Badam się regularnie. Od lat wiem, jak ważna jest profilaktyka, dlatego nie czekam, aż pojawią się niepokojące objawy. Dotychczas jednak za wiele badań – w tym cytologię – płaciłam z własnej kieszeni, traktując to jako inwestycję w zdrowie. Tym bardziej ucieszyłam się, gdy dowiedziałam się, że mogę skorzystać z programu badań przesiewowych opartych na teście HPV HR. Bez kolejek i bez opłat.

Postanowiłam sprawdzić, jak to działa w praktyce. Okazało się, że cała procedura jest niezwykle prosta. Skierowanie znalazłam w Internetowym Koncie Pacjenta, korzystając z aplikacji mojeIKP. Wystarczyło dosłownie parę kliknięć, aby umówić się na badanie w wybranym przeze mnie terminie i miejscu. Bez zbędnych formalności, telefonów i niepotrzebnego stresu. Badanie odbyło się o czasie, w przyjemnej atmosferze. Najpierw odwiedziłam gabinet położnej, później lekarza, który wykonał u mnie także USG ginekologiczne.

W czasach, gdy większość spraw załatwiamy zdalnie, również profilaktyka zdrowotna powinna być na wyciągnięcie ręki. W przypadku programu HPV HR rzeczywiście jest. Niestety, wciąż zbyt wiele kobiet odkłada badania na później. Tłumaczy się brakiem czasu, natłokiem obowiązków, zmęczeniem. Tymczasem wyniki badań opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym The Lancet Regional Health – Europe nie pozostawiają wątpliwości: test HPV HR jest skuteczniejszy niż cytologia w wykrywaniu zmian mogących prowadzić do raka szyjki macicy.

Mamy dziś do dyspozycji nowoczesne narzędzie, które pomaga wykryć zagrożenie na bardzo wczesnym etapie. Ale nawet najlepsze badanie nie pomoże, jeśli z niego nie skorzystamy. Dlatego chciałabym zachęcić każdą kobietę, która czyta te słowa: zaloguj się do IKP i sprawdź, czy możesz wykonać test HPV HR. Zajmie to dosłownie chwilę.

Rak szyjki macicy rozwija się przez lata, jednak mamy szansę go zatrzymać. Warunek jest jeden: musimy się badać. Nie jutro, pojutrze, kiedyś. Teraz.

Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Sprawdziłam to sama. Kilka kliknięć do testu HPV HR pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ponad 33 tysiące kobiet objętych badaniem i wyniki, które potwierdzają blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy w porównaniu do cytologii. Końcowe wyniki badań pilotażowych zostały właśnie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym The Lancet Regional Health – Europe

Trendy, które wytyczają naukowcy z Narodowego Instytutu Onkologii, stanowią podstawę do zmian dla innych krajów, szczególnie w Europie Środkowej i Wschodniej. Przede wszystkim jednak upowszechnienie wyników badań oraz zwiększenie akceptacji dla testów HPV HR jako narzędzia diagnostycznego stwarza realną możliwość poprawy niekorzystnej sytuacji epidemiologicznej w zakresie raka szyjki macicy w Polsce.

– Dziś ogłaszamy sukces naukowy, który ma konkretne znaczenie dla polskich pacjentek. Praca, jaką wykonał zespół pod przewodnictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego, powinna znaleźć konkretne odzwierciedlenie w poradniach ginekologiczno-położniczych posiadających kontrakt z NFZ, które są zobowiązane do realizacji programu profilaktyki raka szyjki macicy. Liczę na to, że mając dowody naukowe potwierdzone publikacją, testy HPV HR będą cieszyć się rosnącym zainteresowaniem, zarówno wśród pacjentek, jak i przedstawicieli ochrony zdrowia. Skuteczna profilaktyka ma znaczenie – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Uzyskane rezultaty badania mają istotne znaczenie dla kształtowania polityki zdrowotnej i praktyki klinicznej w krajach, które dotychczas realizują programy oparte na cytologii lub planują organizację programów badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Publikacja w renomowanym czasopiśmie The Lancet Regional Health – Europe potwierdza wysoką jakość uzyskanych dowodów naukowych.

– Dzięki współpracy z Ministerstwem Zdrowia polskie kobiety mają dostęp do najnowocześniejszego i najskuteczniejszego narzędzia w profilaktyce raka szyjki macicy. Test HPV HR powinien stać się jedynym obowiązującym testem przesiewowym, a nasze dowody naukowe uzyskane w polskiej populacji potwierdzają słuszny kierunek zmian w systemie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce, który został przyjęty w lipcu 2025 roku – wyjaśnia prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Poradni Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NIO, i dodaje: – Apeluję z tego miejsca do wszystkich zarządzających placówkami, ale także do ginekologów i położnych, aby wykonywali swoim pacjentkom badania przesiewowe HPV HR w programie profilaktyki. Im szybciej wprowadzimy mentalną zmianę w tym obszarze i zrezygnujemy z cytologii jako badania pierwszego wyboru, tym skuteczniej będziemy pomagać kobietom dbać o ich zdrowie.

Zgodnie z rekomendacjami opublikowanymi w 2025 roku przez European Commission Initiative on Cervical Cancer testy HPV HR stanowią obecnie jedyną rekomendowaną metodę badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy w Europie. Profesor Nowakowski był członkiem zespołu, który opracował rekomendacje.

Funkcjonujący w Polsce Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy znajduje się obecnie w fazie transformacji. W perspektywie krótkoterminowej konieczne jest wycofanie cytologii jako podstawowego badania przesiewowego w ramach programu i pozostawienie jedynie testu HPV HR z uzupełniającą cytologią na podłożu płynnym jako jedynej, spójnej z rekomendacjami europejskimi formy badań przesiewowych.

– Należy przypomnieć, że test HPV HR umożliwia blisko dwukrotne zwiększenie wykrycia zagrożenia rakiem szyjki macicy oraz stanów przedrakowych, ale również wirusa, mogącego wywołać nowotwór w przyszłości. To ważne, bo nawet w przypadku niezdiagnozowania raka po wykonaniu testu w danym momencie, ta wiedza automatycznie uruchamia zwiększoną czujność onkologiczną, zarówno u pacjentki, jak i lekarza prowadzącego. Warto więc korzystać ze wszystkich sposobów zapisywania się na te badania, a dzięki Centralnej e-Rejestracji dostępność badań profilaktycznych dla kobiet przybrała nową skalę – dodaje dr hab. n med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii.

Najważniejsze i największe dotychczas polskie badanie dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy to efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, zespołu badawczego pod kierownictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego z Narodowego Instytutu Onkologii oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Pilotaż przyczynił się bezpośrednio do zmiany standardu badań w programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce. Co więcej, badanie to będzie opiniotwórcze dla pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych państw świata, które nadal prowadzą screening cytologiczny.

O projekcie badawczym

W okresie od 29.10.2019 r. do 31.12.2023 r. w ramach umowy pomiędzy Narodowym Instytutem Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie (NIO-PIB) a Ministrem Zdrowia realizowano w Polsce „Pilotaż badań HPV-DNA”. Było to jedno z zadań Narodowej Strategii Onkologicznej. NIO-PIB realizował projekt we współpracy z 8 konsorcjami współpracującymi na terenie całego kraju. Całkowita wartość projektu wyniosła 6 168 266,06 zł. Pilotaż miał na celu porównanie skuteczności dotychczasowego standardu – cytologii ginekologicznej względem testu HPV HR z następową cytologią na podłożu płynnym (LBC) w wykrywaniu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy w warunkach rutynowej praktyki klinicznej w Polsce i wybór optymalnej formy badań przesiewowych.

Końcowe wyniki pilotażu zostały opublikowane 8 maja 2026 roku w prestiżowym czasopiśmie naukowym – The Lancet Regional Health – Europe w pracy autorstwa Nowakowskiego A., Macios A., Glińskiej P., Chmielewskiej A., Janik B., Jędrzejewskiej I., Klimiuk A., Chmielik E., Bobkiewicza P., Kapuśniak E., Podolskiego J., Prokurat E., Arbyna M. oraz Kamińskiego M.F., pt. „Primary human papillomavirus screening versus cytology for detection of cervical intraepithelial neoplasia grade 2 or higher in Poland: a parallel-group, randomised controlled trial”. Przeprowadzone badanie objęło ponad 33 tysiące kobiet i stanowi jedyne tego typu przedsięwzięcie w Europie Środkowo-Wschodniej oraz jedno z nielicznych na świecie o podobnej konstrukcji. Jego wyniki jednoznacznie wskazują na blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu zagrożenia rakiem szyjki macicy w porównaniu do cytologii.

Osiągnięte rezultaty stanowią efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie i działającego w jego strukturze Centralnego Ośrodka Koordynującego oraz ośrodków współpracujących.

Artykuł Test HPV HR zmienia zasady gry. Badanie skuteczniejsze niż cytologia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.