Zapalenie płuc to jedno z najczęstszych chorób prowadzących do hospitalizacji dorosłych, szczególnie osób powyżej 65. roku życia. Głównymi sprawcami tych infekcji są bakterie – pneumokoki, które są odpowiedzialne za najwyższą śmiertelność wśród zakażeń bakteryjnych.

• Zapalenie płuc to poważne zagrożenie dla osób powyżej 65. roku życia i przewlekle chorych. W tej grupie wiekowej zapalenie płuc jest czwartą najczęstszą przyczyną zgonów. Szczególnie niebezpieczna jest postać inwazyjna, gdzie śmiertelność może sięgać nawet 50 proc.
• Pneumokoki są najczęstszą przyczyną pozaszpitalnych zapaleń płuc, a szczepienia stanowią skuteczną formę profilaktyki.
• W tym sezonie osoby po 65. roku życia z chorobami przewlekłymi m. in. przewlekłą chorobą serca (zawał, niewydolność serca), przewlekłą chorobą płuc (POChP, astma), przewlekłą niewydolnością nerek czy cukrzycą mogą ponownie skorzystać z bezpłatnych szczepień przeciw pneumokokom.
• Zgodnie z najnowszymi zaleceniami szczepienia przeciw pneumokokom i grypie – można zrealizować na jednej wizycie.

Każde zapalenie płuc jest niebezpieczne

Zapalenie płuc to poważna choroba, której nie można lekceważyć. Umiera na nią ok. 8 proc. chorych, a w przypadku poważniejszych infekcji śmiertelność w Polsce może wynosić nawet 50 proc. dorosłych. Pneumokoki są najczęstszą przyczyną zapaleń płuc, które nie są związane z pobytem w szpitalu, i stanowią duże zagrożenie dla zdrowia seniorów. Pneumokokowe zapalenie płuc może być ciężkim powikłaniem zakażenia wirusem grypy

Pneumokoki to bardzo niebezpieczne bakterie, które mogą powodować poważne choroby, takie jak zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowych, czy sepsa. Pneumokoki są odpowiedzialne za najwyższą śmiertelność w grupie zakażeń bakteryjnych, m.in. dlatego, ze coraz częściej stają się oporne na działanie antybiotyków, dlatego wywołane przez nie zakażenia trudno się leczą.

Osoby starsze i przewlekle chore są szczególnie narażone na te infekcje, które mogą prowadzić do pobytu w szpitalu, pogorszenia zdrowia, a nawet śmierci.

Co roku znika duże miasto

Każdego roku ponad 1,5 miliona ludzi na świecie umiera z powodu zakażeń pneumokokowych, w tym ok. 1 milion z powodu zapalenia płuc. To tak, jakby każdego roku znikało miasto wielkości Warszawy. Pneumokoki stanowią ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego, dlatego tak ważne jest, aby się chronić.

W 2021 roku aż 99,3 proc. osób, które trafiły do szpitala z powodu inwazyjnej choroby pneumokokowej, miało powikłania, którym można było zapobiec dzięki szczepieniom. Pacjenci hospitalizowani z powodu zapalenia płuc spędzają w szpitalu średnio ponad 12 dni. Ok. 1 na 8 osób wymaga leczenia na oddziale intensywnej terapii, a tyle samo osób musi być podłączonych do respiratora.

Kto powinien się zaszczepić? Zakażenia pneumokokowe mogą dotknąć ludzi w każdym wieku, zarówno dzieci, jak i dorosłych. Najbardziej narażone są jednak małe dzieci do 2. roku życia oraz osoby powyżej 65 lat. Dzieci są często chronione dzięki obowiązkowym szczepieniom, ale niestety seniorzy rzadko się szczepią.

Dlatego szczepienia przeciw pneumokokom są szczególnie zalecane osobom starszym oraz dorosłym z grup ryzyka, czyli osobom z osłabionym układem odpornościowym (np. chorym na nowotwory), przewlekle chorym (np. na choroby serca, płuc, cukrzycę), a także tym, którzy nadużywają alkoholu lub palą papierosy.

Dlaczego warto się zaszczepić?

Szczepienia przeciw pneumokokom dla dorosłych są tak samo ważne jak dla dzieci. Warto przed nadchodzącym sezonem infekcji dowiedzieć się więcej o profilaktyce zakażeń pneumokokowych i rozważyć szczepienie, które może ochronić przed poważnymi powikłaniami, takimi jak zapalenie płuc.

Seniorzy mogą zaszczepić się bezpłatnie. Od 1 września zeszłego roku osoby powyżej 65. roku życia chorujące przewlekle i z grup ryzyka mogą skorzystać z bezpłatnych szczepień przeciw pneumokokom. Wystarczy jedna wizyta u lekarza, aby zaszczepić się jednocześnie przeciw grypie i pneumokokom. Co ważne, szczepienie przeciw pneumokokom nie musi być powtarzane co roku, co jest wygodne dla pacjentów.

W odpowiedzi na coraz pilniejsze wyzwania zdrowotne jakim jest m.in. wskazana przez Światową Organizację Zdrowia potrzeba przeciwdziałania groźnym chorobom zakaźnym układu oddechowego w 2021 roku z inicjatywy Instytutu Praw Pacjent i Edukacji Zdrowotnej powołano SOJUSZU NA RZECZ ZWALCZANIA CHORÓB ZAKAŹNYCH UKŁADU ODDECHOWEGO. POLSKA ZDROWO ODDYCHA [SOJUSZ PZO].

Inicjatywa, której celem jest wypracowanie rozwiązań systemowych i edukacja społeczeństwa, powołana została przez organizacje pacjentów działające w obszarze zdrowia i chorób przewlekłych. Celem powołania sojuszu Polska Zdrowo Oddycha jest przeciwdziałanie problemowi zdrowotnemu, jakim jest zwiększająca się liczba zachorowań na choroby zakaźne układu oddechowego i wskazanie długofalowych priorytetowych rozwiązań strategicznych, które powinny zostać podjęte w najbliższym czasie w zakresie przeciwdziałania tym zagrażających życiu chorobom.

Intencją SOJUSZU PZO jest wskazanie długofalowych rozwiązań systemowych, których celem uniknięcie niepotrzebnych zachorowań, zmniejszenie odsetka osób hospitalizowanych z powodu chorób zakaźnych układu oddechowego, których można by było unikać i wdrożenie efektywnej profilaktyki zachorowań szczególnie w grupach podwyższonego ryzyka, do których należą m.in. osoby chorujące na choroby przewlekłe takie jak cukrzyca, astma, POCHP, nowotwory, choroby serca. Działania SOJUSZU PZO mają także poprzez działania informacyjno-edukacyjne zwiększyć świadomość szerokiej opinii publicznej na ten temat chorób zakaźnych układu oddechowego.

Inicjatorami SOJUSZU PZO są organizacje pozarządowe reprezentujące pacjentów z chorobami przewlekłymi: Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Polskie Stowarzyszenie Diabetyków, Federacja Stowarzyszeń Amazonki, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pacjentów ze Schorzeniami Serca i Naczyń EcoSerce, Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę i Choroby Alergiczne i Przewlekłe Obturacyjne Choroby Płuc, Active Citizen Network.

Artykuł Zapalenie płuc – zagrożenie dla seniorów i przewlekle chorych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Na problem włóknienia płuc po COVID-19 jako pierwsi zwrócili uwagę chińscy lekarze, którzy już w marcu 2020 r. zaobserwowali, że u niektórych chorych na COVID-19, znajdujących się w ciężkim stanie, dochodziło do włóknienia płuc.

Na problem włóknienia płuc po COVID-19 jako pierwsizwrócili uwagę chińscy lekarze, którzy już w marcu 2020 r. zaobserwowali, że u niektórych chorych na COVID-19, znajdujących się w ciężkim stanie, dochodziło do włóknienia płuc.

W rozmowie z dziennikiem ?Global Times? Peng Zhigong, dyrektor oddziału intensywnej terapii Szpitala Zhongan w Wuhan, mówił: ? Wpływ COVID-19 na ludzkie ciało jest jak kombinacja SARS i AIDS, ponieważ wirus niszczy zarówno płuca, jak i układ odpornościowy. Myślę, że teraz najważniejsze jest podjęcie działań na wczesnym etapie choroby, aby chronić płuca pacjentów przed nieodwracalnym zwłóknieniem. COVID-19 powoduje reakcję zapalną, która uszkadza drogi oddechowe i pęcherzyki płucne, chociaż póki co nie wiadomo, czy odwracalnie ? a jeśli, to jak długo miałoby ono trwać ? czy już na stałe.

Wkrótce coraz więcej lekarzy i naukowców zaczęło zwracać uwagę na podobieństwa w przebiegu, zwłaszcza ciężkich postaci COVID-19 i włóknienia płuc. Jednocześnie zwracano też uwagę na podobieństwa głównych czynników ryzyka, takich jak wiek, płeć męska i choroby współistniejące. A te zależności potwierdzały kolejne badania, m. in. ekspertów z Hiszpańskiego Towarzystwa Chorób Płuc i Klatki Piersiowej (SEPAR) oraz zespołu medycznego z hiszpańskiego Uniwersyteckiego Szpitala Wysp Kanaryjskich (HUC). Wystąpienie włóknienia płuc stwierdzano nawet po 6 ? 8 tygodniach od przebycia przez pacjenta zakażenia SARS-CoV-2. Najczęściej dotyczyło to chorych w bardzo ciężkim stanie, którzy byli leczeni na oddziałach intensywnej terapii.

? Wprawdzie większość pacjentów zakażonych SARS-CoV-2 wychodzi z oddziałów intensywnej terapii bez zmian zwłóknieniowych w płucach, jednak istnieje też całkiem spora grupa tych, u których zjawisko zwłóknienia się pojawia. U wielu osób te niekorzystne zmiany w płucach z pewnością będą trwałe ? mówił kilka miesięcy temu jeden z ekspertów, dr Orlando Acosta. Dodał też, że kilka zespołów medycznych z różnych ośrodków na świecie prowadzi badania zakażonych wirusem SARS-CoV-2 pod kątem występowania u nich zmian zwłóknieniowych w płucach.

Dziś to już konkretne wyniki konkretnych badań, przeprowadzanych w kilku międzynarodowych ośrodkach. Eksperci zajmujący się chorymi na COVID-19, jak również tymi, którzy zakażenie mają już za sobą, nie mają wątpliwości: u części z nich pojawiają się zaburzenia, wskazujące na włóknienie płuc. W niedawno opublikowanym artykule w ?Journal of Infection? podano, że zaburzenia włókniste w płucach obserwuje się u ok. 30 proc. ozdrowieńców już podczas wypisu ze szpitala. U innych takie zmiany pojawiają się nawet w kilka miesięcy po przechorowaniu COVID-19.  Zachorowali w marcu, a teraz stwierdza się u nich zmiany zwłóknieniowe w płucach.

? Tysiące osób, które przeżyły COVID-19, doznając uszkodzenia płuc, to bomba zegarowa, gdyż ryzyko ich zgonu będzie dużo wyższe niż w przypadku innych chorób, uznanych za śmiertelne ? alarmuje amerykański pulmonolog, dr Sassan Rafi z Uniwersytetu Kalifornijskiego, który od 15 lat bada choroby płuc, szczególnie pod kątem ich związków z innymi schorzeniami. ?  To może być poważny problem zdrowotny. Chorzy wyzdrowieją z COVID-19, a będą umierać na zwłóknienie płuc.

Dr Rafi ocenia, że aż ok. 40 proc. pacjentów z ciężkim przebiegiem COVID-19 doświadczy ekstremalnej reakcji immunologicznej prowadzącej do zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS), która będzie skutkowała zwłóknieniem płuc.

Dlaczego ? wciąż nie wiadomo

O ile eksperci nie mają wątpliwości, że powikłaniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 może być zwłóknienie płuc, to wciąż nie wiedzą, dlaczego tak jest.

Prof. Paweł Śliwiński, prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, kierownika II Kliniki Chorób Płuc w Instytucie Chorób Płuc i Gruźlicy w Warszawie:

– Przede wszystkim trzeba powiedzieć, że to nie włóknienie płuc samo w sobie może być konsekwencją zakażenia wirusem SARS-CoV-2, ale że u chorych na COVID-19, czy też u tych, którzy już przeszli to zakażenie, mogą pojawiać się cechy śródmiąższowego zapalenia puc. Zapalenie może ulec wygojeniu, ale też jednym z jego zakończeń może być ?blizna? pod postacią zwłókniałego miąższu płuc. To sytuacja, której konsekwencją są zaburzenia dyfuzji tlenu przez barierę pęcherzykowo-włośniczkową, ewentualnie prowadzące do rozwoju niewydolności oddychania i w rezultacie do szybko narastającej duszności.

 – Dlaczego tak jest, dlaczego u jednych chorych co prawda dochodzi do śródmiąższowego zapalenia płuc i włóknienia, ale z czasem te zmiany zanikają, u innych w ogóle do takich zmian nie dochodzi, a znów u niektórych pojawiają się one nawet w kilka miesięcy po zakażeniu – nie wiadomo. Wciąż nie jest jasne, dlaczego niektóre osoby całkowicie zdrowieją po urazie płuc, przejściu zakażenia SARS-CoV-2, podczas gdy u innych rozwija się włóknienie miąższu płuc.

– Przypuszcza się, ale póki co nie zostało to jeszcze potwierdzone, że czynnikami ryzyka mogą być predyspozycje osobnicze: wiek, ogólny stan zdrowia, choroby współistniejące, ale też czas przebywania na oddziale intensywnej terapii, czas przebywania pod respiratorem czy czas trwania wentylacji mechanicznej. To wszystko wymaga dokładniejszych badań.

– Problem osoby zakażonej nie kończy się w momencie, gdy lekarz powie, że już nie mamy w sobie koronawirusa. To jedynie wyzdrowienie z fazy ostrej. A nawet jeśli zakażenie przebiega łagodnie, to w płucach mogą pojawiać się zwłóknienia. Nie wiemy, czy są trwałe, ale na pewno ok. 15 ? 20 proc. pacjentów, którzy chorowali na COVID-19 ma zmiany sugerujące włóknienie płuc. I to będzie ogromny problem medyczny ? mówi prof. Andrzej Fal, kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych MSWiA. ? Choroba pozostawia skutki nawet u ludzi młodych, którzy przechodzili ją z niewielkimi objawami lub całkowicie bezobjawowo. To przede wszystkim zmiany w miąższu płuc, ale też w mięśniu sercowym.

– Na tego typu powikłania zwraca również uwagę dr Tomasz Dzieciątkowski, wirusolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.  Jego zdaniem powikłania takie jak zwłóknienie płuc czy mięśnia sercowego mogą się pojawić nawet u ponad 50 proc. chorujących bezobjawowo. ? Gdy zrobi się takiej osobie tomografie komputerową czy rentgen klatki piersiowej, można zobaczyć, że jej płuca wyglądają jak?sieczkarnia.

– To nie jest jednak tak, że każde śródmiąższowe zapalenie płuc w przebiegu COVID-19 prowadzi do zniszczenia płuc, ale przypadki, gdzie to ma miejsce, są i należy im się dokładnie przyglądać. Jak będą wyglądać płuca i inne organy chorych, możemy się przekonać dopiero po kilku latach. Ale, patrząc wstecz, na SARS, można wiele przewidzieć ? mówi immunolog, dr Paweł Grzesiowski.

W oczekiwaniu na skuteczny lek

Zwłóknienie płuc to choroba szybko postępująca, bardzo szybko prowadzi do całkowitej niewydolności płuc i do śmierci. Dostępne leki co prawda spowalniają tempo progresji choroby, ale jej nie likwidują. A chorych będzie przybywać, głównie w związku z pandemią COVID-19. Jak piszą autorzy artykułu w ?Lancecie? ? ?Pulmonary fibrosis and COVID-19: the potential role for antifibrotoc therapy?, obciążenie zwłóknieniową choroba płuc w tej grupie chorych już rośnie. Dlatego, niezależnie od stosowania leków dotychczas dostępnych leków, wskazane, wręcz konieczne jest poszukiwanie rozwiązań, które nie tylko powstrzymywałyby postęp choroby, ale ją likwidowały. Jest to tym bardziej istotne, że u wielu tych chorych, którzy przeszli zakażenie koronawirusem, włóknienie płuc diagnozuje się w momencie, gdy jest już mocno zaawansowane.

W ostatnim czasie nastąpił ogromny wzrost liczby związków, ocenianych w leczeniu zwłóknienia płuc, z których wiele mogłoby z pewnością znaleźć zastosowanie również w terapii COVID-19. Niektóre są bardzo obiecujące i już po pierwszych badaniach klinicznych.

Artykuł Włóknienie płuc po COVID-19. Przegląd doniesień naukowych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.