W początkowym okresie epidemii odnotowano spadek liczby pacjentów zgłaszających się do szpitali onkologicznych i odwołujących wizyty, ale w mojej ocenie, ogromnym wysiłkiem podmiotów onkologicznych udało się utrzymać stały dostęp do leczenia onkologicznego ? mówi wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski.

Jak epidemia COVID-19 wpłynęła na leczenie nowotworów?

Z pewnością pojawienie się epidemii COVID-19 spowodowało zmiany w funkcjonowaniu podmiotów zajmujących się leczeniem onkologicznym w pierwszych miesiącach stanu epidemii. W mojej ocenie, ogromnym wysiłkiem podmiotów onkologicznych udało się utrzymać stały dostęp do leczenia onkologicznego. Oczywiście w początkowym okresie epidemii odnotowano spadek liczby pacjentów zgłaszających się do szpitali onkologicznych i odwołujących wizyty, ale fakt ten jest wynikiem wprowadzonych ograniczeń w przemieszczaniu się oraz obaw ze strony pacjentów przed zakażeniem. Podmioty onkologiczne bardzo szybko wdrożyły procedury dotyczące bezpieczeństwa udzielania świadczeń onkologicznych zapewniające stały, nieprzerwany dostęp do świadczeń onkologicznych.

Wiadomo jednak, że dzisiaj sytuacja znowu jest ekstremalnie trudna ? utrzymywanie ciągłości i dostępności świadczeń jest ogromnym wyzwaniem dla podmiotów onkologicznych.

Czy pacjenci mogą bezpiecznie wykonywać badania profilaktyczne, takie jak cytologia, mammografia, kolonoskopia?

Nie bójmy się, korzystajmy z tych możliwości. Zostały wdrożone wytyczne, jak wykonywać bezpiecznie badania. Zwlekanie z badaniami profilaktycznymi może być dramatyczne w skutkach, jeśli nowotworu nie wykryjemy w porę.

Doświadczenia pokazują, że lepsze wyniki leczenia onkologicznego są w ośrodkach zajmujących się kompleksowo leczeniem nowotworów. Epidemia COVID-19 przyhamowała powstawanie Lung Cancer Units, czy jednak realnie mają szansę w najbliższym czasie zostać utworzone?

Dyskusja z ekspertami trwa od dłuższego czasu, jednak do tej pory nie udało nam się wypracować rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez wszystkie środowiska medyczne (torakochirurgów, onkologów, pulmunologów), a także akceptowalnego przez MZ. Mam nadzieję, że do końca tego roku wypracujemy ostateczną koncepcję unitu. Zakładam że odbędą się ponowne konsultacje publiczne po to, by projekt wychodził naprzeciw oczekiwaniom ekspertów klinicznych oraz interesariuszy systemu zdrowia. Planujemy, aby rozporządzenie weszło w życie w pierwszej połowie 2021 roku.

Oczywiście, nie pomogła nam sytuacja epidemiczna ? zarówno pracownicy Ministerstwa Zdrowia, jak i klinicyście w ogromnym stopniu zaangażowani byli i są w walkę z pandemią. Chcemy, by LCU zostały wprowadzone w pierwszej połowie 2021 r. dla wszystkich pacjentów. Wynika to z harmonogramu wdrażania zmian ujętego w Narodowej Strategii Onkologicznej. Świadczenia w ramach unitu będą realizowane przez wyspecjalizowane jednostki, po spełnieniu przez nie odpowiednich wymagań.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski: Utrzymywanie dostępności do leczenia to dziś wyzwanie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W modelowym Lung Cancer Unit planujemy uwzględnić szeroki zakres technologii medycznych wymaganych do właściwej opieki nad pacjentem. Naszym celem jest zapewnienie należytej jakości i ciągłości opieki nad pacjentami z nowotworem płuca pod jednym dachem ? mówi wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski.

Idealny Lung Cancer Unit: jak powinien wyglądać według Pana Ministra?

Powinien zapewniać pacjentom wszystkie dostępne formy terapii ? od diagnostyki, leczenia chirurgicznego, przez leczenie systemowe, takie jak chemioterapię i programy lekowe, aż po rehabilitację i monitorowanie stanu zdrowia po przebytym leczeniu. W modelowym unicie planujemy uwzględnić szeroki zakres technologii medycznych wymaganych do właściwej opieki nad pacjentem. Naszym celem jest zapewnienie należytej jakości i ciągłości opieki nad pacjentami z nowotworem płuca pod jednym dachem.

Ale musimy też mierzyć siły i możliwości na zamiary ? powstanie modelowych unitów nie jest dzisiaj w Polsce praktycznie możliwe. Związane jest to z historycznym rozdrobnieniem procesów diagnostyczno-terapeutycznych, aktualną infrastrukturą aparaturowo-techniczną, alokacją zasobów kadrowych. Dlatego od dłuższego już czasu próbujemy wypracować kompromisowe, nie idealne, rozwiązanie.

Na jakim etapie znajdują się projekty? Kiedy wejdą w życie?

Dyskusja z ekspertami trwa od dłuższego czasu, jednak do tej pory nie udało nam się wypracować rozwiązania możliwego do zaakceptowania przez wszystkie środowiska medyczne (torakochirurgów, onkologów, pulmunologów), a także akceptowalnego przez MZ.

4 listopada br. temat był kolejny raz dyskutowany na posiedzeniu Krajowej Rady ds. Onkologii przy Ministerstwie Zdrowia, kolejne warsztaty odbywają się 10 listopada br.

Mam nadzieję, że do końca tego roku wypracujemy ostateczną koncepcję unitu. Zakładam, że odbędą się ponowne konsultacje publiczne, po to by projekt wychodził naprzeciw oczekiwaniom ekspertów klinicznych oraz interesariuszy systemu ochrony zdrowia. Planujemy, aby rozporządzenie weszło w życie w pierwszej połowie 2021 roku.

Oczywiście nie pomogła nam sytuacja epidemiczna ? zarówno pracownicy Ministerstwa Zdrowia, jak i klinicyści w ogromnym stopniu zaangażowani byli i są w walkę z pandemią.

Czy będzie to projekt pilotażowy, czy obejmie całą Polskę?

Unit zostanie wprowadzony w pierwszej połowie 2021 roku dla wszystkich pacjentów. Wynika to z harmonogramu wdrażania zmian ujętego w Narodowej Strategii Onkologicznej. Świadczenia w ramach unitu będą realizowane przez wyspecjalizowane jednostki, po spełnieniu przez nie odpowiednich wymagań. Nie widzę potrzeby realizacji pilotażu, mamy już pewne doświadczenia i zidentyfikowane błędy/problemy z funkcjonowania unitów w raku piersi ? chcemy przygotować zmiany systemowe, nie pilotażowe.

Jakie są efekty programu skriningowego raka płuca, polegającego na stosowaniu niskodawkowej tomografii komputerowej? Czy wszedł w życie i jak wiele osób z niego skorzystało?

Ogólnopolski Program Wczesnego Wykrywania Raka Płuca (WWRP) za Pomocą Niskodawkowej Tomografii Komputerowej (NDTK) to program skriningowy łączący prewencję wtórną z pierwotną w celu poprawy świadomości dotyczącej raka płuca wśród społeczeństwa i personelu ochrony zdrowia. Program został opracowany i jest wdrażany w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Skriningiem chcemy objąć grupę osób w przedziale wiekowym 55-74 lata palących papierosy więcej lub równo 20 paczkolat, z okresem abstynencji tytoniowej nie dłuższym niż 15 lat lub osoby w przedziale wiekowym 5074 lat palące papierosy więcej lub równo 20 paczkolat, z okresem abstynencji tytoniowej nie dłuższym niż 15 lat, u których stwierdza się jeden z dodatkowych czynników ryzyka, takich jak np. ekspozycja zawodowa na krzemionkę, beryl, nikiel, chrom, kadm, azbest, związki arsenu, spaliny silników diesla, dym ze spalania węgla kamiennego, sadza.

Docelowo, do połowy 2023 roku, chcemy objąć programem ponad 16 700 osób.

W wyniku naboru konkursowego w ramach PO WER wybrano do dofinansowania 6 projektów obejmujących wszystkie wyodrębnione w konkursie makroregiony kraju. Dzięki temu program obejmie wszystkie województwa. Szczegóły konkursu są dostępne pod adresem: http://zdrowie.gov.pl/power/nabor-579-kon-kurs_profilaktyka_nowotworow_pluc.html.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski: Chcemy, by Lung Cancer Unitsy zaczęły funkcjonować od stycznia 2021 r. pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

? To musi się udać, mówimy o czymś, co za chwilę może być podstawowym lekiem w COVID-19 ? mówi prof. Krzysztof Tomasiewicz, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 1 w Lublinie. Ministerstwo Zdrowia dało „zielone światło” dla badań nad polskim lekiem z osocza ozdrowieńców.

Ministerstwo Zdrowia ? m.in. po naszych interwencjach ? dało zielone światło projektowi stworzenia leku z osocza polskich ozdrowieńców. W skrócie: w maju Agencja Badań Medycznych przyznała dofinansowanie w wysokości 5 mln zł na projekt badania klinicznego leku z osocza ozdrowieńców. Badania kliniczne ma przeprowadzić Klinika Chorób Zakaźnych kierowana przez prof. Krzysztofa Tomasiewicza oraz kilka innych klinik, gdzie są leczeni chorzy na COVID-19. Lek do badania klinicznego ma wytworzyć polska firma Biomed-Lublin Wytwórnia Surowic i Szczepionek. Lek miał powstać w ciągu 3 miesięcy, jednak ponad miesiąc wokół projektu nic się nie działo.

Wiceminister Sławomir Gadomski: Już daliśmy zielone światło

Prof. Krzysztof Tomasiewicz jest zdania, że lek wyprodukowany z osocza ozdrowieńców ma szansę pomóc chorym na COVID-19, szczególnie że byłoby to osocze zawierające przeciwciała przeciwko dokładnie temu podtypowi SARS-CoV-2, który jest przyczyną zakażeń w Polsce. Widzi Pan szansę na lek przeciw COVID-19 stworzony przez polską firmę jeszcze przed ew. jesienną drugą falą epidemii?

Projekt związany z terapią lekami wytworzonymi z osocza pobranego od ozdrowieńców jest bardzo ciekawy, a jego realizacja może przynieść wymierne korzyści pacjentom. Nie wykluczam możliwości wytworzenia leku jeszcze przed ewentualną drugą falą epidemii, która jest prognozowana na jesień.

Co stoi na przeszkodzie, by uruchomić procedurę pobierania osocza dla celów produkcji immunoglobulin dla chorych na COVID-19?

Problem wynikał z pewnych nieporozumień. Procedura pobierania osocza i preparatyki od ozdrowieńców jest zgodna z obowiązującymi przepisami w publicznej służbie krwi. Chodzi o obwieszczenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań dobrej praktyki pobierania krwi i jej składników, badania, preparatyki, przechowywania, wydawania i transportu dla jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi ? opracowane merytorycznie przez ekspertów z IHIT. Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej związanymi z koronawirusem, osocze od ozdrowieńców powinno być poddane redukcji patogenów, jeżeli takie procedury są stosowane rutynowo w kraju. Dopiero pod koniec maja Szpital Kliniczny w Lublinie zgłosił się z wnioskiem o wydanie osocza, a na początku czerwca przedstawił wymagania jakościowe. Częściowo osocze spełniające wymagania ww. projektu jest na stanie centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa. W najbliższym czasie będzie mogło być wydane na rzecz ww. projektu. Jednak centra nie dysponują teraz pełną pulą osocza niepoddanego procesowi redukcji chorobotwórczych czynników zakaźnych, wymaganą do rozpoczęcia procesu produkcyjnego. Z uwagi na obserwowaną tendencję zgłoszeń ozdrowieńców, w najbliższym czasie powinno zostać zgromadzone wymagane 150 litrów i przekazane do realizacji projektu.
Od samego początku Biomed Lublin był informowany, iż priorytetem jest przetaczanie osocza zawierającego przeciwciała anty-SARS-CoV-2 chorym na COVID-19. Dopiero po zabezpieczeniu w pełni polskich pacjentów będzie rozważany kolejny etap, tj. wykorzystanie osocza jako surowca do produkcji immunoglobuliny. Zgodnie z zaleceniami WHO, jeżeli jest nadwyżka osocza z przeciwciałami anty SARS-CoV-2, to po lokalnym wygaśnięciu aktualnej fali pandemii nadwyżkę należy przechować w celu możliwego zastosowania w możliwych kolejnych falach pandemii. Dlatego zasadne było racjonalne oszacowanie, czy centra krwiodawstwa dysponują nadwyżką umożliwiającą przekazanie tego osocza do innych celów niż bezpośrednich transfuzji pacjentom chorym na COVID-19. Obecnie szacuje się, że taki bezpieczny zapas jest, można podejmować kolejne decyzje i przekazać osocze na rzecz projektu badawczego

Czy każde RCKiK będzie mogło samodzielnie podpisać umowę na dostawę osocza ozdrowieńców? Musi mieć zgodę MZ lub NCK?

Jednostkami uprawnionymi do pobierania, przechowywania oraz wydawania krwi i jej składników zarówno na potrzeby kliniczne, jak i do produkcji leków, m.in. immunoglobulin, uprawnione są RCKiK, nie ma zatem formalnych ograniczeń w tym zakresie

Ministerstwo da zielone światło projektowi dofinansowanemu przez ABM i przyspieszy ten proces?

Ministerstwo Zdrowia już dało zielone światło i nigdy nie utrudniało współpracy w zakresie projektów służących walce z COVID-19.

Otrzymaliśmy informację, że dzięki sprawnej reakcji Ministerstwa Zdrowia, ruszają badania nad polskim lekiem z inaktywowanego osocza ozdrowieńców w Lublinie. Jest szansa, że lek powstanie przed drugą falą epidemii.

Więcej informacji na ten temat: Świat Lekarza 3D nr 3/2020, dostępny na stronie swiatlekarza.pl od 22 czerwca

Artykuł Ruszają badania nad polskim lekiem z inaktywowanego osocza ozdrowieńców! Wiceminister Gadomski: już daliśmy zielone światło! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.