciele czy banki, które mogą dzięki nim ocenić, czy firma działa w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju i opłaca się udzielić jej finansowania.

W Polsce duże firmy po raz pierwszy w 2018 roku zostały zobowiązane do publikowania takich informacji w wyniku wprowadzenia unijnej dyrektywy 2014/95/UE z 2014 roku i nowelizacji krajowej ustawy o rachunkowości, która ją wdrożyła. Jak ocenia Kamil Wyszkowski, Polska jest również gotowa, aby uwzględnić takie kryteria na wartym ok. 300 mld zł (dane UZP) rynku zamówień publicznych.

? Polska jest gotowa, żeby przyjąć rozwiązania podobne do czeskich i to nawet w szerszym zakresie. Wynika to z faktu, że w Polsce tort do podziału jest znakomicie większy niż w Czechach, co oznacza większą motywację dla przedsiębiorstw, żeby dostosowywać się do tych kryteriów stawianych w ramach zielonych zamówień publicznych. Przykładem tego, jak mogłoby to oddziaływać, jest chociażby sektor zamówień powiązany z gospodarką odpadową i zarządzaniem strumieniem odpadów na etapie inwestycji. To jest polską piętą achillesową. Zielone zamówienia publiczne mogą pomóc w tym, aby uporządkować tę stajnię Augiasza w sektorze odpadowym ? mówi prezes rady UN Global Compact w Polsce.

Jak wskazuje stowarzyszenie ICLEI (Local Governments for Sustainability), zielone zamówienia publiczne (GPP) stają się w ostatnich latach coraz bardziej powszechną praktyką. Poza korzyściami środowiskowymi zapewniają one organom publicznym oszczędności finansowe ? zwłaszcza przy uwzględnieniu kosztów zamawianych produktów lub usług w całym cyklu ich życia, a nie tylko przez pryzmat ceny zakupu. Przykładowo zakup produktów o niskim zużyciu energii lub wody może znacznie obniżyć rachunki za media. 

Ministerstwo Środowiska i Klimatu podkreśla, że organem odpowiedzialnym za kreowanie polityki zamówieniowej jest Urząd Zamówień Publicznych, niemniej jednak resort stara się wprowadzać do postępowań kryteria środowiskowe, gdy tylko jest to możliwe.

? Korzyścią wynikającą ze stosowania zielonych zamówień jest ograniczenie lub uniknięcie degradacji środowiska naturalnego, a nawet jego poprawa. Poprzez wprowadzanie wymagań dotyczących zastosowania ekologicznych rozwiązań w zamówienia publiczne przyczyniamy się do redukcji emisji CO₂, ochrony zasobów naturalnych, zmniejszenia ilości substancji szkodliwych emitowanych do środowiska, a także wpływamy na efektywniejsze wykorzystanie zasobów naturalnych ? wskazał resort w odpowiedzi przesłanej Newserii.

Jak informuje UZP, Komisja Europejska podjęła działania zmierzające do opracowania wspólnych kryteriów zielonych zamówień publicznych (GPP). Dotyczą one grup produktowych, które uznano za najbardziej odpowiednie do wdrożenia GPP zarówno ze względu na wartość zamówień, jak i wpływ na środowisko. To m.in. transport drogowy, usługi sprzątania, dostawy energii elektrycznej czy usługi gastronomiczne.

Jak zauważa dyrektor ds. relacji strategicznych w Philips Healthcare, Michał Kępowicz, zielone kryteria mają duże znaczenie nawet w przypadku tych branż, które nie są tradycyjnie kojarzone z degradacją środowiska. Dla przykładu gigantyczny wpływ wywiera na nie chociażby sektor ochrony zdrowia, który odpowiada za ok. 4,5 proc. globalnej emisji CO₂. To więcej niż w przypadku przemysłu lotniczego czy okrętowego.

? Parametrem dotyczącym wpływu ochrony zdrowia na środowisko, który może zaskakiwać, jest średni wskaźnik odpadów generowanych w przeliczeniu na jedno łóżko szpitalne dziennie ? to jest ok. 13 kg ? ogromna ilość, która powoduje, że środowisko jest narażone na zanieczyszczenia powstające w wyniku leczenia pacjenta ? mówi Michał Kępowicz. ? Ochrona zdrowia ma na celu ratowanie życia człowieka, ale na ogół nie zwracamy uwagi na koszt tych działań na środowisko, koszt, który jest pochodną wykorzystania w tym procesie infrastruktury szpitalnej, wyrobów medycznych, substancji toksycznych, materiałów odpowiedzialnych za wzrost poziomu skażenia. Lecząc, często nieświadomie szkodzimy środowisku, to z kolei negatywnie wpływa na nasze zdrowie, zaczynamy chorować i musimy być leczeni? czyli powstaje tzw. błędne koło. Pamiętajmy także, że często tego typu rozwiązania przynoszą korzyści finansowe, bo w dłuższej perspektywie oznaczają oszczędności.

W Czechach ? mimo że kryteria środowiskowe zostały oficjalnie wprowadzone do zamówień dopiero z początkiem tego roku ? tamtejsze szpitale stosują je już od dość dawna, zachęcane odgórnie przez administrację publiczną.

? Dotyczy to bardzo różnych zakupów, od typowych ? czyli sprzętu biurowego, eksploatacji budynków, mebli, środków czystości czy usług porządkowych ? po systemy dedykowane ochronie zdrowia, czyli rezonanse, tomografy, ultrasonografie i inne urządzenia, które służą pacjentom i personelowi medycznemu do diagnostyki i leczenia ? mówi dyrektor ds. relacji strategicznych w Philips Healthcare. ? Tam bardzo konkretnie pokazano rozwiązania, które powinny być promowane, np. takie, które zmniejszają ilość zużytej energii potrzebnej do działania ww. urządzeń czy wykorzystanie toksycznych gazów/substancji. To faktycznie ma znaczenie w realizowaniu polityki klimatycznej ? nie tylko na papierze, ale i w wymiarze rzeczywistym. Szpital może być miejscem leczenia pacjentów, w którym jednocześnie promujemy ochronę środowiska, w którym żyjemy.

Ekspert Philips Healthcare wskazuje, że również firmy ? w tym te z branży MedTech ? już od kilku lat starają się dopasowywać do tych proekologicznych trendów i wymogów, które prędzej czy później staną się na rynku standardem.

? Naszym celem od dłuższego czasu było zmniejszenie ilości zanieczyszczeń, energochłonności, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii ? zarówno w procesie wytwarzania urządzeń, jak i w procesach biznesowych wewnątrz firmy ? czy promowanie gospodarki obiegu zamkniętego, w której urządzenia medyczne wykorzystujemy ponownie do produkcji nowych, żeby zmniejszyć zużycie surowców. W ramach naszej koncepcji green hospital, czyli zielonego szpitala, tworzenie całego ekosystemu leczenia pacjenta powinno jak najmniej szkodzić otoczeniu zewnętrznemu ? podkreśla Michał Kępowicz.

biznes.newseria.pl

Artykuł Szykują się zmiany w zamówieniach publicznych. Wzorem Czech do przetargów mogą zostać wprowadzone kryteria środowiskowe pochodzi z serwisu Świat Lekarza.