Archiwa nowotwór płuca - Świat Lekarza

Nowe horyzonty w diagnostyce i leczeniu raka płuca z mutacją BRAF V600E

Ewa Podsiadły-Natorska — Tue, 04 Feb 2025 09:04:22 +0000

Prof. dr hab. n. med. Dariusz M. Kowalski, Sekretarz Generalny Polskiej Grupy Raka Płuca, Kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii – PIB w Warszawie, w rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską

Który rak płuca występuje częściej: drobnokomórkowy czy niedrobnokomórkowy?

W Polsce rocznie diagnozuje się ok. 22–23 tys. nowych zachorowań na raka płuca, wśród których 80 proc. to typy raka niedrobnokomórkowego (NDRP, NSCLC). Wyróżnia się różne jego typy histomorfologiczne takie jak np. rak płaskonabłonkowy, gruczołowy, wielkokomórkowy, są też typy złożone.

Jak leczymy ten typ nowotworu?

W erze przed immunoterapią oraz lekami ukierunkowanymi molekularnie – czyli jakieś 10 lat temu, co w onkologii jest zamierzchłą przeszłością – wyniki leczenia tego nowotworu były bardzo złe, niezależnie od tego, czy było to leczenie radykalne, czy paliatywne. Rak płuca diagnozowany jest bowiem późno; u ok. 60 proc. pacjentów choroba znajduje się już w stadium rozsiewu, co oznacza, że jest na tyle zaawansowana, że nie można już jej leczyć radykalnie. Wówczas dysponowaliśmy samodzielną chemioterapią, która dawała nam poprawę przeżyć jednorocznych na poziomie 10–20 proc., natomiast mediana ogólnego czasu przeżycia wynosiła ok. 8 miesięcy. Wprowadzenie immunoterapii oraz leków ukierunkowanych molekularnie, tzn. dedykowanych małym grupom chorych, u których identyfikuje się określony wariant patogenny, diametralnie zmieniło obraz choroby. To prawdziwa rewolucja, która sprawiła, że niedrobnokomórkowy rak płuca w wielu przypadkach zaczął być postrzegany jako choroba przewlekła.

Zdecydowała o tym szczegółowa diagnostyka?

W znacznym stopniu tak. Dzięki badaniom sekwencjonowania następnej generacji (NGS) możemy u pacjentów stosować leki ukierunkowane molekularnie. Wtedy w jednym panelu wykonujemy badania na te warianty patogenne, na które mamy dostępne leki. Wariantów molekularnych, które możemy w tej chwili leczyć, jest bardzo dużo – m.in. mutacja punktowa V600E w genie BRAF. Odsetek występowania tego zaburzenia molekularnego jest dosyć niski, ponieważ w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca wynosi 3–4 proc., dysponujemy jednak w tym przypadku genialnym leczeniem.

Już prawie 7 lat temu Unia Europejska zarejestrowała leki ukierunkowane molekularnie pierwszej generacji na tę mutację. Było to połączenie inhibitorów BRAF i MEK – dabrafenib w skojarzeniu z trametynibem. W Polsce to skojarzenie nadal jest niedostępne, mimo że zastosowanie tego leczenia w pierwszej linii, zamiast chemioterapii, powoduje, że mediana czasu przeżycia wynosi powyżej 24 miesięcy. Natomiast niezwykle ciekawe wnioski płyną z badania PHAROS.

Jakie?

Badanie objęło 98 chorych z mutacją BRAF V600E, u których zastosowano połączenie enkorafenibu z binimetynibem. Wyniki okazały się jeszcze bardziej spektakularne niż dla inhibitorów dabrafenib + trametynib. Otóż odsetek odpowiedzi obiektywnych, czyli całkowitych i częściowych, w pierwszej linii przekroczył 75 proc., a w drugiej linii wyniósł prawie 46 proc. Czas wolny od progresji choroby (PFS) w przypadku skojarzenia enkorafenibu z binimetynibem wyniósł powyżej 30 miesięcy, z kolei mediana czasu przeżycia w drugiej linii leczenia przekroczyła 22 miesiące. Te wyniki są naprawdę świetne, bo mówią o dobrej skuteczności leczenia, a jest to tzw. niezaspokojona potrzeba medyczna tej wąskiej populacji chorych.

Czy niezaspokojona potrzeba medyczna oznacza problem z dostępnością tej formy leczenia?

Zastosowanie połączenia enkorafenibu z binimetynibem wiąże się ze znaczną „papierologią”, wymaga bowiem zgody konsultanta wojewódzkiego, krajowego itd. A przecież są to leki przyjmowane doustnie, niewymagające hospitalizacji i niepowodujące gorączek, nudności ani wymiotów. Jako Polska Grupa Raka Płuca zrobimy wszystko, aby to połączenie w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca trafiło do programu lekowego w pierwszej i kolejnej linii leczenia.

W Polsce u kobiet najczęściej diagnozowany jest rak piersi, u mężczyzn – rak gruczołu krokowego, ale to rak płuca powoduje największą liczbę zgonów u obu płci. Wyróżnia się dwa główne typy raka płuca: rak drobnokomórkowy (SCLC, ang. small cell lung cancer) i rak niedrobnokomórkowy (NSCLC, ang. non-small cell lung cancer).

Artykuł Nowe horyzonty w diagnostyce i leczeniu raka płuca z mutacją BRAF V600E pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rak płuca: brak dostępu do kompleksowych badań molekularnych i opóźnienia w diagnostyce

Świat Lekarza — Fri, 02 Aug 2024 15:20:42 +0000

Rak płuca jest jednym z nowotworów najczęściej diagnozowanych w późnych stadiach zaawansowania. I choć w Polsce są refundowane liczne terapie celowane o udowodnionej skuteczności, trudno osiągnąć optymalne wyniki leczenia.

Kompleksowa diagnostyka molekularna pozwala poddać jednoczesnej analizie nawet kilkaset genów, co znacząco przyśpiesza i upraszcza ścieżkę diagnostyczną, skracając całkowity czas oczekiwania na leczenie od momentu uzyskania diagnozy nowotworu. Jest kluczowa dla skutecznego leczenia, ponieważ umożliwia dokładne dopasowanie terapii do specyficznych mutacji nowotworowych występujących u danego pacjenta.

Mimo iż korzyści płynące z kompleksowego profilowania genomowego są tak oczywiste, to dostęp do tego rodzaju diagnostyki molekularnej jest wciąż w Polsce utrudniony.

Z danych wynika, że w ciągu ostatnich trzech lat na 66 tys. zachorowań na raka płuca jedynie 1320 pacjentów było objętych taką diagnostyką.

Minęło już ponad 570 dni od czasu, kiedy Polskie Towarzystwo Onkologiczne przygotowało tzw. Kartę Świadczenia Opieki Zdrowotnej dotyczącą kompleksowego profilowania genomowego (CGP) metodą wysokoprzepustowego sekwencjonowania następnej generacji (NGS) w diagnostyce molekularnej pacjentów onkologicznych. Otrzymała ona pozytywną opinię prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), który rekomendował zakwalifikowanie świadczenia w raku płuca i jajnika jako gwarantowanego z zakresu leczenia szpitalnego i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Jednak do dziś resort zdrowia – mimo tej rekomendacji – nie podjął decyzji o refundacji świadczenia.

– Wdrożenie kompleksowego profilowania genomowego jako odrębnego świadczenia gwarantowanego pozwoli na wykorzystanie w pełni przez pacjentów możliwości jakie dają już refundowane innowacyjne terapie ukierunkowane molekularnie, jak również te, które są dostępne w ramach RDTL (Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych) czy też badań klinicznych. Dodatkowym atutem przy braku dostępnego materiału tkankowego pacjenta, technologia ta pozwala zbadać ponad kilkaset mutacji jednocześnie przy użyciu biopsji płynnej, tj. pobraniu krwi obwodowej chorego. Eksperci dopełnili już wszelkich formalności, dlatego liczymy na szybką decyzję Pani Minister, pozwalającą wprowadzić świadczenie do koszyka – mówi Aleksandra Wilk, dyr. Sekcji Raka Płuca Fundacji TO SIĘ LECZY.

– Wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne i kryteria kwalifikacji zostały przez nas jasno opisane, wyjaśniliśmy, jak powinno wyglądać postępowania z wykorzystaniem NGS, w przypadku raka płuca i raka jajnika oraz nowotworów rzadkich, jak mięsaki, bo o te nowotwory chodzi przede wszystkim – wyjaśnia prof. Piotr Rutkowski z Narodowego Instytutu Onkologii, przewodniczący Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej, Przewodniczący PTO.

Umożliwienie finansowanie badań bez konieczności niepotrzebnych hospitalizacji

Jak podkreśla Aleksandra Wilk, nie tylko brak wielkoskalowych badań molekularnych w koszyku świadczeń gwarantowanych jest barierą w dostępie do skutecznego leczenia raka płuca. Zwraca również uwagę na niedorzeczne, zdaniem środowiska, finansowanie badań genetycznych wyłącznie wtedy, gdy są one wykonywane w ramach hospitalizacji, podczas gdy bez problemu można by je wykonywać w trybie ambulatoryjnym. Pozwoliłoby to ograniczyć niepotrzebne hospitalizacje, co wiąże się z oszczędnościami dla budżetu państwa i skróceniem ścieżki pacjenta, przyśpieszając wdrożenie optymalnej terapii.

– Dziś, aby rozliczyć badanie NGS z materiału świeżego, z umowy na leczenie szpitalne, musimy pacjenta położyć do szpitala. Tylko tak placówka może pokryć koszty badania genetycznego. Dla płatnika wiąże się to z wykonywaniem zbędnych hospitalizacji, zwielokrotnionymi kosztami na powielane badania genetyczne czy też zwiększonymi kosztami związanymi z zastosowaniem wcześniej terapii, która nie była optymalna dla pacjenta – zwraca uwagę dr n med. Andrzej Tysarowski, kierownik Zakładu Diagnostyki Genetycznej i Molekularnej Nowotworów Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie, Prezes Polskiej Koalicji Medycyny Personalizowanej.

Skrócenie czasu oczekiwania na postawienie diagnozy

Kolejnym problemem, na który w Światowym Dniu Raka Płuca (1 sierpnia) zwracają uwagę pacjenci z tym schorzeniem, jest wydłużony czas oczekiwania na diagnozę. Według Aleksandry Wilk wynosi on obecnie średnio od 3 do 6 miesięcy, podczas gdy powinien być skrócony przynajmniej o połowę.

– Rak płuca jest jednym z nowotworów najczęściej diagnozowanych na późnych etapach rozwoju. 87 proc. przypadków jest wykrywanych w stadium zaawansowanym, w trzecim lub czwartym stadium (w tym ostatnim jest to od 45 proc. chorych w woj. podlaskim do 62 proc. w dolnośląskim) – tłumaczy dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji To SIĘ LECZY. – To oznacza, że w chwili rozpoznania nie kwalifikują się oni do leczenia radykalnego.

Według pacjentów pętla diagnostyczna, czyli obieg skierowań i materiału pobranego do badania, trwa zdecydowanie za długo.

Aby usprawnić tę ścieżkę, należy wprowadzić warunkowe skierowania na pełną diagnostykę (badania patomorfologiczne i molekularne) przez klinicystę (onkolog, pulmonolog, torakochirurg) lub/i umożliwić wystawianie zlecenia na diagnostykę molekularną przez patomorfologów. Ważna jest również możliwość pozyskiwania zgody pacjenta na wykonanie badań diagnostycznych (molekularnych /patomorfologicznych) już podczas pierwszej wizyty, przy skierowaniu na bronchoskopię oraz wypracowanie algorytmu postępowania w raku płuca.

Artykuł Rak płuca: brak dostępu do kompleksowych badań molekularnych i opóźnienia w diagnostyce pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii z prestiżowym certyfikatem

Świat Lekarza — Wed, 24 Jul 2024 09:01:34 +0000

DCOPiH przeszło pomyślnie audyt i otrzymało certyfikat w zakresie raka płuc CraNE Lung Cancer CCCN. Przyznanie tego certyfikatu potwierdza wysoki standard opieki nad pacjentami z rakiem płuc, zgodny z europejskimi wytycznymi.

Oznacza to również, że centrum jest częścią elitarnej sieci ośrodków onkologicznych, które wspólnie pracują nad poprawą jakości leczenia i dostępu do zaawansowanych usług onkologicznych w Europie.

Szpital jako jedyny ośrodek w Polsce, a drugi w Europie, brał udział w europejskiej certyfikacji CraNE.

– Audyt odbył się pod koniec maja i zakończył się dla nas pomyślnie – mówi dr Iga Skrzypczyńska, koordynator projektu w DCOPiH. – Audytorzy oceniali m.in. zgodność z międzynarodowymi standardami opieki onkologicznej, jakość świadczonych usług, dostępność nowoczesnych technologii i terapii, a także zaangażowanie w badania naukowe oraz edukację kadry medycznej.

Proces certyfikacji uporządkował wiele obszarów działalności DCOPiH w zakresie leczenia nowotworów płuc.

– Udało nam się zreorganizować konsylia, usprawnić ścieżkę pacjenta i wprowadzić jednolitą strukturę w ramach dwóch lokalizacji naszego ośrodka – podkreśla dr Ireneusz Pawlak, zastępca dyrektora ds. lecznictwa i kierownik Dolnośląskiego Centrum Torakochirurgii DCOPiH. – Stworzyliśmy także nowy oddział dla pacjentów diagnozowanych w kierunku nowotworu płuca oraz poradnię prehabilitacyjną. Zintegrowaliśmy również zespół, co znacząco poprawiło współpracę i naszą efektywność.

Projekt CraNe – Sieć Kompleksowych Centrów Onkologii zakłada prace przygotowawcze do utworzenia krajowych Kompleksowych Centrów Onkologii oraz ich europejskiej sieci współpracy. Projekt ten realizuje piąte flagowe zadanie Europejskiego Planu Walki z Rakiem (EBCP). Zgodnie z nim do roku 2025 Komisja Europejska planuje ustanowienie sieci uznanych, współpracujących ze sobą krajowych kompleksowych centrów onkologicznych w każdym państwie członkowskim UE. Jednym z głównych celów EBCP jest również, aby do roku 2030 90 proc. pacjentów miało zapewnioną opiekę onkologiczną w Kompleksowych Centrach Onkologii (Comprehensive Cancer Centres, CCC), które spełniają ustalone kryteria jakości. Aby usprawnić tworzenie europejskiej sieci, CraNe opracuje niezbędne wymagania administracyjne i kadrowe, by zapewnić opiekę onkologiczną najwyższej jakości.

W większości krajów UE to właśnie Kompleksowe Centra Onkologii są głównym źródłem najnowszych rekomendacji. Świadczą one nowoczesną opiekę onkologiczną, realizują zaawansowane badania naukowe, w tym badania kliniczne oraz prowadzą edukację przyszłych kadr medycznych i pacjentów. Liczba takich centrów w krajach UE jest zróżnicowana, przy czym większość krajów posiada przynajmniej jedno.

To już czwarty certyfikat, który otrzymało DCOPiH w ramach europejskich projektów realizujących wdrażanie Sieci Wielodyscyplinarnej Opieki Onkologicznej (Comprehensive Cancer Care Network, CCCN). W 2021 r. w projekcie iPAAC JA (Innovation Partnership on Action Against Cancer Joint Action) DCOPiH szpital otrzymał certyfikat ogólny Certified Comprehensive Cancer Care Network oraz dwa certyfikaty narządowe: w zakresie raka trzustki oraz raka jelita grubego.

Artykuł Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii z prestiżowym certyfikatem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.