W Gliwicach otwarto MedSilesia Innovation Showroom – przestrzeń przeznaczoną do testowania i rozwijania innowacji dla sektora ochrony zdrowia. Projekt ma wspierać współpracę nauki, biznesu i instytucji publicznych oraz skracać drogę od opracowania technologii do jej wdrożenia

Inicjatorem przedsięwzięcia jest Górnośląski Akcelerator Przedsiębiorczości Rynkowej (GAPR), który koordynuje działalność Klastra MedSilesia. Nowa przestrzeń nie ma pełnić funkcji klasycznej sali wystawienniczej, lecz służyć praktycznemu testowaniu rozwiązań medycznych w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Jak przekazał w informacji prasowej GAPR, model działania zakłada udział użytkowników końcowych, w tym mieszkańców Gliwic, którzy będą mogli korzystać z programów i technologii przygotowywanych przez firmy zrzeszone w klastrze. Przedsiębiorstwa zyskają natomiast możliwość sprawdzania, czy rozwijane rozwiązania odpowiadają na potrzeby rynku i systemu ochrony zdrowia.

Otwarcie MedSilesia Innovation Showroom odbyło się podczas wydarzenia branżowego organizowanego przez Regionalne Obserwatorium Specjalistyczne Medycyna. W programie znalazła się konferencja poświęcona przyszłości sektora medtech oraz dyskusje dotyczące wdrażania nowych technologii i skracania czasu potrzebnego na ich komercjalizację.

Podczas wydarzenia zaprezentowano rozwiązania rozwijane przez firmy należące do Klastra MedSilesia. Obejmowały one m.in. technologie wspierające diagnostykę oraz narzędzia usprawniające funkcjonowanie ochrony zdrowia.

Prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka oceniła, że projekt wpisuje się w rozwój miasta jako ośrodka nowych technologii. – To miejsce pokazuje, że innowacje w ochronie zdrowia mogą powstawać i rozwijać się lokalnie, przy współpracy różnych środowisk – podkreśliła prezydent.

Twórcy projektu zadeklarowali, że MedSilesia Innovation Showroom ma stać się jednym z ważniejszych punktów na mapie innowacji medycznych w Polsce oraz wspierać rozwój nowoczesnych technologii zdrowotnych w regionie śląskim. (PAP)

jms/ bar/

Artykuł Otwarto centrum testowania innowacji medycznych MedSilesia Innovation Showroom pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ponad 33 tysiące kobiet objętych badaniem i wyniki, które potwierdzają blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy w porównaniu do cytologii. Końcowe wyniki badań pilotażowych zostały właśnie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym The Lancet Regional Health – Europe

Trendy, które wytyczają naukowcy z Narodowego Instytutu Onkologii, stanowią podstawę do zmian dla innych krajów, szczególnie w Europie Środkowej i Wschodniej. Przede wszystkim jednak upowszechnienie wyników badań oraz zwiększenie akceptacji dla testów HPV HR jako narzędzia diagnostycznego stwarza realną możliwość poprawy niekorzystnej sytuacji epidemiologicznej w zakresie raka szyjki macicy w Polsce.

– Dziś ogłaszamy sukces naukowy, który ma konkretne znaczenie dla polskich pacjentek. Praca, jaką wykonał zespół pod przewodnictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego, powinna znaleźć konkretne odzwierciedlenie w poradniach ginekologiczno-położniczych posiadających kontrakt z NFZ, które są zobowiązane do realizacji programu profilaktyki raka szyjki macicy. Liczę na to, że mając dowody naukowe potwierdzone publikacją, testy HPV HR będą cieszyć się rosnącym zainteresowaniem, zarówno wśród pacjentek, jak i przedstawicieli ochrony zdrowia. Skuteczna profilaktyka ma znaczenie – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Uzyskane rezultaty badania mają istotne znaczenie dla kształtowania polityki zdrowotnej i praktyki klinicznej w krajach, które dotychczas realizują programy oparte na cytologii lub planują organizację programów badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Publikacja w renomowanym czasopiśmie The Lancet Regional Health – Europe potwierdza wysoką jakość uzyskanych dowodów naukowych.

– Dzięki współpracy z Ministerstwem Zdrowia polskie kobiety mają dostęp do najnowocześniejszego i najskuteczniejszego narzędzia w profilaktyce raka szyjki macicy. Test HPV HR powinien stać się jedynym obowiązującym testem przesiewowym, a nasze dowody naukowe uzyskane w polskiej populacji potwierdzają słuszny kierunek zmian w systemie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce, który został przyjęty w lipcu 2025 roku – wyjaśnia prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Poradni Profilaktyki Raka Szyjki Macicy NIO, i dodaje: – Apeluję z tego miejsca do wszystkich zarządzających placówkami, ale także do ginekologów i położnych, aby wykonywali swoim pacjentkom badania przesiewowe HPV HR w programie profilaktyki. Im szybciej wprowadzimy mentalną zmianę w tym obszarze i zrezygnujemy z cytologii jako badania pierwszego wyboru, tym skuteczniej będziemy pomagać kobietom dbać o ich zdrowie.

Zgodnie z rekomendacjami opublikowanymi w 2025 roku przez European Commission Initiative on Cervical Cancer testy HPV HR stanowią obecnie jedyną rekomendowaną metodę badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy w Europie. Profesor Nowakowski był członkiem zespołu, który opracował rekomendacje.

Funkcjonujący w Polsce Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy znajduje się obecnie w fazie transformacji. W perspektywie krótkoterminowej konieczne jest wycofanie cytologii jako podstawowego badania przesiewowego w ramach programu i pozostawienie jedynie testu HPV HR z uzupełniającą cytologią na podłożu płynnym jako jedynej, spójnej z rekomendacjami europejskimi formy badań przesiewowych.

– Należy przypomnieć, że test HPV HR umożliwia blisko dwukrotne zwiększenie wykrycia zagrożenia rakiem szyjki macicy oraz stanów przedrakowych, ale również wirusa, mogącego wywołać nowotwór w przyszłości. To ważne, bo nawet w przypadku niezdiagnozowania raka po wykonaniu testu w danym momencie, ta wiedza automatycznie uruchamia zwiększoną czujność onkologiczną, zarówno u pacjentki, jak i lekarza prowadzącego. Warto więc korzystać ze wszystkich sposobów zapisywania się na te badania, a dzięki Centralnej e-Rejestracji dostępność badań profilaktycznych dla kobiet przybrała nową skalę – dodaje dr hab. n med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii.

Najważniejsze i największe dotychczas polskie badanie dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy to efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, zespołu badawczego pod kierownictwem prof. Andrzeja Nowakowskiego z Narodowego Instytutu Onkologii oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Pilotaż przyczynił się bezpośrednio do zmiany standardu badań w programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce. Co więcej, badanie to będzie opiniotwórcze dla pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych państw świata, które nadal prowadzą screening cytologiczny.

O projekcie badawczym

W okresie od 29.10.2019 r. do 31.12.2023 r. w ramach umowy pomiędzy Narodowym Instytutem Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie (NIO-PIB) a Ministrem Zdrowia realizowano w Polsce „Pilotaż badań HPV-DNA”. Było to jedno z zadań Narodowej Strategii Onkologicznej. NIO-PIB realizował projekt we współpracy z 8 konsorcjami współpracującymi na terenie całego kraju. Całkowita wartość projektu wyniosła 6 168 266,06 zł. Pilotaż miał na celu porównanie skuteczności dotychczasowego standardu – cytologii ginekologicznej względem testu HPV HR z następową cytologią na podłożu płynnym (LBC) w wykrywaniu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy w warunkach rutynowej praktyki klinicznej w Polsce i wybór optymalnej formy badań przesiewowych.

Końcowe wyniki pilotażu zostały opublikowane 8 maja 2026 roku w prestiżowym czasopiśmie naukowym – The Lancet Regional Health – Europe w pracy autorstwa Nowakowskiego A., Macios A., Glińskiej P., Chmielewskiej A., Janik B., Jędrzejewskiej I., Klimiuk A., Chmielik E., Bobkiewicza P., Kapuśniak E., Podolskiego J., Prokurat E., Arbyna M. oraz Kamińskiego M.F., pt. „Primary human papillomavirus screening versus cytology for detection of cervical intraepithelial neoplasia grade 2 or higher in Poland: a parallel-group, randomised controlled trial”. Przeprowadzone badanie objęło ponad 33 tysiące kobiet i stanowi jedyne tego typu przedsięwzięcie w Europie Środkowo-Wschodniej oraz jedno z nielicznych na świecie o podobnej konstrukcji. Jego wyniki jednoznacznie wskazują na blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu zagrożenia rakiem szyjki macicy w porównaniu do cytologii.

Osiągnięte rezultaty stanowią efekt współpracy Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie i działającego w jego strukturze Centralnego Ośrodka Koordynującego oraz ośrodków współpracujących.

Artykuł Test HPV HR zmienia zasady gry. Badanie skuteczniejsze niż cytologia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polskie Towarzystwo Postępów Medycyny – Medycyna XXI zaprasza na IV edycję ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się 20 czerwca 2026 roku. Wydarzenie będzie poświęcone najnowszym osiągnięciom w medycynie oraz nowoczesnym kierunkom w opiece zdrowotnej

„Naszą ambicją jest, żeby konferencja dostarczyła lekarzowi – na co dzień skupionemu na jednej specjalizacji – wiedzy o tym, co dzieje się w innych specjalizacjach. Takie spojrzenie z lotu ptaka sprawia, że czujemy się bardziej kompetentni w doradzaniu i kierowaniu naszego pacjenta, niezależnie czy jego podstawowym problemem jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, depresja, zaburzenia lipidowe, niewydolność serca, migotanie przedsionków, otyłość, POChP czy astma. O postępach w każdej z tych chorób wypada coś wiedzieć” – przekonują organizatorzy.

W porannej sesji zostanie poruszona kwestia „stanu ducha”. „Rozmawiać będziemy o psyche i jego wpływie na soma. W sesji tej wrócimy do zagadnień diagnozy i terapii zaburzeń depresyjnych, lękowych, stresie pourazowym. Pomówimy o wpływie tych zaburzeń na zdrowie mentalne, ale i krążeniowo-naczyniowe. W ten sposób odniesiemy się też do nowych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących wpływu zdrowia psychicznego na choroby układu krążenia z 2025 roku. W gronie specjalistów omówimy zagadnienia interakcji pomiędzy psychiatrą – internistą – kardiologiem a onkologiem”.

Następna sesja dotyczyć będzie prewencji. „Omówimy w niej 12 drogowskazów długowieczności, bowiem o tylu mówią wytyczne prewencyjne rozsiane w różnych dokumentach, w tym te z wytycznych ESC z 2024 roku dotyczących przewlekłych zespołów wieńcowych. Odpowiemy na pytanie, jak uniknąć/opóźnić/spowolnić miażdżycę i będą to nie tylko rady farmakologiczne, ale i te dotyczące wysiłku fizycznego, w końcu w 2026 roku oczekiwać będziemy nowych wytycznych ESC dotyczących ruchu i rehabilitacji. Nie zabraknie nowego spojrzenia na prewencję (znaczenie szczepień, immunizacji, jakości snu, aktywności seksualnej, walki z zanieczyszczeniami powietrza)”.

Podczas konferencji odbędzie się sesja o nowych lekach zarejestrowanych w ciągu ostatniego roku od poprzedniej konferencji. „Z reguły koncentrujemy się na lekach hipotensyjnych, antyhiperglikemicznych, hipolipemizujących. Dużo powiemy o dyslipidemii (nowe wytyczne terapii dyslipidemia ESC z 2025 roku), przyjrzymy się zmieniającym się wytycznym niewydolności serca (zapowiadane na 2026 rok wytyczne ESC niewydolności serca), pochylimy się nad 6 milionami (tak! Nie 4,5 milionami jak przez lata uważaliśmy) pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce, zwłaszcza że na 2026 rok zapowiadane są pierwsze w historii kardionefrologiczne wytyczne ESC (a przecież wciąż dumni jesteśmy z nowoczesnych wytycznych kardiodiabetologicznych czy kardioonkologicznych, o których też wielokrotnie wspomnimy)”.

Kolejna sesja – zabiegowa – nie tylko związana będzie z rozszerzającymi się kompetencjami kardiologii inwazyjnej i trudnych decyzjach diagnostyczno-terapeutycznych u różnych pacjentów (jesteśmy przecież świeżo po publikacji wytycznych ESC z 2025 roku dotyczących wad zastawkowych serca, leczenia chorób zapalnych mięśnia sercowego); coraz częściej leczymy osoby w wieku podeszłym, z ryzykiem krwawień, ryzykiem zatorowo-zakrzepowym, dbamy nie tylko o długość życia, ale i o jego jakość, proponując coraz bardziej wyszukane zabiegi, w tym stomatologiczne, osobom starszym, przewlekle chorym.

W gronie lekarskim i pozalekarskim dyskutować będziemy również o szczepionkach. Nie zabraknie opinii wybitnych wakcynologów i wirusologów. A na koniec zastanowimy się nad rolą lekarzy rodzinnych w terapii, ale i profilaktyce. Podsumujemy doświadczenia opieki koordynowanej i zaprezentujemy projekt edukacji zdrowotnej dorosłych realizowany przez PTPM.

Konferencja odbędzie się w formule hybrydowej i jest bezpłatna. Organizatorzy zapraszają lekarzy wszystkich specjalizacji, a szczególnie POZ.

Data: 20 czerwca 2026, godz. 9:00–18:00
Miejsce: studio TVIP, Warszawa, al. Krakowska 110/114/B25
Program i rejestracja tutaj

Nasza redakcja sprawuje patronat medialny nad tym wydarzeniem.

Artykuł Zdrowie psychiczne, długowieczność i nowe terapie. IV Konferencja Medycyna XXI już 20 czerwca pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Warszawa na trzy dni stała się stolicą europejskiej alergologii. Pierwszy międzynarodowy Kongres CSEA3 (Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance) zgromadził czołowych ekspertów, klinicystów i naukowców z licznych krajów Europy – w tym Środkowej i Południowej – oraz USA. Debatowano nad przyszłością leczenia alergii i astmy, ze szczególnym naciskiem na najnowsze osiągnięcia terapeutyczne oraz przekładanie wyników badań naukowych na skuteczniejszą opiekę nad pacjentami

– Tworząc nową, międzynarodową organizację, Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance, chcieliśmy wypełnić lukę w tym regionie Europy, w którym brakuje wspólnego, silnego głosu mającego wpływ na zmiany o charakterze globalnym – mówi prof. Marek Jutel, kierownik Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, dyrektor Medycznego Instytutu Badawczego ALL-MED we Wrocławiu, dyrektor CSEA3 i były prezydent Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej.

Według prof. Jutela, działając wspólnie w ramach większych organizacji, istnieje znacznie większa szansa, aby głos ekspertów był realnie słyszalny na forum europejskim. Zrzeszenie się pozwala skuteczniej wpływać na decyzje niż indywidualne próby przebicia się przez stanowiska takich krajów jak Wielka Brytania, Hiszpania, Francja czy Niemcy.

Choć głos Polski pozostaje relatywnie dobrze zauważalny, to organizacje z krajów takich jak Litwa, Estonia, Węgry, Bułgaria, Słowacja, Serbia, Chorwacja, Macedonia Północna są często zbyt małe, by ich stanowiska były w pełni uwzględniane. W rezultacie ich głos pozostaje na marginesie szerszej debaty europejskiej.

Dlatego właśnie współpraca i konsolidacja w ramach większych struktur mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia wpływu mniejszych krajów na politykę europejską.

Jak leczyć ciężkie przypadki?

Podczas sesji naukowych specjaliści z różnych krajów regionu dzielili się swoimi doświadczeniami z leczenia pacjentów cierpiących na choroby alergiczne i astmę. Tematem, który często pojawiał się w prezentacjach, była rola nowoczesnych leków biologicznych. Działają one precyzyjnie na poziomie układu odpornościowego, blokując konkretne mechanizmy zapalne (cytokiny lub przeciwciała), co zapobiega napadom, np. w ciężkiej astmie, i redukuje objawy chorób.

– Ciężka astma jest obecnie jednym z obszarów, w których prowadzi się najwięcej badań i obserwuje się największy postęp terapeutyczny. Do tej pory osiągnęliśmy około 30 proc. remisji klinicznej w leczeniu ciężkiej astmy. Cały czas trwa jednak praca nad tym, aby ten odsetek zwiększyć – mówił podczas kongresu Luis Pérez de Llano z Oddziału Pneumologii Szpitala Uniwersyteckiego Lucus Augusti w Hiszpanii.

Jego zdaniem dokonał się już istotny postęp, ponieważ nastąpiło przejście od tradycyjnego podejścia opartego na kontroli choroby do bardziej ambitnego celu, jakim jest remisja kliniczna. Obejmuje ona brak zaostrzeń, brak konieczności stosowania doustnych kortykosteroidów oraz poprawę funkcji płuc.

– Kolejnym krokiem będzie osiągnięcie remisji biologicznej, czyli całkowitego wygaszenia stanu zapalnego w drogach oddechowych oraz eliminacji nadreaktywności oskrzeli. To stan, który w praktyce oznaczałby przywrócenie pacjenta do pełnego zdrowia – tłumaczył Pérez de Llano.

Dlaczego zatem, mimo dostępności nowoczesnych i bardzo skutecznych leków biologicznych, wciąż utrzymujemy się na poziomie około 30 proc. remisji klinicznej?

– Przede wszystkim należy pamiętać, że całkowita remisja nie zawsze będzie możliwa, ponieważ część pacjentów doświadcza np. zaostrzeń bakteryjnych, w których terapia biologiczna nie jest leczeniem pierwszego wyboru. Dodatkowo wielu chorych cierpi na choroby współistniejące, które istotnie wpływają na przebieg astmy – wyjaśniał lekarz.

Problemem pozostaje również trudność w przewidywaniu odpowiedzi pacjenta przed rozpoczęciem terapii biologicznej. – Nie dysponujemy obecnie testami, które pozwalałyby z dużą precyzją przewidzieć indywidualną odpowiedź na leczenie – dodał.

Specjaliści wskazują co prawda na tzw. predyktory słabszej odpowiedzi, takie jak otyłość, lęk, depresja, długi czas trwania choroby czy wcześniejsze stosowanie leków biologicznych. Wciąż jednak brakuje „idealnego” biomarkera, który pozwoliłby przewidzieć najlepszą możliwą odpowiedź u konkretnego pacjenta.

Według hiszpańskiego eksperta pierwszym kluczowym wyzwaniem pozostaje więc dalszy rozwój narzędzi pozwalających na precyzyjne przewidywanie odpowiedzi na leczenie biologiczne.

Nieżyt nosa i atopowe zapalenie skóry. Dwie strony medalu

Podobne problemy mają lekarze zajmujący się chorymi z przewlekłym alergicznym nieżytem nosa, zwłaszcza w jego cięższej postaci – z polipami.

– Nie mamy łatwo dostępnych biomarkerów, które mogłyby z góry przewidzieć, który pacjent będzie potrzebował tylko jednej operacji nosa, po której jego sytuacja znacząco się poprawi, a który będzie potrzebował leku biologicznego, ponieważ operacja nie da oczekiwanych efektów kontroli choroby – mówiła Whitney Stevens z Wydział Alergologii i Immunologii Uniwersytetu Northwestern w USA.

Lepiej sytuacja wygląda w przypadku leczenia pacjentów z atopowym zapaleniem skóry (AZS). – Mamy dużo szczęścia, ponieważ dzięki postępowi w badaniach dziś łatwiej jest nam zrozumieć różne fenotypy tej choroby, a także śledzić ją za pomocą biomarkerów molekularnych – opowiadała Ester Del Duca z włoskiego Uniwersytetu Rzymskiego Tor Vergata.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jedną z najczęstszych chorób zapalnych skóry. Szacuje się, że dotyka około 10–20 proc. dzieci oraz 2–10 proc. dorosłych w krajach rozwiniętych, w tym w Europie i Stanach Zjednoczonych.

U większości pacjentów choroba ma łagodny przebieg, jednak około 20–30 proc. chorych doświadcza postaci umiarkowanej do ciężkiej, która często wymaga leczenia ogólnoustrojowego, w tym terapii systemowych lub biologicznych.

Jedną z przyczyn atopowego zapalenia skóry (AZS) jest zaburzenie produkcji kluczowego białka naskórkowego – filagryny. Prowadzi to do uszkodzenia bariery skórnej, zwiększonej utraty wody oraz łatwiejszej penetracji alergenów, co w konsekwencji wywołuje przewlekły stan zapalny.

– Leki biologiczne, takie jak dupilumab, w znacznym stopniu przywracają funkcję bariery skórnej. Dlatego uważamy, że atopowe zapalenie skóry jest chorobą potencjalnie odwracalną – mówiła włoska ekspertka.

Obecnie oczekuje ona na rejestrację leku jeszcze bardziej ukierunkowanego na świąd, który stanowi jeden z głównych i najbardziej uciążliwych objawów zgłaszanych przez pacjentów z AZS.

– Interleukina 31 (IL-31) jest dla nas „królową świądu”. Leki celujące w ten szlak mogą mieć ogromne znaczenie dla chorych, u których świąd dominuje w obrazie klinicznym. Kolejną silną bronią terapeutyczną są inhibitory JAK, które w praktyce znacząco zmieniły życie wielu pacjentów i pozwoliły osiągnąć wysoki poziom poprawy zmian skórnych – mówiła prof. Del Duca.

Jak leczyć anafilaksję?

Anafilaksja, szczególnie wywołana przez alergeny pokarmowe, stanowi istotny i narastający problem zdrowotny w krajach zachodnich, w tym również w Polsce, z obserwowanym wzrostem liczby przypadków, zwłaszcza w młodszych grupach wiekowych.

Szacuje się, że liczba zgonów z powodu anafilaksji wynosi około 100 przypadków rocznie w Polsce, co może odpowiadać ponad 130 tys. epizodów anafilaktycznych rocznie.

– Obiektywnym wskaźnikiem częstości występowania anafilaksji, a przynajmniej jej rozpoznawania, może być nawet sześciokrotny wzrost liczby zgłoszeń w okresie ośmiu lat (2008–2015) – mówiła prof. Anna Nowak-Węgrzyn z Wydziału Medycznego im. Grossmana Uniwersytetu Nowojorskiego oraz Hassenfeld Children’s Hospital.

Kluczowe znaczenie w leczeniu anafilaksji ma szybkie podanie adrenaliny. Natychmiastowa interwencja nie tylko łagodzi objawy, ale może również hamować dalszą progresję reakcji poprzez stabilizację błon komórek tucznych i bazofilów.

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzi adrenalina w formie donosowej, która została niedawno zatwierdzona jako alternatywa dla domięśniowych autowstrzykiwaczy. Wstępne wyniki badań przeprowadzonych przez zespoły japońskie i amerykańskie wskazują na jej skuteczność i bezpieczeństwo, przy porównywalnej potrzebie podania drugiej dawki jak w przypadku iniekcji domięśniowej. Forma donosowa może również zwiększyć akceptację terapii wśród pacjentów, redukując barierę związaną z iniekcjami.

Coraz większy nacisk kładzie się również na profilaktykę ciężkich reakcji alergicznych. Jednym z nowatorskich podejść jest stosowanie terapii biologicznych, których celem jest zapobieganie wystąpieniu anafilaksji, a nie wyłącznie leczenie jej objawów.

Przykładem jest omalizumab, zatwierdzony przez FDA w 2024 roku do stosowania u dzieci (od 1. roku życia) i dorosłych z wieloma alergiami pokarmowymi oraz podwyższonym poziomem IgE (>30 kU/l). Jest to humanizowane przeciwciało monoklonalne, które wiąże IgE, redukując jego wolną frakcję w krążeniu oraz zmniejszając ekspresję receptorów IgE na mastocytach i bazofilach.

Pomimo tych postępów nadal istnieje wiele niezaspokojonych potrzeb w leczeniu anafilaksji, w tym ograniczony dostęp do adrenaliny. Zarówno w Polsce, jak i w Stanach Zjednoczonych, wyzwaniem pozostają regulacje dotyczące jej dostępności w szkołach i przestrzeni publicznej. W wielu przypadkach przepisy wymagają przypisania leku do konkretnego pacjenta, co może prowadzić do sytuacji, w których adrenalina jest dostępna, ale formalnie nie może zostać użyta w nagłym wypadku.

Odczulanie podstawą leczenia

Europa niewątpliwie mierzy się obecnie z rosnącą skalą chorób alergicznych. Jak duża jest to skala?

– Badania epidemiologiczne są w tym przypadku trudne, ponieważ obejmują bardzo szerokie spektrum schorzeń, a sama definicja chorób alergicznych ulega zmianom – pojawiają się m.in. nowe kategorie reakcji nadwrażliwości. Szacunkowo jednak, na podstawie dostępnych danych, można przyjąć, że nawet około 30–40 proc. populacji Polski zmaga się z jakąś formą choroby alergicznej – mówi prof. Marek Jutel.

Jeśli chodzi o astmę, dotyczy ona około 5–7 proc. populacji. Na szczęście w większości przypadków jest to astma łagodna, natomiast postacie ciężkie występują znacznie rzadziej. Istotnym problemem pozostaje natomiast alergiczny nieżyt nosa, który dotyczy już 15–20 proc. populacji. Oznacza to, że – w uproszczeniu – co piąta osoba może cierpieć na tę chorobę, a astma dotyczy kilku procent populacji.

Skąd biorą się takie statystyki? – Istnieje kilka teorii. Wcześniej dominowała tzw. hipoteza higieniczna, zgodnie z którą wzrost częstości alergii wiązano z bardziej sterylnymi warunkami życia i wyższymi standardami higieny. Obecnie coraz częściej wskazuje się jednak na tzw. uszkodzenie bariery jelitowej, skórnej oraz nabłonka dróg oddechowych. Jest to cena, jaką płacimy za kontakt z coraz większą liczbą substancji chemicznych. Prowadzi to do osłabienia integralności bariery, co ułatwia przenikanie alergenów. Komórki układu odpornościowego obecne w tych barierach zaczynają inicjować przewlekły stan zapalny, który sprzyja rozwojowi chorób alergicznych – wyjaśnia prof. Jutel.

Jego zdaniem, choć leki biologiczne stanowią ogromny przełom w terapii, to dotyczą głównie najcięższych postaci chorób alergicznych. Dlatego szczególną rolę odgrywa immunoterapia alergenowa, która obejmuje znacznie szerszą grupę pacjentów i jako jedyna metoda może wpływać na naturalny przebieg choroby.

Immunoterapię należy rozpoczynać możliwie wcześnie, zanim dojdzie do utrwalenia mechanizmów immunologicznych, które mogą być trudne do odwrócenia.

– Chcielibyśmy stosować ją u większej grupy pacjentów i na wcześniejszym etapie choroby. Pacjent może być początkowo uczulony tylko na pyłki traw, a z czasem dochodzi do uczulenia na roztocza, sierść kota czy psa. Wtedy choroba staje się znacznie bardziej zaawansowana immunologicznie i trudniejsza do leczenia – tłumaczy prof. Jutel.

Obecnie w Polsce immunoterapią obejmuje się około 150 tysięcy pacjentów. W porównaniu z epidemiologią jest to nadal niewielka liczba. Dla porównania w Niemczech to około 600 tysięcy osób, a w Hiszpanii nawet około miliona. Zdaniem eksperta, w Polsce liczba pacjentów leczonych tą metodą mogłaby być co najmniej dwu- lub trzykrotnie większa.

Nie należy też zapominać, że na ryzyko rozwoju alergii oraz skuteczność jej leczenia wpływają również czynniki zależne od stylu życia.

– Liczne badania pokazują związek między nadwagą, otyłością oraz niską aktywnością fizyczną, zmianami składu mikrobiomu a chorobami alergicznymi. Nadwaga, otyłość i niewłaściwy mikrobiom nasilają procesy zapalne w organizmie, co może utrudniać leczenie. Z kolei regularna aktywność fizyczna i odpowiednia dieta mogą istotnie poprawić kontrolę choroby i są w dużej mierze w zasięgu każdego pacjenta – podsumowuje prof. Marek Jutel.

Kongres odbył się w maju pod naszym patronatem medialnym.

Artykuł Europa pod presją alergii. Nowoczesne terapie dają nadzieję, ale problem narasta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe zjawiska czy raczej dobrze znane narracje w nowym opakowaniu – najnowszy raport NASK przygotowany w ramach Central European Digital Media Observatory (CEDMO) pokazuje, że dezinformacja zdrowotna w polskiej infosferze nie tylko nie słabnie, ale adaptuje się do zmieniających się warunków społecznych i politycznych. Wyniki publikacji komentują ekspertki ds. dezinformacji zdrowotnej z NASK oraz dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, prof. Uniwersytetu SWPS z Wydziału Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu USWPS, koordynatorka działań badawczych CEDMO

Raport przygotowany przez NASK zatytułowany „Dezinformacja zdrowotna w 2025 roku w polskiej infosferze” został opublikowany w ramach CEDMO i jest dostępny na stronie projektu.

Te same narracje, nowe narzędzia

Treści dezinformujące na temat zdrowia można podzielić na dwa nurty. Jeden z nich charakteryzuje się recyklingowaniem starych narracji i adaptacją ich do bieżących wydarzeń. Dotyczy to przede wszystkim wprowadzających w błąd narracji na temat chorób zakaźnych i szczepień. W 2025 roku wpływ na ich aktywizację miała dodatkowo sytuacja w USA, zwłaszcza działalność Roberta F. Kennedy’ego, sekretarza zdrowia i opieki społecznej Stanów Zjednoczonych.

– Ciekawe jest to, że dezinformatorzy coraz lepiej podszywają się pod argumenty naukowe – na przykład wykorzystują teksty, które na pozór spełniają warunki tzw. evidence based medicine (medycyna oparta na danych naukowych). Żeby rozpoznać te manipulacje, trzeba mieć bardzo dobrą orientację w mechanice publikacji naukowych – zauważa dr hab. Karina Stasiuk-Krajewska, z Uniwersytetu SWPS, koordynatorka działań badawczych CEDMO.

W rzeczywistości teksty te są tzw. preprintami (czyli tekstami przed recenzjami) albo tekstami, których wiarygodność została podważona po opublikowaniu na przykład w tzw. drapieżnym czasopiśmie. W praktyce oznacza to wykorzystywanie publikacji o wątpliwej wiarygodności jako rzekomych dowodów naukowych.

Czy przeciętny odbiorca jest w stanie odróżnić rzetelne badanie od pozornie naukowego tekstu? To wymaga dziś nie tylko krytycznego myślenia, ale i znajomości mechanizmów publikacji naukowych.

– Odwołania do treści przedstawianych jako naukowe pomijają ponadto szereg powszechnie akceptowanych źródeł, na których opiera się konsensus naukowy. Są one najczęściej zupełnie nieobecne, a jeżeli już się pojawiają – to zwykle wpisywane są w ramę spiskowego scenariusza o wpływie „Big Pharmy”, konsensus natomiast przedstawiany jest jako zmowa – dodaje dr Natalia Gruenpeter z NASK.

Dezinformacja jako narzędzie polityczne

Druga interesująca kwestia to fakt, że dezinformacyjne narracje zdrowotne są wykorzystywane do celów politycznych. Dotyczy to zwłaszcza edukacji zdrowotnej, zdrowia reprodukcyjnego, przerywania ciąży i szczepień obowiązkowych.

Charakterystycznym elementem tych przekazów są wezwania do działania – mobilizowanie odbiorców. Dezinformacja przestaje być wyłącznie przekazem, staje się narzędziem wpływu. – Narracje osadzone w dyskursie ideologiczno-politycznym odnoszą się często do bieżących wydarzeń. Przekaz konstruowany jest w sposób wywołujący silne emocje i nastawiony na polaryzację społeczeństwa. Tym co wyróżnia ten nurt narracji jest aktywizowanie odbiorców poprzez wezwanie do działania (Call To Action), które często wychodzi poza strefę online – zaznacza Katarzyna Lipka z NASK.

Kto tworzy i rozpowszechnia dezinformację?

Raport pokazuje, że za dezinformacją stoi szerokie spektrum aktorów. Są to przede wszystkim:

• fałszywi eksperci (na przykład tzw. niezależni badacze);
• lekarze „wolnościowi”, którzy działają w oparciu o narracje antysystemowe podważające zaufanie do nauki oraz instytucji zdrowia publicznego, często są oni pozbawieni prawa wykonywania zawodu;
• aktywiści z organizacji pozarządowych lub działający w nieformalnych grupach, którzy organizują protesty, spotkania parlamentarne, konferencje oraz wydarzenia publiczne, kreując wizerunek „obrońców praw” przeciw „systemowi”;
• politycy, którzy ściśle współpracują z aktywistami związanymi z ruchami dezinformacji zdrowotnej, głównie poprzez dopuszczenie głosu środowiska do sfery parlamentarnej;
• twórcy internetowi (blogerzy, youtuberzy, influencerzy), którzy zarabiają na wyświetleniach, subskrypcjach, reklamach i darowiznach, ich działanie jest nakierowane na optymalizację wyświetleń – treści muszą być więc angażujące i publikowane z określoną częstotliwością;
• anonimowe konta dezinformacyjne, które wykorzystują różnorodne strategie komunikacyjne, często nie ograniczają swojej działalności wyłącznie do dezinformacji zdrowotnej, ale równolegle rozpowszechniają narracje antyukraińskie, antyunijne, antysystemowe czy także teorie spiskowe;
• inni aktorzy: dziennikarze, celebryci, przedsiębiorcy – angażują się w rozpowszechnianie fałszywych treści w sposób incydentalny, ale ich wpływ może być znaczący ze względu na zasięgi i autorytet społeczny.

Edukacja zdrowotna na celowniku

Wśród głównych tematów i wątków dezinformacji zdrowotnej w Polsce w 2025 roku największe zasięgi osiągnęły treści dotyczące wprowadzenia edukacji zdrowotnej do szkół. Kwestia ta była poruszana także w kampanii prezydenckiej, co wskazuje na bliski związek dezinformacji zdrowotnej z polityką.

Narracje te operowały silnie emocjonalnym językiem. Atakowano instytucje i konkretne osoby, a obecność narracji zniechęcających do kierowania dzieci na zajęcia z edukacji zdrowotnej była bardzo wysoka. Łączna liczba wzmianek wyniosła blisko 34,2 tys., a szacowany zasięg narracji 7,45 mld. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, m.in. X, Facebook, Instagram, TikTok.

– Cechą charakterystyczną tej narracji był emocjonalny język, wykorzystujący hasła „deprawacja seksualna”, „seksualizacja”, „ideologizacja” oraz alarmujący ton – „w obronie dzieci” – oraz odwoływanie się do konserwatywnych, często religijnych wartości – wskazuje badaczka z Wydziału Prawa i Komunikacji Społecznej we Wrocławiu Uniwersytetu SWPS.

Szczepienia i globalny kontekst

Kolejny wątek będący stałym motywem dezinformacji zdrowotnej to szczepienia i choroby zakaźne. W tym kontekście powracały dobrze znane wątki – na przykład narracje o „eksperymentach” i teoriach spiskowych. Dynamika tych treści była powiązana z wydarzeniami międzynarodowymi.

– Co ciekawe, najwięcej wzmianek na ten temat odnotowano w dniach 13–14 lutego 2025 roku w związku z zaprzysiężeniem Roberta F. Kennedy’ego na Sekretarza Zdrowia USA. Widać więc wyraźnie globalny kontekst dezinformacji zdrowotnej – zaznacza prof. Stasiuk-Krajewska.

Powracał także wątek szczepień mRNA przeciw COVID-19 przedstawianych jako forma terapii genowej czy eksperymentu. Zasięg narracji, często przywołującej wątki spisku, był stosunkowo wysoki. Łączna liczba wzmianek wyniosła blisko 3,4 tys. Szacowany zasięg narracji wynosił ok. 1,1 mln. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, m.in. X, Facebook, Instagram, TikTok.

Naukowe treści przywoływano w sposób zniekształcony. Przykładem może być preprint dotyczący rzekomej integracji materiału genetycznego ze szczepionki mRNA z ludzkim genomem. Jak wskazuje dr hab. Stasiuk-Krajewska, mamy tu do czynienia z wytworzeniem wrażenia wiedzy naukowej, podczas gdy źródłem jest niezweryfikowany tekst, którego jeden z autorów utracił certyfikację w dziedzinie kardiologii i medycyny wewnętrznej.

Emocje zamiast faktów: zdrowie reprodukcyjne i aborcja

Jednym z najbardziej nasyconych emocjami obszarów była tematyka aborcji. Przekazy dezinformacyjne operowały skrajnymi porównaniami historycznymi i fałszywymi opisami procedur medycznych.

Jak opisano w raporcie, dominującą cechą narracji dotyczących aborcji była silna emocjonalizacja przekazu. Aborcja była regularnie określana jako „morderstwo”, „ludobójstwo”, „dzieciobójstwo” lub akt „barbarzyński”, a w skrajnych przypadkach porównywana do Holokaustu lub biblijnej rzezi niewiniątek. Charakterystyczne były także manipulacyjne opisy procedur medycznych – alarmistyczne i niezgodne z faktami opisy samego przebiegu aborcji.

Skala oddziaływania tych treści – setki tysięcy wzmianek i milionowe zasięgi – pokazuje, jak skuteczna okazuje się ta strategia. Szczególnie wysokie były zasięgi postów powiązanych z osobą ginekolożki dr Gizeli Jagielskiej. Łączna liczba wzmianek wyniosła około 170 tys. Szacowany zasięg narracji wynosił 9,6 mln. Treści odnotowano w różnych serwisach społecznościowych, np. X, Facebook.

Od mammografii po transfuzje: szerokie spektrum narracji

Raport wskazuje także na liczne inne wątki – od fałszywych informacji o rzekomym zakazie mammografii w Szwajcarii, przez teorie o „toksycznej krwi” osób zaszczepionych, aż po narracje kwestionujące transplantologię i standardy leczenia nadciśnienia. Choć część z nich ma stosunkowo niewielkie zasięgi, łączy je ten sam cel: podważanie zaufania do nauki i instytucji zdrowia publicznego.

W infosferze zaobserwowano alarmistyczne i dezinformacyjne twierdzenia dotyczące transfuzji krwi od osób zaszczepionych przeciw COVID-19. Sugerowano, że taka krew jest „skażona” białkiem kolca, trucizną lub bronią biologiczną, co rzekomo ma zagrażać zdrowiu biorców. Podkreślano informację, że banki krwi nie rozdzielają krwi według statusu szczepienia i udostępniano korespondencję, która to potwierdza.

Raport NASK jasno pokazuje, że dezinformacja zdrowotna w 2025 roku nie jest zjawiskiem marginalnym ani przypadkowym. To złożony system powiązań między różnymi aktorami, tematami i kontekstami politycznymi.

Artykuł Dezinformacja zdrowotna w Polsce: fałszywe informacje o zdrowiu mają miliardowe zasięgi pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Prawie połowa obszarów kory mózgu uaktywnia się w ułamku sekundy przed przywołaniem słowa – powiedział PAP prof. Michał Kucewicz z Politechniki Gdańskiej. Dodał, że dla przywołania konkretnego pojęcia łączą się rozproszone fragmenty pamięci

Dr hab. Michał Kucewicz, prof. Politechniki Gdańskiej (PG), kierownik Laboratorium Elektrofizjologii Mózgu i Umysłu w Centrum BioTechMed PG, wraz z zespołem prowadził badania nad przetwarzaniem pamięci w mózgu. W pracy uczestniczyli też naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz z St. Anne’s University Hospital w Brnie (Czechy). Wyniki ukazały się w czasopiśmie „Nature Communications”.

Żeby sprawdzić, co dzieje się w mózgu człowieka, zanim wypowie przywołane z pamięci słowo, zespół wykorzystał badania osób chorujących na epilepsję lekooporną – to ok. jedna trzecia wszystkich cierpiących na padaczkę. Pacjentom wszczepiono elektrody, dzięki którym lokalizuje się źródła napadów padaczkowych, a to pozwoliło badaczom rejestrować aktywność mózgu podczas różnych czynności.

Pacjenci z Czech, Stanów Zjednoczonych i Polski mieli zapamiętać słowa wyświetlane na ekranie komputera, a potem wypowiedzieć je z pamięci. – Używaliśmy prostych rzeczowników, które w różnych językach są podobnie tłumaczone, na przykład „dom” albo „drzewo” – wyjaśnił prof. Kucewicz.

Ku zaskoczeniu badaczy okazało się, że w mózgach pacjentów pojawiała się nie tylko lokalna aktywność w części odpowiadającej za mowę, ale zjawisko globalne, obejmujące wszystkie pięć płatów kory mózgowej. – Przed powiedzeniem słowa zachodzi synchronizacja aktywności mózgu w wysokich częstotliwościach fal. Zanim słowo w ogóle pojawi się w umyśle albo zostanie wypowiedziane, prawie połowa obszarów w mózgu uaktywnia się na kilkadziesiąt milisekund – podkreślił badacz.

To dlatego, że dla przywołania konkretnego pojęcia łączą się rozproszone fragmenty pamięci. Nawet proste rzeczowniki, dotyczące przedmiotów z codziennego życia lub dobrze znanych zwierząt, to nie tylko wyrazy, ale koncepcje w umyśle. – Na przykład słowo „ryba” może przywołać dużo więcej skojarzeń niż tylko obraz wzrokowy. U wielu osób uaktywni się kora smakowa, bo pomyślą o daniu rybnym. U wędkarzy – kora motoryczna, bo przypomną sobie, jak zarzuca się wędkę. Ryba to też symbol chrześcijaństwa, więc jeśli ktoś pomyśli o tym, uaktywni się obszar kojarzeniowy mózgu związany z przetwarzaniem symboli – opowiadał naukowiec.

Takie pojęcia angażują więc dużo części mózgu: czuciowych, pamięciowych i poznawczych wyższego rzędu. Dzięki temu w umyśle pojawia się cała koncepcja związana ze słowem. – Widzieliśmy tę synchroniczną aktywność, gdy słowa pojawiały się na ekranie, a pacjenci próbowali je zapamiętać, wyobrażając sobie pojęcia w umyśle. Aktywność pojawiała się nawet jeszcze mocniej, gdy bez żadnego bodźca z zewnątrz przywoływali sobie słowa w dowolnym momencie. Czyli słowo pojawiało się tylko w ich umyśle, a kora wzrokowa odtwarzała albo projektowała to, co im się kojarzyło – stwierdził prof. Kucewicz.

Zaznaczył, że badacze dokonali jeszcze jednego ważnego odkrycia. – Zaskoczyło nas, że szybkie fale mózgowe (ang. High-Frequency Oscillations, HFO) nie ograniczały się do tych, których znamy od dawna, czyli o częstotliwości ok. 100 Hz (ok. 100 cykli na sekundę). Podczas gdy pacjenci kodowali i przywoływali wspomnienia, stwierdziliśmy u nich globalnie zsynchronizowane fale aż do częstotliwości 250-300 Hz – ocenił naukowiec.

Badanie wykazało też, że globalna synchronizacja fal mózgowych występowała nawet 300 milisekund przed tym, zanim pacjenci zaczęli wypowiadać słowo. – Mogliśmy więc obserwować, jak mózg przygotowuje się do wymówienia słowa, jak pod wpływem przywoływania pojęć lub wspomnień kaskadowo uruchamiały się jedna sieć neuronowa po drugiej – opisywał rozmówca PAP.

Dodał, że te odkrycia są kamieniem milowym w badaniach aktywności mózgu. – Już wiemy, w jakich częstotliwościach, częściach mózgu i czasie szukać aktywności leżących u podstaw pojęć i engramów, czyli śladów pamięciowych. Możemy teraz sprawdzić na przykład, w którym momencie pojęcie pojawia się świadomie w umyśle pacjenta, a kiedy jest w sferze podświadomości, albo sprawdzić, jak wygląda aktywność w przypadku bardziej skomplikowanych, abstrakcyjnych pojęć, jak miłość albo sprawiedliwość. Chcemy też śledzić wyładowania elektryczne w mózgu nie tylko podczas półgodzinnego testu w szpitalu, ale też kiedy pacjenci później myślą o tych słowach albo śpią – zapowiedział prof. Michał Kucewicz.

Nauka w Polsce, Anna Bugajska (PAP)
abu/ agt/

Artykuł Zanim przywołamy słowo, uaktywnia się prawie połowa kory mózgowej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W Polsce działa około 90 organizacji wspierających pacjentów hematologicznych. Choć codziennie pomagają chorym i ich rodzinom, aż 79 proc. z nich ma trudności z pozyskiwaniem funduszy, a 65 proc. mierzy się z dużym obciążeniem psychicznym. Najnowszy raport, oparty na ogólnopolskim badaniu przeprowadzonym przez Stowarzyszenie Klon/Jawor na zlecenie Fundacji DKMS, pokazuje, że ten ważny element systemu wsparcia pacjentów mierzy się z poważnymi wyzwaniami

To pierwsze w Polsce tak kompleksowe opracowanie – w badaniu wzięło udział aż 70 proc. wszystkich organizacji. Badanie objął honorowym patronatem Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

Raport „Organizacje działające na rzecz pacjentów hematologicznych: diagnoza, wyzwania, potrzeby” to jedno z pierwszych tak szerokich opracowań poświęconych temu środowisku w Polsce. Badanie objęło 63 organizacje działające na rzecz pacjentów hematoonkologicznych, co stanowi ok. 70 proc. wszystkich tego typu podmiotów w kraju. Zrealizowano je w podejściu mieszanym – połączono analizę danych zastanych, badanie ankietowe (CAWI) oraz 16 indywidualnych wywiadów pogłębionych. Dzięki temu możliwe było kompleksowe spojrzenie na funkcjonowanie organizacji – od zakresu działań i grup odbiorców, przez zasoby ludzkie, aż po sytuację finansową, relacje z otoczeniem i plany rozwojowe. Szczególny nacisk położono na identyfikację kluczowych barier oraz obszarów wymagających wsparcia.

„Zależało nam na uchwyceniu możliwie pełnego obrazu tego środowiska – zarówno jego potencjału, jak i codziennych wyzwań. Dzięki szerokiemu zakresowi badania mogliśmy przyjrzeć się nie tylko działaniom organizacji, ale także ich zasobom, relacjom i kierunkom rozwoju” – mówi Beata Charycka ze Stowarzyszenia Klon/Jawor, ekspertka odpowiedzialna za realizację badania.

W dotychczasowych analizach organizacje pacjenckie rzadko były przedmiotem odrębnych badań, a w obszarze hematoonkologii brakowało kompleksowych opracowań na ich temat. Raport Fundacji DKMS i Stowarzyszenia Klon/Jawor uzupełnia tę perspektywę, dostarczając aktualnych danych o funkcjonowaniu i znaczeniu tych organizacji.

Mały sektor, ogromna rola

Środowisko organizacji działających na rzecz pacjentów hematologicznych jest niewielkie – liczy około 90 podmiotów – ale jednocześnie bardzo zróżnicowane. Obejmuje zarówno małe, oddolne inicjatywy, jak i większe, profesjonalne organizacje o ogólnopolskim zasięgu. 55 proc. organizacji działa głównie na rzecz dorosłych pacjentów, a 32 proc. pediatrycznych.

Większość z nich działa ponadlokalnie – ogólnopolsko lub międzynarodowo. Aż 67 proc. powstało z inicjatywy pacjentów i ich bliskich. Jednocześnie skala działania pozostaje ograniczona – przeciętnie organizacje docierają rocznie do około 200 pacjentów i ich rodzin, a 75 proc. nie przekracza poziomu 500 odbiorców.

„Niewidzialny filar” ochrony zdrowia

Organizacje pełnią funkcję „niewidzialnego filaru” ochrony zdrowia, skupiając się przede wszystkim na codziennym wsparciu pacjentów i ich bliskich na wielu poziomach. W praktyce oznacza to pomoc w sytuacjach, których system nie obejmuje – od wsparcia psychologicznego (83 proc. organizacji), przez edukację pacjentów i ich rodzin (71 proc. organizacji), aż po pomoc finansową czy doposażanie szpitali. Jednocześnie to właśnie wsparcie psychologiczne jest najczęściej wskazywaną potrzebą pacjentów (59 proc.).

Za pomocą pacjentom stoją niewielkie zespoły. Średnio tylko 4 osoby pracują odpłatnie, około 9 angażuje się regularnie jako wolontariusze, a kolejne 15 wspiera działania akcyjnie. Jednocześnie aż 32 proc. organizacji działa wyłącznie społecznie, bez wynagrodzeń, a ponad połowa ma oddolny, wolontariacki charakter.

To oznacza, że system wsparcia pacjentów w dużej mierze opiera się na pracy społecznej i zaangażowaniu pojedynczych osób. Choć 68 proc. organizacji posiada płatny personel, zespoły pozostają bardzo ograniczone liczebnie. W efekcie aż 65 proc. organizacji doświadcza obciążenia psychicznego, a 51 proc. nie ma następców dla liderów. To z kolei oznacza, że część organizacji może w przyszłości mieć trudności z utrzymaniem ciągłości działania.

Finansowanie – największe wyzwanie

Finanse pozostają największym wyzwaniem sektora. Aż 79 proc. organizacji ma trudności z pozyskiwaniem środków, a 73 proc. wskazuje na skomplikowane formalności grantowe jako istotną barierę w działaniu. Mediana rocznego budżetu mieści się w przedziale 100–500 tys. zł, co przy skali potrzeb znacząco ogranicza możliwości działania.

Podstawą finansowania są środki prywatne – dla 49 proc. organizacji kluczowe znaczenie ma mechanizm przekazywania 1,5% podatku. Ważnym źródłem pozostają także darowizny od firm (35 proc.) oraz osób prywatnych (33 proc.). Środki publiczne odgrywają znacznie mniejszą rolę, co przekłada się na brak stabilności finansowej i utrudnia długofalowe planowanie działań.

Działanie „tu i teraz” zamiast rozwoju

Organizacje funkcjonują przede wszystkim w trybie reagowania na bieżące potrzeby, koncentrując się na wsparciu „tu i teraz”, kosztem długofalowego rozwoju. Aż 64 proc. z nich wskazuje na potrzebę finansowania bieżącej działalności, 49 proc. – zwiększenia zespołów, a 48 proc. wzmocnienia działań komunikacyjnych i promocyjnych. Jednocześnie brakuje zasobów na działania związane z planowaniem strategicznym, rozwojem organizacyjnym czy profesjonalizacją fundraisingu. W efekcie powstaje błędne koło – niedobór środków utrudnia rozwój, a brak rozwoju ogranicza zdolność do skutecznego pozyskiwania finansowania.

Potencjał, który wciąż czeka na wykorzystanie

Pomimo licznych wyzwań organizacje pozostają aktywne i zdeterminowane – aż 62 proc. planuje rozwój i poszerzenie działań. Raport pokazuje również potencjał do wzmacniania współpracy w środowisku oraz budowania wspólnego głosu w relacjach z systemem ochrony zdrowia i decydentami.

Organizacje wspierające pacjentów hematologicznych są niezbędnym elementem systemu ochrony zdrowia. Działają tam, gdzie kończy się formalna opieka, wspierając pacjentów i ich bliskich w najtrudniejszych momentach życia. Jednocześnie same funkcjonują w warunkach ograniczonych zasobów finansowych i kadrowych. Bez systemowego wsparcia ich dalsze funkcjonowanie – kluczowe dla tysięcy pacjentów – może być zagrożone. Lepsze wsparcie systemowe, stabilniejsze finansowanie oraz inwestycje w rozwój zespołów mogłyby znacząco zwiększyć ich wpływ i poprawić sytuację pacjentów. To nie tylko wyzwanie dla sektora NGO, ale dla całego systemu opieki nad pacjentem.

„Raport to przede wszystkim głos środowiska – osób, które każdego dnia towarzyszą pacjentom w procesie leczenia i powrotu do zdrowia. Pokazuje ogromny zakres pracy i zaangażowania organizacji, ale też obszary, które wymagają dalszego wzmocnienia. Organizacje pacjenckie są ważnym partnerem systemu ochrony zdrowia – uzupełniają go tam, gdzie pojawiają się luki, szczególnie w codziennym funkcjonowaniu pacjentów i ich bliskich” – podkreśla Ewa Magnucka-Bowkiewicz, prezes Fundacji DKMS.

„To opracowanie traktujemy jako punkt wyjścia do dalszych działań realizowanych przez Fundację DKMS w ramach Programu Rozwoju Hematologii i Wsparcia Pacjentów. Chcemy lepiej rozumieć potrzeby organizacji i odpowiadać na nie w sposób dostosowany do aktualnych wyzwań oraz potrzeb. Wierzymy, że dzięki temu podejściu zapewnimy jeszcze lepsze wsparcie osobom, dla których wspólnie działamy – pacjentom i ich bliskim” – podsumowuje.

Artykuł 79 proc. organizacji pacjentów hematologicznych ma problemy z finansowaniem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu przekonują, że kombucha może mieć działanie przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, a nawet hamujące rozwój komórek raka piersi, znacząco zmniejszając ich żywotność

Aby zrozumieć ten proces, musimy przyjrzeć się samemu starterowi, który działa jak sprzęt bazowy (hardware) dla całej fermentacji. Ów słynny „grzybek”, nazywany tak ze względu na swój wygląd (przypomina jasny, mięsisty kapelusz unoszący się na powierzchni kombuchy) z systematycznego punktu widzenia wcale grzybem nie jest. To w rzeczywistości SCOBY (z ang. Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast), czyli złożona z kultur bakterii octowych i drożdży elastyczna, celulozowa matryca przypominająca gładką meduzę. To środowisko, w którym drożdże przetwarzają cukier na alkohol, a bakterie natychmiast utleniają ten alkohol, zamieniając go w kwasy organiczne i budując kolejne warstwy celulozowego nośnika.

Tym właśnie biologicznym systemom przyjrzeli się badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu w składzie: doktoranci UPWr Akshay K. Chandran i Marcelina Stach, prof. Jacek Łyczko, prof. Zbigniew Lazar, prof. Joanna Kawa-Rygielska oraz prof. Joanna Kolniak-Ostek we współpracy z prof. Heleną Moreirą, prof. Ewą Barg i doktorantką Anną Szyjką z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Naukowcy przetestowali napary z pięciu herbat: zielonej, czarnej, czerwonej (Pu-Erh), białej oraz niebieskiej (Oolong). Fermentacja trwała dokładnie 10 dni w stałej temperaturze 23 stopni Celsjusza, a próbki do analiz pobierano codziennie. Analizy DNA wykazały, że niezależnie od użytej herbaty, „system operacyjny” kombuchy opiera się niemal zawsze na tych samych mikrobiologicznych procesorach. Dominują w nim bakterie z rodzaju Komagataeibacter (ponad 88 procent) oraz drożdże Zygosaccharomyces (ponad 95 procent).

– Dominacja Komagataeibacter i Zygosaccharomyces w SCOBY nie była całkowitym zaskoczeniem, ponieważ wiadomo, że te mikroorganizmy tworzą rdzeń odpowiedzialny za fermentację niezależnie od matrycy herbacianej – wyjaśnia prof. Joanna Kolniak-Ostek. – Znacznie ciekawsze było jednak to, jak silnie rodzaj herbaty wpłynął na ostateczny skład chemiczny i profil lotny napoju, pomimo stosunkowo stabilnej mikroflory. Mikroorganizmy pozostały podobne, ale ich aktywność metaboliczna zmieniała się w zależności od użytej herbaty. Pokazało nam to, że matryca herbaciana działa niemal jak „środowisko programistyczne”, które kształtuje ostateczne właściwości kombuchy.

W tej układance to właśnie liście herbaty stanowią „kod źródłowy”. W zależności od tego, czy były suszone, utleniane czy długo leżakowały, diametralnie różnią się strukturą i zawartością polifenoli. Kiedy wgramy taki kod do słoika, mikroorganizmy zaczynają go przetwarzać, rozkładając skomplikowane związki chemiczne na znacznie łatwiej przyswajalne cząsteczki. Zaawansowana aparatura w laboratoriach UPWr zidentyfikowała w gotowych napojach aż 134 (!) różne związki polifenolowe.

Jak się jednak okazuje, nie wystarczy nastawić słoik i od czekać kilka dni. Istnieje bowiem także optymalny czas fermentacji, który ma swój moment kulminacyjny, a jest nim najlepszy stosunek stężenia polifenoli do aktywności biologicznej kombuchy.

– W naszym eksperymencie najkorzystniejsza równowaga między zawartością polifenoli a ogólną aktywnością biologiczną pojawiła się ok. 5–7 dnia fermentacji – wyjaśnia Akshay K. Chandran, doktorant w Katedrze Technologii Owoców, Warzyw i Nutraceutyków Roślinnych UPWr. – Po tym etapie stężenie niektórych pożądanych związków stopniowo spadało, podczas gdy kwasowość nadal rosła. Sugeruje to, że z funkcjonalnego punktu widzenia „złoty punkt” fermentacji kombuchy osiągany jest w środkowej fazie, a nie na samym jej końcu. Optymalny czas zależy od tego, czy priorytetem jest jakość sensoryczna, czy maksymalne zachowanie konkretnych związków bioaktywnych.

Badania naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu dają nam instrukcję obsługi tej domowej apteki.

Jeśli zależy nam na działaniu przeciwcukrzycowym – poprzez hamowanie aktywności enzymów (alfa-amylazy i alfa-glukozydazy) odpowiedzialnych za szybki rozkład węglowodanów i wyrzuty insuliny – powinniśmy wgrać kod z zielonej herbaty lub Oolong. To właśnie one w badaniach okazały się absolutnymi mistrzami w tej kategorii.

Z kolei jeśli szukamy właściwości przeciwzapalnych, ocenianych przez naukowców z UPWr poprzez zdolność napoju do hamowania enzymów COX-1 i COX-2 (na które działają popularne tabletki przeciwbólowe), na prowadzenie ponownie wysuwała się zielona herbata, osiągając swoje maksimum wokół piątego dnia procesu fermentacji.

Najbardziej fascynującym wątkiem w pracy badaczy są jednak wyniki testów komórkowych weryfikujących zdolność ekstraktów z kombuchy do niszczenia komórek raka piersi (MCF-7), raka jelita grubego oraz raka płuc. W tych laboratoryjnych testach kombucha na bazie czarnej herbaty oraz Oolong wykazała niezwykle silne działanie hamujące rozwój komórek raka piersi, znacząco zmniejszając ich żywotność.

Prof. Joanna Kolniak-Ostek stanowczo wyznacza jednak naukową granicę tego odkrycia. – Uzyskane wyniki in vitro są obiecujące, ale stanowią dopiero pierwszy etap – podkreśla. – Badania na kulturach komórkowych pozwalają nam zaobserwować, czy określone związki mogą wykazywać aktywność biologiczną przeciwko komórkom nowotworowym w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Kolejnym krokiem są badania in vivo, pomagające określić biodostępność i skuteczność w żywym organizmie. Dopiero po nich badania kliniczne z udziałem ludzi mogą ocenić, czy dany produkt mógłby realnie wspierać terapię onkologiczną. Zatem, chociaż odkrycia są zachęcające, wciąż potrzeba znacznie więcej badań.

Materiał przygotowała prof. J. Kolniak-Ostek

Artykuł Naukowcy sprawdzili kombuchę. Wyniki mogą zaskakiwać pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

„Widzimy się jutro” – zwyczajne słowa, które dla osób chorujących na glejaka często nabierają wyjątkowego znaczenia. Oznaczają kolejny dzień, kolejną rozmowę, plan dnia, obecność. Tegoroczna, siódma już odsłona ogólnopolskiej kampanii społecznej „Servier – Wyłącz Raka” pokazuje życie z glejakiem z perspektywy pacjentów, którzy mimo diagnozy nadal chcą być obecni w życiu swoich rodzin, pracy i relacji

Glejaki stanowią 70–80 proc. pierwotnych nowotworów złośliwych ośrodkowego układu nerwowego, a w Polsce co roku diagnozę nowotworu pierwotnego mózgu słyszy ok. 2500 osób. Choroba często rozwija się podstępnie, a jej objawy bywają nieoczywiste – od przewlekłych bólów głowy, zaburzeń pamięci i koncentracji po zmiany zachowania czy napady padaczkowe. Eksperci podkreślają, że właśnie padaczka jest jednym z najczęstszych objawów glejaków i może być pierwszym sygnałem rozwijającej się choroby.

Leczenie glejaka może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów, także długo po zabiegu czy zakończeniu hospitalizacji. Chorzy często mierzą się z konsekwencjami neurologicznymi, które utrudniają pracę, samodzielność i życie społeczne.

– U pacjentów z glejakiem bardzo często obserwujemy zaburzenia pamięci, koncentracji, problemy z komunikacją czy napady padaczkowe, które wpływają na codzienne życie i poczucie niezależności. Choroba oraz jej leczenie mogą ograniczać samodzielność i wpływać na relacje społeczne. Zdarza się jednak również, że na pierwszy rzut oka nie widać, z jakimi trudnościami mierzy się pacjent, ponieważ może on nadal pozostawać aktywny zawodowo i społecznie. Tymczasem nawet proste, codzienne czynności mogą wymagać od chorego większego wysiłku i reorganizacji życia – podkreśla dr hab. n. med. Tomasz Dziedzic, specjalista neurochirurgii z Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jak pokazują wyniki badania opinii publicznej przeprowadzonego na potrzeby kampanii, wiedza Polaków na temat glejaków pozostaje ograniczona. Wielu respondentów deklaruje, że nie potrafiłoby wskazać charakterystycznych objawów choroby, a część badanych błędnie zakłada, że nowotwory mózgu dotyczą wyłącznie osób starszych. Jednocześnie pacjenci zwracają uwagę, że największym wyzwaniem po diagnozie często staje się nie tylko samo leczenie, ale także poczucie niezrozumienia i społecznej izolacji.

– Po diagnozie, kiedy mija pierwszy szok, bardzo szybko orientujesz się, że świat wokół biegnie dalej, nie zatrzymał się. A ty próbujesz nauczyć się żyć od nowa. Z glejakiem da się funkcjonować, ale trzeba oswoić nową codzienność. Najbardziej pomaga wtedy to, kiedy ktoś po prostu traktuje cię normalnie i mówi: „Widzimy się jutro” – opowiada Konrad Drozdowski, pacjent chorujący na glejaka i bohater kampanii.

– Osoby chorujące na glejaka bardzo często mówią o potrzebie normalności – chcą nadal być obecne w relacjach, pracy i codziennym życiu, a nie funkcjonować wyłącznie wokół choroby. Tymczasem diagnoza wpływa nie tylko na zdrowie, ale też na poczucie bezpieczeństwa i miejsce człowieka wśród innych ludzi. Dlatego tak ważne jest wsparcie oparte na obecności, uważności i traktowaniu pacjenta przede wszystkim jak człowieka, a nie wyłącznie przez pryzmat choroby – mówi Adrianna Sobol, psycholog i psychoterapeutka z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Tegoroczna kampania ma zwrócić uwagę właśnie na codzienność pacjentów – życie pomiędzy kolejnymi badaniami, terapią i próbą zachowania sprawczości. Organizatorzy podkreślają, że glejak pozostaje chorobą, o której mówi się niewiele, mimo że wpływa ona nie tylko na zdrowie fizyczne, ale również na emocje, relacje społeczne i poczucie bezpieczeństwa pacjentów oraz ich bliskich.

– W kampanii „Widzimy się jutro”, którą inaugurujemy na tydzień przed Światowym Dniem Guza Mózgu, chcemy pokazać, że za diagnozą glejaka stoi człowiek – obecny, aktywny, mający swoje plany i potrzeby. Zależy nam na budowaniu większej świadomości społecznej i empatii wobec pacjentów, ale również na dostarczaniu rzetelnej wiedzy o chorobie i możliwościach leczenia – tłumaczy Ewa Ciepałowicz, ESG & Internal Communication Manager z Servier Polska, organizatora kampanii.

Eksperci zwracają uwagę, że współczesna diagnostyka glejaków coraz silniej opiera się na badaniach molekularnych, które pozwalają lepiej dopasować terapię do konkretnego pacjenta. Znaczenie mają m.in. mutacje IDH czy ocena biomarkerów wpływających na skuteczność leczenia. Leczenie wymaga współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów i indywidualnego podejścia do każdego chorego.

– W ostatnich latach obserwujemy istotny postęp zarówno w diagnostyce molekularnej, jak i możliwościach terapeutycznych w leczeniu glejaków. Nadal jednak kluczowe pozostaje szybkie rozpoznanie choroby i prowadzenie leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach. Równie ważne jest wsparcie pacjenta w codziennym funkcjonowaniu – również poza systemem ochrony zdrowia – podkreśla prof. dr hab. n. med. Rafał Stec, kierownik Kliniki Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Właśnie na potrzebę większej świadomości społecznej, edukacji oraz lepszego rozumienia codzienności osób żyjących z glejakiem odpowiada tegoroczna odsłona kampanii z hasłem „Widzimy się jutro”. W ramach projektu na stronie WylaczRaka.pl uruchomiono dedykowaną sekcję informacyjną poświęconą glejakowi.

Kampania obejmuje również spot video, działania PR i digitalowe, kampanię outdoorową oraz raport dotyczący świadomości Polaków na temat choroby.

Elementem działań edukacyjnych jest również poradnik „Zrozumieć glejaka – od rozpoznania do leczenia”przygotowany z myślą o pacjentach i ich bliskich. Publikacja zawiera praktyczne informacje dotyczące objawów, diagnostyki, leczenia oraz organizacji procesu terapeutycznego. Autorzy poradnika przypominają m.in. że pacjent powinien gromadzić pełną dokumentację medyczną i przygotowywać się do wizyt z bliską osobą, która pomoże zapamiętać zalecenia lekarza.

Więcej informacji o kampanii, raport z badania społecznego oraz materiały edukacyjne dostępne są tutaj.

Artykuł „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…”. Kampania o codzienności życia z glejakiem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe analizy przedstawione podczas Europejskiego Kongresu Otyłości (ECO 2026) wskazują, że semaglutyd może przynosić korzyści wykraczające poza samą utratę kilogramów. Badacze zwracają uwagę zarówno na wysoką skuteczność większej dawki 7,2 mg w redukcji masy ciała, jak i na potencjalne znaczenie terapii u kobiet w okresie menopauzy, u których obserwowano poprawę parametrów kardiometabolicznych oraz zmniejszenie ryzyka migren i depresji

• Redukcja masy ciała u osób szybko reagujących na terapię o 15 proc. lub więcej po 24 tygodniach większą dawką produktu leczniczego Wegovy (semaglutyd 7,2 mg) wyniosła średnio 27,7 proc. w 72. tygodniu badania STEP UP.
• W porównaniu z semaglutydem w dawce 2,4 mg uczestnicy badania leczeni większą dawką Wegovy szybciej osiągnęli cele związane z redukcją masy ciała.
• Zmniejszenie masy ciała jest przede wszystkim efektem redukcji tkanki tłuszczowej – 84 proc. redukcji masy na skutek stosowania Wegovy (semaglutyd w dawce 2,4 i 7,2 mg) jest wynikiem zmniejszenia objętości tkanki tłuszczowej, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji mięśni i poprawie ich stanu.
• Według badań terapia lekiem Wegovy prowadzi do średniej redukcji masy ciała o 22,6 proc. u kobiet z otyłością w okresie przedmenopauzalnym, przy czym więcej niż 4 na 10 (41,4 proc.) badanych kobiet osiągnęło redukcję masy ciała o 25 proc. lub więcej.
• Istotne zmniejszenie masy ciała odnotowano u uczestniczek badania we wszystkich stadiach menopauzy, przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu obwodu talii, który jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia metabolicznego.
• U kobiet przyjmujących Wegovy zaobserwowano średnio o 42–45 proc. niższe ryzyko wystąpienia migreny sześć miesięcy po rozpoczęciu leczenia i o 25 proc. niższe ryzyko wystąpienia depresji w porównaniu z samą hormonalną terapią zastępczą podczas menopauzy.

Na odbywającym się w Stambule (Turcja) Europejskim Kongresie Otyłości (ECO) firma Novo Nordisk przedstawiła nową analizę cząstkową z szeroko zakrojonego badania klinicznego STEP UP oceniającego skuteczność działania semaglutydu w dawce 7,2 mg u osób z otyłością bez współistniejącej cukrzycy typu 2.

W trwającym 72 tygodnie badaniu uczestnicy przyjmujący semaglutyd w dawce 7,2 mg osiągnęli średnio 20,7 proc. redukcji masy ciała. Dla porównania, w grupie otrzymującej semaglutyd w dawce 2,4 mg redukcja wyniosła 17,5 proc., a w grupie placebo 2,4 proc.

Szczególną uwagę zwróciły wyniki dotyczące pacjentów szybko reagujących na leczenie, czyli takich, którzy w ciągu pierwszych 24 tygodni terapii zredukowali masę ciała o co najmniej 15 proc. Taką odpowiedź na leczenie odnotowano u niemal 27 proc. osób przyjmujących semaglutyd w dawce 7,2 mg. W tej grupie średnia redukcja masy ciała po 72 tygodniach wyniosła aż 27,7 proc.

Zdaniem badaczy wczesna odpowiedź na leczenie może być pomocna w prognozowaniu dalszych efektów terapii oraz wspierać lekarzy w ustalaniu realistycznych celów terapeutycznych wspólnie z pacjentami.

Spadek kilogramów to przede wszystkim utrata tkanki tłuszczowej

Równie interesujące okazały się dane dotyczące zmian składu ciała. W jednej z analiz przeprowadzonych w ramach programu STEP UP oceniano, czy redukcja masy ciała wiąże się głównie z utratą tkanki tłuszczowej, czy też masy mięśniowej.

Wyniki wskazują, że aż 84 proc. utraconej masy stanowiła tkanka tłuszczowa. Jednocześnie objętość tłuszczu trzewnego zmniejszyła się o ponad 30 proc. To szczególnie istotne, ponieważ nadmiar tłuszczu trzewnego jest silnie związany ze zwiększonym ryzykiem powikłań kardiometabolicznych.

Badacze podkreślają również, że pomimo znacznej redukcji masy ciała uczestnicy zachowywali funkcjonalną siłę mięśni. Oceniano ją między innymi za pomocą testu wielokrotnego wstawania z krzesła. Wyniki sugerują więc korzystną zmianę składu ciała, a nie jedynie utratę kilogramów.

Menopauza – okres zwiększonego ryzyka

Drugim ważnym wątkiem poruszanym podczas kongresu były wyniki analiz dotyczących kobiet w okresie menopauzy.

Zmiany hormonalne zachodzące w tym czasie sprzyjają przyrostowi masy ciała, odkładaniu się tłuszczu w okolicy brzucha oraz zwiększeniu ryzyka zaburzeń metabolicznych i chorób sercowo-naczyniowych. Eksperci przypominają, że choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów kobiet na świecie, a ryzyko ich wystąpienia wyraźnie wzrasta po menopauzie. Szacuje się, że z otyłością żyje obecnie niemal co piąta kobieta na świecie, a okres menopauzalny często dodatkowo nasila problemy związane z kontrolą masy ciała.

Zaprezentowana podczas ECO 2026 analiza badania STEP UP wykazała, że semaglutyd pozostaje skuteczny niezależnie od etapu menopauzy.

Kobiety przed menopauzą osiągnęły średnio 22,6 proc. redukcji masy ciała, natomiast uczestniczki w okresie perimenopauzy i postmenopauzy odpowiednio 19,7 proc. oraz 19,8 proc. Jednocześnie we wszystkich grupach odnotowano wyraźne zmniejszenie obwodu talii, co wskazuje na ograniczenie ilości tłuszczu trzewnego.

Co istotne, niemal połowa uczestniczek zakończyła badanie z masą ciała odpowiadającą kategorii nadwagi lub prawidłowej masie ciała, mimo że przed rozpoczęciem terapii spełniały kryteria otyłości.

Zdaniem autorów analizy wyniki sugerują, że skuteczna kontrola masy ciała może być osiągana zarówno przed menopauzą, jak i po jej wystąpieniu, choć wcześniejsze rozpoczęcie leczenia może wiązać się z nieco większym efektem terapeutycznym.

– Menopauza, związany z nią wzrost masy ciała oraz niepożądane zmiany markerów kardiometabolicznych mogą mieć znaczący, długofalowy wpływ na zdrowie i samopoczucie kobiet. Mimo to są one nadal jednym z najbardziej zaniedbanych obszarów w badaniach nad otyłością – mówi dr Emilia Huvinen, ginekolożka i profesor nadzwyczajna na Uniwersytecie w Helsinkach. – Niezależnie od tego, czy analizujemy wyniki sercowo-naczyniowe, czy redukcję masy ciała na różnych etapach menopauzy, terapia semaglutydem wydaje się nieść kobietom z otyłością znaczące korzyści, daleko wykraczające poza samą redukcję masy ciała.

Korzyści wykraczają poza masę ciała

Przedstawiono także wyniki analiz dotyczących wpływu semaglutydu na zdrowie sercowo-naczyniowe oraz wybrane aspekty jakości życia kobiet.

W analizie badania SELECT obejmującej kobiety z otyłością i współistniejącą chorobą sercowo-naczyniową wykazano zmniejszenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu oraz zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Korzyści obserwowano zarówno u kobiet w okresie okołomenopauzalnym, jak i po menopauzie.

Z kolei dane pochodzące z badania wykorzystującego rzeczywiste dane kliniczne wskazują, że kobiety przyjmujące semaglutyd miały po sześciu miesiącach terapii średnio o 42–45 proc. niższe ryzyko wystąpienia migreny w porównaniu z pacjentkami stosującymi wyłącznie hormonalną terapię zastępczą. Odnotowano również około 25-procentowe zmniejszenie ryzyka depresji.

Choć część przedstawionych wyników wymaga dalszej weryfikacji w kolejnych badaniach, eksperci podkreślają, że coraz więcej danych wskazuje na wielokierunkowy wpływ terapii semaglutydem. Obejmuje on nie tylko redukcję masy ciała, ale także poprawę parametrów metabolicznych, ograniczenie ryzyka sercowo-naczyniowego oraz potencjalną poprawę jakości życia pacjentów z otyłością.

Artykuł Nowe dane o semaglutydzie. Korzyści wykraczają poza redukcję masy ciała pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W 2024 roku NanoSanguis S.A. rozpoczęło realizację projektu, którego celem było opracowanie innowacyjnego systemu celowanego dostarczania leków przeciwnowotworowych. W poprzednim etapie prac badawczych udało się stworzyć i scharakteryzować koniugaty dekstranu zawierające lek cytostatyczny oraz czynnik celujący, a także potwierdzić ich skuteczność w warunkach in vitro

Badania in vivo – kluczowy etap zakończony sukcesem

Na końcowym etapie projektu przeprowadzono badania in vivo, które pozwoliły ocenić profil bezpieczeństwa wybranych formulacji w złożonym organizmie. Analizy przeprowadzono w modelu mysim, koncentrując się na wyznaczeniu maksymalnej tolerowanej dawki – MTD – jednego z kluczowych parametrów bezpieczeństwa przedklinicznego.

Niższa toksyczność ogólnoustrojowa – potwierdzony przełom

Jednym z najważniejszych rezultatów badań było wykazanie, że opracowane koniugaty dekstranu charakteryzują się znacząco niższą toksycznością ogólnoustrojową w porównaniu z wolnym lekiem. Zwierzęta otrzymujące koniugaty zachowywały stabilne wartości analizowanych parametrów biochemicznych i hematologicznych, a w wykonanych oznaczeniach nie zaobserwowano istotnych sygnałów wskazujących na toksyczność narządową.

W ramach badań wyznaczono wartość MTD. Okazało się, że dla badanych formulacji była ona nawet czterokrotnie wyższa niż dla wolnego leku. To oznacza, że połączenie cytostatyku z nośnikiem dekstranowym może poprawiać tolerancję leku w organizmie i ograniczać działania niepożądane związane z podaniem wolnej substancji czynnej. Można zatem wnioskować, że badane koniugaty dekstranu prezentują bardzo korzystny profil bezpieczeństwa, co stanowi kluczowy warunek dla dalszego rozwoju terapii celowanych.

Zachowana aktywność przeciwnowotworowa

Co szczególnie istotne, wysoka aktywność cytotoksyczna obserwowana w badaniach in vitro nie wiązała się z większą toksycznością w modelu mysim ocenianą w ramach badania MTD. W modelach nowotworowych koniugaty wykazały wyraźne działanie cytotoksyczne, prowadząc do śmierci komórek nowotoworych. Oznacza to, że lek uwalniany w mikrośrodowisku nowotworu zachowuje pełną aktywność, działając selektywnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebny.

Wyniki te potwierdzają, że strategia łączenia leku z nośnikiem i czynnikiem celującym jest nie tylko bezpieczniejsza, ale również co najmniej równie skuteczna jak tradycyjna chemioterapia.

Perspektywy – krok w stronę nowej generacji terapii

Zakończone badania przedkliniczne jednoznacznie wskazują, że opracowana formulacja ma potencjał, by stać się fundamentem nowej generacji terapii przeciwnowotworowych.

Połączenie:
• wysokiej skuteczności przeciwnowotworowej,
• obniżonej toksyczności ogólnoustrojowej,
• precyzyjnego dostarczania leku,
• możliwości modyfikacji nośnika i czynnika celującego
tworzy platformę, którą można dostosować do różnych typów nowotworów i różnych substancji czynnych.

Opracowana technologia stanowi obiecujący kierunek dalszego rozwoju systemów celowanego dostarczania leków przeciwnowotworowych. Jeśli kolejne kroki potwierdzą dotychczasowe wyniki, koniugaty dekstranu mogą stać się realną alternatywą dla klasycznej chemioterapii – celniejszą, skuteczniejszą i znacznie bezpieczniejszą.

Artykuł Celniej, skuteczniej, bezpieczniej – nowe narzędzia do walki z rakiem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nawet 90 proc. substancji czynnych do produkcji antybiotyków pochodzi dziś spoza Europy. Sandoz ostrzega przed utratą bezpieczeństwa lekowego i wzywa UE do ochrony europejskiej produkcji antybiotyków

Bezpieczeństwo lekowe Europy staje pod znakiem zapytania. Nawet 90 proc. substancji czynnych wykorzystywanych do produkcji antybiotyków powstaje dziś poza Europą, głównie w Chinach. Zdaniem przedstawicieli firmy Sandoz uzależnienie od importu stanowi poważne zagrożenie nie tylko dla ochrony zdrowia, lecz także dla bezpieczeństwa gospodarczego i strategicznego kontynentu.

Okazją do zwrócenia uwagi na problem jest jubileusz 80-lecia wielkoskalowej produkcji antybiotyków w Europie obchodzony przez firmę Sandoz w zakładzie w Kundl w Austrii. To obecnie jedyny w Europie w pełni zintegrowany zakład produkujący antybiotyki – od substancji czynnej po gotowy lek.

– W Sandoz antybiotyki to nie tylko część naszego dziedzictwa – to element celu naszego działania. Od dziesięcioleci bierzemy odpowiedzialność za zapewnienie stałej dostępności tych kluczowych leków – na dużą skalę, niezawodnie i z zachowaniem najwyższej jakości. Zabezpieczenie produkcji antybiotyków w Europie nie jest opcją – to strategiczna konieczność. Patrząc w przyszłość, znaczenie zakładu w Kundl jest większe niż kiedykolwiek. Jako ostatni w Europie w pełni pionowo zintegrowany zakład produkcyjny ma on unikalną pozycję, aby zapewnić kontynentowi dostawy kluczowych antybiotyków – podkreśla Gilbert Ghostine, przewodniczący rady dyrektorów Sandoz.

Rosnąca zależność od importu

Jak zwracają uwagę przedstawiciele firmy, przez ostatnie lata produkcja substancji czynnych do antybiotyków stopniowo przenosiła się poza Europę. Dziś zdecydowana większość światowych mocy produkcyjnych znajduje się w Azji, przede wszystkim w Chinach.

Zdaniem ekspertów taka koncentracja produkcji zwiększa ryzyko zakłóceń w dostawach leków, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Problem ma znaczenie nie tylko dla systemów ochrony zdrowia, lecz także dla bezpieczeństwa państw europejskich.

– Zabezpieczenie dostaw antybiotyków to nie tylko kwestia polityki zdrowotnej, lecz także bezpieczeństwa gospodarczego i strategicznej polityki handlowej. Europa musi podjąć działania już teraz, aby zagwarantować niezależność dostaw w nadchodzących lata – ocenia Richard Saynor, prezes Sandoz.

Skarga do Komisji Europejskiej

Równolegle z jubileuszem firma poinformowała o złożeniu do Komisji Europejskiej projektu skargi antydumpingowej dotyczącej importu substancji czynnej amoksycyliny z Chin. Według Sandoz istnieją przesłanki wskazujące na zakłócanie konkurencji poprzez sprzedaż poniżej kosztów oraz stosowanie subsydiów państwowych. Firma apeluje o wprowadzenie mechanizmów ochronnych, które pozwoliłyby utrzymać europejskie moce produkcyjne.

– Antybiotyki uratowały więcej ludzkich istnień niż jakiekolwiek inne leki w historii. Jednakże są traktowane jak towar masowy, a opakowanie często kosztuje mniej niż paczka gumy do żucia. Obecne warunki rynkowe nie odzwierciedlają zasad uczciwej konkurencji – systematycznie stawiają w niekorzystnej sytuacji kluczowe europejskie moce produkcyjne, narażając na utratę istotne zdolności wytwórcze funkcjonujące w fundamentalnie nierównych warunkach – dodaje Richard Saynor.

Jeżeli Komisja Europejska zdecyduje się wszcząć postępowanie, będzie to jeden z najważniejszych sporów dotyczących bezpieczeństwa lekowego w Europie od wielu lat.

Przedstawiciele Sandoz podkreślają, że antybiotyki pozostają fundamentem współczesnej medycyny. Ich dostępność warunkuje funkcjonowanie wielu obszarów ochrony zdrowia – od leczenia zakażeń, przez transplantologię, po onkologię i chirurgię.

Zdaniem firmy utrzymanie produkcji antybiotyków w Europie powinno stać się jednym z priorytetów polityki zdrowotnej Unii Europejskiej.

Artykuł Sandoz świętuje 80 lat antybiotyków i wzywa do pilnych działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa lekowego Europy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Maj 2026 roku przynosi bezprecedensową kumulację wyzwań i szans dla kadry zarządzającej polskimi szpitalami oraz placówkami medycznymi. Z jednej strony stoimy w obliczu nagłych, wymuszonych zmian proceduralnych w programach grantowych, z drugiej – bezlitośnie kurczy się czas na realizację i rozliczenie gigantycznych inwestycji z Krajowego Planu Odbudowy (KPO)

Dla dyrektorów szpitali, kierowników działów zamówień publicznych oraz menedżerów IT oznacza to jedno: decyzje podejmowane w najbliższych tygodniach zadecydują o tym, czy przyznane placówce miliony zostaną bezpiecznie rozliczone, czy też bezpowrotnie przepadną.

Oto kompleksowy przegląd najnowszych zmian w dofinansowaniach oraz analiza ryzyk, które można zneutralizować dzięki strategicznemu partnerstwu z doświadczonym, polskim producentem sprzętu IT.

1. Alarm dla AOS: unieważnienie naboru i absolutnie ostatnia szansa na 900 tys. zł

Najbardziej zaskakującą wiadomością tego miesiąca jest decyzja Departamentu e-Zdrowia Ministerstwa Zdrowia o anulowaniu III rundy naboru grantowego „Dostępność Plus dla AOS” (która pierwotnie wystartowała 13 kwietnia 2026 r.). Powodem były krytyczne problemy techniczne Platformy POPI, które uniemożliwiły części placówek równy dostęp do składania wniosków.

Co to w praktyce oznacza dla Państwa placówki?

Wnioski z kwietnia są nieważne: wszystkie dokumenty złożone w kwietniu otrzymały status odrzuconych z przyczyn technicznych i nie będą oceniane.

Krytyczny termin (29 maja 2026 r.): wszystkie dotychczas zapisane na platformie POPI dane i pliki zostaną trwale usunięte w najbliższy piątek, 29 maja. Placówki mają czas tylko do 28 maja na ich pobranie i zapisanie. Dokumentację trzeba przygotować od nowa.

Nowe terminy naboru: powtórzona III runda rusza 15 czerwca 2026 r. (od godz. 9:00) i potrwa do 26 czerwca 2026 r. Co kluczowe, od 1 czerwca Ministerstwo uruchomi funkcję przygotowywania wniosków w trybie offline na Platformie POPI, aby zapobiec ponownemu przeciążeniu serwerów.

Zwiększony budżet i brak IV rundy: alokacja na tę rundę została zwiększona do ogromnej kwoty 153 813 000 zł. Wynika to z faktu, że Ministerstwo Zdrowia oficjalnie zrezygnowało z planowanej wcześniej IV rundy naboru. Oznacza to, że czerwcowy nabór to absolutnie ostatnia i ostateczna szansa na pozyskanie bezzwrotnego grantu (do 900 tys. zł przy 100% dofinansowania) na cyfryzację i zakup sprzętu IT dla przychodni specjalistycznych.

2. KPO i nowelizacja ustawy o e-zdrowiu: zegar tyka dla 370 szpitali

Równolegle ważą się losy miliardowych inwestycji w szpitalnictwie. 15 maja 2026 r. Sejm uchwalił, a 20 maja Senacka Komisja Zdrowia przyjęła bez poprawek nowelizację ustawy o e-zdrowiu, która otwiera drogę do cyfrowej transformacji o łącznej wartości 4,2 mld zł. Z tej puli ponad 3 mld zł trafia bezpośrednio do 370 szpitali sieciowych na rozwój Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM), e-konsyliów, systemów sztucznej inteligencji (AI) oraz cyberbezpieczeństwa.

Haczyk? Czasu na realizację projektów jest dramatycznie mało.

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia podstawowy termin rzeczowej realizacji inwestycji KPO, potwierdzony obustronnie podpisanymi protokołami odbioru końcowego i dostaw sprzętu, upływa 30 czerwca 2026 r.

Termin ten może zostać wydłużony maksymalnie do 15 lipca 2026 r. (a data kwalifikowalności wydatków do 31 sierpnia 2026 r.), wymaga to jednak pilnego i zatwierdzonego przez resort podpisania aneksu do umowy o dofinansowanie.

MZ przypomina, że samo dostarczenie sprzętu nie wystarczy – do wyznaczonych terminów infrastruktura musi zostać w pełni uruchomiona, oddana do użytku, a płatności na rzecz wykonawców ostatecznie uregulowane. Każdy dzień opóźnienia dostawcy sprzętu IT naraża szpital na utratę refundacji i konieczność pokrycia kosztów z własnego budżetu.

3. Nowy horyzont: AI w diagnostyce (Program Cyfrowa Europa)

Dla podmiotów celujących w najbardziej zaawansowane technologie od 21 kwietnia do 1 października 2026 r. otwarty jest nabór w programie DIGITAL-2026-AI-PILOTING-10-SCREENING. Z budżetem 9 mln euro (dofinansowanie 50%) finansowane będą wdrożenia chmurowych systemów AI wspierających analizę obrazowania medycznego (MRI, CT, RTG, USG) w celu wczesnego wykrywania nowotworów. To szansa na zbudowanie konsorcjów medyczno-technologicznych z udziałem polskich placówek.

Jak nie potknąć się na specyfikacji technicznej? Zabezpiecz swoje dotacje z NTT System S.A.

Napięte harmonogramy naborów, skomplikowane wymogi kwalifikowalności wydatków (np. unijna zasada DNSH – Do No Significant Harm) oraz bezwzględne terminy odbiorów sprawiają, że najsłabszym ogniwem projektów staje się proces przetargowy i specyfikacja techniczna sprzętu (OPZ).

Błędy w opisie przedmiotu zamówienia prowadzą do protestów oferentów, przedłużania procedur w Krajowej Izbie Odwoławczej (KIO) lub – co gorsza – zakupu sprzętu, który podczas audytu unijnego zostanie uznany za niekwalifikowalny (np. przez brak wymaganych certyfikatów środowiskowych EPEAT czy TCO Certified).

NTT System S.A. – jako wiodący, certyfikowany polski producent sprzętu IT z 35-letnim doświadczeniem rynkowym – oferuje pełne bezpieczeństwo wdrożenia:

• Bezpłatne konsultacje merytoryczne: pomożemy Państwu przeanalizować wymogi techniczne i dostosować specyfikację do najnowszych wytycznych Ministerstwa Zdrowia i programów unijnych.
• Przygotowanie bezpiecznego OPZ: nasi eksperci bezpłatnie opracują dla Państwa kompletną specyfikację techniczną dla komputerów stacjonarnych, laptopów i stacji All-in-One, która precyzyjnie uwzględni niezbędne certyfikaty (ISO 9001, 14001, 27001, TCO Certified, EPEAT Gold/Silver oraz standard etyczny SA8000), zabezpieczając wniosek przed odrzuceniem lub uchybieniami audytowymi.
• Gwarancja ekspresowej dostawy: jako producent z własną fabryką w Polsce posiadamy pełną kontrolę nad łańcuchem dostaw. Gwarantujemy realizację dostaw i podpisanie protokołów odbioru na czas – tak, aby bez problemu zdążyli Państwo przed krytycznymi terminami KPO (30 czerwca / 15 lipca 2026 r.).

Nie ryzykuj utraty dofinansowania przez opóźnienia sprzętowe lub błędy formalne.

Jeśli Twoja placówka planuje lub prowadzi przetarg na sprzęt IT, możesz skorzystać z bezpłatnej weryfikacji wymogów certyfikacyjnych oferowanej przez NTT System.

Wystarczy przesłać SWZ lub OPZ na adres: projekt@ntt.pl (temat: PRZETARG ZDROWIE). W odpowiedzi prześlemy analizę Państwa postępowania przygotowaną pod kątem zgodności z aktualnymi wymaganiami formalnymi i certyfikacyjnymi.

➔Szczegóły i pełna oferta

Analiza realizowana jest w ciągu 72 godzin od otrzymania dokumentacji i nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi formalnościami ani zobowiązaniami.

Artykuł powstał we współpracy z NTT S.A.

Artykuł Gorący maj w e-zdrowiu: ostatnie okno na dotacje i krytyczne terminy KPO. Czy Twój szpital zdąży zabezpieczyć i rozliczyć miliony? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Nigdy wcześniej nie widziałam tak wysokiego poparcia społecznego i politycznego dla zmian w polityce antyalkoholowej – mówi posłanka Wioleta Tomczak, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Zdrowia, która „Światowi Lekarza” opowiada o pracach nad ograniczeniem reklamy alkoholu, planach wyeliminowania „małpek” i jednorazowych e-papierosów, a także o wyzwaniach związanych ze zdrowiem kobiet, endometriozą i szczepieniami przeciw grypie

Staramy się bardzo odważnie wykreować prozdrowotną politykę publiczną w Sejmie. Na kanwie doświadczeń z ubiegłego roku dotyczących m.in. decyzji miasta stołecznego Warszawy o niewprowadzeniu nocnego ograniczenia sprzedaży alkoholu na terenie całego miasta, rozgorzała bardzo mocna dyskusja o kierunku, jaki państwo powinno obrać w polityce antyalkoholowej.

Już wiele miesięcy wcześniej dopytywaliśmy Ministerstwo Zdrowia, czy planuje nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Pod koniec 2024 roku, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, uzyskaliśmy zapewnienie, że projekt trafi do Sejmu w pierwszym kwartale 2025 roku. Tak się jednak nie stało. Nie mogliśmy więc dłużej czekać. Zarówno klub parlamentarny Polska 2050, jak i Lewica złożyły własne projekty ustaw, nad którymi obecnie pracujemy. Powstała specjalna podkomisja, która je analizuje [1].

Po raz pierwszy od lat w Sejmie odbywa się tak szeroka, wielowątkowa dyskusja dotycząca konkretnych obszarów polityki antyalkoholowej. Rozmawiamy o zakazie promocji i reklamy alkoholu, o dostępności fizycznej, o tym, czy alkohol powinien być eksponowany w oddzielnych alejkach, czy powinien być sprzedawany na stacjach paliw. Poruszamy także temat waloryzacji koncesji na sprzedaż alkoholu. Opłaty nie były podnoszone od 23 lat. Przedsiębiorca, który ponad dwie dekady temu płacił 525 zł za możliwość sprzedaży piwa, dziś płaci dokładnie tyle samo. To kompletnie oderwane od współczesnych realiów.

Posiedzenia podkomisji cieszą się ogromnym zainteresowaniem. Przychodzą na nie przedstawiciele branży alkoholowej, lobbyści, przedsiębiorcy, ale także – co bardzo mnie cieszy – organizacje pomagające osobom w kryzysie alkoholowym, dzieciom dorosłych alkoholików, lekarze, eksperci zdrowia publicznego i przedstawiciele organizacji naukowych. Szczególnie ważne jest dla mnie bardzo wysokie poparcie społeczne i polityczne dla proponowanych zmian. Jesteśmy po rozmowach z prezydentem Karolem Nawrockim, na którego aprobatę liczę. Jako ekspertka zdrowia publicznego z 18-letnim doświadczeniem nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałam. Mam nadzieję, że ustawa zostanie przyjęta jeszcze w tym roku.

Równolegle procedowany jest rządowy projekt nowelizacji ustawy dotyczącej przeciwdziałania używaniu tytoniu. Zakłada on eliminację jednorazowych papierosów elektronicznych. Projekt jest obecnie w procesie notyfikacji w Komisji Europejskiej. Nie jesteśmy pierwszym państwem, które podejmuje taką inicjatywę, więc liczymy, że Komisja Europejska nie zgłosi zastrzeżeń. Jako parlamentarzyści nauczeni wcześniejszymi doświadczeniami wiemy, że każda większa zmiana oznaczałaby konieczność ponownej notyfikacji. Dlatego prawdopodobnie przyjmiemy projekt w wersji rządowej.

Najważniejsze pozostaje to, aby jeszcze w tej kadencji Sejmu wykonać kolejne kroki w zakresie zdrowia publicznego. Pierwsze już się wydarzyły – wprowadzono podwyżki i zakazano sprzedaży wyrobów nikotynowych oraz beznikotynowych dzieciom i młodzieży. Teraz chcemy wyeliminować jednorazowe e-papierosy i ograniczyć promocję alkoholu. To byłby naprawdę milowy krok. Kolejnym etapem powinna być całkowita eliminacja „małpek”, czyli alkoholu sprzedawanego w małych opakowaniach, najpierw jednak musimy zakończyć prace nad nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W rozmowach z parlamentarzystami widzimy duże poparcie dla tego rozwiązania. Jeśli uda się działać ponad podziałami politycznymi, myślę, że pod koniec tej kadencji Sejmu będzie szansa na przyjęcie ustawy.

[1] Chodzi o Podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia poselskich projektów ustaw: o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 2007) oraz o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o radiofonii i telewizji (druk nr 2010)

Grzegorz Napieralski (KO) – przewodniczący
Wioleta Tomczak (Polska 2050) – zastępca przewodniczącego
Janusz Cieszyński (PiS) – zastępca przewodniczącego
Joanna Wicha (Lewica) – zastępca przewodniczącego

Należą:
Krzysztof Bojarski (KO)
Włodzisław Giziński (KO)
Fryderyk Sylwester Kapinos (PiS)
Radosław Lubczyk (PSL-TD)
Jerzy Polaczek (PiS)
Anna Sobolak (KO)
Katarzyna Sójka (PiS)
Witold Tumanowicz (Konfederacja)
Marcelina Zawisza (Razem)

Artykuł Posłanka Wioleta Tomczak: „Czas skończyć z promocją alkoholu i jednorazowymi e-papierosami” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Sztuczna inteligencja, nowoczesne systemy monitorowania glikemii, innowacyjne rozwiązania diagnostyczne i terapeutyczne – to tylko część zagadnień, które zostaną omówione podczas XI Zjazdu – XXVIII Sympozjum Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej. Wydarzenie odbędzie się w dniach 14–17 października 2026 roku w Szczecinie i zgromadzi ekspertów zajmujących się zdrowiem dzieci i młodzieży

Dynamiczny rozwój medycyny oraz rosnąca rola nowych technologii w codziennej praktyce klinicznej stawiają przed specjalistami coraz większe wyzwania. Odpowiedzią na te potrzeby będzie XI Zjazd – XXVIII Sympozjum Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, które odbędzie się w dniach 14–17 października 2026 roku w Radisson Blu Hotel w Szczecinie.

Hasłem przewodnim wydarzenia będą „Nowoczesne technologie w endokrynologii i diabetologii dziecięcej”. Organizatorzy podkreślają, że współczesna opieka nad dziećmi i młodzieżą wymaga nie tylko wiedzy medycznej, lecz także umiejętnego wykorzystywania innowacyjnych narzędzi diagnostycznych, terapeutycznych i cyfrowych wspierających leczenie pacjentów.

Program kongresu obejmie sesje naukowe, wykłady ekspertów oraz panele dyskusyjne poświęcone najnowszym osiągnięciom technologicznym w diabetologii i endokrynologii dziecięcej. Uczestnicy będą rozmawiać m.in. o praktycznych aspektach wdrażania nowoczesnych rozwiązań do codziennej opieki klinicznej, a także o wyzwaniach związanych z leczeniem chorób metabolicznych u najmłodszych pacjentów.

Jak podkreślają organizatorzy, wydarzenie będzie również przestrzenią do wymiany doświadczeń i prezentacji osiągnięć naukowych. Spotkanie stworzy możliwość bezpośrednich rozmów z ekspertami i liderami opinii, a także wspólnej debaty nad kierunkami rozwoju nowoczesnej pediatrii, diabetologii i endokrynologii.

Przewodniczącymi Komitetu Naukowego i Organizacyjnego są prof. Mieczysław Walczak oraz prof. Elżbieta Petriczko z Kliniki Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.

Organizatorzy zapraszają do Szczecina – miasta, które dzięki swojemu nowoczesnemu charakterowi i wyjątkowemu położeniu ma sprzyjać wymianie wiedzy, współpracy oraz rozwojowi nowych idei w medycynie dziecięcej.

Artykuł Nowoczesne technologie w endokrynologii i diabetologii dziecięcej tematem XI Zjazdu PTEiDD w Szczecinie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polskie Towarzystwo Postępów Medycyny – Medycyna XXI zaprasza na IV edycję ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się 20 czerwca 2026 roku. Wydarzenie tradycyjnie będzie poświęcone najnowszym osiągnięciom w medycynie oraz nowoczesnym kierunkom w opiece zdrowotnej

„Naszą ambicją jest, żeby konferencja dostarczyła lekarzowi – na co dzień skupionemu na jednej specjalizacji – wiedzy o tym, co dzieje się w innych specjalizacjach. Takie spojrzenie z lotu ptaka sprawia, że czujemy się bardziej kompetentni w doradzaniu i kierowaniu naszego pacjenta, niezależnie czy jego podstawowym problemem jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, depresja, zaburzenia lipidowe, niewydolność serca, migotanie przedsionków, otyłość, POChP czy astma. O postępach w każdej z tych chorób wypada coś wiedzieć” – przekonują organizatorzy.

W porannej sesji zostanie poruszona kwestia „stanu ducha”. „Rozmawiać będziemy o psyche i jego wpływie na soma. W sesji tej wrócimy do zagadnień diagnozy i terapii zaburzeń depresyjnych, lękowych, stresie pourazowym. Pomówimy o wpływie tych zaburzeń na zdrowie mentalne, ale i krążeniowo-naczyniowe. W ten sposób odniesiemy się też do nowych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących wpływu zdrowia psychicznego na choroby układu krążenia z 2025 roku. W gronie specjalistów omówimy zagadnienia interakcji pomiędzy psychiatrą – internistą – kardiologiem a onkologiem”.

Następna sesja dotyczyć będzie prewencji. „Omówimy w niej 12 drogowskazów długowieczności, bowiem o tylu mówią wytyczne prewencyjne rozsiane w różnych dokumentach, w tym te z wytycznych ESC z 2024 roku dotyczących przewlekłych zespołów wieńcowych. Odpowiemy na pytanie, jak uniknąć/opóźnić/spowolnić miażdżycę i będą to nie tylko rady farmakologiczne, ale i te dotyczące wysiłku fizycznego, w końcu w 2026 roku oczekiwać będziemy nowych wytycznych ESC dotyczących ruchu i rehabilitacji. Nie zabraknie nowego spojrzenia na prewencję (znaczenie szczepień, immunizacji, jakości snu, aktywności seksualnej, walki z zanieczyszczeniami powietrza)”.

Podczas konferencji odbędzie się sesja o nowych lekach zarejestrowanych w ciągu ostatniego roku od poprzedniej konferencji. „Z reguły koncentrujemy się na lekach hipotensyjnych, antyhiperglikemicznych, hipolipemizujących. Dużo powiemy o dyslipidemii (nowe wytyczne terapii dyslipidemia ESC z 2025 roku), przyjrzymy się zmieniającym się wytycznym niewydolności serca (zapowiadane na 2026 rok wytyczne ESC niewydolności serca), pochylimy się nad 6 milionami (tak! Nie 4,5 milionami jak przez lata uważaliśmy) pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce, zwłaszcza że na 2026 rok zapowiadane są pierwsze w historii kardionefrologiczne wytyczne ESC (a przecież wciąż dumni jesteśmy z nowoczesnych wytycznych kardiodiabetologicznych czy kardioonkologicznych, o których też wielokrotnie wspomnimy)”.

Kolejna sesja – zabiegowa – nie tylko związana będzie z rozszerzającymi się kompetencjami kardiologii inwazyjnej i trudnych decyzjach diagnostyczno-terapeutycznych u różnych pacjentów (jesteśmy przecież świeżo po publikacji wytycznych ESC z 2025 roku dotyczących wad zastawkowych serca, leczenia chorób zapalnych mięśnia sercowego); coraz częściej leczymy osoby w wieku podeszłym, z ryzykiem krwawień, ryzykiem zatorowo-zakrzepowym, dbamy nie tylko o długość życia, ale i o jego jakość, proponując coraz bardziej wyszukane zabiegi, w tym stomatologiczne, osobom starszym, przewlekle chorym.

W gronie lekarskim i pozalekarskim dyskutować będziemy również o szczepionkach. Nie zabraknie opinii wybitnych wakcynologów i wirusologów. A na koniec zastanowimy się nad rolą lekarzy rodzinnych w terapii, ale i profilaktyce. Podsumujemy doświadczenia opieki koordynowanej i zaprezentujemy projekt edukacji zdrowotnej dorosłych realizowany przez PTPM.

Konferencja odbędzie się w formule hybrydowej i jest bezpłatna. Organizatorzy zapraszają lekarzy wszystkich specjalizacji, a szczególnie POZ.

Data: 20 czerwca 2026, godz. 9:00–18:00
Miejsce: studio TVIP, Warszawa, al. Krakowska 110/114/B25
Program i rejestracja tutaj

Nasza redakcja sprawuje patronat medialny nad wydarzeniem.

Artykuł IV Konferencja Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny – Medycyna XXI. Jak leczyć: Polska – Europa – Świat pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Analogi GLP-1 i GIP/GLP-1 zrewolucjonizowały leczenie cukrzycy i otyłości, ale ich działanie i znaczenie wykracza daleko poza redukcję masy ciała. Coraz więcej badań pokazuje, że mogą zmniejszać ryzyko zawałów serca, udarów mózgu i niewydolności nerek. – To leki, które powinny być stosowane znacznie wcześniej, jeszcze przed pojawieniem się pełnoobjawowej cukrzycy – mówi prof. Leszek Czupryniak, diabetolog

Ozempic jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, a Wegovy – w leczeniu otyłości. Wiemy jednak, że semaglutyd wykazuje również korzyści w prewencji powikłań sercowo-naczyniowych i przewlekłej choroby nerek, a także w zmniejszaniu ryzyka udaru. Jak bardzo zmieniło się podejście do semaglutydu?

Zmieniło się bardzo. Początkowo semaglutyd rzeczywiście był traktowany przede wszystkim jako skuteczny lek przeciwcukrzycowy. Kiedy Ozempic pojawił się w Polsce w 2020 roku, od razu został objęty refundacją w cukrzycy typu 2. Zadecydowały o tym dwa elementy. Po pierwsze – bardzo wysoka skuteczność w obniżaniu glikemii; semaglutyd działa z siłą porównywalną do insuliny, ale bez ryzyka niedocukrzeń i bez przyrostu masy ciała. Wręcz przeciwnie: pacjenci dzięki niemu chudną. A po drugie – już wtedy pojawiły się bardzo mocne dane wskazujące na redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego. Potem pojawiły się badania dotyczące leczenia otyłości. I to był kolejny przełom.

Badania STEP wykazały, że semaglutyd stosowany w wyższych dawkach powoduje bardzo dużą redukcję masy ciała u osób z otyłością, również bez cukrzycy. W efekcie zarejestrowano wskazanie do leczenia otyłości preparatem Wegovy w dawce 2,4 mg raz w tygodniu. Od tego roku Europejska Agencja Leków dopuściła także jeszcze wyższą dawkę – 7,2 mg. To pokazuje, w jakim kierunku rozwija się leczenie.

W praktyce klinicznej rzeczywiście potrzebne są wyższe dawki?

U części pacjentów tak. Coraz częściej widzimy, że osoby stosujące semaglutyd przez kilka lat wymagają zwiększenia dawki, aby utrzymać skuteczność terapii. To naturalne zjawisko. Najważniejsze jest jednak coś innego: w leczeniu powinniśmy dążyć do maksymalnej dawki, która jest jednocześnie skuteczna i dobrze tolerowana. Tymczasem jednym z częstych błędów jest pozostawanie na dawkach początkowych. Zaczynamy leczenie od bardzo małych dawek, ponieważ głównym działaniem niepożądanym są nudności i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Z tego powodu dawki zwiększa się stopniowo. Problem polega na tym, że część pacjentów i lekarzy nie decyduje się później na dalszą eskalację terapii – czasem z powodów finansowych. A lek powinien być stosowany w dawce maksymalnie skutecznej i tolerowanej.

Semaglutyd coraz częściej postrzegany jest jako lek zmniejszający ryzyko zawałów i udarów.

I słusznie. Początkowo leki z tej grupy były kierowane głównie do pacjentów z wieloletnią, zaawansowaną cukrzycą oraz wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Tak samo było kiedyś z flozynami. Jednak kolejne badania zmieniły nasze myślenie. Dziś wiemy, że semaglutyd może działać jeszcze lepiej wtedy, gdy zastosujemy go wcześniej – zanim dojdzie do rozwoju pełnoobjawowej cukrzycy i ciężkich powikłań naczyniowych. W badaniu SELECT, w którym brały udział osoby z otyłością, ale bez cukrzycy, około połowa pacjentów miała stan przedcukrzycowy. Osoby leczone semaglutydem redukowały masę ciała i bardzo często wracały do prawidłowych wartości glikemii, co pokazało ogromny potencjał tych leków w prewencji cukrzycy typu 2.

Mówimy więc nie tylko o leczeniu, ale także o zapobieganiu chorobie.

Dokładnie – to zupełnie inne spojrzenie. Nie mówimy już wyłącznie o pacjentach po zawale, po udarze, z wieloletnią cukrzycą i zaawansowanymi powikłaniami. Oczywiście oni także odnoszą korzyści z terapii, jednak być może jeszcze większe korzyści osiągną pacjenci zdrowsi, u których dzięki leczeniu uda się zapobiec rozwojowi cukrzycy, zawału serca czy udaru mózgu.

W ostatnich latach szczególnie dużo mówi się o wielochorobowości związanej z otyłością, która może powodować ponad 200 powikłań.

Bo otyłość jest punktem wyjścia dla ogromnej liczby problemów zdrowotnych – zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, zawałów serca, udarów mózgu, niewydolności serca, przewlekłej choroby nerek, choroby układu ruchu, depresji czy obturacyjnego bezdechu sennego. Lecząc więc otyłość, wpływamy jednocześnie na wiele elementów zdrowia, przede wszystkim ryzyka metabolicznego i sercowo-naczyniowego. Dlatego analogi GLP-1 są dziś postrzegane znacznie szerzej niż tylko jako „leki na cukrzycę” albo „na odchudzanie”. To preparaty zmieniające przebieg szeregu chorób.

Wspomniał pan o flozynach. Czy podobnie jak w ich przypadku powinno dojść do dalszego poszerzania wskazań refundacyjnych dla semaglutydu?

Tak, zdecydowanie. Historia flozyn wyglądała bardzo podobnie. Początkowo były traktowane jako leki dla pacjentów z zaawansowaną cukrzycą i dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Z czasem kolejne badania pokazały, że warto stosować je wcześniej, m.in. dlatego uproszczono zasady refundacji.

W przypadku semaglutydu przesłanki merytoryczne są bardzo podobne, a nawet mocniejsze. To leki, które powinny być stosowane wcześniej – jeszcze przed rozwojem cukrzycy, właśnie u pacjentów z otyłością. Problemem pozostaje cena. Gdyby te preparaty były tańsze, zapewne szybciej rozszerzano by dostęp do terapii. A jeśli dzięki skutecznemu leczeniu otyłości zmniejszymy liczbę zawałów, udarów, niewydolności serca czy przypadków cukrzycy, to w perspektywie dekady system ochrony zdrowia wyda mniej pieniędzy na leczenie powikłań. Problem polega na tym, że efekty profilaktyki i prewencji widać dopiero po latach.

Pojawiają się też dane dotyczące nefroprotekcyjnego działania semaglutydu.

To kolejny bardzo ważny argument za wcześniejszym stosowaniem tych leków. Dziś mówimy już nie o działaniu kardioprotekcyjnym, ale kardionefroprotekcyjnym, ponieważ semaglutyd wpływa korzystnie na układ sercowo-naczyniowy oraz na nerki, co jeszcze bardziej wzmacnia sens wczesnej interwencji terapeutycznej.

To dlaczego w przestrzeni publicznej Ozempic nadal bywa przedstawiany głównie jako lek „na szybkie schudnięcie”?

Bo to jest najbardziej widoczne i odpowiada na społeczne zapotrzebowanie zrealizowania marzeń o szczupłej sylwetce. Jest to jednak duże uproszczenie. Ten lek wykazuje dużo więcej korzyści. Sięgamy po niego w leczeniu przewlekłych chorób
metabolicznych, czyli otyłości i cukrzycy oraz ich powikłań. Redukcja masy ciała jest niezwykle ważna, ale najważniejsze są konsekwencje zdrowotne: mniejsze ryzyko cukrzycy, zawałów, udarów czy niewydolności nerek. I właśnie w tym kierunku rozwija się współczesna diabetologia oraz obesitologia.

Prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak – kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, członek Zarządu Głównego ds. współpracy międzynarodowej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Artykuł Ozempic przestaje być tylko lekiem na cukrzycę pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

O systemach automatycznego podawania insuliny AID (Automated Insulin Delivery) prof. dr hab. n. med. Agnieszka Szadkowska, kierownik Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Nefrologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, opowiada Ewie Podsiadły-Natorskiej

Które elementy terapii systemami AID – po 5 latach stosowania w Polsce – uważa pani za „ustabilizowane standardy”?

Po 5 latach stosowania systemów AID możemy powiedzieć, że technologia ta stała się integralnym elementem nowoczesnej terapii cukrzycy typu 1. Za „ustabilizowany standard” uznałabym przede wszystkim skuteczność kliniczną tych systemów – poprawę wyrównania metabolicznego, zwiększenie czasu w zakresie docelowym glikemii (TIR), zmniejszenie ryzyka hipoglikemii oraz ograniczenie zmienności glikemii. Coraz większe doświadczenie mają również zespoły diabetologiczne, a ciągłe monitorowanie glikemii stało się podstawą prowadzenia nowoczesnej insulinoterapii.

Jakie były kluczowe dane lub doświadczenia kliniczne, które wpłynęły na uznanie systemów AID jako terapii z wyboru w aktualnych zaleceniach PTD?

Kluczowe znaczenie miały wyniki badań klinicznych oraz obserwacje z codziennej praktyki, które konsekwentnie pokazywały przewagę systemów AID nad wcześniejszymi modelami insulinoterapii. W wielu badaniach wykazano poprawę wyrównania metabolicznego wyrażoną wzrostem czasu w zakresie docelowym glikemii (TIR), redukcją HbA1c oraz zmniejszeniem liczby i czasu trwania hipoglikemii, szczególnie nocnych. Istotne było także potwierdzenie bezpieczeństwa terapii – mniejsze ryzyko ciężkich hipoglikemii i cukrzycowej kwasicy ketonowej przy jednoczesnym ograniczeniu zmienności glikemii.

Bardzo ważne okazały się doświadczenia kliniczne z różnych grup pacjentów – dzieci, nastolatków i osób dorosłych – pokazujące, że systemy AID nie tylko poprawiają parametry metaboliczne, ale również zmniejszają obciążenie codziennym leczeniem cukrzycy. Pacjenci rzadziej muszą podejmować decyzje terapeutyczne samodzielnie, mają większe poczucie bezpieczeństwa i lepszą jakość życia. To właśnie połączenie wysokiej skuteczności, bezpieczeństwa oraz poprawy komfortu terapii sprawiło, że systemy AID zostały uznane w aktualnych zaleceniach PTD za terapię z wyboru u osób z cukrzycą typu 1 wymagających intensywnej insulinoterapii.

Które z „trudnych” scenariuszy klinicznych (np. ciąża, okres okołooperacyjny, bardzo małe dzieci czy pacjenci z cukrzycą typu 2 na insulinoterapii) stanowią obecnie największe wyzwanie dla terapii AID – i gdzie potrzebujemy jeszcze bardziej precyzyjnych rekomendacji?

Choć technologia AID osiągnęła wysoki poziom dojrzałości, w praktyce klinicznej nadal mamy kilka „trudnych” scenariuszy, które wymagają bardziej precyzyjnych zaleceń. Najwyższym priorytetem pozostaje ciąża u kobiet z cukrzycą typu 1. To sytuacja o bardzo wąskich celach glikemicznych (63–140 mg/dl) i dynamicznie zmieniającej się insulinooporności, szczególnie w II i III trymestrze. Dodatkowo tylko część systemów ma formalną rejestrację w tym wskazaniu. System MiniMed 780G, po publikacji wyników badania CRISTAL, uzyskał w Europie w lipcu 2025 r. poszerzenie certyfikatu CE, które pozwala na jego użycie u kobiet w ciąży. Brakuje natomiast jednoznacznych rekomendacji dotyczących postępowania okołoporodowego.

Drugim obszarem wymagającym standaryzacji jest okres okołooperacyjny. Brakuje jednoznacznych kryteriów: kiedy pozostawić system AID, a kiedy przejść na wlew dożylny. Niezbędne są protokoły różnicujące zabiegi krótkie i rozległe oraz ujednolicone zasady współpracy z zespołem anestezjologicznym.

Kolejną grupą są dzieci poniżej 6. roku życia. W tej populacji obserwujemy znaczną zmienność zapotrzebowania na insulinę i konieczność jej mikrodawkowania. Oba refundowane systemy AID w Polsce są zarejestrowane do stosowania u małych dzieci; rozszerzenie rejestracji systemu MiniMed 780G od 2. roku życia w Europie nastąpiło po wynikach badania LENNY. Zarówno badania kliniczne, jak i doświadczenia własne pokazują, że uzyskujemy u najmłodszych również bardzo dobre wyniki terapii AID. Jednakże nadal niektóre problemy wynikające ze specyfiki insulinoterapii najmłodszych dzieci wymagają większego zaangażowania rodziców w porównaniu z rodzicami dzieci starszych.

AID można też zastosować u osób z cukrzycą typu 2 leczonych intensywną insulinoterapią. Mamy tu do czynienia z wysokimi dawkami dobowymi, znaczną insulinoopornością i terapiami skojarzonymi, takimi jak analogi GLP-1 czy inhibitory SGLT2. Kolejnym problemem jest stosowanie AID podczas intensywnego wysiłku fizycznego. Ponieważ nie mamy jeszcze pełnej automatyzacji podawania insuliny, następny etap rozwoju wytycznych powinien koncentrować się na szczegółowych, sytuacyjnych protokołach postępowania, a nie wyłącznie na ogólnych rekomendacjach. Odpowiadając na te potrzeby, członkowie Rady Szkoły Pompowej PTD przygotowali praktyczne wskazówki postępowania w czasie zabiegów operacyjnych oraz porodu u osób stosujących systemy AID. Mamy nadzieję, że niedługo ukażą się one drukiem.

Jakie są dziś największe bariery w szerszym wdrażaniu terapii AID w Polsce?

Z perspektywy systemowej kluczowym ograniczeniem pozostaje model refundacji. Obecnie pompy insulinowe są refundowane do 26. roku życia, a w grupie 18–26 lat obowiązują określone limity liczby świadczeń. Pacjenci powyżej 26. roku życia nie mają refundacji pomp, co oznacza konieczność sfinansowania urządzenia z własnych pieniędzy. To istotna bariera ekonomiczna. Dodatkowo, w przypadku systemów AID, znaczący koszt generują sensory do ciągłego monitorowania stężenia glukozy. Po 26. roku życia poziom refundacji sensorów jest niższy, co przekłada się na dość wysokie miesięczne koszty terapii. W efekcie nie wszystkich pacjentów stać na długoterminowe stosowanie systemu AID, mimo że klinicznie byliby do niego dobrymi kandydatami.

Drugim istotnym problemem są bariery organizacyjne. Liczba ośrodków prowadzących terapię z zastosowaniem pomp insulinowych, szczególnie w modelu AID, nadal jest niewystarczająca. Terapia ta wymaga doświadczonego zespołu terapeutycznego – lekarza, edukatora diabetologicznego, dietetyka – a dostęp do takich zespołów jest ograniczony. W większości przypadków terapię pompową prowadzą ośrodki diabetologiczne w szpitalach uniwersyteckich.

Trzeci obszar to edukacja. Systemy AID, mimo że w dużym stopniu automatyzują podaż insuliny, wymagają większego przygotowania niż klasyczna terapia penami. Pacjent musi rozumieć zasady działania algorytmu, interpretować dane z CGM, reagować na sytuacje szczególne (wysiłek fizyczny, infekcja, zmiany podaży węglowodanów). Brakuje porad edukacyjnych pozwalających na kompleksowe szkolenie. Również po stronie personelu medycznego potrzebne jest stałe doskonalenie kompetencji w zakresie nowych technologii. Dopiero równoległe rozwiązanie powyższych problemów we wszystkich trzech obszarach może realnie zwiększyć dostępność terapii AID w Polsce dla pacjentów, którzy mogą z niej odnieść znaczne korzyści.

Patrząc na dotychczasową ewolucję, jakie kluczowe zmiany lub przełomy technologiczne mogą w najbliższych latach najbardziej wpłynąć na rozwój systemów AID i ich miejsce w standardach leczenia cukrzycy?

Wyraźnie widać, że jesteśmy coraz bliżej pełnej automatyzacji terapii. Kluczowym kierunkiem rozwoju pozostaje udoskonalanie algorytmów – coraz bardziej adaptacyjnych, spersonalizowanych i zdolnych do przewidywania zmian glikemii w różnych sytuacjach klinicznych. Mamy nadzieję, że nowe generacje systemów będą lepiej reagować na zmienność dobową, wysiłek fizyczny czy czynniki hormonalne, co przełoży się na wyższy czas w zakresie docelowym i mniejsze ryzyko hipoglikemii. Możliwe, że dojdzie do integracji z innymi systemami monitorującymi np. tętno, sen, aktywność fizyczną.

W najbliższym czasie będziemy przechodzić z systemów hybrydowych pętli zamkniętych do systemów w pełni zamkniętej pętli (fully closed-loop) związanej z minimalizacją konieczności podawania bolusów przez pacjenta. Algorytm pozwoli na automatyczną adaptację do posiłków o nieznanej zawartości węglowodanów.

Podczas ostatniej konferencji Advanced Technologies & Treatments for Diabetes w marcu tego roku firma Medtronic zaprezentowała dane z badań z wykorzystaniem nowego algorytmu wskazujące, że możliwe jest uzyskanie dobrego wyrównania metabolicznego – ocenianego na podstawie parametrów CGM – bez konieczności podawania bolusów posiłkowych. Równolegle rozwijane są koncepcje systemów dwuhormonalnych oraz coraz mniejszych, bardziej zintegrowanych urządzeń, dłużej działających sensorów CGM.

Coraz większe znaczenie ma także integracja danych i rozwój telemedycyny – zdalny dostęp do wyników, analiza dużych zbiorów danych i możliwość modyfikacji ustawień w oparciu o monitoring na odległość mogą istotnie wzmocnić rolę AID w standardach leczenia.

Jeżeli rozwój technologiczny będzie postępował równolegle z poprawą dostępności systemowej, w najbliższych latach AID ma szansę stać się dominującym modelem leczenia cukrzycy typu 1, a w wybranych grupach również cukrzycy innego typu wymagającej intensywnej insulinoterapii. Najbliższe lata prawdopodobnie przekształcą AID z technologii wymagającej aktywnego zarządzania w system niemal autonomiczny.

Artykuł Systemy AID w praktyce klinicznej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Startuje ogólnopolska kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia”– projekt Novo Nordisk znany dotąd pod nazwą „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. To już 7. rok, w którym organizator buduje świadomość społeczną, że otyłość to choroba, którą można i należy leczyć

Kampania dodatkowo zwraca uwagę na konkretne korzyści płynące z odzyskiwania zdrowia – zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym.

„Lekkość” to sprawczość

Aktualna odsłona kampanii „Odzyskaj lekkość życia” wprowadza nowe podejście do komunikacji z osobami zmagającymi się z nadmierną masą ciała. W centrum stawia emocjonalną gotowość, budowanie wewnętrznej przestrzeni na decyzję o kompleksowym leczeniu, która nie zawsze przychodzi łatwo.

– Pojawiająca się w tegorocznej edycji kampanii „lekkość” to przede wszystkim sprawczość, dlatego nazwa „Odzyskaj lekkość życia” ma głęboki wymiar symboliczny – nie dotyczy wyłącznie redukcji masy ciała, lecz oznacza uwolnienie od poczucia winy, wstydu i presji społecznej. To lekkość odzyskiwania możliwości, które otyłość lub nadwaga odbierają – to może być pewność siebie związana z wyglądem fizycznym, możliwość zabawy z wnukami bez zadyszki albo powrót do górskich trekkingów, które kiedyś były największą pasją. Nowa edycja jest opowieścią o odzyskiwaniu siebie: stopniowym powrocie do zdrowia, do codziennej energii i o fundamentalnej zmianie wewnętrznego dialogu. Zamiast pełnego rezygnacji „chciałbym, ale nie dam rady” pojawia się świadome i pełne mocy „mogę” – podkreśla Marta Nowacka, rzeczniczka prasowa Novo Nordisk.

Ile osób, tyle motywacji

Żywym dowodem na skuteczność takiego podejścia jest historia Asi Przenickiej-Malek, pacjentki i ambasadorki nowej edycji kampanii, która od wielu lat mierzy się z otyłością. Dla Asi przełomem okazało się porzucenie rygorystycznych schematów na rzecz łagodności dla samej siebie:

– Długo tkwiłam w pułapce ciągłych wyrzutów sumienia i myślenia, że wszystko zależy wyłącznie od mojej silnej woli, co tylko pogłębiało bezsilność. Decyzja o kompleksowym leczeniu nie przyszła od razu, najpierw myślałam: poradzę „sobie sama!” Dopiero gdy zrozumiałam, że potrzebuję opieki lekarza, w głowie pojawiła się ta wolność: „ktoś cię poprowadzi, nie jesteś sama” i poczułam, że teraz naprawdę odzyskuję kontrolę nad swoim życiem. Motywowała mnie wizja macierzyństwa, udanej rodziny, tego, że dzięki leczeniu będę miała siłę pogodzić rolę przedsiębiorczyni, osoby publicznej, mamy i partnerki. Dlatego dla mnie „Odzyskaj lekkość życia” odwołuje się do różnych motywatorów, które wpisują się w codzienne życie chorego. Kampania podkreśla, że leczyć otyłość to znów żyć według własnych zasad i móc realizować swoje marzenia – podkreśla Asia Przenicka-Malek.

Psychologiczna siła pozytywnych wzmocnień

Nowej odsłonie kampanii towarzyszą klip video, spot radiowy i odświeżony key visual pokazujące radość i satysfakcję bohaterów, gdy masa ciała przestaje być ograniczeniem:

– Ten klip precyzyjnie dotyka źródła problemu emocjonalnego. Osoby z nadwagą lub otyłością rzadko cierpią na brak świadomości – doskonale wiedzą, że ich masa ciała jest za wysoka. Przed pójściem do lekarza blokuje je jednak brak emocjonalnej gotowości oraz wszechobecna stygmatyzacja. Narracja zastosowana w najnowszym spocie genialnie to dekonstruuje. Zamiast wywoływać poczucie winy, klip przynosi pacjentowi potężną ulgę, zdejmując z jego barków ciężar psychiczny i pokazując, że proces zdrowienia nie musi być radykalną rewolucją, lecz pełnym empatii krokiem ku samemu sobie. Z perspektywy psychologicznej sam fakt zrobienia czegoś „w swoim tempie”, bez samokrytyki, aktywuje w mózgu wewnętrzny układ nagrody. Odczucie ulgi i akceptacji staje się natychmiastowym, pozytywnym wzmocnieniem, które motywuje do dalszej troski o własne zdrowie – komentuje psycholog Adrianna Sobol.

Obejrzyj spot kampanii

Celem kampanii jest dalsze wzmacnianie społecznej świadomości, że otyłość jest chorobą, którą można kompleksowo leczyć oraz podkreślanie nie tylko roli lekarza, ale także innych specjalistów biorących udział w procesie leczenia otyłości, np. dietetyków, fizjoterapeutów, psychologów.

Organizatorem kampanii jest firma Novo Nordisk Pharma sp. z o.o.. W maju 2026 r. ruszyła 7. edycja kampanii – to odświeżona kontynuacja projektu znanego dotąd jako „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. Kampania koncentruje się na tym, że podjęcie kroku w kierunku rozpoznania i terapii jest uzależnione od siły motywacji. „Odzyskaj lekkość życia” podkreśla rolę indywidulanych motywatorów obecnych w życiu chorych. Dzięki temu kampania kieruje uwagę pacjentów na korzyści wynikające ze zmniejszenia masy ciała, zarówno dotyczące zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Kampania buduje również otwartą i empatyczną komunikację o otyłości i osobach nią dotkniętych. Akcję niezmiennie wspierają towarzystwa naukowe, organizacje pozarządowe, w tym działające na rzecz pacjentów z otyłością.

W ramach kampanii powstała też ogólnopolska mapa ośrodków i lekarzy deklarujących, że posiadają wiedzę i doświadczenie w leczeniu pacjentów z nadmierną masą ciała (tutaj).

Artykuł Rusza kampania „Odzyskaj lekkość życia” – to zmiana narracji w leczeniu otyłości pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Agoniści GLP-1 to dziś nie tylko leki obniżające poziom glukozy, ale również terapie chroniące serce, nerki i cały organizm. Im wcześniej pacjent otrzyma dostęp do nowoczesnego leczenia, tym większa szansa na uniknięcie groźnych powikłań – mówi Monika Kaczmarek, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków

Czym jest „Dekalog zmian w opiece diabetologicznej”?

Dokument został przygotowany przez Forum Ekspertów ds. Cukrzycy, w skład którego wchodzą przede wszystkim klinicyści związani z Polskim Towarzystwem Diabetologicznym, m.in. prof. Irina Kowalska, prof. Leszek Czupryniak czy prof. Krzysztof Strojek. Polskie Stowarzyszenie Diabetyków reprezentuje w tym gronie głos pacjentów. Chcemy wspólnie wspierać zmiany w systemie opieki diabetologicznej i wskazywać konkretne rozwiązania, które realnie poprawią sytuację chorych.

Cukrzyca typu 1 i typu 2 dotyka coraz większej liczby osób. Ogromna grupa pacjentów z cukrzycą typu 2 wciąż pozostaje niezdiagnozowana, przez co trafiają oni do systemu ochrony zdrowia dopiero wtedy, gdy pojawiają się poważne powikłania – kardiologiczne, nefrologiczne, okulistyczne, neurologiczne. Tymczasem prognozy mówią, że do 2030 roku liczba osób z cukrzycą w Polsce może przekroczyć 4,2 mln.

„Dekalog” został przekazany do Ministerstwa Zdrowia?

Tak. Dokument trafił zarówno do Ministerstwa Zdrowia, jak i do parlamentarzystów. Odbyło się już spotkanie z udziałem przedstawicieli resortu, ekspertów i strony społecznej, podczas którego punkt po punkcie omawialiśmy wszystkie rekomendacje. Był to bardzo potrzebny dialog, bo mogliśmy wyjaśnić, dlaczego poszczególne zmiany są tak ważne dla środowiska diabetologicznego.

Jednym z ważniejszych punktów, szczególnie dla pacjentów z cukrzycą typu 2, wydaje się złagodzenie wskazań refundacyjnych dla agonistów receptora GLP-1 i GIP/GLP-1.

Z perspektywy pacjentów wprowadzenie leków z grupy agonistów GLP-1 było jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat w diabetologii. Pacjenci z cukrzycą typu 2 bardzo często zmagają się równocześnie z chorobami sercowo-naczyniowymi czy przewlekłą chorobą nerek, a ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz niewydolności serca jest w tej grupie bardzo wysokie. Dlatego nowoczesne leczenie nie może dziś ograniczać się wyłącznie do obniżania poziomu glukozy we krwi.

Agoniści GLP-1 działają wielokierunkowo – pomagają wyrównać glikemię, ale jednocześnie wykazują działanie kardionefroprotekcyjne. Wspierają też redukcję masy ciała, co dodatkowo odciąża układ krążenia i poprawia ogólny stan zdrowia pacjentów. Stąd coraz częściej traktujemy te terapie jako leczenie chroniące cały organizm. Dzięki temu możemy opóźnić albo nawet uniknąć groźnych powikłań. A przecież właśnie powikłania generują największe koszty – zarówno zdrowotne, jak i ekonomiczne.

Chcielibyśmy, aby kryteria refundacyjne dla agonistów GLP-1 zostały rozszerzone podobnie jak wcześniej w przypadku flozyn. W ubiegłym roku obniżono próg hemoglobiny glikowanej dla flozyn z 7,5 proc. do 7 proc. Uważamy, że takie same zasady powinny obowiązywać również dla agonistów GLP-1 u pacjentów uprzednio leczonych co najmniej jednym, a nie dwoma lekami hipoglikemizującymi. To bardzo ważne, bo wcześniejsze wdrożenie leczenia oznacza większą szansę na skuteczną kontrolę cukrzycy i uniknięcie powikłań. Badania pokazują, że korzyści kardioprotekcyjne pojawiają się bardzo szybko – już po miesiącu terapii. Oznacza to mniej hospitalizacji i realne oszczędności dla systemu ochrony zdrowia.

Wcześniejszy dostęp do leczenia to także inwestycja w system?

Oczywiście. Pacjenci rzadziej trafiają wówczas do szpitali, rzadziej dochodzi do powikłań, a oddziały nie są przeciążone. W całej Europie tego typu leczenie staje się już standardem. W Polsce często mówimy jeszcze o „nowoczesnych terapiach”, ale tak naprawdę nadrabiamy wieloletnie zaległości. Nie chcemy sytuacji, w której refundacja pojawia się dopiero wtedy, gdy stan zdrowia pacjenta znacząco się pogarsza. Pacjenci bardzo często pytają: dlaczego muszę najpierw zachorować bardziej, żeby dostać skuteczne leczenie?

Pani sama mówi o tym również z perspektywy pacjentki.

Tak, bo jestem pacjentką z cukrzycą typu 2. Kiedy mój stan zdrowia się pogorszył i weszłam w system refundacyjny, zastanawiałam się, czy gdybym mogła wcześniej korzystać z odpowiedniej terapii, to moja sytuacja zdrowotna wyglądałaby inaczej.

Dla wielu osób ogromną barierą są koszty. Jeśli pacjent musi płacić 100 proc. za leki i systemy monitorowania glikemii, miesięczne wydatki mogą sięgać nawet tysiąca złotych. To dla wielu rodzin za dużo.

W „Dekalogu” znalazły się też postulaty dotyczące badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1 u dzieci.

To kolejny bardzo ważny punkt. Chodzi o włączenie badań przeciwciał do bilansu sześciolatka. Dzięki prostemu badaniu krwi można ocenić ryzyko rozwoju cukrzycy typu 1 i objąć dziecko odpowiednią opieką jeszcze przed wystąpieniem objawów. Mogłoby to zapobiec kwasicy ketonowej, która bardzo często jest pierwszym objawem cukrzycy typu 1 u dzieci i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia – tym bardziej że do bilansu sześciolatka już wcześniej włączono lipidogram, więc przy jednym pobraniu krwi można byłoby wykonać także badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1.

Jak ocenia pani reakcję Ministerstwa Zdrowia na postulaty środowiska diabetologicznego?

Ministerstwo jest otwarte na dialog i bardzo to doceniamy. Każdy punkt „Dekalogu” został szczegółowo omówiony. Mamy poczucie, że nasze argumenty zostały wysłuchane i zrozumiane. Zdajemy sobie oczywiście sprawę, że nie wszystkie zmiany mogą zostać wdrożone od razu, jednak w przypadku cukrzycy czas ma ogromne znaczenie. Pacjenci nie zawsze mogą czekać rok czy dwa na refundację, bo każdy kolejny miesiąc może przybliżać ich do ciężkich powikłań. Dlatego tak ważne jest, aby decyzje zapadały możliwie szybko.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Monika Kaczmarek omawia „Dekalog zmian w opiece diabetologicznej” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.