Profilaktyka i wczesna diagnostyka pozostają jednymi z najskuteczniejszych narzędzi współczesnej medycyny. O znaczeniu szybkiego wykrywania chorób, korzyściach dla pacjentów oraz wpływie profilaktyki na funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia rozmawiamy z posłem Witoldem Tumanowiczem podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania.

• Dlaczego profilaktyka i wczesna diagnostyka powinny być jednym z priorytetów systemu ochrony zdrowia?
• Jakie korzyści dla pacjentów i całego systemu przynosi wykrywanie chorób na wczesnym etapie?
• W których obszarach profilaktyki Polska ma dziś największy potencjał do poprawy?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Poseł Witold Tumanowicz należy do grona osób podkreślających znaczenie profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób dla przyszłości systemu ochrony zdrowia. W działalności publicznej konsekwentnie zwraca uwagę na rozwiązania, które mogą poprawiać dostęp pacjentów do diagnostyki i zwiększać efektywność opieki zdrowotnej.

Artykuł Najtańsze leczenie to skuteczna profilaktyka. Poseł Witold Tumanowicz pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Współczesna medycyna coraz wyraźniej pokazuje, że skuteczne leczenie wymaga spojrzenia na pacjenta jako całość, a nie zbiór niezależnych narządów i schorzeń. O znaczeniu szybkiej diagnostyki, współpracy specjalistów oraz holistycznym podejściu do zdrowia rozmawiamy z Iwoną Kozłowską podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania.

• Dlaczego nie można dziś leczyć pacjenta wyłącznie przez pryzmat jednego narządu lub jednej choroby?
• Jaką rolę odgrywa współpraca różnych specjalistów w procesie diagnostyki i leczenia?
• Co decyduje o tym, że pacjent trafia na właściwą terapię we właściwym czasie?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Posłanka Iwona Kozłowska od lat przypomina, że za każdą decyzją dotyczącą ochrony zdrowia stoi konkretny człowiek i jego rodzina. W działalności publicznej i społecznej konsekwentnie wspiera rozwiązania poprawiające dostęp do diagnostyki, nowoczesnych terapii oraz opieki nad osobami przewlekle chorymi i z niepełnosprawnościami.

Artykuł Nie można leczyć narządów, trzeba leczyć człowieka. Posłanka Iwona Kozłowska pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowoczesne terapie, cyfryzacja ochrony zdrowia i lepsza koordynacja opieki nad pacjentem to jedne z najważniejszych wyzwań współczesnej medycyny. O dostępności leczenia, roli Internetowego Konta Pacjenta oraz potrzebie spojrzenia na zdrowie w szerszym kontekście społecznym rozmawiamy z dr Agnieszką Gorgoń-Komor podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania.

• Jakie są dziś największe wyzwania polskiego systemu ochrony zdrowia?
• Jaką rolę w poprawie opieki nad pacjentem może odegrać cyfryzacja?
• Jak zwiększać dostępność nowoczesnych terapii dla pacjentów?
• Dlaczego zdrowie warto postrzegać nie tylko przez pryzmat pacjenta, ale także jego rodziny?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr n. med. Agnieszka Gorgoń-Komor należy do grona osób, które aktywnie kształtują debatę o przyszłości polskiej ochrony zdrowia. Jako kardiolog i senator RP od lat działa na rzecz profilaktyki, rozwoju nowoczesnych terapii oraz tworzenia rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo i jakość opieki nad pacjentami.

Artykuł Cyfryzacja ochrony zdrowia to jedno z największych wyzwań. Senator Agnieszka Gorgoń-Komor pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Współczesna medycyna staje się coraz bardziej specjalistyczna, dlatego szczególnego znaczenia nabiera rola lekarza rodzinnego, który potrafi połączyć informacje płynące od wielu ekspertów i spojrzeć na pacjenta całościowo. O współpracy między specjalistami, znaczeniu edukacji lekarzy POZ oraz najważniejszych kierunkach rozwoju współczesnej medycyny, w tym także poruszonych na konferencji Medycyna Nagrody Zaufania, rozmawiamy z prof. Aleksandrem Sieroniem, członek Kapituły Nagrody Złoty OTIS i przewodniczącym Rady Naukowej „Świata Lekarza”, współprowadzącym Konferencję.

• Dlaczego współpraca między lekarzem rodzinnym a specjalistami jest tak ważna dla skutecznego leczenia?
• Jakiej wiedzy lekarze POZ najbardziej potrzebują, aby skutecznie prowadzić pacjentów z chorobami przewlekłymi?
• Które osiągnięcia współczesnej medycyny mogą dziś najbardziej zmienić codzienną praktykę lekarza rodzinnego?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Aleksander Sieroń od lat pokazuje, że postęp w medycynie rodzi się na styku wiedzy klinicznej i nowych technologii. Jego działalność naukowa, liczne wynalazki oraz zaangażowanie w rozwój angiologii przyczyniają się do poprawy skuteczności leczenia i jakości życia pacjentów. Od wielu lat uczestniczy również w tworzeniu środowiska dialogu i wymiany doświadczeń w polskiej medycynie jako przewodniczący Rady Naukowej „Świata Lekarza”, członek Kapituły Nagrody Zaufania Złoty OTIS oraz współtwórca idei Złotych OTIS-ów z Diamentami.

Artykuł Lekarz rodzinny powinien być przewodnikiem pacjenta. Prof. Aleksander Sieroń pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Otyłość i cukrzyca typu 2 pozostają jednymi z największych wyzwań współczesnej medycyny, a ich skuteczne leczenie wykracza daleko poza samą redukcję masy ciała. O nowoczesnych terapiach opartych na analogach GLP-1, roli chirurgii bariatrycznej oraz nowych możliwościach leczenia i zapobiegania cukrzycy rozmawiamy z prof. Januszem Gumprechtem, autorem wykładów „Choroba otyłościowa w cukrzycy – nożem czy farmakologicznie?” oraz „Nowości w cukrzycy typu 1” podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania.

• Dlaczego leczenie otyłości jest dziś tak ważnym elementem terapii pacjentów z cukrzycą?
• Jaką rolę w leczeniu otyłości i cukrzycy odgrywają nowoczesne terapie oparte na GLP-1?
• Kiedy farmakoterapia przestaje wystarczać i należy rozważyć leczenie bariatryczne?
• Czy współczesna diabetologia daje dziś realną szansę nie tylko na leczenie, ale także na zapobieganie cukrzycy?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Janusz Gumprecht od lat zajmuje się problematyką cukrzycy i choroby otyłościowej, należąc do grona ekspertów wyznaczających kierunki rozwoju współczesnej diabetologii. Jego działalność pokazuje, że skuteczne leczenie powinno koncentrować się nie tylko na objawach, ale także na zapobieganiu odległym powikłaniom choroby.

Artykuł Czy farmakoterapia zastąpi chirurgię bariatryczną? Prof. Janusz Gumprecht pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pierwotniakowe zapalenie rogówki należy do rzadkich, ale wyjątkowo groźnych chorób oka, które mogą prowadzić do poważnego uszkodzenia wzroku. O znaczeniu wczesnej diagnostyki, nowych możliwościach terapeutycznych oraz wyzwaniach związanych z leczeniem tego schorzenia rozmawiamy z prof. Ewą Mrukwą-Kominek, autorką wykładu „Pierwotniakowe zapalenie rogówki w świetle nowych możliwości terapeutycznych” podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS.

• Dlaczego szybkie rozpoznanie zapalenia pierwotniakowego rogówki ma tak duże znaczenie dla rokowania pacjenta?
• Jakie możliwości leczenia otworzyło pojawienie się pierwszego zarejestrowanego leku na tę chorobę?
• Co dziś najbardziej ogranicza dostęp pacjentów do skutecznej terapii?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Ewa Mrukwa-Kominek od lat pokazuje, że skuteczna okulistyka wymaga nie tylko nowoczesnych technologii, ale także szybkiej diagnostyki i właściwego prowadzenia pacjenta. Jej działalność naukowa i kliniczna przyczynia się do rozwoju nowych metod leczenia chorób oczu, które pozwalają chronić wzrok i poprawiać jakość życia chorych.

Artykuł Dlaczego czas ma kluczowe znaczenie w leczeniu rogówki? Prof. Ewa Mrukwa-Kominek pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowoczesne leki stosowane w leczeniu choroby otyłościowej zmieniają rokowanie i pozwalają wielu pacjentom uniknąć leczenia bariatrycznego. O korzyściach terapii analogami GLP-1, działaniach niepożądanych oraz roli gastroenterologa w bezpiecznym prowadzeniu pacjentów rozmawiamy z prof. Grażyną Rydzewską-Wyszkowską, autorką wykładu „Leczenie choroby otyłościowej z punktu widzenia gastrologa” wygłoszonego podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS

• Czy nowoczesne leki przeciw otyłości mogą ograniczyć potrzebę leczenia bariatrycznego?
• Które działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi podczas terapii analogami GLP-1?
• Jak bezpiecznie prowadzić pacjenta, aby uniknąć powikłań związanych z szybkim spadkiem masy ciała?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska należy do grona najbardziej cenionych polskich gastroenterologów, od lat rozszerzając działalność naukową o aktywność kliniczną i edukacyjną. Jej praca koncentruje się na poprawie jakości opieki nad pacjentami oraz wdrażaniu nowoczesnych metod leczenia, które pozwalają skuteczniej i bezpieczniej prowadzić terapię chorób przewodu pokarmowego i choroby otyłościowej.

Artykuł Nie tylko schudnąć, ale schudnąć bezpiecznie. Prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowoczesne soczewki wewnątrzgałkowe pozwalają nie tylko skutecznie leczyć zaćmę, ale także poprawiać jakość widzenia po operacji. O optyce spiralnej, komforcie pacjentów i nowych możliwościach współczesnej chirurgii zaćmy rozmawiamy z doc. Bogumiłem Wowrą, autorem wykładu „Rola sztucznej inteligencji w poprawie jakości widzenia pacjenta po operacji zaćmy – optyka spiralna” na konferencji Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS.

• Czym optyka spiralna różni się od dotychczas stosowanych rozwiązań w chirurgii zaćmy?
• Dlaczego pacjenci łatwiej adaptują się do soczewek wykorzystujących optykę spiralną?
• Które korzyści po operacji zaćmy pacjenci odczuwają najszybciej w codziennym życiu?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr hab. n. med. Bogumił Wowra łączy działalność naukową, dydaktyczną i kliniczną, specjalizując się w nowoczesnej chirurgii oka, w tym leczeniu zaćmy, chorób rogówki oraz chirurgii refrakcyjnej. Aktywnie uczestniczy w rozwoju innowacyjnych technologii okulistycznych, pokazując, że postęp w chirurgii oka powinien przekładać się nie tylko na poprawę ostrości wzroku, ale także na komfort i jakość życia pacjentów.

Artykuł Optyka spiralna zmienia chirurgię zaćmy. Doc. Bogumił Wowra pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rosnąca oporność bakterii na antybiotyki sprawia, że współczesna medycyna coraz częściej poszukuje skutecznych terapii alternatywnych. O leczeniu zakażeń układu moczowego, wyzwaniach związanych z lekoopornością i roli metod nieantybiotykowych rozmawiamy z dr. hab. Sławomirem Poletajewem, autorem wykładu „Choroby zakaźne układu moczowego” na konferencji Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS

• Dlaczego leczenie zakażeń układu moczowego coraz częściej odchodzi od antybiotykoterapii?
• Które skutki narastającej lekooporności są dziś największym wyzwaniem klinicznym?
• W których przypadkach leczenie nieantybiotykowe może być skuteczną alternatywą dla antybiotyków?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr hab. n. med. Sławomir Poletajew należy do grona specjalistów, którzy łączą codzienną praktykę kliniczną z aktywną działalnością naukową i edukacyjną. W swojej pracy konsekwentnie poszukuje rozwiązań poprawiających skuteczność leczenia chorób układu moczowego, zwracając szczególną uwagę na bezpieczeństwo terapii i wyzwania związane z narastającą lekoopornością.

Artykuł Czy można skutecznie leczyć zapalenie pęcherza bez antybiotyków? Dr hab. Sławomir Poletajew pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rak jelita grubego należy do najczęstszych nowotworów, a jednocześnie jest jednym z tych, którym można skutecznie zapobiegać. O znaczeniu codziennych nawyków, badań przesiewowych i roli kolonoskopii w profilaktyce rozmawiamy z dr n. med. Edytą Tulewicz-Marti, prelegentką konferencji Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS, autorką wykładu „Czy można zapobiec rakowi jelita grubego?”

• Co możemy zrobić na co dzień, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego?
• Dlaczego tak wielu pacjentów wciąż unika badań przesiewowych, mimo ich udowodnionej skuteczności?
• W których sytuacjach nie warto czekać do 50. roku życia z wykonaniem kolonoskopii?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr Edyta Tulewicz-Marti należy do grona lekarzy, którzy konsekwentnie przypominają, że najlepszą metodą walki z nowotworami jest ich wczesne wykrywanie i zapobieganie. Łącząc działalność kliniczną z edukacją zdrowotną, pomaga pacjentom podejmować świadome decyzje dotyczące profilaktyki i zdrowia przewodu pokarmowego.

Artykuł Dlaczego nie warto odkładać kolonoskopii? Dr Edyta Tulewicz-Marti pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Czy możemy skutecznie zmniejszyć ryzyko rozwoju otępienia i dlaczego staje się to jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny? O osiągnięciach polskiej neurologii, nowych terapiach oraz profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych rozmawiamy z prof. Konradem Rejdakiem, laureatem Nagrody Złoty OTIS 2026 za rozwijanie polskiej neurologii oraz tworzenie europejskiego modelu prewencji otępienia. Profesor jednak był także prelegentem Konferencji Naukowej Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS, autorem Złotego Wykładu „Kiedy mniej znaczy więcej – w labiryncie terapii stwardnienia rozsianego”

• Które osiągnięcia polskiej neurologii mają dziś największe znaczenie dla światowej medycyny?
• W których chorobach neurologicznych obserwujemy obecnie najbardziej obiecujące postępy terapeutyczne?
• Dlaczego profilaktyka otępienia staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej neurologii?
• Co możemy zrobić dziś, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju otępienia w przyszłości?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Praca prof. Konrada Rejdaka pokazuje, że przyszłość neurologii nie polega wyłącznie na leczeniu, lecz na wyprzedzaniu choroby – poprzez wczesną identyfikację ryzyka i skuteczną prewencję. Tworząc europejski model opieki nad pacjentami zagrożonymi otępieniem i łącząc medycynę z nowoczesnymi technologiami, pan profesor wyznacza kierunek, w którym zmierza współczesna neurologia, stając się ważnym uczestnikiem globalnej dyskusji o zdrowiu i jakości życia.

Artykuł Profilaktyka zdrowia mózgu staje się koniecznością. Prof. Konrad Rejdak pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dlaczego pacjenci z cukrzycą po ukończeniu 26. roku życia często rezygnują z terapii z wykorzystaniem pomp insulinowych? O znaczeniu systemów CGM, korzyściach klinicznych oraz wyzwaniach związanych z refundacją rozmawiamy z prof. Małgorzatą Myśliwiec, prelegentką Konferencji naukowej Medycyna Nagrody Zaufania towarzyszącej XXIII Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS, autorką wykładu  „Czy CGM to tylko monitorowanie glikemii”

• Dlaczego dostęp do osobistych pomp insulinowych zintegrowanych z CGM jest tak ważny u osób z cukrzycą?
• Czy są wymierne korzyści kliniczne i ekonomiczne z ich zastosowania w tej grupie chorych?
• Jak wygląda Polska na tle innych krajów europejskich w zakresie refundacji pomp insulinowych u osób z cukrzycą?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Małgorzata Myśliwiec jest specjalistką pediatriii, diabetologii i endokrynologii dziecięcej oraz kierownikiem Katedry i Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Od lat angażuje się w rozwój nowoczesnych metod leczenia cukrzycy, wspierając wdrażanie technologii takich jak systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM) i pompy insulinowe, które pomagają pacjentom skuteczniej kontrolować chorobę i ograniczać ryzyko jej powikłań.

Artykuł Dlaczego pacjenci rezygnują z pomp insulinowych po 26. roku życia? Prof. Małgorzata Myśliwiec pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ponad 33 tysiące kobiet objętych badaniem i wyniki, które potwierdzają blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy w porównaniu do cytologii. Końcowe wyniki badań pilotażowych zostały właśnie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym The Lancet Regional Health – Europe

Trendy, które wytyczają naukowcy z Narodowego Instytutu Onkologii, stanowią podstawę do zmian dla innych krajów, szczególnie w Europie Środkowej i Wschodniej. Przede wszystkim jednak upowszechnienie wyników badań oraz zwiększenie akceptacji dla testów HPV HR jako narzędzia diagnostycznego stwarza realną możliwość poprawy niekorzystnej sytuacji epidemiologicznej w zakresie raka szyjki macicy w Polsce.

– Dziś ogłaszamy sukces naukowy, który ma konkretne znaczenie dla polskich pacjentek. Praca, jaką wykonał zespół pod przewodnictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego, powinna znaleźć konkretne odzwierciedlenie w poradniach ginekologiczno-położniczych posiadających kontrakt z NFZ, które są zobowiązane do realizacji programu profilaktyki raka szyjki macicy. Liczę na to, że mając dowody naukowe potwierdzone publikacją, testy HPV HR będą cieszyć się rosnącym zainteresowaniem, zarówno wśród pacjentek, jak i przedstawicieli ochrony zdrowia. Skuteczna profilaktyka ma znaczenie – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Uzyskane rezultaty badania mają istotne znaczenie dla kształtowania polityki zdrowotnej i praktyki klinicznej w krajach, które dotychczas realizują programy oparte na cytologii lub planują organizację programów badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Publikacja w renomowanym czasopiśmie The Lancet Regional Health – Europe potwierdza wysoką jakość uzyskanych dowodów naukowych.

– Dzięki współpracy z Ministerstwem Zdrowia polskie kobiety mają dostęp do najnowocześniejszego i najskuteczniejszego narzędzia w profilaktyce raka szyjki macicy. Test HPV HR powinien stać się jedynym obowiązującym testem przesiewowym, a nasze dowody naukowe uzyskane w polskiej populacji potwierdzają słuszny kierunek zmian w systemie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce, który został przyjęty w lipcu 2025 roku – wyjaśnia prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Poradni Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NIO, i dodaje: – Apeluję z tego miejsca do wszystkich zarządzających placówkami, ale także do ginekologów i położnych, aby wykonywali swoim pacjentkom badania przesiewowe HPV HR w programie profilaktyki. Im szybciej wprowadzimy mentalną zmianę w tym obszarze i zrezygnujemy z cytologii jako badania pierwszego wyboru, tym skuteczniej będziemy pomagać kobietom dbać o ich zdrowie.

Zgodnie z rekomendacjami opublikowanymi w 2025 roku przez European Commission Initiative on Cervical Cancer testy HPV HR stanowią obecnie jedyną rekomendowaną metodę badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy w Europie. Profesor Nowakowski był członkiem zespołu, który opracował rekomendacje.

Funkcjonujący w Polsce Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy znajduje się obecnie w fazie transformacji. W perspektywie krótkoterminowej konieczne jest wycofanie cytologii jako podstawowego badania przesiewowego w ramach programu i pozostawienie jedynie testu HPV HR z uzupełniającą cytologią na podłożu płynnym jako jedynej, spójnej z rekomendacjami europejskimi formy badań przesiewowych.

– Należy przypomnieć, że test HPV HR umożliwia blisko dwukrotne zwiększenie wykrycia zagrożenia rakiem szyjki macicy oraz stanów przedrakowych, ale również wirusa, mogącego wywołać nowotwór w przyszłości. To ważne, bo nawet w przypadku niezdiagnozowania raka po wykonaniu testu w danym momencie, ta wiedza automatycznie uruchamia zwiększoną czujność onkologiczną, zarówno u pacjentki, jak i lekarza prowadzącego. Warto więc korzystać ze wszystkich sposobów zapisywania się na te badania, a dzięki Centralnej e-Rejestracji dostępność badań profilaktycznych dla kobiet przybrała nową skalę – dodaje dr hab. n med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii.

Najważniejsze i największe dotychczas polskie badanie dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy to efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, zespołu badawczego pod kierownictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego z Narodowego Instytutu Onkologii oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Pilotaż przyczynił się bezpośrednio do zmiany standardu badań w programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce. Co więcej, badanie to będzie opiniotwórcze dla pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych państw świata, które nadal prowadzą screening cytologiczny.

O projekcie badawczym

W okresie od 29.10.2019 r. do 31.12.2023 r. w ramach umowy pomiędzy Narodowym Instytutem Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie (NIO-PIB) a Ministrem Zdrowia realizowano w Polsce „Pilotaż badań HPV-DNA”. Było to jedno z zadań Narodowej Strategii Onkologicznej. NIO-PIB realizował projekt we współpracy z 8 konsorcjami współpracującymi na terenie całego kraju. Całkowita wartość projektu wyniosła 6 168 266,06 zł. Pilotaż miał na celu porównanie skuteczności dotychczasowego standardu – cytologii ginekologicznej względem testu HPV HR z następową cytologią na podłożu płynnym (LBC) w wykrywaniu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy w warunkach rutynowej praktyki klinicznej w Polsce i wybór optymalnej formy badań przesiewowych.

Końcowe wyniki pilotażu zostały opublikowane 8 maja 2026 roku w prestiżowym czasopiśmie naukowym – The Lancet Regional Health – Europe w pracy autorstwa Nowakowskiego A., Macios A., Glińskiej P., Chmielewskiej A., Janik B., Jędrzejewskiej I., Klimiuk A., Chmielik E., Bobkiewicza P., Kapuśniak E., Podolskiego J., Prokurat E., Arbyna M. oraz Kamińskiego M.F., pt. „Primary human papillomavirus screening versus cytology for detection of cervical intraepithelial neoplasia grade 2 or higher in Poland: a parallel-group, randomised controlled trial”. Przeprowadzone badanie objęło ponad 33 tysiące kobiet i stanowi jedyne tego typu przedsięwzięcie w Europie Środkowo-Wschodniej oraz jedno z nielicznych na świecie o podobnej konstrukcji. Jego wyniki jednoznacznie wskazują na blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu zagrożenia rakiem szyjki macicy w porównaniu do cytologii.

Osiągnięte rezultaty stanowią efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie i działającego w jego strukturze Centralnego Ośrodka Koordynującego oraz ośrodków współpracujących.

Artykuł Test HPV HR zmienia zasady gry. Badanie skuteczniejsze niż cytologia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Chirurgia robotowa rozwija się w Polsce w niezwykle szybkim tempie i coraz częściej zastępuje tradycyjne operacje otwarte oraz laparoskopowe. O korzyściach dla pacjentów, miejscu robotów we współczesnej urologii oraz wpływie refundacji na rozwój nowoczesnych metod leczenia rozmawiamy z prof. Piotrem Krystem, autorem wykładu „Urologia robotowa w Polsce” podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania.

• Dlaczego chirurgia robotowa coraz częściej zastępuje operacje laparoskopowe i otwarte?
• W których obszarach urologii roboty chirurgiczne przynoszą dziś największe korzyści dla pacjentów?
• Jak refundacja wpływa na dostępność chirurgii robotowej w Polsce?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Piotr Kryst od lat uczestniczy w rozwoju nowoczesnych technik chirurgicznych, które zmieniają oblicze współczesnej urologii. Jego doświadczenie pokazuje, że chirurgia robotowa staje się nie tylko symbolem postępu technologicznego, ale także realną szansą na skuteczniejsze i mniej obciążające leczenie pacjentów.

Artykuł Coraz więcej operacji wykonują roboty. Prof. Piotr Kryst pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Warszawa na trzy dni stała się stolicą europejskiej alergologii. Pierwszy międzynarodowy Kongres CSEA3 (Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance) zgromadził czołowych ekspertów, klinicystów i naukowców z licznych krajów Europy – w tym Środkowej i Południowej – oraz USA. Debatowano nad przyszłością leczenia alergii i astmy, ze szczególnym naciskiem na najnowsze osiągnięcia terapeutyczne oraz przekładanie wyników badań naukowych na skuteczniejszą opiekę nad pacjentami

– Tworząc nową, międzynarodową organizację, Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance, chcieliśmy wypełnić lukę w tym regionie Europy, w którym brakuje wspólnego, silnego głosu mającego wpływ na zmiany o charakterze globalnym – mówi prof. Marek Jutel, kierownik Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, dyrektor Medycznego Instytutu Badawczego ALL-MED we Wrocławiu, dyrektor CSEA3 i były prezydent Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej.

Według prof. Jutela, działając wspólnie w ramach większych organizacji, istnieje znacznie większa szansa, aby głos ekspertów był realnie słyszalny na forum europejskim. Zrzeszenie się pozwala skuteczniej wpływać na decyzje niż indywidualne próby przebicia się przez stanowiska takich krajów jak Wielka Brytania, Hiszpania, Francja czy Niemcy.

Choć głos Polski pozostaje relatywnie dobrze zauważalny, to organizacje z krajów takich jak Litwa, Estonia, Węgry, Bułgaria, Słowacja, Serbia, Chorwacja, Macedonia Północna są często zbyt małe, by ich stanowiska były w pełni uwzględniane. W rezultacie ich głos pozostaje na marginesie szerszej debaty europejskiej.

Dlatego właśnie współpraca i konsolidacja w ramach większych struktur mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia wpływu mniejszych krajów na politykę europejską.

Jak leczyć ciężkie przypadki?

Podczas sesji naukowych specjaliści z różnych krajów regionu dzielili się swoimi doświadczeniami z leczenia pacjentów cierpiących na choroby alergiczne i astmę. Tematem, który często pojawiał się w prezentacjach, była rola nowoczesnych leków biologicznych. Działają one precyzyjnie na poziomie układu odpornościowego, blokując konkretne mechanizmy zapalne (cytokiny lub przeciwciała), co zapobiega napadom, np. w ciężkiej astmie, i redukuje objawy chorób.

– Ciężka astma jest obecnie jednym z obszarów, w których prowadzi się najwięcej badań i obserwuje się największy postęp terapeutyczny. Do tej pory osiągnęliśmy około 30 proc. remisji klinicznej w leczeniu ciężkiej astmy. Cały czas trwa jednak praca nad tym, aby ten odsetek zwiększyć – mówił podczas kongresu Luis Pérez de Llano z Oddziału Pneumologii Szpitala Uniwersyteckiego Lucus Augusti w Hiszpanii.

Jego zdaniem dokonał się już istotny postęp, ponieważ nastąpiło przejście od tradycyjnego podejścia opartego na kontroli choroby do bardziej ambitnego celu, jakim jest remisja kliniczna. Obejmuje ona brak zaostrzeń, brak konieczności stosowania doustnych kortykosteroidów oraz poprawę funkcji płuc.

– Kolejnym krokiem będzie osiągnięcie remisji biologicznej, czyli całkowitego wygaszenia stanu zapalnego w drogach oddechowych oraz eliminacji nadreaktywności oskrzeli. To stan, który w praktyce oznaczałby przywrócenie pacjenta do pełnego zdrowia – tłumaczył Pérez de Llano.

Dlaczego zatem, mimo dostępności nowoczesnych i bardzo skutecznych leków biologicznych, wciąż utrzymujemy się na poziomie około 30 proc. remisji klinicznej?

– Przede wszystkim należy pamiętać, że całkowita remisja nie zawsze będzie możliwa, ponieważ część pacjentów doświadcza np. zaostrzeń bakteryjnych, w których terapia biologiczna nie jest leczeniem pierwszego wyboru. Dodatkowo wielu chorych cierpi na choroby współistniejące, które istotnie wpływają na przebieg astmy – wyjaśniał lekarz.

Problemem pozostaje również trudność w przewidywaniu odpowiedzi pacjenta przed rozpoczęciem terapii biologicznej. – Nie dysponujemy obecnie testami, które pozwalałyby z dużą precyzją przewidzieć indywidualną odpowiedź na leczenie – dodał.

Specjaliści wskazują co prawda na tzw. predyktory słabszej odpowiedzi, takie jak otyłość, lęk, depresja, długi czas trwania choroby czy wcześniejsze stosowanie leków biologicznych. Wciąż jednak brakuje „idealnego” biomarkera, który pozwoliłby przewidzieć najlepszą możliwą odpowiedź u konkretnego pacjenta.

Według hiszpańskiego eksperta pierwszym kluczowym wyzwaniem pozostaje więc dalszy rozwój narzędzi pozwalających na precyzyjne przewidywanie odpowiedzi na leczenie biologiczne.

Nieżyt nosa i atopowe zapalenie skóry. Dwie strony medalu

Podobne problemy mają lekarze zajmujący się chorymi z przewlekłym alergicznym nieżytem nosa, zwłaszcza w jego cięższej postaci – z polipami.

– Nie mamy łatwo dostępnych biomarkerów, które mogłyby z góry przewidzieć, który pacjent będzie potrzebował tylko jednej operacji nosa, po której jego sytuacja znacząco się poprawi, a który będzie potrzebował leku biologicznego, ponieważ operacja nie da oczekiwanych efektów kontroli choroby – mówiła Whitney Stevens z Wydział Alergologii i Immunologii Uniwersytetu Northwestern w USA.

Lepiej sytuacja wygląda w przypadku leczenia pacjentów z atopowym zapaleniem skóry (AZS). – Mamy dużo szczęścia, ponieważ dzięki postępowi w badaniach dziś łatwiej jest nam zrozumieć różne fenotypy tej choroby, a także śledzić ją za pomocą biomarkerów molekularnych – opowiadała Ester Del Duca z włoskiego Uniwersytetu Rzymskiego Tor Vergata.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jedną z najczęstszych chorób zapalnych skóry. Szacuje się, że dotyka około 10–20 proc. dzieci oraz 2–10 proc. dorosłych w krajach rozwiniętych, w tym w Europie i Stanach Zjednoczonych.

U większości pacjentów choroba ma łagodny przebieg, jednak około 20–30 proc. chorych doświadcza postaci umiarkowanej do ciężkiej, która często wymaga leczenia ogólnoustrojowego, w tym terapii systemowych lub biologicznych.

Jedną z przyczyn atopowego zapalenia skóry (AZS) jest zaburzenie produkcji kluczowego białka naskórkowego – filagryny. Prowadzi to do uszkodzenia bariery skórnej, zwiększonej utraty wody oraz łatwiejszej penetracji alergenów, co w konsekwencji wywołuje przewlekły stan zapalny.

– Leki biologiczne, takie jak dupilumab, w znacznym stopniu przywracają funkcję bariery skórnej. Dlatego uważamy, że atopowe zapalenie skóry jest chorobą potencjalnie odwracalną – mówiła włoska ekspertka.

Obecnie oczekuje ona na rejestrację leku jeszcze bardziej ukierunkowanego na świąd, który stanowi jeden z głównych i najbardziej uciążliwych objawów zgłaszanych przez pacjentów z AZS.

– Interleukina 31 (IL-31) jest dla nas „królową świądu”. Leki celujące w ten szlak mogą mieć ogromne znaczenie dla chorych, u których świąd dominuje w obrazie klinicznym. Kolejną silną bronią terapeutyczną są inhibitory JAK, które w praktyce znacząco zmieniły życie wielu pacjentów i pozwoliły osiągnąć wysoki poziom poprawy zmian skórnych – mówiła prof. Del Duca.

Jak leczyć anafilaksję?

Anafilaksja, szczególnie wywołana przez alergeny pokarmowe, stanowi istotny i narastający problem zdrowotny w krajach zachodnich, w tym również w Polsce, z obserwowanym wzrostem liczby przypadków, zwłaszcza w młodszych grupach wiekowych.

Szacuje się, że liczba zgonów z powodu anafilaksji wynosi około 100 przypadków rocznie w Polsce, co może odpowiadać ponad 130 tys. epizodów anafilaktycznych rocznie.

– Obiektywnym wskaźnikiem częstości występowania anafilaksji, a przynajmniej jej rozpoznawania, może być nawet sześciokrotny wzrost liczby zgłoszeń w okresie ośmiu lat (2008–2015) – mówiła prof. Anna Nowak-Węgrzyn z Wydziału Medycznego im. Grossmana Uniwersytetu Nowojorskiego oraz Hassenfeld Children’s Hospital.

Kluczowe znaczenie w leczeniu anafilaksji ma szybkie podanie adrenaliny. Natychmiastowa interwencja nie tylko łagodzi objawy, ale może również hamować dalszą progresję reakcji poprzez stabilizację błon komórek tucznych i bazofilów.

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzi adrenalina w formie donosowej, która została niedawno zatwierdzona jako alternatywa dla domięśniowych autowstrzykiwaczy. Wstępne wyniki badań przeprowadzonych przez zespoły japońskie i amerykańskie wskazują na jej skuteczność i bezpieczeństwo, przy porównywalnej potrzebie podania drugiej dawki jak w przypadku iniekcji domięśniowej. Forma donosowa może również zwiększyć akceptację terapii wśród pacjentów, redukując barierę związaną z iniekcjami.

Coraz większy nacisk kładzie się również na profilaktykę ciężkich reakcji alergicznych. Jednym z nowatorskich podejść jest stosowanie terapii biologicznych, których celem jest zapobieganie wystąpieniu anafilaksji, a nie wyłącznie leczenie jej objawów.

Przykładem jest omalizumab, zatwierdzony przez FDA w 2024 roku do stosowania u dzieci (od 1. roku życia) i dorosłych z wieloma alergiami pokarmowymi oraz podwyższonym poziomem IgE (>30 kU/l). Jest to humanizowane przeciwciało monoklonalne, które wiąże IgE, redukując jego wolną frakcję w krążeniu oraz zmniejszając ekspresję receptorów IgE na mastocytach i bazofilach.

Pomimo tych postępów nadal istnieje wiele niezaspokojonych potrzeb w leczeniu anafilaksji, w tym ograniczony dostęp do adrenaliny. Zarówno w Polsce, jak i w Stanach Zjednoczonych, wyzwaniem pozostają regulacje dotyczące jej dostępności w szkołach i przestrzeni publicznej. W wielu przypadkach przepisy wymagają przypisania leku do konkretnego pacjenta, co może prowadzić do sytuacji, w których adrenalina jest dostępna, ale formalnie nie może zostać użyta w nagłym wypadku.

Odczulanie podstawą leczenia

Europa niewątpliwie mierzy się obecnie z rosnącą skalą chorób alergicznych. Jak duża jest to skala?

– Badania epidemiologiczne są w tym przypadku trudne, ponieważ obejmują bardzo szerokie spektrum schorzeń, a sama definicja chorób alergicznych ulega zmianom – pojawiają się m.in. nowe kategorie reakcji nadwrażliwości. Szacunkowo jednak, na podstawie dostępnych danych, można przyjąć, że nawet około 30–40 proc. populacji Polski zmaga się z jakąś formą choroby alergicznej – mówi prof. Marek Jutel.

Jeśli chodzi o astmę, dotyczy ona około 5–7 proc. populacji. Na szczęście w większości przypadków jest to astma łagodna, natomiast postacie ciężkie występują znacznie rzadziej. Istotnym problemem pozostaje natomiast alergiczny nieżyt nosa, który dotyczy już 15–20 proc. populacji. Oznacza to, że – w uproszczeniu – co piąta osoba może cierpieć na tę chorobę, a astma dotyczy kilku procent populacji.

Skąd biorą się takie statystyki? – Istnieje kilka teorii. Wcześniej dominowała tzw. hipoteza higieniczna, zgodnie z którą wzrost częstości alergii wiązano z bardziej sterylnymi warunkami życia i wyższymi standardami higieny. Obecnie coraz częściej wskazuje się jednak na tzw. uszkodzenie bariery jelitowej, skórnej oraz nabłonka dróg oddechowych. Jest to cena, jaką płacimy za kontakt z coraz większą liczbą substancji chemicznych. Prowadzi to do osłabienia integralności bariery, co ułatwia przenikanie alergenów. Komórki układu odpornościowego obecne w tych barierach zaczynają inicjować przewlekły stan zapalny, który sprzyja rozwojowi chorób alergicznych – wyjaśnia prof. Jutel.

Jego zdaniem, choć leki biologiczne stanowią ogromny przełom w terapii, to dotyczą głównie najcięższych postaci chorób alergicznych. Dlatego szczególną rolę odgrywa immunoterapia alergenowa, która obejmuje znacznie szerszą grupę pacjentów i jako jedyna metoda może wpływać na naturalny przebieg choroby.

Immunoterapię należy rozpoczynać możliwie wcześnie, zanim dojdzie do utrwalenia mechanizmów immunologicznych, które mogą być trudne do odwrócenia.

– Chcielibyśmy stosować ją u większej grupy pacjentów i na wcześniejszym etapie choroby. Pacjent może być początkowo uczulony tylko na pyłki traw, a z czasem dochodzi do uczulenia na roztocza, sierść kota czy psa. Wtedy choroba staje się znacznie bardziej zaawansowana immunologicznie i trudniejsza do leczenia – tłumaczy prof. Jutel.

Obecnie w Polsce immunoterapią obejmuje się około 150 tysięcy pacjentów. W porównaniu z epidemiologią jest to nadal niewielka liczba. Dla porównania w Niemczech to około 600 tysięcy osób, a w Hiszpanii nawet około miliona. Zdaniem eksperta, w Polsce liczba pacjentów leczonych tą metodą mogłaby być co najmniej dwu- lub trzykrotnie większa.

Nie należy też zapominać, że na ryzyko rozwoju alergii oraz skuteczność jej leczenia wpływają również czynniki zależne od stylu życia.

– Liczne badania pokazują związek między nadwagą, otyłością oraz niską aktywnością fizyczną, zmianami składu mikrobiomu a chorobami alergicznymi. Nadwaga, otyłość i niewłaściwy mikrobiom nasilają procesy zapalne w organizmie, co może utrudniać leczenie. Z kolei regularna aktywność fizyczna i odpowiednia dieta mogą istotnie poprawić kontrolę choroby i są w dużej mierze w zasięgu każdego pacjenta – podsumowuje prof. Marek Jutel.

Kongres odbył się w maju pod naszym patronatem medialnym.

Artykuł Europa pod presją alergii. Nowoczesne terapie dają nadzieję, ale problem narasta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe zjawiska czy raczej dobrze znane narracje w nowym opakowaniu – najnowszy raport NASK przygotowany w ramach Central European Digital Media Observatory (CEDMO) pokazuje, że dezinformacja zdrowotna w polskiej infosferze nie tylko nie słabnie, ale adaptuje się do zmieniających się warunków społecznych i politycznych. Wyniki publikacji komentują ekspertki ds. dezinformacji zdrowotnej z NASK oraz dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, prof. Uniwersytetu SWPS z Wydziału Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu USWPS, koordynatorka działań badawczych CEDMO

Raport przygotowany przez NASK zatytułowany „Dezinformacja zdrowotna w 2025 roku w polskiej infosferze” został opublikowany w ramach CEDMO i jest dostępny na stronie projektu.

Te same narracje, nowe narzędzia

Treści dezinformujące na temat zdrowia można podzielić na dwa nurty. Jeden z nich charakteryzuje się recyklingowaniem starych narracji i adaptacją ich do bieżących wydarzeń. Dotyczy to przede wszystkim wprowadzających w błąd narracji na temat chorób zakaźnych i szczepień. W 2025 roku wpływ na ich aktywizację miała dodatkowo sytuacja w USA, zwłaszcza działalność Roberta F. Kennedy’ego, sekretarza zdrowia i opieki społecznej Stanów Zjednoczonych.

– Ciekawe jest to, że dezinformatorzy coraz lepiej podszywają się pod argumenty naukowe – na przykład wykorzystują teksty, które na pozór spełniają warunki tzw. evidence based medicine (medycyna oparta na danych naukowych). Żeby rozpoznać te manipulacje, trzeba mieć bardzo dobrą orientację w mechanice publikacji naukowych – zauważa dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, z Uniwersytetu SWPS, koordynatorka działań badawczych CEDMO.

W rzeczywistości teksty te są tzw. preprintami (czyli tekstami przed recenzjami) albo tekstami, których wiarygodność została podważona po opublikowaniu na przykład w tzw. drapieżnym czasopiśmie. W praktyce oznacza to wykorzystywanie publikacji o wątpliwej wiarygodności jako rzekomych dowodów naukowych.

Czy przeciętny odbiorca jest w stanie odróżnić rzetelne badanie od pozornie naukowego tekstu? To wymaga dziś nie tylko krytycznego myślenia, ale i znajomości mechanizmów publikacji naukowych.

– Odwołania do treści przedstawianych jako naukowe pomijają ponadto szereg powszechnie akceptowanych źródeł, na których opiera się konsensus naukowy. Są one najczęściej zupełnie nieobecne, a jeżeli już się pojawiają – to zwykle wpisywane są w ramę spiskowego scenariusza o wpływie „Big Pharmy”, konsensus natomiast przedstawiany jest jako zmowa – dodaje dr Natalia Gruenpeter z NASK.

Dezinformacja jako narzędzie polityczne

Druga interesująca kwestia to fakt, że dezinformacyjne narracje zdrowotne są wykorzystywane do celów politycznych. Dotyczy to zwłaszcza edukacji zdrowotnej, zdrowia reprodukcyjnego, przerywania ciąży i szczepień obowiązkowych.

Charakterystycznym elementem tych przekazów są wezwania do działania – mobilizowanie odbiorców. Dezinformacja przestaje być wyłącznie przekazem, staje się narzędziem wpływu. – Narracje osadzone w dyskursie ideologiczno-politycznym odnoszą się często do bieżących wydarzeń. Przekaz konstruowany jest w sposób wywołujący silne emocje i nastawiony na polaryzację społeczeństwa. Tym co wyróżnia ten nurt narracji jest aktywizowanie odbiorców poprzez wezwanie do działania (Call To Action), które często wychodzi poza strefę online – zaznacza Katarzyna Lipka z NASK.

Kto tworzy i rozpowszechnia dezinformację?

Raport pokazuje, że za dezinformacją stoi szerokie spektrum aktorów. Są to przede wszystkim:

• fałszywi eksperci (na przykład tzw. niezależni badacze);
• lekarze „wolnościowi”, którzy działają w oparciu o narracje antysystemowe podważające zaufanie do nauki oraz instytucji zdrowia publicznego, często są oni pozbawieni prawa wykonywania zawodu;
• aktywiści z organizacji pozarządowych lub działający w nieformalnych grupach, którzy organizują protesty, spotkania parlamentarne, konferencje oraz wydarzenia publiczne, kreując wizerunek „obrońców praw” przeciw „systemowi”;
• politycy, którzy ściśle współpracują z aktywistami związanymi z ruchami dezinformacji zdrowotnej, głównie poprzez dopuszczenie głosu środowiska do sfery parlamentarnej;
• twórcy internetowi (blogerzy, youtuberzy, influencerzy), którzy zarabiają na wyświetleniach, subskrypcjach, reklamach i darowiznach, ich działanie jest nakierowane na optymalizację wyświetleń – treści muszą być więc angażujące i publikowane z określoną częstotliwością;
• anonimowe konta dezinformacyjne, które wykorzystują różnorodne strategie komunikacyjne, często nie ograniczają swojej działalności wyłącznie do dezinformacji zdrowotnej, ale równolegle rozpowszechniają narracje antyukraińskie, antyunijne, antysystemowe czy także teorie spiskowe;
• inni aktorzy: dziennikarze, celebryci, przedsiębiorcy – angażują się w rozpowszechnianie fałszywych treści w sposób incydentalny, ale ich wpływ może być znaczący ze względu na zasięgi i autorytet społeczny.

Edukacja zdrowotna na celowniku

Wśród głównych tematów i wątków dezinformacji zdrowotnej w Polsce w 2025 roku największe zasięgi osiągnęły treści dotyczące wprowadzenia edukacji zdrowotnej do szkół. Kwestia ta była poruszana także w kampanii prezydenckiej, co wskazuje na bliski związek dezinformacji zdrowotnej z polityką.

Narracje te operowały silnie emocjonalnym językiem. Atakowano instytucje i konkretne osoby, a obecność narracji zniechęcających do kierowania dzieci na zajęcia z edukacji zdrowotnej była bardzo wysoka. Łączna liczba wzmianek wyniosła blisko 34,2 tys., a szacowany zasięg narracji 7,45 mld. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, m.in. X, Facebook, Instagram, TikTok.

– Cechą charakterystyczną tej narracji był emocjonalny język, wykorzystujący hasła „deprawacja seksualna”, „seksualizacja”, „ideologizacja” oraz alarmujący ton – „w obronie dzieci” – oraz odwoływanie się do konserwatywnych, często religijnych wartości – wskazuje badaczka z Wydziału Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu Uniwersytetu SWPS.

Szczepienia i globalny kontekst

Kolejny wątek będący stałym motywem dezinformacji zdrowotnej to szczepienia i choroby zakaźne. W tym kontekście powracały dobrze znane wątki – na przykład narracje o „eksperymentach” i teoriach spiskowych. Dynamika tych treści była powiązana z wydarzeniami międzynarodowymi.

– Co ciekawe, najwięcej wzmianek na ten temat odnotowano w dniach 13–14 lutego 2025 roku w związku z zaprzysiężeniem Roberta F. Kennedy’ego na Sekretarza Zdrowia USA. Widać więc wyraźnie globalny kontekst dezinformacji zdrowotnej – zaznacza prof. Stasiuk-Krajewska.

Powracał także wątek szczepień mRNA przeciw COVID-19 przedstawianych jako forma terapii genowej czy eksperymentu. Zasięg narracji, często przywołującej wątki spisku, był stosunkowo wysoki. Łączna liczba wzmianek wyniosła blisko 3,4 tys. Szacowany zasięg narracji wynosił ok. 1,1 mln. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, m.in. X, Facebook, Instagram, TikTok.

Naukowe treści przywoływano w sposób zniekształcony. Przykładem może być preprint dotyczący rzekomej integracji materiału genetycznego ze szczepionki mRNA z ludzkim genomem. Jak wskazuje dr hab. Stasiuk-Krajewska, mamy tu do czynienia z wytworzeniem wrażenia wiedzy naukowej, podczas gdy źródłem jest niezweryfikowany tekst, którego jeden z autorów utracił certyfikację w dziedzinie kardiologii i medycyny wewnętrznej.

Emocje zamiast faktów: zdrowie reprodukcyjne i aborcja

Jednym z najbardziej nasyconych emocjami obszarów była tematyka aborcji. Przekazy dezinformacyjne operowały skrajnymi porównaniami historycznymi i fałszywymi opisami procedur medycznych.

Jak opisano w raporcie, dominującą cechą narracji dotyczących aborcji była silna emocjonalizacja przekazu. Aborcja była regularnie określana jako „morderstwo”, „ludobójstwo”, „dzieciobójstwo” lub akt „barbarzyński”, a w skrajnych przypadkach porównywana do Holokaustu lub biblijnej rzezi niewiniątek. Charakterystyczne były także manipulacyjne opisy procedur medycznych – alarmistyczne i niezgodne z faktami opisy samego przebiegu aborcji.

Skala oddziaływania tych treści – setki tysięcy wzmianek i milionowe zasięgi – pokazuje, jak skuteczna okazuje się ta strategia. Szczególnie wysokie były zasięgi postów powiązanych z osobą ginekolożki dr Gizeli Jagielskiej. Łączna liczba wzmianek wyniosła około 170 tys. Szacowany zasięg narracji wynosił 9,6 mln. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, np. X, Facebook.

Od mammografii po transfuzje: szerokie spektrum narracji

Raport wskazuje także na liczne inne wątki – od fałszywych informacji o rzekomym zakazie mammografii w Szwajcarii, przez teorie o „toksycznej krwi” osób zaszczepionych, aż po narracje kwestionujące transplantologię i standardy leczenia nadciśnienia. Choć część z nich ma stosunkowo niewielkie zasięgi, łączy je ten sam cel: podważanie zaufania do nauki i instytucji zdrowia publicznego.

W infosferze zaobserwowano alarmistyczne i dezinformacyjne twierdzenia dotyczące transfuzji krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19. Sugerowano, że taka krew jest „skażona” białkiem kolca, trucizną lub bronią biologiczną, co rzekomo ma zagrażać zdrowiu biorców. Podkreślano informację, że banki krwi nie rozdzielają krwi według statusu szczepienia i udostępniano korespondencję, która to potwierdza.

Raport NASK jasno pokazuje, że dezinformacja zdrowotna w 2025 roku nie jest zjawiskiem marginalnym ani przypadkowym. To złożony system powiązań między różnymi aktorami, tematami i kontekstami politycznymi.

Artykuł Dezinformacja zdrowotna w Polsce: fałszywe informacje o zdrowiu mają miliardowe zasięgi pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Prawie połowa obszarów kory mózgu uaktywnia się w ułamku sekundy przed przywołaniem słowa – powiedział PAP prof. Michał Kucewicz z Politechniki Gdańskiej. Dodał, że dla przywołania konkretnego pojęcia łączą się rozproszone fragmenty pamięci

Dr hab. Michał Kucewicz, prof. Politechniki Gdańskiej (PG), kierownik Laboratorium Elektrofizjologii Mózgu i Umysłu w Centrum BioTechMed PG, wraz z zespołem prowadził badania nad przetwarzaniem pamięci w mózgu. W pracy uczestniczyli też naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz z St. Anne’s University Hospital w Brnie (Czechy). Wyniki ukazały się w czasopiśmie „Nature Communications”.

Żeby sprawdzić, co dzieje się w mózgu człowieka, zanim wypowie przywołane z pamięci słowo, zespół wykorzystał badania osób chorujących na epilepsję lekooporną – to ok. jedna trzecia wszystkich cierpiących na padaczkę. Pacjentom wszczepiono elektrody, dzięki którym lokalizuje się źródła napadów padaczkowych, a to pozwoliło badaczom rejestrować aktywność mózgu podczas różnych czynności.

Pacjenci z Czech, Stanów Zjednoczonych i Polski mieli zapamiętać słowa wyświetlane na ekranie komputera, a potem wypowiedzieć je z pamięci. – Używaliśmy prostych rzeczowników, które w różnych językach są podobnie tłumaczone, na przykład „dom” albo „drzewo” – wyjaśnił prof. Kucewicz.

Ku zaskoczeniu badaczy okazało się, że w mózgach pacjentów pojawiała się nie tylko lokalna aktywność w części odpowiadającej za mowę, ale zjawisko globalne, obejmujące wszystkie pięć płatów kory mózgowej. – Przed powiedzeniem słowa zachodzi synchronizacja aktywności mózgu w wysokich częstotliwościach fal. Zanim słowo w ogóle pojawi się w umyśle albo zostanie wypowiedziane, prawie połowa obszarów w mózgu uaktywnia się na kilkadziesiąt milisekund – podkreślił badacz.

To dlatego, że dla przywołania konkretnego pojęcia łączą się rozproszone fragmenty pamięci. Nawet proste rzeczowniki, dotyczące przedmiotów z codziennego życia lub dobrze znanych zwierząt, to nie tylko wyrazy, ale koncepcje w umyśle. – Na przykład słowo „ryba” może przywołać dużo więcej skojarzeń niż tylko obraz wzrokowy. U wielu osób uaktywni się kora smakowa, bo pomyślą o daniu rybnym. U wędkarzy – kora motoryczna, bo przypomną sobie, jak zarzuca się wędkę. Ryba to też symbol chrześcijaństwa, więc jeśli ktoś pomyśli o tym, uaktywni się obszar kojarzeniowy mózgu związany z przetwarzaniem symboli – opowiadał naukowiec.

Takie pojęcia angażują więc dużo części mózgu: czuciowych, pamięciowych i poznawczych wyższego rzędu. Dzięki temu w umyśle pojawia się cała koncepcja związana ze słowem. – Widzieliśmy tę synchroniczną aktywność, gdy słowa pojawiały się na ekranie, a pacjenci próbowali je zapamiętać, wyobrażając sobie pojęcia w umyśle. Aktywność pojawiała się nawet jeszcze mocniej, gdy bez żadnego bodźca z zewnątrz przywoływali sobie słowa w dowolnym momencie. Czyli słowo pojawiało się tylko w ich umyśle, a kora wzrokowa odtwarzała albo projektowała to, co im się kojarzyło – stwierdził prof. Kucewicz.

Zaznaczył, że badacze dokonali jeszcze jednego ważnego odkrycia. – Zaskoczyło nas, że szybkie fale mózgowe (ang. High-Frequency Oscillations, HFO) nie ograniczały się do tych, których znamy od dawna, czyli o częstotliwości ok. 100 Hz (ok. 100 cykli na sekundę). Podczas gdy pacjenci kodowali i przywoływali wspomnienia, stwierdziliśmy u nich globalnie zsynchronizowane fale aż do częstotliwości 250-300 Hz – ocenił naukowiec.

Badanie wykazało też, że globalna synchronizacja fal mózgowych występowała nawet 300 milisekund przed tym, zanim pacjenci zaczęli wypowiadać słowo. – Mogliśmy więc obserwować, jak mózg przygotowuje się do wymówienia słowa, jak pod wpływem przywoływania pojęć lub wspomnień kaskadowo uruchamiały się jedna sieć neuronowa po drugiej – opisywał rozmówca PAP.

Dodał, że te odkrycia są kamieniem milowym w badaniach aktywności mózgu. – Już wiemy, w jakich częstotliwościach, częściach mózgu i czasie szukać aktywności leżących u podstaw pojęć i engramów, czyli śladów pamięciowych. Możemy teraz sprawdzić na przykład, w którym momencie pojęcie pojawia się świadomie w umyśle pacjenta, a kiedy jest w sferze podświadomości, albo sprawdzić, jak wygląda aktywność w przypadku bardziej skomplikowanych, abstrakcyjnych pojęć, jak miłość albo sprawiedliwość. Chcemy też śledzić wyładowania elektryczne w mózgu nie tylko podczas półgodzinnego testu w szpitalu, ale też kiedy pacjenci później myślą o tych słowach albo śpią – zapowiedział prof. Michał Kucewicz.

Nauka w Polsce, Anna Bugajska (PAP)
abu/ agt/

Artykuł Zanim przywołamy słowo, uaktywnia się prawie połowa kory mózgowej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W Polsce działa około 90 organizacji wspierających pacjentów hematologicznych. Choć codziennie pomagają chorym i ich rodzinom, aż 79 proc. z nich ma trudności z pozyskiwaniem funduszy, a 65 proc. mierzy się z dużym obciążeniem psychicznym. Najnowszy raport, oparty na ogólnopolskim badaniu przeprowadzonym przez Stowarzyszenie Klon/Jawor na zlecenie Fundacji DKMS, pokazuje, że ten ważny element systemu wsparcia pacjentów mierzy się z poważnymi wyzwaniami

To pierwsze w Polsce tak kompleksowe opracowanie – w badaniu wzięło udział aż 70 proc. wszystkich organizacji. Badanie objął honorowym patronatem Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

Raport „Organizacje działające na rzecz pacjentów hematologicznych: diagnoza, wyzwania, potrzeby” to jedno z pierwszych tak szerokich opracowań poświęconych temu środowisku w Polsce. Badanie objęło 63 organizacje działające na rzecz pacjentów hematoonkologicznych, co stanowi ok. 70 proc. wszystkich tego typu podmiotów w kraju. Zrealizowano je w podejściu mieszanym – połączono analizę danych zastanych, badanie ankietowe (CAWI) oraz 16 indywidualnych wywiadów pogłębionych. Dzięki temu możliwe było kompleksowe spojrzenie na funkcjonowanie organizacji – od zakresu działań i grup odbiorców, przez zasoby ludzkie, aż po sytuację finansową, relacje z otoczeniem i plany rozwojowe. Szczególny nacisk położono na identyfikację kluczowych barier oraz obszarów wymagających wsparcia.

„Zależało nam na uchwyceniu możliwie pełnego obrazu tego środowiska – zarówno jego potencjału, jak i codziennych wyzwań. Dzięki szerokiemu zakresowi badania mogliśmy przyjrzeć się nie tylko działaniom organizacji, ale także ich zasobom, relacjom i kierunkom rozwoju” – mówi Beata Charycka ze Stowarzyszenia Klon/Jawor, ekspertka odpowiedzialna za realizację badania.

W dotychczasowych analizach organizacje pacjenckie rzadko były przedmiotem odrębnych badań, a w obszarze hematoonkologii brakowało kompleksowych opracowań na ich temat. Raport Fundacji DKMS i Stowarzyszenia Klon/Jawor uzupełnia tę perspektywę, dostarczając aktualnych danych o funkcjonowaniu i znaczeniu tych organizacji.

Mały sektor, ogromna rola

Środowisko organizacji działających na rzecz pacjentów hematologicznych jest niewielkie – liczy około 90 podmiotów – ale jednocześnie bardzo zróżnicowane. Obejmuje zarówno małe, oddolne inicjatywy, jak i większe, profesjonalne organizacje o ogólnopolskim zasięgu. 55 proc. organizacji działa głównie na rzecz dorosłych pacjentów, a 32 proc. pediatrycznych.

Większość z nich działa ponadlokalnie – ogólnopolsko lub międzynarodowo. Aż 67 proc. powstało z inicjatywy pacjentów i ich bliskich. Jednocześnie skala działania pozostaje ograniczona – przeciętnie organizacje docierają rocznie do około 200 pacjentów i ich rodzin, a 75 proc. nie przekracza poziomu 500 odbiorców.

„Niewidzialny filar” ochrony zdrowia

Organizacje pełnią funkcję „niewidzialnego filaru” ochrony zdrowia, skupiając się przede wszystkim na codziennym wsparciu pacjentów i ich bliskich na wielu poziomach. W praktyce oznacza to pomoc w sytuacjach, których system nie obejmuje – od wsparcia psychologicznego (83 proc. organizacji), przez edukację pacjentów i ich rodzin (71 proc. organizacji), aż po pomoc finansową czy doposażanie szpitali. Jednocześnie to właśnie wsparcie psychologiczne jest najczęściej wskazywaną potrzebą pacjentów (59 proc.).

Za pomocą pacjentom stoją niewielkie zespoły. Średnio tylko 4 osoby pracują odpłatnie, około 9 angażuje się regularnie jako wolontariusze, a kolejne 15 wspiera działania akcyjnie. Jednocześnie aż 32 proc. organizacji działa wyłącznie społecznie, bez wynagrodzeń, a ponad połowa ma oddolny, wolontariacki charakter.

To oznacza, że system wsparcia pacjentów w dużej mierze opiera się na pracy społecznej i zaangażowaniu pojedynczych osób. Choć 68 proc. organizacji posiada płatny personel, zespoły pozostają bardzo ograniczone liczebnie. W efekcie aż 65 proc. organizacji doświadcza obciążenia psychicznego, a 51 proc. nie ma następców dla liderów. To z kolei oznacza, że część organizacji może w przyszłości mieć trudności z utrzymaniem ciągłości działania.

Finansowanie – największe wyzwanie

Finanse pozostają największym wyzwaniem sektora. Aż 79 proc. organizacji ma trudności z pozyskiwaniem środków, a 73 proc. wskazuje na skomplikowane formalności grantowe jako istotną barierę w działaniu. Mediana rocznego budżetu mieści się w przedziale 100–500 tys. zł, co przy skali potrzeb znacząco ogranicza możliwości działania.

Podstawą finansowania są środki prywatne – dla 49 proc. organizacji kluczowe znaczenie ma mechanizm przekazywania 1,5% podatku. Ważnym źródłem pozostają także darowizny od firm (35 proc.) oraz osób prywatnych (33 proc.). Środki publiczne odgrywają znacznie mniejszą rolę, co przekłada się na brak stabilności finansowej i utrudnia długofalowe planowanie działań.

Działanie „tu i teraz” zamiast rozwoju

Organizacje funkcjonują przede wszystkim w trybie reagowania na bieżące potrzeby, koncentrując się na wsparciu „tu i teraz”, kosztem długofalowego rozwoju. Aż 64 proc. z nich wskazuje na potrzebę finansowania bieżącej działalności, 49 proc. – zwiększenia zespołów, a 48 proc. wzmocnienia działań komunikacyjnych i promocyjnych. Jednocześnie brakuje zasobów na działania związane z planowaniem strategicznym, rozwojem organizacyjnym czy profesjonalizacją fundraisingu. W efekcie powstaje błędne koło – niedobór środków utrudnia rozwój, a brak rozwoju ogranicza zdolność do skutecznego pozyskiwania finansowania.

Potencjał, który wciąż czeka na wykorzystanie

Pomimo licznych wyzwań organizacje pozostają aktywne i zdeterminowane – aż 62 proc. planuje rozwój i poszerzenie działań. Raport pokazuje również potencjał do wzmacniania współpracy w środowisku oraz budowania wspólnego głosu w relacjach z systemem ochrony zdrowia i decydentami.

Organizacje wspierające pacjentów hematologicznych są niezbędnym elementem systemu ochrony zdrowia. Działają tam, gdzie kończy się formalna opieka, wspierając pacjentów i ich bliskich w najtrudniejszych momentach życia. Jednocześnie same funkcjonują w warunkach ograniczonych zasobów finansowych i kadrowych. Bez systemowego wsparcia ich dalsze funkcjonowanie – kluczowe dla tysięcy pacjentów – może być zagrożone. Lepsze wsparcie systemowe, stabilniejsze finansowanie oraz inwestycje w rozwój zespołów mogłyby znacząco zwiększyć ich wpływ i poprawić sytuację pacjentów. To nie tylko wyzwanie dla sektora NGO, ale dla całego systemu opieki nad pacjentem.

„Raport to przede wszystkim głos środowiska – osób, które każdego dnia towarzyszą pacjentom w procesie leczenia i powrotu do zdrowia. Pokazuje ogromny zakres pracy i zaangażowania organizacji, ale też obszary, które wymagają dalszego wzmocnienia. Organizacje pacjenckie są ważnym partnerem systemu ochrony zdrowia – uzupełniają go tam, gdzie pojawiają się luki, szczególnie w codziennym funkcjonowaniu pacjentów i ich bliskich” – podkreśla Ewa Magnucka-Bowkiewicz, prezes Fundacji DKMS.

„To opracowanie traktujemy jako punkt wyjścia do dalszych działań realizowanych przez Fundację DKMS w ramach Programu Rozwoju Hematologii i Wsparcia Pacjentów. Chcemy lepiej rozumieć potrzeby organizacji i odpowiadać na nie w sposób dostosowany do aktualnych wyzwań oraz potrzeb. Wierzymy, że dzięki temu podejściu zapewnimy jeszcze lepsze wsparcie osobom, dla których wspólnie działamy – pacjentom i ich bliskim” – podsumowuje.

Artykuł 79 proc. organizacji pacjentów hematologicznych ma problemy z finansowaniem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu przekonują, że kombucha może mieć działanie przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, a nawet hamujące rozwój komórek raka piersi, znacząco zmniejszając ich żywotność

Aby zrozumieć ten proces, musimy przyjrzeć się samemu starterowi, który działa jak sprzęt bazowy (hardware) dla całej fermentacji. Ów słynny „grzybek”, nazywany tak ze względu na swój wygląd (przypomina jasny, mięsisty kapelusz unoszący się na powierzchni kombuchy) z systematycznego punktu widzenia wcale grzybem nie jest. To w rzeczywistości SCOBY (z ang. Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast), czyli złożona z kultur bakterii octowych i drożdży elastyczna, celulozowa matryca przypominająca gładką meduzę. To środowisko, w którym drożdże przetwarzają cukier na alkohol, a bakterie natychmiast utleniają ten alkohol, zamieniając go w kwasy organiczne i budując kolejne warstwy celulozowego nośnika.

Tym właśnie biologicznym systemom przyjrzeli się badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu w składzie: doktoranci UPWr Akshay K. Chandran i Marcelina Stach, prof. Jacek Łyczko, prof. Zbigniew Lazar, prof. Joanna Kawa-Rygielska oraz prof. Joanna Kolniak-Ostek we współpracy z prof. Heleną Moreirą, prof. Ewą Barg i doktorantką Anną Szyjką z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Naukowcy przetestowali napary z pięciu herbat: zielonej, czarnej, czerwonej (Pu-Erh), białej oraz niebieskiej (Oolong). Fermentacja trwała dokładnie 10 dni w stałej temperaturze 23 stopni Celsjusza, a próbki do analiz pobierano codziennie. Analizy DNA wykazały, że niezależnie od użytej herbaty, „system operacyjny” kombuchy opiera się niemal zawsze na tych samych mikrobiologicznych procesorach. Dominują w nim bakterie z rodzaju Komagataeibacter (ponad 88 procent) oraz drożdże Zygosaccharomyces (ponad 95 procent).

– Dominacja Komagataeibacter i Zygosaccharomyces w SCOBY nie była całkowitym zaskoczeniem, ponieważ wiadomo, że te mikroorganizmy tworzą rdzeń odpowiedzialny za fermentację niezależnie od matrycy herbacianej – wyjaśnia prof. Joanna Kolniak-Ostek. – Znacznie ciekawsze było jednak to, jak silnie rodzaj herbaty wpłynął na ostateczny skład chemiczny i profil lotny napoju, pomimo stosunkowo stabilnej mikroflory. Mikroorganizmy pozostały podobne, ale ich aktywność metaboliczna zmieniała się w zależności od użytej herbaty. Pokazało nam to, że matryca herbaciana działa niemal jak „środowisko programistyczne”, które kształtuje ostateczne właściwości kombuchy.

W tej układance to właśnie liście herbaty stanowią „kod źródłowy”. W zależności od tego, czy były suszone, utleniane czy długo leżakowały, diametralnie różnią się strukturą i zawartością polifenoli. Kiedy wgramy taki kod do słoika, mikroorganizmy zaczynają go przetwarzać, rozkładając skomplikowane związki chemiczne na znacznie łatwiej przyswajalne cząsteczki. Zaawansowana aparatura w laboratoriach UPWr zidentyfikowała w gotowych napojach aż 134 (!) różne związki polifenolowe.

Jak się jednak okazuje, nie wystarczy nastawić słoik i od czekać kilka dni. Istnieje bowiem także optymalny czas fermentacji, który ma swój moment kulminacyjny, a jest nim najlepszy stosunek stężenia polifenoli do aktywności biologicznej kombuchy.

– W naszym eksperymencie najkorzystniejsza równowaga między zawartością polifenoli a ogólną aktywnością biologiczną pojawiła się ok. 5–7 dnia fermentacji – wyjaśnia Akshay K. Chandran, doktorant w Katedrze Technologii Owoców, Warzyw i Nutraceutyków Roślinnych UPWr. – Po tym etapie stężenie niektórych pożądanych związków stopniowo spadało, podczas gdy kwasowość nadal rosła. Sugeruje to, że z funkcjonalnego punktu widzenia „złoty punkt” fermentacji kombuchy osiągany jest w środkowej fazie, a nie na samym jej końcu. Optymalny czas zależy od tego, czy priorytetem jest jakość sensoryczna, czy maksymalne zachowanie konkretnych związków bioaktywnych.

Badania naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu dają nam instrukcję obsługi tej domowej apteki.

Jeśli zależy nam na działaniu przeciwcukrzycowym – poprzez hamowanie aktywności enzymów (alfa-amylazy i alfa-glukozydazy) odpowiedzialnych za szybki rozkład węglowodanów i wyrzuty insuliny – powinniśmy wgrać kod z zielonej herbaty lub Oolong. To właśnie one w badaniach okazały się absolutnymi mistrzami w tej kategorii.

Z kolei jeśli szukamy właściwości przeciwzapalnych, ocenianych przez naukowców z UPWr poprzez zdolność napoju do hamowania enzymów COX-1 i COX-2 (na które działają popularne tabletki przeciwbólowe), na prowadzenie ponownie wysuwała się zielona herbata, osiągając swoje maksimum wokół piątego dnia procesu fermentacji.

Najbardziej fascynującym wątkiem w pracy badaczy są jednak wyniki testów komórkowych weryfikujących zdolność ekstraktów z kombuchy do niszczenia komórek raka piersi (MCF-7), raka jelita grubego oraz raka płuc. W tych laboratoryjnych testach kombucha na bazie czarnej herbaty oraz Oolong wykazała niezwykle silne działanie hamujące rozwój komórek raka piersi, znacząco zmniejszając ich żywotność.

Prof. Joanna Kolniak-Ostek stanowczo wyznacza jednak naukową granicę tego odkrycia. – Uzyskane wyniki in vitro są obiecujące, ale stanowią dopiero pierwszy etap – podkreśla. – Badania na kulturach komórkowych pozwalają nam zaobserwować, czy określone związki mogą wykazywać aktywność biologiczną przeciwko komórkom nowotworowym w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Kolejnym krokiem są badania in vivo, pomagające określić biodostępność i skuteczność w żywym organizmie. Dopiero po nich badania kliniczne z udziałem ludzi mogą ocenić, czy dany produkt mógłby realnie wspierać terapię onkologiczną. Zatem, chociaż odkrycia są zachęcające, wciąż potrzeba znacznie więcej badań.

Materiał przygotowała prof. J. Kolniak-Ostek

Artykuł Naukowcy sprawdzili kombuchę. Wyniki mogą zaskakiwać pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

„Widzimy się jutro” – zwyczajne słowa, które dla osób chorujących na glejaka często nabierają wyjątkowego znaczenia. Oznaczają kolejny dzień, kolejną rozmowę, plan dnia, obecność. Tegoroczna, siódma już odsłona ogólnopolskiej kampanii społecznej „Servier – Wyłącz Raka” pokazuje życie z glejakiem z perspektywy pacjentów, którzy mimo diagnozy nadal chcą być obecni w życiu swoich rodzin, pracy i relacji

Glejaki stanowią 70–80 proc. pierwotnych nowotworów złośliwych ośrodkowego układu nerwowego, a w Polsce co roku diagnozę nowotworu pierwotnego mózgu słyszy ok. 2500 osób. Choroba często rozwija się podstępnie, a jej objawy bywają nieoczywiste – od przewlekłych bólów głowy, zaburzeń pamięci i koncentracji po zmiany zachowania czy napady padaczkowe. Eksperci podkreślają, że właśnie padaczka jest jednym z najczęstszych objawów glejaków i może być pierwszym sygnałem rozwijającej się choroby.

Leczenie glejaka może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów, także długo po zabiegu czy zakończeniu hospitalizacji. Chorzy często mierzą się z konsekwencjami neurologicznymi, które utrudniają pracę, samodzielność i życie społeczne.

– U pacjentów z glejakiem bardzo często obserwujemy zaburzenia pamięci, koncentracji, problemy z komunikacją czy napady padaczkowe, które wpływają na codzienne życie i poczucie niezależności. Choroba oraz jej leczenie mogą ograniczać samodzielność i wpływać na relacje społeczne. Zdarza się jednak również, że na pierwszy rzut oka nie widać, z jakimi trudnościami mierzy się pacjent, ponieważ może on nadal pozostawać aktywny zawodowo i społecznie. Tymczasem nawet proste, codzienne czynności mogą wymagać od chorego większego wysiłku i reorganizacji życia – podkreśla dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic, specjalista neurochirurgii z Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jak pokazują wyniki badania opinii publicznej przeprowadzonego na potrzeby kampanii, wiedza Polaków na temat glejaków pozostaje ograniczona. Wielu respondentów deklaruje, że nie potrafiłoby wskazać charakterystycznych objawów choroby, a część badanych błędnie zakłada, że nowotwory mózgu dotyczą wyłącznie osób starszych. Jednocześnie pacjenci zwracają uwagę, że największym wyzwaniem po diagnozie często staje się nie tylko samo leczenie, ale także poczucie niezrozumienia i społecznej izolacji.

– Po diagnozie, kiedy mija pierwszy szok, bardzo szybko orientujesz się, że świat wokół biegnie dalej, nie zatrzymał się. A ty próbujesz nauczyć się żyć od nowa. Z glejakiem da się funkcjonować, ale trzeba oswoić nową codzienność. Najbardziej pomaga wtedy to, kiedy ktoś po prostu traktuje cię normalnie i mówi: „Widzimy się jutro” – opowiada Konrad Drozdowski, pacjent chorujący na glejaka i bohater kampanii.

– Osoby chorujące na glejaka bardzo często mówią o potrzebie normalności – chcą nadal być obecne w relacjach, pracy i codziennym życiu, a nie funkcjonować wyłącznie wokół choroby. Tymczasem diagnoza wpływa nie tylko na zdrowie, ale też na poczucie bezpieczeństwa i miejsce człowieka wśród innych ludzi. Dlatego tak ważne jest wsparcie oparte na obecności, uważności i traktowaniu pacjenta przede wszystkim jak człowieka, a nie wyłącznie przez pryzmat choroby – mówi Adrianna Sobol, psycholog i psychoterapeutka z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Tegoroczna kampania ma zwrócić uwagę właśnie na codzienność pacjentów – życie pomiędzy kolejnymi badaniami, terapią i próbą zachowania sprawczości. Organizatorzy podkreślają, że glejak pozostaje chorobą, o której mówi się niewiele, mimo że wpływa ona nie tylko na zdrowie fizyczne, ale również na emocje, relacje społeczne i poczucie bezpieczeństwa pacjentów oraz ich bliskich.

– W kampanii „Widzimy się jutro”, którą inaugurujemy na tydzień przed Światowym Dniem Guza Mózgu, chcemy pokazać, że za diagnozą glejaka stoi człowiek – obecny, aktywny, mający swoje plany i potrzeby. Zależy nam na budowaniu większej świadomości społecznej i empatii wobec pacjentów, ale również na dostarczaniu rzetelnej wiedzy o chorobie i możliwościach leczenia – tłumaczy Ewa Ciepałowicz, ESG & Internal Communication Manager z Servier Polska, organizatora kampanii.

Eksperci zwracają uwagę, że współczesna diagnostyka glejaków coraz silniej opiera się na badaniach molekularnych, które pozwalają lepiej dopasować terapię do konkretnego pacjenta. Znaczenie mają m.in. mutacje IDH czy ocena biomarkerów wpływających na skuteczność leczenia. Leczenie wymaga współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów i indywidualnego podejścia do każdego chorego.

– W ostatnich latach obserwujemy istotny postęp zarówno w diagnostyce molekularnej, jak i możliwościach terapeutycznych w leczeniu glejaków. Nadal jednak kluczowe pozostaje szybkie rozpoznanie choroby i prowadzenie leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach. Równie ważne jest wsparcie pacjenta w codziennym funkcjonowaniu – również poza systemem ochrony zdrowia – podkreśla prof. dr hab. n. med. Rafał Stec, kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Właśnie na potrzebę większej świadomości społecznej, edukacji oraz lepszego rozumienia codzienności osób żyjących z glejakiem odpowiada tegoroczna odsłona kampanii z hasłem „Widzimy się jutro”. W ramach projektu na stronie WylaczRaka.pl uruchomiono dedykowaną sekcję informacyjną poświęconą glejakowi.

Kampania obejmuje również spot video, działania PR i digitalowe, kampanię outdoorową oraz raport dotyczący świadomości Polaków na temat choroby.

Elementem działań edukacyjnych jest również poradnik „Zrozumieć glejaka – od rozpoznania do leczenia”przygotowany z myślą o pacjentach i ich bliskich. Publikacja zawiera praktyczne informacje dotyczące objawów, diagnostyki, leczenia oraz organizacji procesu terapeutycznego. Autorzy poradnika przypominają m.in. że pacjent powinien gromadzić pełną dokumentację medyczną i przygotowywać się do wizyt z bliską osobą, która pomoże zapamiętać zalecenia lekarza.

Więcej informacji o kampanii, raport z badania społecznego oraz materiały edukacyjne dostępne są tutaj.

Artykuł „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…”. Kampania o codzienności życia z glejakiem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.