Zaledwie 18 proc. osób żyjących z otyłością dostrzega związek choroby z niektórymi nowotworami – wynika z międzynarodowego badania Ipsos. To znacznie mniej niż w przypadku cukrzycy typu 2 (53 proc.) i chorób serca (52 proc.). Tymczasem nadwaga i otyłość wiążą się ze zwiększonym ryzykiem co najmniej 13 typów nowotworów. Wiedza o tym związku nie powinna straszyć – ma pomóc zrozumieć, że otyłość jest chorobą, a celem leczenia nie jest poprawa wyglądu, lecz uratowanie życia.

Nowotwory złośliwe są drugim najczęstszym powodem zgonów w Polsce. W 2023 roku Krajowy Rejestr Nowotworów odnotował 192 922 nowe zachorowania i 99 676 zgonów z ich powodu. Odpowiadały one za 26 proc. zgonów mężczyzn i 23 proc. zgonów kobiet. Wśród wielu czynników, które mogą wpływać na ryzyko zachorowania, coraz większego znaczenia nabiera nadmierna masa ciała.

Związek, którego wciąż nie widzimy

Badanie Global Perceptions of Obesity Study przeprowadzone przez Ipsos objęło 14 500 dorosłych w 14 krajach, w tym 3 094 osoby żyjące z otyłością. Choć ponad połowa tej grupy łączyła otyłość z cukrzycą typu 2 i chorobami serca, związek z niektórymi nowotworami wskazała mniej niż jedna osoba na pięć. Ta luka w wiedzy może sprawiać, że jeden z poważnych wymiarów choroby otyłościowej pozostaje poza społeczną świadomością.

Zgodnie z oceną Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem, przywoływaną przez National Cancer Institute i World Cancer Research Fund, nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko co najmniej 13 typów nowotworów. Należą do nich:
• nowotwory układu pokarmowego: gruczolakorak przełyku, rak wpustu żołądka, jelita grubego, trzustki, wątroby i pęcherzyka żółciowego;
• nowotwory hormonozależne: rak trzonu macicy, rak piersi po menopauzie i rak jajnika;
• rak nerki i rak tarczycy;
• szpiczak mnogi oraz oponiak.

Najsilniejszy wzrost ryzyka względnego obserwuje się w przypadku raka trzonu macicy i gruczolakoraka przełyku. Według danych NCI osoby z nadwagą lub otyłością mają ok. 2–4 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka trzonu macicy typu I, a w ciężkiej otyłości może ono być około siedmiokrotnie wyższe niż u osób z masą ciała uznawaną za prawidłową. W przypadku gruczolakoraka przełyku otyłość wiąże się z ponad dwukrotnie wyższym ryzykiem, a ciężka otyłość – z ryzykiem blisko pięciokrotnie wyższym. Są to wartości względne: nie oznaczają, że każda osoba z otyłością zachoruje na nowotwór.

Tkanka tłuszczowa nie jest biernym magazynem

– Nadmierna tkanka tłuszczowa nie jest jedynie zapasem energii. To aktywna tkanka uczestnicząca w regulacji hormonalnej i metabolicznej. W chorobie otyłościowej może podtrzymywać przewlekły stan zapalny, któremu często towarzyszą insulinooporność, podwyższony poziom insuliny i zwiększona ekspozycja części tkanek na estrogeny. Te procesy mogą tworzyć środowisko sprzyjające nieprawidłowemu namnażaniu komórek. To jeden z powodów, dla których otyłość należy traktować jak poważną chorobę przewlekłą, a nie kwestię wyglądu – podkreśla dr hab. n. med. Agnieszka Zwolak, kierująca Oddziałem Endokrynologicznym Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej.

Mechanizmy łączące otyłość z nowotworami nie są jednakowe dla wszystkich rozpoznań. Znaczenie mogą mieć m.in. przewlekły stan zapalny o małym nasileniu, zaburzenia gospodarki insulinowej i szlaku IGF-1, zmiany stężeń hormonów płciowych oraz adipokin – substancji wytwarzanych przez tkankę tłuszczową, które wpływają na wzrost i funkcjonowanie komórek.

Od czego zacząć?

Otyłość jest jednym z wielu czynników wpływających na ryzyko nowotworowe. Jej rozpoznanie nie oznacza, że nowotwór na pewno się rozwinie. Oznacza natomiast, że czas rozpoczęcia leczenia choroby ma znaczenie i nie należy go odkładać na później.

Rozmowa z lekarzem może rozpocząć się od oceny całego stanu zdrowia i ustalenia indywidualnego planu leczenia dostosowanego do stylu życia i oczekiwań pacjenta. W zależności od potrzeb może on łączyć wsparcie żywieniowe, aktywność fizyczną dopasowaną do możliwości danej osoby, pomoc psychologiczną, farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne.

Leczenie otyłości nie zastępuje profilaktyki onkologicznej. Nadal kluczowe są zalecane badania przesiewowe i konsultacja lekarska w przypadku niepokojących objawów. Dbanie o masę ciała, diagnostyka otyłości i odpowiednio dobrana terapia są dodatkowymi elementami długofalowego ograniczania ryzyka zdrowotnego.

– Informacja o wyższym ryzyku nowotworowym nie powinna prowadzić do strachu ani obwiniania się. Powinna natomiast skłonić do zadbania o swoje zdrowie. Osoba chorująca na otyłość nie potrzebuje kolejnej rady: „po prostu więcej się ruszaj i mniej jedz”, lecz szczegółowej diagnozy i kompleksowego, spersonalizowanego planu możliwego do zrealizowania. Odzyskiwanie „lekkości życia” zaczyna się wtedy, gdy pacjent odzyskuje sprawczość, ma wpływ na swoje zdrowie i wie, że nie musi mierzyć się z chorobą sam – mówi Ewa Godlewska, założycielka i prezes FLO – Fundacji na rzecz Leczenia Otyłości.
Odzyskać lekkość życia

Kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia w porannym rytmie”, dostępna tutaj, to kontynuacja kampanii „Odzyskaj lekkość życia” opowiedziana przez pryzmat poranka: tych kilka pierwszych minut dnia, w których naprawdę można zacząć od nowa. Kampania mówi o tym, dlaczego warto rozpocząć zmianę. Lekkość to coś więcej niż liczba na wadze. To większa swoboda, sprawczość i możliwość powrotu do rzeczy, które są dla nas ważne.

„Odzyskaj lekkość życia w porannym rytmie” buduje społeczną wiedzę na temat choroby otyłościowej, jej konsekwencji i możliwości kompleksowego leczenia dostosowanego do oczekiwań konkretnego chorego. Jej ważnym celem jest także promocja komunikacji wolnej od stygmatyzacji. Pokazuje, że pierwszym krokiem do zmiany może być rozmowa z lekarzem.

Na stronie kampanii dostępne są m.in. Mapa specjalistów diagnozujących i leczących zwiększoną masę ciała, kwestionariusz 10 pytań do lekarza, PoMOCnik dla rodziców i opiekunów oraz podcasty i webinary przybliżające doświadczenia osób żyjących z otyłością.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej.

Źródła:
1. Ipsos, Global Perceptions of Obesity Study Report, Version 1, March 2026. raport Ipsos
2. National Cancer Institute, Obesity and Cancer Fact Sheet. informacja NCI
3. World Cancer Research Fund, Be a healthy weight – recommendation evidence. analiza WCRF
4. Didkowska J.A. i wsp., Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 roku, Krajowy Rejestr Nowotworów, Warszawa 2025; dane: 192 922 zachorowania i 99 676 zgonów. publikacja KRN
5. Ostrowska L., Bogdański P., Mamcarz A. (red.), Otyłość i jej powikłania. Praktyczne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne, PZWL, Warszawa 2022, s. 723.

Artykuł Otyłość zwiększa ryzyko nowotworów. Wiedza o tym wciąż jest niewielka pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dwie osoby z podobnym wskaźnikiem masy ciała (tzw. BMI) mogą zmagać się z zupełnie innymi objawami, chorobami współistniejącymi czy trudnościami emocjonalnymi. Dlatego leczenie otyłości nie może opierać się na gotowym schemacie z założeniem, że jest on skuteczny dla każdego. Zawsze powinno zaczynać się od pytania: czego potrzebuje konkretny pacjent, aby poprawić zdrowie i odzyskać to, co ogranicza choroba w jego życiu?

Otyłość jest przewlekłą, nawracającą i złożoną chorobą. Jej przebieg może być różny i nie wygląda tak samo u każdej osoby. U jednej na pierwszy plan wysuwają się zaburzenia metaboliczne, u innej choroby serca, ból stawów, bezdech senny, ograniczenie sprawności oraz trudności emocjonalne często skutkujące wycofaniem się z życia społecznego. Różnić mogą się także wcześniejsze doświadczenia
Z diagnostyką i leczeniem, stylem życia, motywacją oraz konkretnymi oczekiwaniami dotyczącymi leczenia.

Właśnie dlatego współczesne podejście koncentruje się na chorym, wykraczając poza ocenę tylko masy ciała. Bierze pod uwagę ogólny stan zdrowia, rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, istniejące lub zagrażające powikłania. Celem nie jest wyłącznie liczba na wadze, ale realna poprawa zdrowia i jakości życia.

Kompleksowo nie znaczy „wszystko naraz”

– Kompleksowe leczenie otyłości nie oznacza zastosowania wszystkich dostępnych metod u każdego pacjenta. Oznacza właściwe rozpoznanie choroby, ocenę jej zaawansowania i dobranie takich elementów terapii, które odpowiadają aktualnym potrzebom konkretnej osoby. U jednego pacjenta kluczowa będzie farmakoterapia, u innego leczenie chirurgiczne, a u kolejnego połączenie tych dwóch metod. W przypadku każdego pacjenta zbilansowane odżywianie oraz zindywidualizowany plan aktywności fizycznej będą stanowiły nieodłączny element procesu zdrowienia. Plan powinien być skuteczny medycznie, bezpieczny i możliwy do kontynuowania w codziennym życiu – podkreśla prof. dr hab. n. med. Paweł Bogdański.

Odpowiednio dobrane leczenie nie powinno wprowadzać radykalnych i obciążających zmian w życiu chorego. Metoda małych kroków, pozwalająca na stopniowe wprowadzanie modyfikacji, będzie bardziej motywująca i łatwiejsza w ich długofalowym utrzymaniu. Zmiany na drodze do odzyskania „lekkości życia”, w zależności od wskazań lekarza, mogą obejmować wsparcie żywieniowe, wdrażanie ruchu dopasowanego do możliwości i potrzeb, pomoc psychologiczną, a czasem także farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne. Zakres i kolejność działań powinny wynikać z konkretnej diagnozy, celów pacjenta i wspólnej decyzji omówionej z lekarzem.

Filary indywidualnego leczenia:

• Pozwól się poznać (nie jesteś tylko wynikiem) – zacznij od rozmowy o zdrowiu, swoim codziennym funkcjonowaniu, nawykach, wcześniejszych próbach leczenia, obawach oraz o tym, co chcesz „odzyskać” dla siebie.
• Stwórz plan szyty na miarę – różne sytuacje wymagają różnych narzędzi; nie każdy pacjent potrzebuje tego samego zestawu interwencji.
• Wspólnie podejmuj decyzje – lekarz wnosi wiedzę medyczną, a pacjent wiedzę o swoim życiu, potrzebach i możliwościach – obie perspektywy są potrzebne.
• Miej wpływ na elastyczny plan – otyłość to choroba przewlekła; sprawdzaj postępy i samopoczucie, modyfikując plan tak, aby był bezpieczny, możliwy do zrealizowania i komfortowy.

Indywidualizacja leczenia ma kluczowe znaczenie. Zalecenie może być poprawne medycznie, a mimo to nie pasować do stylu życia chorego: ograniczeń wynikających z pracy zawodowej czy wcześniejszych doświadczeń pacjenta, przez co nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Omówienie tych barier nie jest szukaniem wymówek; jest częścią skutecznego leczenia.

– Aby leczenie miało szansę być skuteczne, chory musi uwierzyć, że może ono zwrócić mu zdrowie i radość z życia. Nadzieja na odzyskanie lekkości życia, rozumianej jako większa sprawczość, energia i powrót do planów, marzeń oraz pasji, buduje się na solidnych fundamentach. Ważne jest dobre zrozumienie swojej sytuacji, istoty choroby, zaufanie do lekarza i zespołu specjalistów, którzy projektują konkretny model leczenia – podkreśla Asia Przenicka-Malek, ambasadorka kampanii „Odzyskaj lekkość życia”.

– Pacjenci z chorobą otyłościową bardzo często przychodzą po pomoc po latach nieskutecznych prób i oceniania. Nie potrzebują kolejnego komunikatu: „weź się w garść” lecz diagnozy, wysłuchania i planu, który uwzględnia ich stan zdrowia oraz realne życie. Indywidualizacja daje pacjentowi poczucie, że nie jest przypadkiem z tabeli, ale partnerem w leczeniu. Dzięki temu odzyskuje swoją podmiotowość, a powrót do lekkości życia staje się realną wizją – dodaje Ewa Godlewska, założycielka i prezes FLO – Fundacji na rzecz Leczenia Otyłości.

Odzyskiwanie lekkości ma różne oblicza

Nie ma jednej definicji „lekkości życia”. Dla każdego może ona oznaczać coś innego. Dla jednej osoby będzie to swobodniejsze wejście po schodach, dla innej poprawa wyników badań, spokojniejszy sen, możliwość zabawy z wnukiem, powrót do pracy, podróże, lepsze relacje lub ulubione aktywności. Nie ma jednego obrazu sukcesu ani jednej właściwej drogi. Jest za to prawo do leczenia, które dziś jest możliwe dzięki rozwojowi innowacji medycznych.

Kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia” buduje społeczną wiedzę na temat choroby otyłościowej i promuje działania antystygmatyzacyjne. Na stronie kampanii dostępne są praktyczne materiały:

• PoMOCnik dla rodziców i opiekunów, który przeprowadza ich przez różne zagadnienia dotyczące nadwagi i otyłości u osób młodych,
• Kwestionariusz z 10 pytaniami, które warto zadać lekarzowi na pierwszej wizycie,
• Mapa placówek i lekarzy, którzy posiadają wiedzę i doświadczenie w terapii pacjentów z nadmierną masą ciała,
• Podcasty i webinary które przybliżają realne doświadczenia chorych na otyłość pokazujące, że choć droga do odzyskania zdrowia nie zawsze jest łatwa, to warto podjąć to wyzwanie i obrać azymut na odzyskanie lekkości życia.

Artykuł Indywidualizacja leczenia otyłości pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Startuje ogólnopolska kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia”– projekt Novo Nordisk znany dotąd pod nazwą „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. To już 7. rok, w którym organizator buduje świadomość społeczną, że otyłość to choroba, którą można i należy leczyć

Kampania dodatkowo zwraca uwagę na konkretne korzyści płynące z odzyskiwania zdrowia – zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym.

„Lekkość” to sprawczość

Aktualna odsłona kampanii „Odzyskaj lekkość życia” wprowadza nowe podejście do komunikacji z osobami zmagającymi się z nadmierną masą ciała. W centrum stawia emocjonalną gotowość, budowanie wewnętrznej przestrzeni na decyzję o kompleksowym leczeniu, która nie zawsze przychodzi łatwo.

– Pojawiająca się w tegorocznej edycji kampanii „lekkość” to przede wszystkim sprawczość, dlatego nazwa „Odzyskaj lekkość życia” ma głęboki wymiar symboliczny – nie dotyczy wyłącznie redukcji masy ciała, lecz oznacza uwolnienie od poczucia winy, wstydu i presji społecznej. To lekkość odzyskiwania możliwości, które otyłość lub nadwaga odbierają – to może być pewność siebie związana z wyglądem fizycznym, możliwość zabawy z wnukami bez zadyszki albo powrót do górskich trekkingów, które kiedyś były największą pasją. Nowa edycja jest opowieścią o odzyskiwaniu siebie: stopniowym powrocie do zdrowia, do codziennej energii i o fundamentalnej zmianie wewnętrznego dialogu. Zamiast pełnego rezygnacji „chciałbym, ale nie dam rady” pojawia się świadome i pełne mocy „mogę” – podkreśla Marta Nowacka, rzeczniczka prasowa Novo Nordisk.

Ile osób, tyle motywacji

Żywym dowodem na skuteczność takiego podejścia jest historia Asi Przenickiej-Malek, pacjentki i ambasadorki nowej edycji kampanii, która od wielu lat mierzy się z otyłością. Dla Asi przełomem okazało się porzucenie rygorystycznych schematów na rzecz łagodności dla samej siebie:

– Długo tkwiłam w pułapce ciągłych wyrzutów sumienia i myślenia, że wszystko zależy wyłącznie od mojej silnej woli, co tylko pogłębiało bezsilność. Decyzja o kompleksowym leczeniu nie przyszła od razu, najpierw myślałam: poradzę „sobie sama!” Dopiero gdy zrozumiałam, że potrzebuję opieki lekarza, w głowie pojawiła się ta wolność: „ktoś cię poprowadzi, nie jesteś sama” i poczułam, że teraz naprawdę odzyskuję kontrolę nad swoim życiem. Motywowała mnie wizja macierzyństwa, udanej rodziny, tego, że dzięki leczeniu będę miała siłę pogodzić rolę przedsiębiorczyni, osoby publicznej, mamy i partnerki. Dlatego dla mnie „Odzyskaj lekkość życia” odwołuje się do różnych motywatorów, które wpisują się w codzienne życie chorego. Kampania podkreśla, że leczyć otyłość to znów żyć według własnych zasad i móc realizować swoje marzenia – podkreśla Asia Przenicka-Malek.

Psychologiczna siła pozytywnych wzmocnień

Nowej odsłonie kampanii towarzyszą klip video, spot radiowy i odświeżony key visual pokazujące radość i satysfakcję bohaterów, gdy masa ciała przestaje być ograniczeniem:

– Ten klip precyzyjnie dotyka źródła problemu emocjonalnego. Osoby z nadwagą lub otyłością rzadko cierpią na brak świadomości – doskonale wiedzą, że ich masa ciała jest za wysoka. Przed pójściem do lekarza blokuje je jednak brak emocjonalnej gotowości oraz wszechobecna stygmatyzacja. Narracja zastosowana w najnowszym spocie genialnie to dekonstruuje. Zamiast wywoływać poczucie winy, klip przynosi pacjentowi potężną ulgę, zdejmując z jego barków ciężar psychiczny i pokazując, że proces zdrowienia nie musi być radykalną rewolucją, lecz pełnym empatii krokiem ku samemu sobie. Z perspektywy psychologicznej sam fakt zrobienia czegoś „w swoim tempie”, bez samokrytyki, aktywuje w mózgu wewnętrzny układ nagrody. Odczucie ulgi i akceptacji staje się natychmiastowym, pozytywnym wzmocnieniem, które motywuje do dalszej troski o własne zdrowie – komentuje psycholog Adrianna Sobol.

Obejrzyj spot kampanii

Celem kampanii jest dalsze wzmacnianie społecznej świadomości, że otyłość jest chorobą, którą można kompleksowo leczyć oraz podkreślanie nie tylko roli lekarza, ale także innych specjalistów biorących udział w procesie leczenia otyłości, np. dietetyków, fizjoterapeutów, psychologów.

Organizatorem kampanii jest firma Novo Nordisk Pharma sp. z o.o.. W maju 2026 r. ruszyła 7. edycja kampanii – to odświeżona kontynuacja projektu znanego dotąd jako „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. Kampania koncentruje się na tym, że podjęcie kroku w kierunku rozpoznania i terapii jest uzależnione od siły motywacji. „Odzyskaj lekkość życia” podkreśla rolę indywidulanych motywatorów obecnych w życiu chorych. Dzięki temu kampania kieruje uwagę pacjentów na korzyści wynikające ze zmniejszenia masy ciała, zarówno dotyczące zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Kampania buduje również otwartą i empatyczną komunikację o otyłości i osobach nią dotkniętych. Akcję niezmiennie wspierają towarzystwa naukowe, organizacje pozarządowe, w tym działające na rzecz pacjentów z otyłością.

W ramach kampanii powstała też ogólnopolska mapa ośrodków i lekarzy deklarujących, że posiadają wiedzę i doświadczenie w leczeniu pacjentów z nadmierną masą ciała (tutaj).

Artykuł Rusza kampania „Odzyskaj lekkość życia” – to zmiana narracji w leczeniu otyłości pochodzi z serwisu Świat Lekarza.