Zdaniem klinicystów decyzje refundacyjne mogą przesądzić o przyszłości polskiej kardiologii. W obliczu wyzwań związanych z chorobami cywilizacyjnymi i starzeniem się społeczeństwa finansowanie ma kluczowe znaczenie

Polska kardiologia od lat uchodzi za jedną z najlepiej zorganizowanych i najbardziej nowatorskich gałęzi rodzimej medycyny, jednak dziś – w obliczu starzenia się populacji i galopującego postępu technologicznego – staje przed wyzwaniem, które może zaważyć na jej dalszym rozwoju. Trzej wybitni klinicyści – dr hab. n. med. Robert Zymliński z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, prof. dr hab. n. med. Elżbieta Lewicka z Kliniki Kardiologii i Elektroterapii Serca Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku i prof. dr hab. n. med. Marcin Kurzyna, ordynator Oddziału Kardiologii w Europejskim Centrum Zdrowia w Otwocku – nie mają wątpliwości, że system finansowania powinien nadążać za kliniczną rzeczywistością, inaczej zdobytą przez lata przewagę szybko roztrwonimy. Zgodnie przyznają, że kluczowe, dotąd pomijane procedury muszą wreszcie trafić do koszyka refundacji, bo inaczej ratowanie pacjentów będzie przypominać balansowanie na linie zawieszonej nad coraz głębszą przepaścią zadłużenia szpitali.

Dr hab. Robert Zymliński, prof. UMW kierujący Kliniką Intensywnej Terapii Kardiologicznej Instytutu Chorób Serca Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, Dziekan Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, zwraca uwagę na narastającą dysproporcję pomiędzy rzeczywistymi kosztami leczenia chorych w oddziałach intensywnej terapii kardiologicznej a tym, co jednostki są w stanie odzyskać od płatnika zwłaszcza w ośrodkach leczących najtrudniejsze przypadki, jak ma to miejsce w Szpitalu Uniwersyteckim we Wrocławiu. – Leczymy pacjentów niemal nieodróżnialnych od tych z klasycznego OIOM-u, ale rozlicza się nas według przestarzałej siatki punktów. Gdy pacjent z zawałem serca z uwagi na stan kliniczny wymaga respiratoroterapii, rozwija niewydolność wielonarządową, zapada na sepsę i wymaga dializ ciągłych, koszty leczenia rosną lawinowo, a my wciąż operujemy wyceną hospitalizacji, która z uwagi na czas jej wprowadzenia nie uwzględnia takich scenariuszy – tłumaczy.

W rezultacie dyrektorzy części placówek, nie mogąc dłużej finansować kosztownych procedur, technologii, ograniczają zakres terapii w ITK, co może mieć ogromne znaczenie w rozwoju np. programu mechanicznego wspomagania krążenia. Taki stan rzeczy w konsekwencji przeciąża klasyczne OIOM-y, które i tak pękają w szwach, albowiem dramatycznie rośnie potrzeba leczenia coraz bardziej skomplikowanych chorych, przybywa politraum i powikłań pooperacyjnych. – Zainwestowanie w rzetelną wycenę intensywnej terapii kardiologicznej jest w rzeczywistości inwestycją w cały system, bo finalnie może zmniejszyć obciążenie oddziałów intensywnej terapii które z trudem radzą sobie z napływem chorych – podkreśla prof. Zymliński, dodając, że równolegle należy podjąć dyskusję na temat realnej oceny sytuacji, ustalając potrzebną liczbę personelu przy łóżku i czas hospitalizacji, podobnie jak stosuje się to w anestezjologii.

W tym samym duchu wypowiada się prof. Elżbieta Lewicka, która od lat prowadzi interdyscyplinarny program opieki nad pacjentami z zatorowością płucną. Jej zdaniem największą bolączką jest brak refundacji dla procedur inwazyjnych, które w nagłym epizodzie mogą decydować o życiu lub śmierci. – Stworzyliśmy świetnie działające zespoły PERT (pulmonary embolism response team) dostępne 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu, ale kiedy przychodzi do rozliczenia trombektomii mechanicznej czy niskodawkowej trombolizy celowanej, okazuje się, że w katalogu świadczeń NFZ takie pojęcia nie istnieją. Wszystko odbywa się dzięki determinacji ludzi i lokalnych funduszy, a nie systemowych rozwiązań – mówi. Efekt jest łatwy do przewidzenia: w ośrodkach, które finansowo nie udźwigną procedur, lekarzom pozostaje klasyczne, systemowe podanie leku trombolitycznego, co dla niektórych chorych może być niewystarczające. Pacjent z pierwszego piętra może więc otrzymać leczenie na europejskim poziomie, a ten z drugiego – terapię sprzed dekady.

Prof. Marcin Kurzyna, kierownik Kliniki Krążenia Płucnego, Chorób Zakrzepowo-Zatorowych i Kardiologii CMKP, rozszerza ten obraz, podkreślając, że potrzeby refundacyjne sięgają także chorób naczyń płucnych prowadzących do ostrej lub przewlekłej niewydolności prawej komory serca. W programie lekowym B.31 toczy się proces oceny innowacyjnego preparatu sotatercept – pierwszego od wielu lat leku nowej generacji na tętnicze nadciśnienie płucne. Niemniej brak jasnych kryteriów kwalifikacji i przede wszystkim harmonogramu wdrożenia refundacji budzi niepokój pacjentów. Podobnie w programie B.74 niejasna pozostaje refundacja treprostynilu, który może być cennym uzupełnieniem leczenia farmakologicznego nadciśnienia płucnego związanego z przewlekłą zatorowością płucną. Balonowa angioplastyka płucna, zabieg wykonywany od dekady w najlepszych ośrodkach w Polsce, który ma najwyższą klasę zaleceń, wciąż jest rozliczany różnymi, improwizowanymi ścieżkami. Podobnie wygląda kwestia refundacji małoinwazyjnych zabiegów odsysania skrzeplin w ostrej zatorowości płucnej.

– Od lat przekonujemy, że w ostrych i przewlekłych chorobach naczyń płucnych potrzeba jednoznacznych kodów zabiegowych, inaczej każdy szpital będzie interpretował procedurę po swojemu, a NFZ nigdy nie uzyska pełnego obrazu kosztów – zaznacza profesor. Z uznaniem wypowiada się natomiast o tworzonej Krajowej Sieci Kardiologicznej, która ma objąć także Centra Doskonałości Chorób Naczyń Płucnych; liczy, że w ramach tej struktury łatwiej będzie rozmawiać z płatnikiem o realnym finansowaniu.

Wspólnym mianownikiem wypowiedzi wszystkich trojga jest przekonanie, że przyszłość należy do medycyny spersonalizowanej i wielodyscyplinarnej. W praktyce oznacza to nie tylko reewaluację wyceny samych procedur inwazyjnych czy farmakoterapii sierocych, lecz także sfinansowanie opieki koordynowanej nad najtrudniejszymi pacjentami np. z niewydolnością serca, bardzo często hospitalizowanymi w OITK, wymagającymi coraz bardziej zaawansowanych procedur. Ta staje się w Polsce cichą epidemią: według danych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego odpowiedzialna jest już za ponad milion hospitalizacji rocznie, a co czwarty chory wraca do oddziału w ciągu miesiąca od wypisu. – Model Kompleksowej Opieki nad Osobami z Niewydolnością Serca (KONS) pokazał, że ryczałt za roczny cykl opieki, obejmujący telemonitoring, edukację i szybkie ścieżki ambulatoryjne, obniża liczbę rehospitalizacji o jedną czwartą. To czysta oszczędność systemowa, nie koszt – przypomina prof. Zymliński, który widzi w koordynacji szansę także na lepszą współpracę z rehabilitantami, dietetykami oraz psychologami.

W środowisku rośnie również presja, by objąć refundacją np. badania obrazowe. Prof. Zymliński wskazuje echokardiografię okołozabiegową jako przykład technologii, bez której nie da się już bezpiecznie wszczepiać zastawkowych protez przezskórnych, naprawiać wad zastawkowych metodą edge-to-edge ani implantować mechanicznego wspomagania krążenia. Tymczasem koszt nowoczesnej sondy i aparatów liczony jest w setkach tysięcy złotych. – Ta technika jest dziś oczami kardiochirurga i kardiologa interwencjonisty. Brak dedykowanego kodu refundacyjnego skazuje dyrektorów na wieczne zastanawianie się nad strategią utrzymania takich programów, których prowadzenie nie może przecież wpływać na możliwość realizacji innych niezbędnych świadczeń – kwituje profesor.

Narracja o potrzebie dopasowania systemu do starzejącej się populacji powraca w każdej rozmowie. Prof. Lewicka zauważa, że pacjentem kardiologicznym coraz częściej staje się osoba wyleczona lub poddawana przez wiele lat terapii z powodu nowotworu. Dzięki postępowi onkologii spotykamy się coraz częściej z zupełnie nową grupą pacjentów z przewlekłą chorobą nowotworową, którzy zmagają się z powikłaniami kardiologicznymi po leczeniu onkologicznym. – W Gdańsku prowadzimy jedyną Polsce północnej poradnię kardio-onkologiczną, lecz to wciąż wyjątek, nie reguła. Wielu onkologów wie, że pacjentowi po chemioterapii może grozić niewydolność serca, ale nie ma dokąd odesłać takiego chorego na kontrolę. Systemowej ścieżki po prostu nie stworzono – wyjaśnia.

Zdaniem prof. Lewickiej Polska powinna wzorować się na doświadczeniach europejskiej pediatrii onkologicznej, która opracowała „paszporty zdrowotne” dla dzieci wyleczonych z białaczki: dokumentacja trafia do lekarza rodzinnego i zawiera algorytm monitorowania serca przez kolejne dekady. – To nie luksus, lecz konieczność, jeśli chcemy zapobiegać niewydolności serca u czterdziestolatków, którzy dziś dzięki onkologii odzyskują życie – podsumowuje.

Trójgłos ekspertów układa się w jednoznaczny apel: refundacja nie jest wyrzucaniem pieniędzy w błoto, lecz inwestycją, która w horyzoncie dziesięciu lat zwróci się wielokrotnie. Zainwestowane dziś pieniądze mogą obniżyć śmiertelność w zatorowości płucnej, skrócić pobyty w ITK, zredukować koszty rehospitalizacji z powodu niewydolności serca i wydłużyć aktywne życie tysiącom osób z chorobami rzadkimi układu krążenia. Potrzebny jest teraz „racjonalny dialog” między płatnikiem a wykonawcami – jak ujął to prof. Zymliński – oparty na twardych danych z map zdrowotnych, a nie na administracyjnych ograniczeniach wypracowanych przed dekadą. – Polska ma wszystko, by nadal być liderem kardiologii interwencyjnej, ale jeśli wycena procedur pozostanie w XX wieku, przegramy z demografią, która nie zna litości – ostrzega prof. Kurzyna.

W obliczu trzeciej co do częstości przyczyny zgonu sercowo-naczyniowego, jaką jest zatorowość płucna, lawinowego wzrostu niewydolności serca i wydłużenia życia pacjentów onkologicznych decyzje refundacyjne stają się być może najważniejszym klinicznym posunięciem dekady. Zmiany legislacyjne mogą i powinny iść w parze z dynamicznym wdrażaniem nowych leków sierocych oraz procedur interwencyjnych, wyceną badań obrazowych i systemowym sfinansowaniem zespołów, które już dziś ratują życie pomimo braku formalnego wsparcia. Jeśli uda się zrealizować ten plan, polska kardiologia nie tylko utrzyma dotychczasową jakość, ale stworzy model, z którego będą czerpać inne dziedziny medycyny oraz cały systemy ochrony zdrowia.

Luiza Łuniewska

Komentarz

Postulaty środowiska kardiologicznego są nie tylko uzasadnione – są pilne. Mówiąc o zdrowiu publicznym, a zwłaszcza o chorobach cywilizacyjnych, musimy patrzeć globalnie. Publiczny płatnik powinien zrozumieć, że rzekome „oszczędności” to w rzeczywistości kosztowne zaniedbania – pacjent, który dłużej wraca do zdrowia, generuje wyższe koszty leczenia, później wraca do aktywności zawodowej, a nierzadko nie wraca wcale. To bezpośrednio przekłada się na straty dla gospodarki i utracony potencjał PKB. Polska kardiologia dysponuje świetnie przygotowanymi specjalistami, interdyscyplinarnymi zespołami i sprawdzonymi rozwiązaniami. Tym, czego brakuje, jest adekwatne i stabilne wsparcie systemowe. Kardiolodzy powinni koncentrować się na poprawieniu wyników leczenia i zapewnieniu pacjentom nowoczesnej, kompleksowej opieki. Refundacja procedur inwazyjnych, nowoczesnych terapii i zaawansowanych badań obrazowych nie jest luksusem – to fundament bezpiecznej, równej i skutecznej opieki. Krajowa Sieć Kardiologiczna daje realną szansę na ujednolicenie standardów opieki w całym kraju, a co za tym idzie – na sprawiedliwą wycenę i refundację procedur, które już dziś są codziennością w wiodących ośrodkach. Ujednolicone standardy umożliwią także zbieranie porównywalnych danych i analizę ścieżek pacjentów, co jest warunkiem zapowiadanego przez Ministerstwo Zdrowia i zapisanego w ustawie o KSK rzetelnego monitorowania jakości opieki oraz jej efektów.

Prof. Agnieszka Tycińska

Artykuł Kluczowe procedury muszą trafić do koszyka refundacji pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

O Krajowej Sieci Kardiologicznej z Konradem Korbińskim, dyrektorem Departamentu Opieki Koordynowanej w Ministerstwie Zdrowia, rozmawia Ewa Podsiadły-Natorska

Jakie problemy w opiece nad pacjentami z chorobami serca ma rozwiązać Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK)? Co zyskają?

Krajowa Sieć Kardiologiczna została stworzona po to, żeby każdy pacjent w Polsce – niezależnie od tego, czy mieszka w dużym mieście, czy w małej miejscowości – miał dostęp do takiej samej, wysokiej jakości opieki kardiologicznej. Mówimy tu o ujednoliconych standardach diagnozowania i leczenia, ale też o czymś równie ważnym – o dobrej koordynacji i ciągłości opieki. Chodzi o to, żeby pacjent był prowadzony przez cały proces diagnostyki i leczenia kardiologicznego w sposób koordynowany i oparty o jednolite standardy.

Główne korzyści dla pacjentów płynące z wprowadzenia KSK to:
• poprawa dostępności i jakości opieki kardiologicznej – pacjenci będą mieli łatwiejszy dostęp do specjalistycznej opieki dzięki skoordynowanej sieci ośrodków kardiologicznych i wsparciu koordynatorów opieki kardiologicznej, standardy diagnostyki i terapii zostaną ujednolicone w całym kraju;
• zapewnienie ciągłości opieki kardiologicznej – poprzez wprowadzenie standardów zapewniona będzie ciągłość leczenia – od etapu diagnostyki, przez fazę leczenia i rehabilitacji, po dalszą opiekę specjalistyczną albo w ramach POZ-u;
• skrócenie czasu oczekiwania na leczenie – dzięki koordynacji opieki na różnych poziomach pacjenci przejdą płynną ścieżkę opieki kardiologicznej, a Elektroniczna Karta Opieki Kardiologicznej (e-KOK) uprości procedury administracyjne, przyśpieszając proces diagnostyki i terapii. Dodatkową korzyścią e-KOK jest również monitorowanie opieki kardiologicznej;
• lepsza organizacja i efektywność systemu zdrowia – podział ośrodków na poziomy referencyjne pozwoli efektywnie zarządzać ścieżką pacjenta, kierując ich tam, gdzie uzyskają wymaganą opiekę, lepiej będą wykorzystywane zasoby dzięki ograniczeniu dublowania badań i świadczeń oraz poprawie zarządzania miejscami w szpitalach i poradniach;
• obniżenie śmiertelności i powikłań przez większy nacisk na profilaktykę – pacjenci z grup ryzyka będą szybciej identyfikowani i objęci leczeniem oraz zostanie zwiększony nacisk na rehabilitację kardiologiczną.

W jaki sposób będą oceniane i finansowane zadania realizowane w ramach KSK?

Opieka kardiologiczna w ramach KSK będzie oceniana na podstawie wskaźników jakości opieki kardiologicznej. Zostaną one określone w rozporządzeniu. Wskaźniki będą podzielone na dwa obszary: 1. kliniczny – opisane przez parametry dotyczące poziomów i efektów realizowanych świadczeń opieki zdrowotnej (m.in. efekt leczniczy, powtórne hospitalizacje z tej samej przyczyny, długość hospitalizacji), 2. zarządczy – opisane przez parametry dotyczące organizacji udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej (m.in. koordynację opieki kardiologicznej, ciągłość opieki kardiologicznej).

Monitorowanie jakości opieki kardiologicznej w ramach KSK będzie prowadził NFZ we współpracy z ośrodkiem koordynującym KSK, czyli Narodowym Instytutem Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie. Jest on liderem w dziedzinie nowoczesnych metod leczenia chorób sercowo-naczyniowych w Polsce. Ponadto zadania związane z analizą funkcjonowania sieci oraz z przygotowywaniem rekomendacji zmian realizowane będą przez Krajową Radę Kardiologiczną, czyli działający przy Ministrze Zdrowia zespół składający się z ekspertów z zakresu kardiologii, zdrowia publicznego oraz przedstawicieli NFZ i AOTMiT.

Świadczenia w ramach KSK będą rozliczane przez NFZ na podstawie umów ze świadczeniodawcami. Ustawa z 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej wprowadza mechanizmy finansowania oparte na jakości opieki (współczynniki korygujące). Wypłata tych środków uzależniona będzie od poziomu osiągniętych wskaźników jakości.

W jaki sposób KSK wpłynie na lepszą koordynację między POZ, specjalistami oraz szpitalami?

KSK ma na celu usprawnienie opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia poprzez lepszą współpracę między podstawową opieką zdrowotną (POZ), ambulatoryjną opieką specjalistyczną (AOS) oraz szpitalami. Dzięki jasno określonym wytycznym w tzw. ścieżce pacjenta lekarz POZ będzie mógł szybciej kierować chorych do specjalisty, na niezbędne badania lub do szpitala. Wprowadzenie Karty e-KOK umożliwi płynną wymianę informacji medycznych między placówkami, co poprawi ciągłość i jakość leczenia. Zadaniem POZ będzie także monitorowanie ryzyka chorób układu krążenia i podejmowanie działań mających na celu minimalizację tego ryzyka i nie dopuszczenie do rozwoju choroby. Co istotne, ścieżka pacjenta będzie uwzględniać wprowadzone już rozwiązania – mam tu na myśli np. program „Moje Zdrowie”, który w pewnym sensie posłuży jako program przesiewowy w zakresie chorób układu krążenia.

Ponadto ośrodki kardiologiczne drugiego i trzeciego poziomu zabezpieczenia opieki kardiologicznej Krajowej Sieci Kardiologicznej (tzw. OK II i OK III) mają obowiązek wyznaczenia koordynatora opieki kardiologicznej, który będzie udzielał pacjentowi informacji o organizacji opieki kardiologicznej w ramach KSK oraz koordynował poszczególne etapy opieki kardiologicznej, zapewniając ciągłość tej opieki. Standaryzacja procedur medycznych zapewni spójność leczenia w całym kraju, a regularne monitorowanie efektów terapeutycznych pozwoli na bieżąco oceniać jakość opieki i wprowadzać potrzebne zmiany.

Sieć jest jak puzzle. Jeśli wszystkie jej elementy będą poprawnie poukładane, to będą tworzyć spójny system oparty na wzajemnej współpracy, a to przełoży się na lepszą opiekę.

Jakie są pierwsze wnioski – zarówno pozytywne, jak i krytyczne – płynące z programu pilotażowego KSK?

Pilotaż trwał od listopada 2021 roku do końca 2024 roku. Obejmował siedem województw – początkowo tylko mazowieckie, ale od 1 kwietnia 2023 roku także dolnośląskie, łódzkie, małopolskie, pomorskie, śląskie i wielkopolskie. Doświadczenie, wnioski oraz raport z śródewaluacji programu pilotażowego stały się podstawą do opracowania docelowej struktury KSK, która zostanie wdrożona po wejściu w życie ustawy z dnia 4 czerwca 2025 r. o Krajowej Sieci Kardiologicznej. Etap ewaluacji programu pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej, realizowany przez Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie we współpracy z NFZ, zakończył się 30 czerwca 2025 roku.

Na podstawie śródewaluacji możemy stwierdzić, że wprowadzenie skoordynowanej, dobrze zaplanowanej opieki nad pacjentami kardiologicznymi naprawdę działa. Dzięki niemu pacjenci szybciej trafiali do specjalistów, łatwiej było wykonać niezbędne badania, a cały proces leczenia – od diagnozy po rehabilitację – był bardziej uporządkowany i efektywny. Dodatkowo, standaryzacja opieki pozwoliła wyrównać jakość leczenia między placówkami. To bardzo ważne, bo choroby serca wciąż są główną przyczyną zgonów w Polsce. To właśnie te rozwiązania zostały wykorzystane w ustawie o KSK.

Z drugiej strony trzeba uczciwie powiedzieć, że pilotaż miał swoje ograniczenia. Dotyczył tylko kilku województw i czterech głównych jednostek chorobowych. Nie objął całego kraju, ani całego spektrum problemów kardiologicznych. Widzieliśmy też, że dla niektórych placówek wyzwaniem było wprowadzenie nowych obowiązków, jak np. dokumentacja elektroniczna, czy dostosowanie IT. Dlatego tak ważne jest, żeby w dalszym wdrażaniu KSK uwzględnić te doświadczenia i dobrze przygotować zarówno system, jak i personel. Tylko wtedy uda się naprawdę poprawić sytuację pacjentów w całej Polsce.

Dlaczego w ogóle zdecydowano się na stworzenie KSK? Czy ten model może zostać przeniesiony również na inne dziedziny medycyny?

Stworzenie KSK wynika z faktu, że choroby układu krążenia od lat pozostają najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i są jednym z głównych powodów hospitalizacji. Wysoka liczba przypadków nadciśnienia, niewydolności serca, zawałów i innych schorzeń serca wskazywała na konieczność wprowadzenia zorganizowanej, kompleksowej i skoordynowanej odpowiedzi systemu ochrony zdrowia na ten problem. Kardiologia została wybrana jako druga po onkologii dziedzina do wdrożenia modelu sieciowego ze względu na powszechność schorzeń układu krążenia oraz dobrze rozwinięte standardy leczenia, dostępność danych oraz potrzebę szybkiego i ciągłego leczenia pacjentów. Model sieciowy, czyli skoordynowana opieka z wyznaczeniem ośrodków referencyjnych, jednolitymi procedurami, elektronicznym obiegiem dokumentacji i obecnością koordynatora opieki, może być przeniesiony na inne dziedziny medycyny, zwłaszcza tam, gdzie choroby mają charakter przewlekły, wymagają szybkiej diagnostyki i szybkiego rozpoczęcia leczenia, wieloetapowej opieki i ścisłej współpracy między różnymi poziomami systemu (POZ, AOS, szpitale), jak np. diabetologia, pulmonologia czy neurologia.

Jak będzie wyglądać KSK za 3–5 lat w optymistycznym scenariuszu? Co musi się wydarzyć, aby osiągnąć zamierzone cele?

Myślę, że za kilka lat KSK będzie funkcjonować jako nowoczesny, skoordynowany i pacjentocentryczny model opieki nad osobami z chorobami układu krążenia. Pacjent będzie miał zapewnioną szybką diagnostykę, płynne przejścia między POZ, AOS i ewentualnym leczeniem szpitalnym oraz indywidualnie koordynowaną ścieżkę leczenia. Przejrzyste procedury i elektroniczna dokumentacja w jednym miejscu – w karcie e-KOK – umożliwią wszystkim lekarzom zaangażowanym w proces opieki nad pacjentem dostęp do pełnej historii medycznej chorego. Ponadto KSK pełnić będzie także funkcję edukacyjną – promując profilaktykę, prowadząc rejestry i analizy wyników leczenia.

Efektem wdrożenia KSK będzie też spadek śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych, spadek liczby powikłań, liczby pacjentów niezdolnych do pracy, a także poprawa jakości życia pacjentów. Lepsza organizacja opieki kardiologicznej wpłynie docelowo na całą gospodarkę. Aby osiągnąć cele KSK, konieczne jest przede wszystkim wdrożenie i zintegrowanie systemów informatycznych, które umożliwią swobodny przepływ danych między ośrodkami kardiologicznymi tworzącymi KSK oraz podmiotami niezakwalifikowanymi do KSK, tzw. ośrodkami współpracującymi.

Ważne też będzie zaangażowanie zespołów medycznych, w szczególności lekarzy POZ, poprzez systematyczne szkolenia i budowanie świadomości celu reformy. Lekarze, pielęgniarki oraz koordynatorzy opieki muszą być dobrze przygotowani do pracy w nowym modelu i mieć jasność co do swoich ról i odpowiedzialności. Ostatecznie do sukcesu potrzebne będzie również aktywne zaangażowanie pacjenta – poprzez edukację zdrowotną, lepszy dostęp do informacji o własnym stanie zdrowia, narzędzia cyfrowe wspierające samokontrolę i przypomnienia o leczeniu. Tylko przy ścisłej współpracy między instytucjami ochrony zdrowia a samym pacjentem możliwe będzie osiągnięcie trwałych efektów, o których wspomniałem wcześniej.

Artykuł Sieć jest jak puzzle: wszystkie elementy muszą być poprawnie ułożone pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowoczesne programy, takie jak KOS-zawał, lepsza koordynacja opieki i rosnące znaczenie profilaktyki zmieniają oblicze polskiej kardiologii. O sukcesach i kierunkach rozwoju mówi dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii i wiceprzewodnicząca Komisji Zdrowia Senatu RP

Polska kardiologia przez ostatnie dekady przeszła imponującą transformację – od doganiania standardów europejskich do aktywnego kształtowania polityki zdrowotnej w obszarze chorób sercowo-naczyniowych. Szczególną rolę w tym procesie odegrały innowacyjne programy opieki koordynowanej, jak również zmiany w podejściu do profilaktyki oraz rehabilitacji. Jak podkreśla senator Agnieszka Gorgoń-Komor, wiele sukcesów już osiągnięto – jednak przed nami jeszcze długa droga.

Nowa jakość opieki nad pacjentem

Jednym z największych sukcesów polskiej kardiologii ostatnich lat jest program KOS-zawał – Koordynowanej Opieki Specjalistycznej po zawale mięśnia sercowego. Dzięki kompleksowemu podejściu (od leczenia szpitalnego, przez rehabilitację, opiekę ambulatoryjną i edukację pacjenta) udało się znacząco poprawić rokowania oraz ograniczyć liczbę powikłań i, co najważniejsze, zgonów. – Program KOS-zawał nie tylko ratuje życie, ale także przywraca pacjentom sprawność i aktywność zawodową, To podejście powinno być wzorem dla innych dziedzin medycyny – podkreśla dr Agnieszka Gorgoń-Komor.

Program , finansowany przez NFZ, niesie również wymierne korzyści finansowe dla budżetu państwa. – Hospitalizacja to najdroższa forma opieki, więc staramy się ograniczać ją tam, gdzie to możliwe – dodaje senator.

Polska kardiologia tym jednak nie poprzestaje. Kolejnym krokiem jest rozwój Krajowej Sieci Kardiologicznej, która wpisuje się w ramy Krajowego Planu Odbudowy (KPO). W ramach Krajowej Sieci Kardiologicznej powstanie m.in. elektroniczna karta opieki kardiologicznej (EKOK), wzorowana na karci DILO stosowanej w onkologii. Będzie ona zawierać całą ścieżkę, jaką ma za sobą pacjent kardiologiczny. Dr Agnieszka Gorgoń-Komor bardzo chwali to rozwiązanie.

Koordynacja leczenia, od poziomu lekarza POZ, przez szpital, aż po opiekę poszpitalną to zupełnie nowa jakość terapeutyczna. – System powinien wskazywać pacjentowi, gdzie ma się zgłosić i jakie powinny być jego dalsze kroki. Dlatego potrzebujemy dedykowanych ośrodków, które będą miały kompetencje i potencjał innowacyjny – zaznacza przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii. Dzięki współpracy między resortem zdrowia, środowiskami eksperckimi i parlamentarnymi koncepcja takiej sieci staje się realnym rozwiązaniem systemowym; jej wdrożenie pozwoli na ograniczenie nierówności w dostępie do leczenia i poprawę koordynacji między placówkami.

Rehabilitacja kardiologiczna i profilaktyka

Kardiologiczna opieka poszpitalna to nie tylko kontrole i leki, ale przede wszystkim rehabilitacja. – Nie chodzi tylko o rehabilitację opartą na wyjazdach do uzdrowisk. To może być rehabilitacja prowadzona lokalnie, w miejscu zamieszkania pacjenta, z naciskiem na profilaktykę wtórną. Chcemy, aby rehabilitacja kardiologiczna była powszechnie dostępna, skuteczna i dostosowana do współczesnych realiów – mówi dr Agnieszka Gorgoń-Komor.
Rehabilitacja prowadzona blisko domu, pod nadzorem zespołów specjalistów, pozwala na szybsze włączenie pacjenta do normalnego życia i jest bardziej efektywna ekonomicznie.

W ocenie senator Gorgoń-Komor konieczna jest jednak zmiana paradygmatu w kierunku prewencji. – Musimy przenieść ciężar finansowania z medycyny naprawczej na profilaktyczną – apeluje. – Zidentyfikowanie czynników ryzyka u dzieci i młodzieży pozwala przeciwdziałać miażdżycy i nagłym zgonom sercowym w wieku 30–40 lat. Przez profilaktykę u dziecka możemy ochronić jego rodziców oraz dziadków. To ogromny potencjał zdrowotny i ekonomiczny – uzupełnia. Jedną z pozytywnych zmian w profilaktyce kardiologicznej jest wykonywanie lipidogramu w ramach bilansu sześciolatka. Badanie, uruchomione w maju tego roku, ma na celu wczesne wykrycie hipercholesterolemii rodzinnej.

W kontekście efektywnej profilaktyki kluczowe znaczenie ma również walka z dezinformacją. – W sieci krąży wiele mitów, zwłaszcza wokół statyn. Musimy przeciwdziałać ruchom antynaukowym, bo zdrowie publiczne na tym cierpi. Fakty medyczne są jednoznaczne – statyny ratują życie – zaznacza dr Agnieszka Gorgoń-Komor.

Finansowanie: czas na nowe rozwiązania

Jednym z największych wyzwań stojących przed polską kardiologią jest niewystarczające finansowanie. Jak zauważa dr Gorgoń-Komor, udział nakładów na opiekę kardiologiczną w ogólnym budżecie NFZ to niecałe 7 proc., co stawia nas na końcu europejskiej stawki. – Innowacje wymagają wsparcia finansowego, a personel medyczny stabilnych warunków pracy – podkreśla.

Dlatego ważne jest, aby model finansowania kardiologii uwzględniał nie tylko leczenie, ale także edukację, profilaktykę oraz współpracę międzysektorową. – Potrzebujemy lepszego systemu kształcenia, więcej współpracy między podmiotami publicznymi i prywatnymi oraz rozwoju ról wspierających, np. asystentów medycznych, którzy odciążą lekarzy z nadmiaru biurokracji – mówi senator.

Dr Agnieszka Gorgoń-Komor wskazuje kierunek, w którym powinna podążać polska kardiologia: więcej koordynacji, lepsza profilaktyka, rehabilitacja blisko pacjenta i inwestycje w kadry oraz innowacje. – Albo chcemy być państwem nowoczesnym, które wdraża innowacje medyczne, albo zostaniemy w tyle. Mamy przecież specjalistów, mamy możliwości. Teraz czas stworzyć system, który z tych możliwości skorzysta – dla pacjentów i całego społeczeństwa – podsumowuje.

Ewa Podsiadły-Natorska

Dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor – senator Rzeczypospolitej Polskiej X i XI kadencji, specjalista z zakresu chorób wewnętrznych i kardiologii, wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia oraz Parlamentarnego Zespołu Samorządowego, Przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia, Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii oraz Parlamentarnego Zespołu ds. Partnerstwa Publiczno-Prywatnego, Członkini Parlamentarnego Zespołu ds. Młodzieży, Senackiego Zespołu ds. Rozwoju Województwa Śląskiego, Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej oraz Zespołu roboczego ds. przeciwdziałania otyłości przy Radzie ds. Zdrowia Publicznego. Członkini Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego ESC i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego PTK. Od kilku lat pełni funkcję Prezesa Oddziału Beskidzkiego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 2019 r. uzyskała tytuł MBA w ochronie zdrowia.

Artykuł Polska kardiologia: sukcesy i kierunki pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Krajowa Sieć Kardiologiczna stano­wi odpowiedź na sytuację w ochronie zdrowia. Mamy tzw. dług zdrowotny, także kardiologiczny, czyli niezaspokojo­ne potrzeby w zakresie diagnostyki i leczenia ? w tym przypadku chorób układu sercowo-naczyniowego. Pandemia nasiliła ten problem, wydłużyły się kolejki pacjentów ? mówi prof. Tomasz Hryniewiecki, konsultant krajowy w dziedzinie Kardiologii, kierownik Kliniki Wad Zastawkowych Serca Narodowego Instytutu Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego ? Państwowego Instytutu Badawczego.

Mamy inflację, pandemię, szpitalnictwo ma zostać zmodernizowane. Czy wdrażanie Krajowej Sieci Kardiologicznej ma sens, gdy brakuje środków na inne cele?

Jak najbardziej. Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK) stano­wi odpowiedź na sytuację w ochronie zdrowia. Mamy tzw. dług zdrowotny, także kardiologiczny, czyli niezaspokojo­ne potrzeby w zakresie diagnostyki i leczenia ? w tym przy­padku chorób układu sercowo-naczyniowego. Pandemia nasiliła ten problem, wydłużyły się kolejki pacjentów. W koordynowanej opiece medycznej, jaką proponuje Krajowa Sieć Kardiologiczna, upatruję możliwość rozwiązania kole­jek do poradni i oddziałów kardiologicznych.

Ale to będzie kosztować.

Niewiele. W tworzonej sieci nie chodzi o budowanie no­wych szpitali, kupowanie urządzeń. Tutaj idzie o zmianę organizacji opieki nad pacjentem, czyli bardziej efektywne i merytoryczne wykorzystanie kapitału ludzkiego. Wszyscy nam mówią: macie świetnie wykształconych specjalistów, a nie potraficie w pełni skorzystać z ich wiedzy i umiejęt­ności, obciążając nadmiernie zadaniami, także spoza me­dycyny. Lekarz specjalista podejmuje strategiczne decyzje dotyczące pacjenta, weryfikuje i stawia właściwe rozpozna­nie, proponuje odpowiednie leczenie farmakologiczne lub zabiegowe. Następnie po zakończeniu konsultacji może bezpiecznie odesłać pacjenta do lekarza rodzinnego, POZ.

Mija rok od inauguracji KSK. Powiedział Pan wtedy o jasno wytyczonej ścieżce dla pacjenta. Co to praktycznie oznacza?

Połowę tego czasu zajęło wypracowanie odpowiednich ścieżek dla pacjentów, przygotowanie zasad, na jakich chorzy mają trafiać z ośrodka do ośrodka, podpisywa­nie umów z jednostkami, które chciały wejść do pilota­żu, i wreszcie szkolenie pracowników. Zaproponowaliśmy ścieżki dla czterech grup pacjentów: z niewydolnością serca, wadami zastawkowymi serca, zaburzeniami ryt­mu i przewodzenia oraz nadciśnieniem tętniczym opor­nym i wtórnym. Faza prawdziwej realizacji trwa od po­czątku 2022 r.

Premier Mateusz Morawiecki, inicjując program KSK, stwierdził, że będzie on uwzględniał podmioty z trzech różnych poziomów referencyjności. Co to w praktyce oznacza?

KSK zostało oparte na trzech filarach. Poziom III to ośro­dek koordynujący ? na Mazowszu jest to Narodowy In­stytut Kardiologii, w innych województwach będą to duże szpitale akademickie, które zapewnią pacjentom kardio­logicznym pełny zakres możliwości diagnostycznych i terapeutycznych, koordynując realizację projektu na swo­im terenie. Poziom II obejmuje szpitale specjalistyczne, ze szczególnie ważnym elementem, jakim są poradnie przyszpitalne włącznie, które większość zabiegów kar­diologicznych wykonują u siebie. Natomiast na pozio­mie I umieściliśmy poradnie i oddziały kardiologiczne, gdzie można wykonać diagnostykę w wersji podstawo­wej. W naturalny sposób krystalizują się centra kardio­logiczne na każde województwo, gdzie można wykonać wszystko, a w razie potrzeby konsultować skomplikowa­ne przypadki.
Założeniem programu jest ścisła współpraca między pod­miotami oraz jak najlepsze wykorzystanie możliwości przy­chodni i ambulatoriów przyszpitalnych, zwłaszcza na po­ziomie II. Dlaczego? Chodzi o to, by część zadań przejęły ambulatoria oraz by racjonalniej wykorzystać najlepszy sprzęt, jaki mamy na poziomie II i III, i to nie tylko wtedy, gdy pacjent jest hospitalizowany, głównie na etapie dia­gnostyki. Z doświadczenia widzimy, że 90% takich badań można wykonać ambulatoryjnie. Hospitalizacji potrzebuje jedynie ułamek pacjentów np. z nadciśnieniem tętniczym i nie muszą oni zajmować na wiele dni szpitalnych łóżek, do których też jest przecież kolejka.

Co dotąd udało się zrealizować?

Poza opracowaniem szczegółowych ścieżek pacjenta we wszystkich grupach rozpoznań, o czym już wspominałem, stworzyliśmy oprogramowanie do obsługi sieci, uruchomi­liśmy wszystkie wspomniane cztery ścieżki dla pacjentów. Ci, którzy z nich skorzystali, są w pełni zadowoleni. Pacjent dowiaduje się, czy będzie wymagał pogłębionej diagnosty­ki lub dalszego leczenia, czy wraca do lekarza kierującego. Na żadnym z etapów nie jest pozostawiony sam sobie, nie musi szukać pomocy w różnych miejscach. Z naszych wy­liczeń wynika, że pierwszy kontakt z konsultującym kardio­logiem następował średnio w ciągu 2 tygodni. Co więcej, chory w każdej chwili mógł zadzwonić do koordynatora ? opiekuna pacjenta, którym jest asystent medyczny, i do­wiedzieć się o terminy kolejnych wizyt i zabiegów.

Taki system funkcjonuje już w onkologii.

Każda specjalność ma swoją specyfikę, to nie jest przenie­sienie systemu z onkologii, ale podstawowa idea opieki ko­ordynowanej jest oczywiście taka sama. Czemu zatem nie miałby się sprawdzić w Krajowej Sieci Kardiologicznej? Ta­kie kluczowe rozwiązanie wskazane jest w całym systemie ochrony zdrowia. Dzięki koordynacji działań pacjent czuje się bezpieczny, a my wiemy, na czym stoimy. Na początku było tak, że do sieci trafiali pojedynczy pacjenci, ale teraz mamy ich coraz więcej. Lekarze z czasem się przekonu­ją, że to działa i jest korzystne zarówno dla pacjentów, jak i dla lekarzy kierujących.

Czy rzeczywiście trudno ich przekonać?

Wprowadzanie nowości, szczególnie o takim potencjale i rozmachu, budzi zrozumiałą nieufność. Poza tym część lekarzy rodzinnych uważa, że ma zbyt dużo obowiązków, brakuje im czasu na dodatkowe czynności, ale życie poka­zuje, że nie wszędzie jest tak samo. Moim zdaniem skorzystanie z możliwości, które daje sieć, może tę pracę ułatwić i zwiększyć jej bezpieczeństwo. Oczywiście, jak każda no­wość, wymaga okresu zapoznania się i przekonania do jej przydatności. W ramach KSK w ciągu paru tygodni pacjen­ci otrzymują odpowiedź, która opcja terapeutyczna będzie dla nich najlepsza i na to leczenie są kierowani. Do lekarza kierującego, lekarza rodzinnego pacjent trafia już po za­kończeniu leczenia albo z decyzją, że takie leczenie nie jest w tej chwili konieczne. Po ustaleniu właściwego rozpozna­nia i terapii pacjent bezpiecznie może pozostać pod opie­ką swojego lekarza. Podstawowym warunkiem skierowania chorego do sieci jest deklaracja przyjęcia go z powrotem. To niesłychanie istotne, bo lekarze specjaliści muszą mieć miejsce dla kolejnych pacjentów, a nie tak jak teraz zajmo­wać się tylko kontynuowaniem leczenia i przedłużaniem ustalonej farmakoterapii. By zachęcić do udziału w sieci, przygotowaliśmy stronę internetową i infolinię KSK dla le­karzy i pacjentów, gdzie w sposób jasny i przystępny tłu­maczymy działanie KSK. W ten sposób chcielibyśmy prze­konać zwłaszcza większą grupę lekarzy rodzinnych, by włączyli się do tych działań, wykorzystywali nowe możliwo­ści, bo mają one sens, ułatwią pracę lekarzom, zmniejszą kolejki do specjalistów kardiologów, a korzyści dla systemu ? jestem o tym przekonany ? będą ewidentne.

Pilotaż KSK rozpoczął się w woj. mazowieckim. Co dalej?

Na razie jesteśmy po rozmowach z liderami sześciu woje­wództw, rektorami uczelni medycznych, dyrektorami insty­tutów. Prowadzimy rozmowy z organizacjami lekarzy ro­dzinnych, konsultantem krajowym w dziedzinie medycyny rodzinnej, żeby przekonać do tych działań większą grupę lekarzy.

Na finiszu są przygotowania nowelizacji rozporządze­nia ministra zdrowia, na podstawie którego do sieci zosta­ną włączone kolejne województwa: śląskie, dolnośląskie, wielkopolskie, łódzkie, pomorskie i małopolskie. W ten sposób większość populacji Polski zostanie objęta pilo­tażem i będziemy dzielili się doświadczeniami, które zdo­byliśmy w woj. mazowieckim. Oczywiście widzimy specyfi­kę tych województw, ale zasady dla naszych partnerów są proste i właśnie o to chodzi, by takie były, by przyciągnąć jak najwięcej ośrodków, bo wtedy łatwiej będzie się praco­wało lekarzom i szybciej będzie można pomóc pacjentom. Na pewno pomoże nam zapis we wspomnianej noweliza­cji rozporządzenia ministra zdrowia, który pozwoli włączać kolejne poradnie lekarzy rodzinnych/POZ do sieci nie tyl­ko w okresie przygotowawczym, ale wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość i chęć wypróbowania nowej organizacji opieki.

Reasumując: mam nadzieję, że efektem projektu będzie poprawa skuteczności oraz szybkości diagnostyki i lecze­nia kardiologicznego, z większym wykorzystaniem porad­ni przyszpitalnych. Mam także nadzieję na lepszą wycenę tej pracy. Większość pacjentów w stanie stabilnym, z usta­lonym postępowaniem, będzie mogła pozostać pod opie­ką lekarzy rodzinnych. Do pilnych zmian organizacyjnych zobowiązuje nas wspomniany popandemiczny dług zdro­wotny, szczególnie istotny w kardiologii ? wszak w 2020 r. mieliśmy w Polsce wzrost liczby zgonów z przyczyn serco­wo-naczyniowych o 17%.

Rozmawiał: Ryszard Sterczyński

Artykuł Prof. Tomasz Hryniewiecki: Mamy dług kardiologiczny wobec pacjentów pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Program 40+, losy Funduszu Kompensacyjnego, Funduszu Medycznego, Krajowej Sieci Onkologicznej i Kardiologicznej, to tematy posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu w dniu 20 października, którą poprowadziła Senator Beata Małecka – Libera. Na pytania odpowiadał Minister Maciej Miłkowski.

Rekomenduję obejrzenie tej bardzo ciekawej dyskusji: https://av8.senat.pl/10KZ651

Brałem udział w tym posiedzeniu. Będę zaszczycony, jeśli poświęcicie 3 minuty na przeczytanie mojej refleksji po tej dyskusji: Uwaga: Zwolnij!

Paweł Kruś

Artykuł Komisja Zdrowia Senatu: trudne pytania do Ministerstwa Zdrowia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Konstruktywna opozycja jest podstawą demokracji. Dlatego z uznaniem wracam do wydarzeń w Komisji Zdrowia Senatu z ubiegłego tygodnia.

Czas był najwyższy na przypomnienie o  sprawach zaniedbanych, które można i trzeba dokończyć i na zadanie Ministerstwu Zdrowia pytań o realizację:

– programu Profilaktyka 40+,

– terminu uruchomienia Krajowych Sieci Kardiologicznej i Onkologicznej,

– losów ponad 5 miliardów złotych z Funduszu Medycznego, których nie wykorzystamy w 2021,

– sytuacji związanej z Funduszem Kompensacyjnym, którego nie uchwalił Sejm.

W dobrym momencie Senator Beata Małecka-Libera zapytała o stan spraw najistotniejszych dla ochrony zdrowia. Ostrzegła przed zakrętem, gdzie trzeba zwolnić, po to, by pojazdem nie pokierowała siła bezwładności.

Paweł Kruś

Artykuł Zakręt. Zwolnij! pochodzi z serwisu Świat Lekarza.