Kiedy stomatolog może jako pierwszy rozpoznać chorobę ogólnoustrojową, jakie skutki mają zaniedbania leczenia przyzębia i dlaczego stan jamy ustnej wpływa na przebieg wielu terapii? Rozmowa z prof. Markiem Ziętkiem, laureatem Nagrody Złoty OTIS 2026 za dorobek życia w stomatologii

• Kiedy stomatolog jako pierwszy widzi chorobę ogólnoustrojową?
• Choroby przyzębia coraz częściej łączy się z powikłaniami ogólnymi. Które z nich są nadal niedoceniane?
• Z perspektywy klinicznej, jakie skutki zaniedbań stomatologicznych okazują się najpoważniejsze?
• W których chorobach ogólnoustrojowych stan jamy ustnej ma największy wpływ na przebieg leczenia?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Marek Ziętek jest wybitnym stomatologiem, specjalistą w dziedzinie periodontologii oraz cenionym nauczycielem akademickim. Był rektorem Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Jest kierownikiem Katedry i Zakładu Periodontologii we Wrocławiu oraz był Konsultantem Krajowym w tej dziedzinie. Profesor Marek Ziętek jest autorem 260 prac naukowych poświęconym głównie mechanizmom odporności w chorobach przyzębia oraz chirurgicznemu leczeniu periodontopatii.

Artykuł Choroby przyzębia to przewlekły stan zapalny, który trzeba eliminować pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Krzysztofem Narkiewiczem, laureatem Nagrody Złoty OTIS 2026 za wkład w rozwój hipertensjologii i poprawę przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów

• Leczenie nadciśnienia wydaje się proste, a jednak wielu pacjentów nie stosuje się do zaleceń. Z czego to wynika i które grupy pacjentów najczęściej nie stosują się do zaleceń terapeutycznych?
• W codziennej praktyce pojawiają się powtarzalne błędy terapeutyczne – które z nich są najgroźniejsze?
• Co najbardziej poprawia skuteczność leczenia nadciśnienia?
• W którym momencie pacjent najczęściej przerywa leczenie?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Krzysztof Narkiewicz od lat wskazuje, że największym wyzwaniem współczesnej medycyny nie jest brak skutecznych terapii, lecz ich niewłaściwe wykorzystanie. Jego działalność naukowa i edukacyjna przyczyniły się do zwrócenia uwagi na kluczową rolę adherencji, czyli współpracy pacjenta z lekarzem jako fundamentu skutecznego leczenia nadciśnienia. Pan profesor promuje nowoczesne, holistyczne podejście do terapii, łączące farmakologię z edukacją i wsparciem pacjenta, co zmienia sposób myślenia o leczeniu chorób przewlekłych.

Artykuł Co drugi chory po roku zaprzestanie leczenia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe analizy przedstawione podczas Europejskiego Kongresu Otyłości (ECO 2026) wskazują, że semaglutyd może przynosić korzyści wykraczające poza samą utratę kilogramów. Badacze zwracają uwagę zarówno na wysoką skuteczność większej dawki 7,2 mg w redukcji masy ciała, jak i na potencjalne znaczenie terapii u kobiet w okresie menopauzy, u których obserwowano poprawę parametrów kardiometabolicznych oraz zmniejszenie ryzyka migren i depresji

• Redukcja masy ciała u osób szybko reagujących na terapię o 15 proc. lub więcej po 24 tygodniach większą dawką produktu leczniczego Wegovy (semaglutyd 7,2 mg) wyniosła średnio 27,7 proc. w 72. tygodniu badania STEP UP.
• W porównaniu z semaglutydem w dawce 2,4 mg uczestnicy badania leczeni większą dawką Wegovy szybciej osiągnęli cele związane z redukcją masy ciała.
• Zmniejszenie masy ciała jest przede wszystkim efektem redukcji tkanki tłuszczowej – 84 proc. redukcji masy na skutek stosowania Wegovy (semaglutyd w dawce 2,4 i 7,2 mg) jest wynikiem zmniejszenia objętości tkanki tłuszczowej, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji mięśni i poprawie ich stanu.
• Według badań terapia lekiem Wegovy prowadzi do średniej redukcji masy ciała o 22,6 proc. u kobiet z otyłością w okresie przedmenopauzalnym, przy czym więcej niż 4 na 10 (41,4 proc.) badanych kobiet osiągnęło redukcję masy ciała o 25 proc. lub więcej.
• Istotne zmniejszenie masy ciała odnotowano u uczestniczek badania we wszystkich stadiach menopauzy, przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu obwodu talii, który jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia metabolicznego.
• U kobiet przyjmujących Wegovy zaobserwowano średnio o 42–45 proc. niższe ryzyko wystąpienia migreny sześć miesięcy po rozpoczęciu leczenia i o 25 proc. niższe ryzyko wystąpienia depresji w porównaniu z samą hormonalną terapią zastępczą podczas menopauzy.

Na odbywającym się w Stambule (Turcja) Europejskim Kongresie Otyłości (ECO) firma Novo Nordisk przedstawiła nową analizę cząstkową z szeroko zakrojonego badania klinicznego STEP UP oceniającego skuteczność działania semaglutydu w dawce 7,2 mg u osób z otyłością bez współistniejącej cukrzycy typu 2.

W trwającym 72 tygodnie badaniu uczestnicy przyjmujący semaglutyd w dawce 7,2 mg osiągnęli średnio 20,7 proc. redukcji masy ciała. Dla porównania, w grupie otrzymującej semaglutyd w dawce 2,4 mg redukcja wyniosła 17,5 proc., a w grupie placebo 2,4 proc.

Szczególną uwagę zwróciły wyniki dotyczące pacjentów szybko reagujących na leczenie, czyli takich, którzy w ciągu pierwszych 24 tygodni terapii zredukowali masę ciała o co najmniej 15 proc. Taką odpowiedź na leczenie odnotowano u niemal 27 proc. osób przyjmujących semaglutyd w dawce 7,2 mg. W tej grupie średnia redukcja masy ciała po 72 tygodniach wyniosła aż 27,7 proc.

Zdaniem badaczy wczesna odpowiedź na leczenie może być pomocna w prognozowaniu dalszych efektów terapii oraz wspierać lekarzy w ustalaniu realistycznych celów terapeutycznych wspólnie z pacjentami.

Spadek kilogramów to przede wszystkim utrata tkanki tłuszczowej

Równie interesujące okazały się dane dotyczące zmian składu ciała. W jednej z analiz przeprowadzonych w ramach programu STEP UP oceniano, czy redukcja masy ciała wiąże się głównie z utratą tkanki tłuszczowej, czy też masy mięśniowej.

Wyniki wskazują, że aż 84 proc. utraconej masy stanowiła tkanka tłuszczowa. Jednocześnie objętość tłuszczu trzewnego zmniejszyła się o ponad 30 proc. To szczególnie istotne, ponieważ nadmiar tłuszczu trzewnego jest silnie związany ze zwiększonym ryzykiem powikłań kardiometabolicznych.

Badacze podkreślają również, że pomimo znacznej redukcji masy ciała uczestnicy zachowywali funkcjonalną siłę mięśni. Oceniano ją między innymi za pomocą testu wielokrotnego wstawania z krzesła. Wyniki sugerują więc korzystną zmianę składu ciała, a nie jedynie utratę kilogramów.

Menopauza – okres zwiększonego ryzyka

Drugim ważnym wątkiem poruszanym podczas kongresu były wyniki analiz dotyczących kobiet w okresie menopauzy.

Zmiany hormonalne zachodzące w tym czasie sprzyjają przyrostowi masy ciała, odkładaniu się tłuszczu w okolicy brzucha oraz zwiększeniu ryzyka zaburzeń metabolicznych i chorób sercowo-naczyniowych. Eksperci przypominają, że choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów kobiet na świecie, a ryzyko ich wystąpienia wyraźnie wzrasta po menopauzie. Szacuje się, że z otyłością żyje obecnie niemal co piąta kobieta na świecie, a okres menopauzalny często dodatkowo nasila problemy związane z kontrolą masy ciała.

Zaprezentowana podczas ECO 2026 analiza badania STEP UP wykazała, że semaglutyd pozostaje skuteczny niezależnie od etapu menopauzy.

Kobiety przed menopauzą osiągnęły średnio 22,6 proc. redukcji masy ciała, natomiast uczestniczki w okresie perimenopauzy i postmenopauzy odpowiednio 19,7 proc. oraz 19,8 proc. Jednocześnie we wszystkich grupach odnotowano wyraźne zmniejszenie obwodu talii, co wskazuje na ograniczenie ilości tłuszczu trzewnego.

Co istotne, niemal połowa uczestniczek zakończyła badanie z masą ciała odpowiadającą kategorii nadwagi lub prawidłowej masie ciała, mimo że przed rozpoczęciem terapii spełniały kryteria otyłości.

Zdaniem autorów analizy wyniki sugerują, że skuteczna kontrola masy ciała może być osiągana zarówno przed menopauzą, jak i po jej wystąpieniu, choć wcześniejsze rozpoczęcie leczenia może wiązać się z nieco większym efektem terapeutycznym.

– Menopauza, związany z nią wzrost masy ciała oraz niepożądane zmiany markerów kardiometabolicznych mogą mieć znaczący, długofalowy wpływ na zdrowie i samopoczucie kobiet. Mimo to są one nadal jednym z najbardziej zaniedbanych obszarów w badaniach nad otyłością – mówi dr Emilia Huvinen, ginekolożka i profesor nadzwyczajna na Uniwersytecie w Helsinkach. – Niezależnie od tego, czy analizujemy wyniki sercowo-naczyniowe, czy redukcję masy ciała na różnych etapach menopauzy, terapia semaglutydem wydaje się nieść kobietom z otyłością znaczące korzyści, daleko wykraczające poza samą redukcję masy ciała.

Korzyści wykraczają poza masę ciała

Przedstawiono także wyniki analiz dotyczących wpływu semaglutydu na zdrowie sercowo-naczyniowe oraz wybrane aspekty jakości życia kobiet.

W analizie badania SELECT obejmującej kobiety z otyłością i współistniejącą chorobą sercowo-naczyniową wykazano zmniejszenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu oraz zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Korzyści obserwowano zarówno u kobiet w okresie okołomenopauzalnym, jak i po menopauzie.

Z kolei dane pochodzące z badania wykorzystującego rzeczywiste dane kliniczne wskazują, że kobiety przyjmujące semaglutyd miały po sześciu miesiącach terapii średnio o 42–45 proc. niższe ryzyko wystąpienia migreny w porównaniu z pacjentkami stosującymi wyłącznie hormonalną terapię zastępczą. Odnotowano również około 25-procentowe zmniejszenie ryzyka depresji.

Choć część przedstawionych wyników wymaga dalszej weryfikacji w kolejnych badaniach, eksperci podkreślają, że coraz więcej danych wskazuje na wielokierunkowy wpływ terapii semaglutydem. Obejmuje on nie tylko redukcję masy ciała, ale także poprawę parametrów metabolicznych, ograniczenie ryzyka sercowo-naczyniowego oraz potencjalną poprawę jakości życia pacjentów z otyłością.

Artykuł Nowe dane o semaglutydzie. Korzyści wykraczają poza redukcję masy ciała pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W 2024 roku NanoSanguis S.A. rozpoczęło realizację projektu, którego celem było opracowanie innowacyjnego systemu celowanego dostarczania leków przeciwnowotworowych. W poprzednim etapie prac badawczych udało się stworzyć i scharakteryzować koniugaty dekstranu zawierające lek cytostatyczny oraz czynnik celujący, a także potwierdzić ich skuteczność w warunkach in vitro

Badania in vivo – kluczowy etap zakończony sukcesem

Na końcowym etapie projektu przeprowadzono badania in vivo, które pozwoliły ocenić profil bezpieczeństwa wybranych formulacji w złożonym organizmie. Analizy przeprowadzono w modelu mysim, koncentrując się na wyznaczeniu maksymalnej tolerowanej dawki – MTD – jednego z kluczowych parametrów bezpieczeństwa przedklinicznego.

Niższa toksyczność ogólnoustrojowa – potwierdzony przełom

Jednym z najważniejszych rezultatów badań było wykazanie, że opracowane koniugaty dekstranu charakteryzują się znacząco niższą toksycznością ogólnoustrojową w porównaniu z wolnym lekiem. Zwierzęta otrzymujące koniugaty zachowywały stabilne wartości analizowanych parametrów biochemicznych i hematologicznych, a w wykonanych oznaczeniach nie zaobserwowano istotnych sygnałów wskazujących na toksyczność narządową.

W ramach badań wyznaczono wartość MTD. Okazało się, że dla badanych formulacji była ona nawet czterokrotnie wyższa niż dla wolnego leku. To oznacza, że połączenie cytostatyku z nośnikiem dekstranowym może poprawiać tolerancję leku w organizmie i ograniczać działania niepożądane związane z podaniem wolnej substancji czynnej. Można zatem wnioskować, że badane koniugaty dekstranu prezentują bardzo korzystny profil bezpieczeństwa, co stanowi kluczowy warunek dla dalszego rozwoju terapii celowanych.

Zachowana aktywność przeciwnowotworowa

Co szczególnie istotne, wysoka aktywność cytotoksyczna obserwowana w badaniach in vitro nie wiązała się z większą toksycznością w modelu mysim ocenianą w ramach badania MTD. W modelach nowotworowych koniugaty wykazały wyraźne działanie cytotoksyczne, prowadząc do śmierci komórek nowotoworych. Oznacza to, że lek uwalniany w mikrośrodowisku nowotworu zachowuje pełną aktywność, działając selektywnie tam, gdzie jest najbardziej potrzebny.

Wyniki te potwierdzają, że strategia łączenia leku z nośnikiem i czynnikiem celującym jest nie tylko bezpieczniejsza, ale również co najmniej równie skuteczna jak tradycyjna chemioterapia.

Perspektywy – krok w stronę nowej generacji terapii

Zakończone badania przedkliniczne jednoznacznie wskazują, że opracowana formulacja ma potencjał, by stać się fundamentem nowej generacji terapii przeciwnowotworowych.

Połączenie:
• wysokiej skuteczności przeciwnowotworowej,
• obniżonej toksyczności ogólnoustrojowej,
• precyzyjnego dostarczania leku,
• możliwości modyfikacji nośnika i czynnika celującego
tworzy platformę, którą można dostosować do różnych typów nowotworów i różnych substancji czynnych.

Opracowana technologia stanowi obiecujący kierunek dalszego rozwoju systemów celowanego dostarczania leków przeciwnowotworowych. Jeśli kolejne kroki potwierdzą dotychczasowe wyniki, koniugaty dekstranu mogą stać się realną alternatywą dla klasycznej chemioterapii – celniejszą, skuteczniejszą i znacznie bezpieczniejszą.

Artykuł Celniej, skuteczniej, bezpieczniej – nowe narzędzia do walki z rakiem pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nawet 90 proc. substancji czynnych do produkcji antybiotyków pochodzi dziś spoza Europy. Sandoz ostrzega przed utratą bezpieczeństwa lekowego i wzywa UE do ochrony europejskiej produkcji antybiotyków

Bezpieczeństwo lekowe Europy staje pod znakiem zapytania. Nawet 90 proc. substancji czynnych wykorzystywanych do produkcji antybiotyków powstaje dziś poza Europą, głównie w Chinach. Zdaniem przedstawicieli firmy Sandoz uzależnienie od importu stanowi poważne zagrożenie nie tylko dla ochrony zdrowia, lecz także dla bezpieczeństwa gospodarczego i strategicznego kontynentu.

Okazją do zwrócenia uwagi na problem jest jubileusz 80-lecia wielkoskalowej produkcji antybiotyków w Europie obchodzony przez firmę Sandoz w zakładzie w Kundl w Austrii. To obecnie jedyny w Europie w pełni zintegrowany zakład produkujący antybiotyki – od substancji czynnej po gotowy lek.

– W Sandoz antybiotyki to nie tylko część naszego dziedzictwa – to element celu naszego działania. Od dziesięcioleci bierzemy odpowiedzialność za zapewnienie stałej dostępności tych kluczowych leków – na dużą skalę, niezawodnie i z zachowaniem najwyższej jakości. Zabezpieczenie produkcji antybiotyków w Europie nie jest opcją – to strategiczna konieczność. Patrząc w przyszłość, znaczenie zakładu w Kundl jest większe niż kiedykolwiek. Jako ostatni w Europie w pełni pionowo zintegrowany zakład produkcyjny ma on unikalną pozycję, aby zapewnić kontynentowi dostawy kluczowych antybiotyków – podkreśla Gilbert Ghostine, przewodniczący rady dyrektorów Sandoz.

Rosnąca zależność od importu

Jak zwracają uwagę przedstawiciele firmy, przez ostatnie lata produkcja substancji czynnych do antybiotyków stopniowo przenosiła się poza Europę. Dziś zdecydowana większość światowych mocy produkcyjnych znajduje się w Azji, przede wszystkim w Chinach.

Zdaniem ekspertów taka koncentracja produkcji zwiększa ryzyko zakłóceń w dostawach leków, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Problem ma znaczenie nie tylko dla systemów ochrony zdrowia, lecz także dla bezpieczeństwa państw europejskich.

– Zabezpieczenie dostaw antybiotyków to nie tylko kwestia polityki zdrowotnej, lecz także bezpieczeństwa gospodarczego i strategicznej polityki handlowej. Europa musi podjąć działania już teraz, aby zagwarantować niezależność dostaw w nadchodzących lata – ocenia Richard Saynor, prezes Sandoz.

Skarga do Komisji Europejskiej

Równolegle z jubileuszem firma poinformowała o złożeniu do Komisji Europejskiej projektu skargi antydumpingowej dotyczącej importu substancji czynnej amoksycyliny z Chin. Według Sandoz istnieją przesłanki wskazujące na zakłócanie konkurencji poprzez sprzedaż poniżej kosztów oraz stosowanie subsydiów państwowych. Firma apeluje o wprowadzenie mechanizmów ochronnych, które pozwoliłyby utrzymać europejskie moce produkcyjne.

– Antybiotyki uratowały więcej ludzkich istnień niż jakiekolwiek inne leki w historii. Jednakże są traktowane jak towar masowy, a opakowanie często kosztuje mniej niż paczka gumy do żucia. Obecne warunki rynkowe nie odzwierciedlają zasad uczciwej konkurencji – systematycznie stawiają w niekorzystnej sytuacji kluczowe europejskie moce produkcyjne, narażając na utratę istotne zdolności wytwórcze funkcjonujące w fundamentalnie nierównych warunkach – dodaje Richard Saynor.

Jeżeli Komisja Europejska zdecyduje się wszcząć postępowanie, będzie to jeden z najważniejszych sporów dotyczących bezpieczeństwa lekowego w Europie od wielu lat.

Przedstawiciele Sandoz podkreślają, że antybiotyki pozostają fundamentem współczesnej medycyny. Ich dostępność warunkuje funkcjonowanie wielu obszarów ochrony zdrowia – od leczenia zakażeń, przez transplantologię, po onkologię i chirurgię.

Zdaniem firmy utrzymanie produkcji antybiotyków w Europie powinno stać się jednym z priorytetów polityki zdrowotnej Unii Europejskiej.

Artykuł Sandoz świętuje 80 lat antybiotyków i wzywa do pilnych działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa lekowego Europy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z dr. hab. Krzesimirem Ciurą, laureatem Nagrody Złoty OTIS 2026 „Za osiągnięcia w farmacji w roku 2025″

• W których obszarach diagnostyki laboratoryjnej cyfryzacja zmienia sposób pracy?
• Istnieją wciąż etapy analizy, których nie da się zautomatyzować?
• Jak zmienia się rola diagnosty w świecie algorytmów?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Dr hab. Krzesimir Ciura pracuje tam, gdzie kończą się możliwości tradycyjnych metod. Na styku eksperymentu i nowoczesnych technologii powstają dziś rozwiązania, które przyśpieszają odkrywanie nowych leków. W tym procesie pan doktor ma swój istotny udział; jego badania pokazują, że przyszłość farmacji nie należy ani wyłącznie do laboratoriów ani algorytmów, lecz do ich rozsądnego połączenia.

Artykuł Jak algorytmy zmieniają pracę diagnostów laboratoryjnych? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Małgorzatą Maciążek-Jurczyk, laureatką Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za dorobek życia w farmacji

• Kiedy farmaceuta najczęściej „ratuje” terapię pacjenta?
• Które interakcje lekowe są dziś najbardziej niedoceniane klinicznie i które budzą największy niepokój?
• Jakie błędy w farmakoterapii najczęściej udaje się wychwycić dopiero na etapie analizy farmaceutycznej?
• Jak powinna wyglądać w idealnym modelu opieki współpraca lekarza i farmaceuty?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Małgorzata Maciążek-Jurczyk od 2016 roku jest kierownikiem Katedry i Zakładu Farmacji Fizycznej, Wydziału Nauk Farmaceutycznych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Koordynuje prace badawcze prowadzące do opracowania nowych metod fizykochemicznych w celu miniaturyzacji narzędzi analitycznych i redukcji zużycia odczynników organicznych, zgodnie z zasadą tzw. „zielonej chemii”. W 150 pracach naukowych poświęca sporo miejsca m.in. zastosowaniu nanocząstek w terapii wielolekowej, wykorzystaniu liposomów w preparatach kosmetycznych i modyfikacji białek macierzy pozakomórkowej w procesie powstawania nowotworów.

Artykuł Współpraca lekarza i farmaceuty może uratować terapię pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Anna Nasierowską-Guttmejer, laureatką Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za dorobek życia w medycynie

• Co w obrazie histopatologicznym potrafi w jednej chwili zmienić decyzję terapeutyczną?
• Coraz częściej mówi się o medycynie precyzyjnej. Gdzie dziś w tym wszystkim znajduje się patomorfolog?
• W jakich sytuacjach niedoszacowanie wyniku ma najpoważniejsze konsekwencje kliniczne?
• Za który moment procesu diagnostycznego patomorfolog ponosi dziś największą odpowiedzialność?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Profesor Anna Nasierowska-Guttmejer ukończyła Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Warszawie. Dziś jest profesorem patomorfologii. Specjalizuje się w diagnostyce histopatologicznej nowotworów układu pokarmowego. Pani profesor wniosła znaczący wkład w rozwój polskiej patomorfologii, opublikowała ponad 300 prac naukowych i zorganizowała trzy Zakłady Patomorfologii.

Artykuł Jak patomorfologia wpływa na decyzje terapeutyczne? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Marią Pokorską-Śpiewak, laureatką Nagrody Specjalnej Złoty OTIS 2026 „Medycyna Przyszłości” przyznawanej z rekomendacji ABM.

• Jak zmienił się obraz chorób zakaźnych u dzieci w ostatnich latach?
• Niektóre zakażenia przebiegają dziś mniej przewidywalnie? Które z nich budzą największe obawy?
• Co najczęściej komplikuje leczenie infekcji u najmłodszych?
• Które objawy wymagają dziś szczególnej czujności diagnostycznej?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Prof. Maria Pokorska-Śpiewak pokazuje, czym naprawdę jest medycyna przyszłości: to nie tylko przełomowe terapie, ale przede wszystkim zmiana losu pacjentów. Dzięki pracy pani profesor przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, które jeszcze niedawno oznaczało lata leczenia i niepewności, dziś może zostać całkowicie wyleczone – także u najmłodszych. Osiągniecia pani profesor to nie statystyki, lecz konkretne historie: dzieci, które wchodzą w dorosłość zdrowe, bez lęku o przyszłość.

Artykuł Które infekcje u dzieci budzą dziś największe obawy? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Maj 2026 roku przynosi bezprecedensową kumulację wyzwań i szans dla kadry zarządzającej polskimi szpitalami oraz placówkami medycznymi. Z jednej strony stoimy w obliczu nagłych, wymuszonych zmian proceduralnych w programach grantowych, z drugiej – bezlitośnie kurczy się czas na realizację i rozliczenie gigantycznych inwestycji z Krajowego Planu Odbudowy (KPO)

Dla dyrektorów szpitali, kierowników działów zamówień publicznych oraz menedżerów IT oznacza to jedno: decyzje podejmowane w najbliższych tygodniach zadecydują o tym, czy przyznane placówce miliony zostaną bezpiecznie rozliczone, czy też bezpowrotnie przepadną.

Oto kompleksowy przegląd najnowszych zmian w dofinansowaniach oraz analiza ryzyk, które można zneutralizować dzięki strategicznemu partnerstwu z doświadczonym, polskim producentem sprzętu IT.

1. Alarm dla AOS: unieważnienie naboru i absolutnie ostatnia szansa na 900 tys. zł

Najbardziej zaskakującą wiadomością tego miesiąca jest decyzja Departamentu e-Zdrowia Ministerstwa Zdrowia o anulowaniu III rundy naboru grantowego „Dostępność Plus dla AOS” (która pierwotnie wystartowała 13 kwietnia 2026 r.). Powodem były krytyczne problemy techniczne Platformy POPI, które uniemożliwiły części placówek równy dostęp do składania wniosków.

Co to w praktyce oznacza dla Państwa placówki?

Wnioski z kwietnia są nieważne: wszystkie dokumenty złożone w kwietniu otrzymały status odrzuconych z przyczyn technicznych i nie będą oceniane.

Krytyczny termin (29 maja 2026 r.): wszystkie dotychczas zapisane na platformie POPI dane i pliki zostaną trwale usunięte w najbliższy piątek, 29 maja. Placówki mają czas tylko do 28 maja na ich pobranie i zapisanie. Dokumentację trzeba przygotować od nowa.

Nowe terminy naboru: powtórzona III runda rusza 15 czerwca 2026 r. (od godz. 9:00) i potrwa do 26 czerwca 2026 r. Co kluczowe, od 1 czerwca Ministerstwo uruchomi funkcję przygotowywania wniosków w trybie offline na Platformie POPI, aby zapobiec ponownemu przeciążeniu serwerów.

Zwiększony budżet i brak IV rundy: alokacja na tę rundę została zwiększona do ogromnej kwoty 153 813 000 zł. Wynika to z faktu, że Ministerstwo Zdrowia oficjalnie zrezygnowało z planowanej wcześniej IV rundy naboru. Oznacza to, że czerwcowy nabór to absolutnie ostatnia i ostateczna szansa na pozyskanie bezzwrotnego grantu (do 900 tys. zł przy 100% dofinansowania) na cyfryzację i zakup sprzętu IT dla przychodni specjalistycznych.

2. KPO i nowelizacja ustawy o e-zdrowiu: zegar tyka dla 370 szpitali

Równolegle ważą się losy miliardowych inwestycji w szpitalnictwie. 15 maja 2026 r. Sejm uchwalił, a 20 maja Senacka Komisja Zdrowia przyjęła bez poprawek nowelizację ustawy o e-zdrowiu, która otwiera drogę do cyfrowej transformacji o łącznej wartości 4,2 mld zł. Z tej puli ponad 3 mld zł trafia bezpośrednio do 370 szpitali sieciowych na rozwój Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM), e-konsyliów, systemów sztucznej inteligencji (AI) oraz cyberbezpieczeństwa.

Haczyk? Czasu na realizację projektów jest dramatycznie mało.

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia podstawowy termin rzeczowej realizacji inwestycji KPO, potwierdzony obustronnie podpisanymi protokołami odbioru końcowego i dostaw sprzętu, upływa 30 czerwca 2026 r.

Termin ten może zostać wydłużony maksymalnie do 15 lipca 2026 r. (a data kwalifikowalności wydatków do 31 sierpnia 2026 r.), wymaga to jednak pilnego i zatwierdzonego przez resort podpisania aneksu do umowy o dofinansowanie.

MZ przypomina, że samo dostarczenie sprzętu nie wystarczy – do wyznaczonych terminów infrastruktura musi zostać w pełni uruchomiona, oddana do użytku, a płatności na rzecz wykonawców ostatecznie uregulowane. Każdy dzień opóźnienia dostawcy sprzętu IT naraża szpital na utratę refundacji i konieczność pokrycia kosztów z własnego budżetu.

3. Nowy horyzont: AI w diagnostyce (Program Cyfrowa Europa)

Dla podmiotów celujących w najbardziej zaawansowane technologie od 21 kwietnia do 1 października 2026 r. otwarty jest nabór w programie DIGITAL-2026-AI-PILOTING-10-SCREENING. Z budżetem 9 mln euro (dofinansowanie 50%) finansowane będą wdrożenia chmurowych systemów AI wspierających analizę obrazowania medycznego (MRI, CT, RTG, USG) w celu wczesnego wykrywania nowotworów. To szansa na zbudowanie konsorcjów medyczno-technologicznych z udziałem polskich placówek.

Jak nie potknąć się na specyfikacji technicznej? Zabezpiecz swoje dotacje z NTT System S.A.

Napięte harmonogramy naborów, skomplikowane wymogi kwalifikowalności wydatków (np. unijna zasada DNSH – Do No Significant Harm) oraz bezwzględne terminy odbiorów sprawiają, że najsłabszym ogniwem projektów staje się proces przetargowy i specyfikacja techniczna sprzętu (OPZ).

Błędy w opisie przedmiotu zamówienia prowadzą do protestów oferentów, przedłużania procedur w Krajowej Izbie Odwoławczej (KIO) lub – co gorsza – zakupu sprzętu, który podczas audytu unijnego zostanie uznany za niekwalifikowalny (np. przez brak wymaganych certyfikatów środowiskowych EPEAT czy TCO Certified).

NTT System S.A. – jako wiodący, certyfikowany polski producent sprzętu IT z 35-letnim doświadczeniem rynkowym – oferuje pełne bezpieczeństwo wdrożenia:

• Bezpłatne konsultacje merytoryczne: pomożemy Państwu przeanalizować wymogi techniczne i dostosować specyfikację do najnowszych wytycznych Ministerstwa Zdrowia i programów unijnych.
• Przygotowanie bezpiecznego OPZ: nasi eksperci bezpłatnie opracują dla Państwa kompletną specyfikację techniczną dla komputerów stacjonarnych, laptopów i stacji All-in-One, która precyzyjnie uwzględni niezbędne certyfikaty (ISO 9001, 14001, 27001, TCO Certified, EPEAT Gold/Silver oraz standard etyczny SA8000), zabezpieczając wniosek przed odrzuceniem lub uchybieniami audytowymi.
• Gwarancja ekspresowej dostawy: jako producent z własną fabryką w Polsce posiadamy pełną kontrolę nad łańcuchem dostaw. Gwarantujemy realizację dostaw i podpisanie protokołów odbioru na czas – tak, aby bez problemu zdążyli Państwo przed krytycznymi terminami KPO (30 czerwca / 15 lipca 2026 r.).

Nie ryzykuj utraty dofinansowania przez opóźnienia sprzętowe lub błędy formalne.

Jeśli Twoja placówka planuje lub prowadzi przetarg na sprzęt IT, możesz skorzystać z bezpłatnej weryfikacji wymogów certyfikacyjnych oferowanej przez NTT System.

Wystarczy przesłać SWZ lub OPZ na adres: projekt@ntt.pl (temat: PRZETARG ZDROWIE). W odpowiedzi prześlemy analizę Państwa postępowania przygotowaną pod kątem zgodności z aktualnymi wymaganiami formalnymi i certyfikacyjnymi.

Szczegóły i pełna oferta

Analiza realizowana jest w ciągu 72 godzin od otrzymania dokumentacji i nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi formalnościami ani zobowiązaniami.

Artykuł Gorący maj w e-zdrowiu: ostatnie okno na dotacje i krytyczne terminy KPO. Czy Twój szpital zdąży zabezpieczyć i rozliczyć miliony? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z Wojciechem Machajkiem, prezesem Fundacji Chorób Mózgu, laureatem Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 dla organizacji pacjentów: Fundacja Chorób Mózgu

• Co w relacji pacjent–opiekun najczęściej decyduje o jej sile?
• Opiekunowie często pozostają w cieniu systemu. W jakich obszarach potrzebują dziś największego wsparcia?
• Jakie wyzwania dominują w opiece długoterminowej?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy

Wojciech Machajek od lat przypomina, że w chorobach mózgu nigdy nie chodzi tylko o jednego człowieka. Zawsze są co najmniej dwie osoby – pacjent i jego bliski. W Fundacji Chorób Mózgu zbudował miejsce, które nie tylko informuje i edukuje, ale przede wszystkim towarzyszy – w diagnozie, leczeniu i codziennym mierzeniu się z chorobą. O tej relacji, często niewidocznej dla systemu, mówi konsekwentnie od lat.

Artykuł Choroba neurologiczna zmienia życie rodziny o 180 stopni pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

– Nigdy wcześniej nie widziałam tak wysokiego poparcia społecznego i politycznego dla zmian w polityce antyalkoholowej – mówi posłanka Wioleta Tomczak, wiceprzewodnicząca sejmowej Komisji Zdrowia, która „Światowi Lekarza” opowiada o pracach nad ograniczeniem reklamy alkoholu, planach wyeliminowania „małpek” i jednorazowych e-papierosów, a także o wyzwaniach związanych ze zdrowiem kobiet, endometriozą i szczepieniami przeciw grypie

Staramy się bardzo odważnie wykreować prozdrowotną politykę publiczną w Sejmie. Na kanwie doświadczeń z ubiegłego roku dotyczących m.in. decyzji miasta stołecznego Warszawy o niewprowadzeniu nocnego ograniczenia sprzedaży alkoholu na terenie całego miasta, rozgorzała bardzo mocna dyskusja o kierunku, jaki państwo powinno obrać w polityce antyalkoholowej.

Już wiele miesięcy wcześniej dopytywaliśmy Ministerstwo Zdrowia, czy planuje nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Pod koniec 2024 roku, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, uzyskaliśmy zapewnienie, że projekt trafi do Sejmu w pierwszym kwartale 2025 roku. Tak się jednak nie stało. Nie mogliśmy więc dłużej czekać. Zarówno klub parlamentarny Polska 2050, jak i Lewica złożyły własne projekty ustaw, nad którymi obecnie pracujemy. Powstała specjalna podkomisja, która je analizuje [1].

Po raz pierwszy od lat w Sejmie odbywa się tak szeroka, wielowątkowa dyskusja dotycząca konkretnych obszarów polityki antyalkoholowej. Rozmawiamy o zakazie promocji i reklamy alkoholu, o dostępności fizycznej, o tym, czy alkohol powinien być eksponowany w oddzielnych alejkach, czy powinien być sprzedawany na stacjach paliw. Poruszamy także temat waloryzacji koncesji na sprzedaż alkoholu. Opłaty nie były podnoszone od 23 lat. Przedsiębiorca, który ponad dwie dekady temu płacił 525 zł za możliwość sprzedaży piwa, dziś płaci dokładnie tyle samo. To kompletnie oderwane od współczesnych realiów.

Posiedzenia podkomisji cieszą się ogromnym zainteresowaniem. Przychodzą na nie przedstawiciele branży alkoholowej, lobbyści, przedsiębiorcy, ale także – co bardzo mnie cieszy – organizacje pomagające osobom w kryzysie alkoholowym, dzieciom dorosłych alkoholików, lekarze, eksperci zdrowia publicznego i przedstawiciele organizacji naukowych. Szczególnie ważne jest dla mnie bardzo wysokie poparcie społeczne i polityczne dla proponowanych zmian. Jesteśmy po rozmowach z prezydentem Karolem Nawrockim, na którego aprobatę liczę. Jako ekspertka zdrowia publicznego z 18-letnim doświadczeniem nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałam. Mam nadzieję, że ustawa zostanie przyjęta jeszcze w tym roku.

Równolegle procedowany jest rządowy projekt nowelizacji ustawy dotyczącej przeciwdziałania używaniu tytoniu. Zakłada on eliminację jednorazowych papierosów elektronicznych. Projekt jest obecnie w procesie notyfikacji w Komisji Europejskiej. Nie jesteśmy pierwszym państwem, które podejmuje taką inicjatywę, więc liczymy, że Komisja Europejska nie zgłosi zastrzeżeń. Jako parlamentarzyści nauczeni wcześniejszymi doświadczeniami wiemy, że każda większa zmiana oznaczałaby konieczność ponownej notyfikacji. Dlatego prawdopodobnie przyjmiemy projekt w wersji rządowej.

Najważniejsze pozostaje to, aby jeszcze w tej kadencji Sejmu wykonać kolejne kroki w zakresie zdrowia publicznego. Pierwsze już się wydarzyły – wprowadzono podwyżki i zakazano sprzedaży wyrobów nikotynowych oraz beznikotynowych dzieciom i młodzieży. Teraz chcemy wyeliminować jednorazowe e-papierosy i ograniczyć promocję alkoholu. To byłby naprawdę milowy krok. Kolejnym etapem powinna być całkowita eliminacja „małpek”, czyli alkoholu sprzedawanego w małych opakowaniach, najpierw jednak musimy zakończyć prace nad nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W rozmowach z parlamentarzystami widzimy duże poparcie dla tego rozwiązania. Jeśli uda się działać ponad podziałami politycznymi, myślę, że pod koniec tej kadencji Sejmu będzie szansa na przyjęcie ustawy.

[1] Chodzi o Podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia poselskich projektów ustaw: o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 2007) oraz o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o radiofonii i telewizji (druk nr 2010)

Grzegorz Napieralski (KO) – przewodniczący
Wioleta Tomczak (Polska 2050) – zastępca przewodniczącego
Janusz Cieszyński (PiS) – zastępca przewodniczącego
Joanna Wicha (Lewica) – zastępca przewodniczącego

Należą:
Krzysztof Bojarski (KO)
Włodzisław Giziński (KO)
Fryderyk Sylwester Kapinos (PiS)
Radosław Lubczyk (PSL-TD)
Jerzy Polaczek (PiS)
Anna Sobolak (KO)
Katarzyna Sójka (PiS)
Witold Tumanowicz (Konfederacja)
Marcelina Zawisza (Razem)

Artykuł Posłanka Wioleta Tomczak: „Czas skończyć z promocją alkoholu i jednorazowymi e-papierosami” pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. Iriną Kowalską, laureatką Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za doskonalenie leczenia chorych na cukrzycę i rozwijanie polskiej diabetologii

• Które elementy leczenia cukrzycy wymagają dziś największej indywidualizacji?
• Profil pacjenta diabetologicznego w Polsce się zmienia. Jakie tendencje są dziś najbardziej widoczne?
• Powikłania cukrzycy wciąż pozostają dużym problemem. Co najbardziej przyspiesza ich rozwój?
• W którym momencie leczenie przestaje być „standardowe” i wymaga zmiany strategii?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy.

Prof. Irina Kowalska nie tylko nadąża za przełomami – współtworzy je i skutecznie wdraża w praktyce klinicznej. Podczas swojej kadencji w fotelu prezesa Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rozwinęła działania na rzecz nowoczesnych standardów leczenia, szerszego dostępu do innowacyjnych terapii i integracji środowiska diabetologicznego. Dzięki zaangażowaniu pani profesor nowe technologie i leki stają się realną szansą na lepsze życie pacjentów, a cele terapii wykraczają daleko poza kontrolę glikemii.

Artykuł Jak zmienia się leczenie cukrzycy? Prof. Irina Kowalska wyjaśnia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z Arkadiuszem Grądkowskim, prezesem Izby POLMED, laureatem Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za działania na rzecz upowszechnienia dostępu do innowacyjnych wyrobów medycznych

• Jakie bariery najczęściej blokują wdrażanie nowych technologii w praktyce klinicznej?
• Z czego wynika fakt, że część innowacji nie trafia do pacjentów?
• Co musi się wydarzyć, żeby dobra technologia rzeczywiście trafiła do pacjenta?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy.

Arkadiusz Grądkowski konsekwentnie upomina się o przejrzyste zasady, dzięki którym nowoczesne technologie mogą trafić prosto do pacjentów. Robi to w świecie, w którym innowacje medyczne rozwijają się szybciej niż system potrafi je wdrożyć. Jego działania to walka z chaosem proceduralnym i zastępowanie go konkretem: określonymi ścieżkami, terminami i odpowiedzialnością instytucji. Arkadiusz Grądkowski pokazuje, że innowacja nie może kończyć się na pilotażu, ani utknąć w administracyjnej próżni. Musi mieć swoją drogę – od pomysłu do pełnej dostępności.

Artykuł Dlaczego innowacje medyczne nie trafiają do pacjentów? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Sztuczna inteligencja, nowoczesne systemy monitorowania glikemii, innowacyjne rozwiązania diagnostyczne i terapeutyczne – to tylko część zagadnień, które zostaną omówione podczas XI Zjazdu – XXVIII Sympozjum Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej. Wydarzenie odbędzie się w dniach 14–17 października 2026 roku w Szczecinie i zgromadzi ekspertów zajmujących się zdrowiem dzieci i młodzieży

Dynamiczny rozwój medycyny oraz rosnąca rola nowych technologii w codziennej praktyce klinicznej stawiają przed specjalistami coraz większe wyzwania. Odpowiedzią na te potrzeby będzie XI Zjazd – XXVIII Sympozjum Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, które odbędzie się w dniach 14–17 października 2026 roku w Radisson Blu Hotel w Szczecinie.

Hasłem przewodnim wydarzenia będą „Nowoczesne technologie w endokrynologii i diabetologii dziecięcej”. Organizatorzy podkreślają, że współczesna opieka nad dziećmi i młodzieżą wymaga nie tylko wiedzy medycznej, lecz także umiejętnego wykorzystywania innowacyjnych narzędzi diagnostycznych, terapeutycznych i cyfrowych wspierających leczenie pacjentów.

Program kongresu obejmie sesje naukowe, wykłady ekspertów oraz panele dyskusyjne poświęcone najnowszym osiągnięciom technologicznym w diabetologii i endokrynologii dziecięcej. Uczestnicy będą rozmawiać m.in. o praktycznych aspektach wdrażania nowoczesnych rozwiązań do codziennej opieki klinicznej, a także o wyzwaniach związanych z leczeniem chorób metabolicznych u najmłodszych pacjentów.

Jak podkreślają organizatorzy, wydarzenie będzie również przestrzenią do wymiany doświadczeń i prezentacji osiągnięć naukowych. Spotkanie stworzy możliwość bezpośrednich rozmów z ekspertami i liderami opinii, a także wspólnej debaty nad kierunkami rozwoju nowoczesnej pediatrii, diabetologii i endokrynologii.

Przewodniczącymi Komitetu Naukowego i Organizacyjnego są prof. Mieczysław Walczak oraz prof. Elżbieta Petriczko z Kliniki Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.

Organizatorzy zapraszają do Szczecina – miasta, które dzięki swojemu nowoczesnemu charakterowi i wyjątkowemu położeniu ma sprzyjać wymianie wiedzy, współpracy oraz rozwojowi nowych idei w medycynie dziecięcej.

Artykuł Nowoczesne technologie w endokrynologii i diabetologii dziecięcej tematem XI Zjazdu PTEiDD w Szczecinie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polskie Towarzystwo Postępów Medycyny – Medycyna XXI zaprasza na IV edycję ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się 20 czerwca 2026 roku. Wydarzenie tradycyjnie będzie poświęcone najnowszym osiągnięciom w medycynie oraz nowoczesnym kierunkom w opiece zdrowotnej

„Naszą ambicją jest, żeby konferencja dostarczyła lekarzowi – na co dzień skupionemu na jednej specjalizacji – wiedzy o tym, co dzieje się w innych specjalizacjach. Takie spojrzenie z lotu ptaka sprawia, że czujemy się bardziej kompetentni w doradzaniu i kierowaniu naszego pacjenta, niezależnie czy jego podstawowym problemem jest nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, depresja, zaburzenia lipidowe, niewydolność serca, migotanie przedsionków, otyłość, POChP czy astma. O postępach w każdej z tych chorób wypada coś wiedzieć” – przekonują organizatorzy.

W porannej sesji zostanie poruszona kwestia „stanu ducha”. „Rozmawiać będziemy o psyche i jego wpływie na soma. W sesji tej wrócimy do zagadnień diagnozy i terapii zaburzeń depresyjnych, lękowych, stresie pourazowym. Pomówimy o wpływie tych zaburzeń na zdrowie mentalne, ale i krążeniowo-naczyniowe. W ten sposób odniesiemy się też do nowych wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) dotyczących wpływu zdrowia psychicznego na choroby układu krążenia z 2025 roku. W gronie specjalistów omówimy zagadnienia interakcji pomiędzy psychiatrą – internistą – kardiologiem a onkologiem”.

Następna sesja dotyczyć będzie prewencji. „Omówimy w niej 12 drogowskazów długowieczności, bowiem o tylu mówią wytyczne prewencyjne rozsiane w różnych dokumentach, w tym te z wytycznych ESC z 2024 roku dotyczących przewlekłych zespołów wieńcowych. Odpowiemy na pytanie, jak uniknąć/opóźnić/spowolnić miażdżycę i będą to nie tylko rady farmakologiczne, ale i te dotyczące wysiłku fizycznego, w końcu w 2026 roku oczekiwać będziemy nowych wytycznych ESC dotyczących ruchu i rehabilitacji. Nie zabraknie nowego spojrzenia na prewencję (znaczenie szczepień, immunizacji, jakości snu, aktywności seksualnej, walki z zanieczyszczeniami powietrza)”.

Podczas konferencji odbędzie się sesja o nowych lekach zarejestrowanych w ciągu ostatniego roku od poprzedniej konferencji. „Z reguły koncentrujemy się na lekach hipotensyjnych, antyhiperglikemicznych, hipolipemizujących. Dużo powiemy o dyslipidemii (nowe wytyczne terapii dyslipidemia ESC z 2025 roku), przyjrzymy się zmieniającym się wytycznym niewydolności serca (zapowiadane na 2026 rok wytyczne ESC niewydolności serca), pochylimy się nad 6 milionami (tak! Nie 4,5 milionami jak przez lata uważaliśmy) pacjentów z przewlekłą chorobą nerek w Polsce, zwłaszcza że na 2026 rok zapowiadane są pierwsze w historii kardionefrologiczne wytyczne ESC (a przecież wciąż dumni jesteśmy z nowoczesnych wytycznych kardiodiabetologicznych czy kardioonkologicznych, o których też wielokrotnie wspomnimy)”.

Kolejna sesja – zabiegowa – nie tylko związana będzie z rozszerzającymi się kompetencjami kardiologii inwazyjnej i trudnych decyzjach diagnostyczno-terapeutycznych u różnych pacjentów (jesteśmy przecież świeżo po publikacji wytycznych ESC z 2025 roku dotyczących wad zastawkowych serca, leczenia chorób zapalnych mięśnia sercowego); coraz częściej leczymy osoby w wieku podeszłym, z ryzykiem krwawień, ryzykiem zatorowo-zakrzepowym, dbamy nie tylko o długość życia, ale i o jego jakość, proponując coraz bardziej wyszukane zabiegi, w tym stomatologiczne, osobom starszym, przewlekle chorym.

W gronie lekarskim i pozalekarskim dyskutować będziemy również o szczepionkach. Nie zabraknie opinii wybitnych wakcynologów i wirusologów. A na koniec zastanowimy się nad rolą lekarzy rodzinnych w terapii, ale i profilaktyce. Podsumujemy doświadczenia opieki koordynowanej i zaprezentujemy projekt edukacji zdrowotnej dorosłych realizowany przez PTPM.

Konferencja odbędzie się w formule hybrydowej i jest bezpłatna. Organizatorzy zapraszają lekarzy wszystkich specjalizacji, a szczególnie POZ.

Data: 20 czerwca 2026, godz. 9:00–18:00
Miejsce: studio TVIP, Warszawa, al. Krakowska 110/114/B25
Program i rejestracja tutaj

Nasza redakcja sprawuje patronat medialny nad wydarzeniem.

Artykuł IV Konferencja Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny – Medycyna XXI. Jak leczyć: Polska – Europa – Świat pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Radosławem Owczukiem, laureatem Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za dorobek życia w medycynie

• Które rozwiązania w ostatnich latach najbardziej poprawiły bezpieczeństwo pacjentów poddawanych znieczuleniu?
• Jakiego rodzaju decyzje w intensywnej terapii pozostają dziś najtrudniejsze mimo postępu technologicznego?
• W medycynie stanów ostrych bywają sytuacje, w których trzeba odejść od schematów. Jak często zdarza się to w praktyce?
• Co dziś w anestezjologii decyduje o przeżyciu pacjenta?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy.

Prof. Radosław Owczuk od ponad 28 lat nieprzerwanie kształtuje oblicze polskiej anestezjologii i intensywnej terapii, łącząc najwyższe standardy pracy klinicznej, działalności naukowej i dydaktycznej z zaangażowaniem w rozwój systemu ochrony zdrowia. Profesor jest absolwentem Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku i autorem 300 prac naukowych. Pełnił i pełni liczne funkcje w krajowych i międzynarodowych organizacjach naukowych kształtujących współczesną anestezjologię i intensywną terapię w Polsce i Europie.

Artykuł Jesteśmy w bardzo dobrej sytuacji: pracę anestezjologów regulują ministerialne standardy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z dr Aleksandrą Lewandowską, laureatką Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2026 za osiągnięcia w organizacji psychiatrii dzieci i młodzieży

• W przypadku dzieci i młodzieży pierwsze objawy bywają subtelne. Które sygnały najczęściej są ignorowane?
• Opieka psychiatryczna często bywa przerywana. W którym momencie system traci młodego pacjenta?
• Jakie czynniki mają kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii?
• Z czego wynikają najczęstsze opóźnienia w kierowaniu pacjentów do specjalisty?

Zapraszamy do obejrzenia rozmowy.

Dr Aleksandra Lewandowska zbudowała most między gabinetem lekarza a życiem młodego człowieka: jego rodziną, szkołą i całym środowiskiem, pokazując, że psychiatria dzieci i młodzieży musi wyjść zza biurka. Miała odwagę rozwijać model opieki środowiskowej wtedy, gdy system dopiero się rodził. Dziś współtworzy jego fundamenty w skali kraju. Praca dr Lewandowskiej to konsekwentne przesuwanie akcentu z leczenia na profilaktykę i wsparcie relacji, które są kluczowe dla zdrowia psychicznego najmłodszych osób.

Artykuł Nie bez powodu mówię o profilaktyce zaburzeń psychicznych u dzieci pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Analogi GLP-1 i GIP/GLP-1 zrewolucjonizowały leczenie cukrzycy i otyłości, ale ich działanie i znaczenie wykracza daleko poza redukcję masy ciała. Coraz więcej badań pokazuje, że mogą zmniejszać ryzyko zawałów serca, udarów mózgu i niewydolności nerek. – To leki, które powinny być stosowane znacznie wcześniej, jeszcze przed pojawieniem się pełnoobjawowej cukrzycy – mówi prof. Leszek Czupryniak, diabetolog

Ozempic jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, a Wegovy – w leczeniu otyłości. Wiemy jednak, że semaglutyd wykazuje również korzyści w prewencji powikłań sercowo-naczyniowych i przewlekłej choroby nerek, a także w zmniejszaniu ryzyka udaru. Jak bardzo zmieniło się podejście do semaglutydu?

Zmieniło się bardzo. Początkowo semaglutyd rzeczywiście był traktowany przede wszystkim jako skuteczny lek przeciwcukrzycowy. Kiedy Ozempic pojawił się w Polsce w 2020 roku, od razu został objęty refundacją w cukrzycy typu 2. Zadecydowały o tym dwa elementy. Po pierwsze – bardzo wysoka skuteczność w obniżaniu glikemii; semaglutyd działa z siłą porównywalną do insuliny, ale bez ryzyka niedocukrzeń i bez przyrostu masy ciała. Wręcz przeciwnie: pacjenci dzięki niemu chudną. A po drugie – już wtedy pojawiły się bardzo mocne dane wskazujące na redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego. Potem pojawiły się badania dotyczące leczenia otyłości. I to był kolejny przełom.

Badania STEP wykazały, że semaglutyd stosowany w wyższych dawkach powoduje bardzo dużą redukcję masy ciała u osób z otyłością, również bez cukrzycy. W efekcie zarejestrowano wskazanie do leczenia otyłości preparatem Wegovy w dawce 2,4 mg raz w tygodniu. Od tego roku Europejska Agencja Leków dopuściła także jeszcze wyższą dawkę – 7,2 mg. To pokazuje, w jakim kierunku rozwija się leczenie.

W praktyce klinicznej rzeczywiście potrzebne są wyższe dawki?

U części pacjentów tak. Coraz częściej widzimy, że osoby stosujące semaglutyd przez kilka lat wymagają zwiększenia dawki, aby utrzymać skuteczność terapii. To naturalne zjawisko. Najważniejsze jest jednak coś innego: w leczeniu powinniśmy dążyć do maksymalnej dawki, która jest jednocześnie skuteczna i dobrze tolerowana. Tymczasem jednym z częstych błędów jest pozostawanie na dawkach początkowych. Zaczynamy leczenie od bardzo małych dawek, ponieważ głównym działaniem niepożądanym są nudności i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Z tego powodu dawki zwiększa się stopniowo. Problem polega na tym, że część pacjentów i lekarzy nie decyduje się później na dalszą eskalację terapii – czasem z powodów finansowych. A lek powinien być stosowany w dawce maksymalnie skutecznej i tolerowanej.

Semaglutyd coraz częściej postrzegany jest jako lek zmniejszający ryzyko zawałów i udarów.

I słusznie. Początkowo leki z tej grupy były kierowane głównie do pacjentów z wieloletnią, zaawansowaną cukrzycą oraz wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Tak samo było kiedyś z flozynami. Jednak kolejne badania zmieniły nasze myślenie. Dziś wiemy, że semaglutyd może działać jeszcze lepiej wtedy, gdy zastosujemy go wcześniej – zanim dojdzie do rozwoju pełnoobjawowej cukrzycy i ciężkich powikłań naczyniowych. W badaniu SELECT, w którym brały udział osoby z otyłością, ale bez cukrzycy, około połowa pacjentów miała stan przedcukrzycowy. Osoby leczone semaglutydem redukowały masę ciała i bardzo często wracały do prawidłowych wartości glikemii, co pokazało ogromny potencjał tych leków w prewencji cukrzycy typu 2.

Mówimy więc nie tylko o leczeniu, ale także o zapobieganiu chorobie.

Dokładnie – to zupełnie inne spojrzenie. Nie mówimy już wyłącznie o pacjentach po zawale, po udarze, z wieloletnią cukrzycą i zaawansowanymi powikłaniami. Oczywiście oni także odnoszą korzyści z terapii, jednak być może jeszcze większe korzyści osiągną pacjenci zdrowsi, u których dzięki leczeniu uda się zapobiec rozwojowi cukrzycy, zawału serca czy udaru mózgu.

W ostatnich latach szczególnie dużo mówi się o wielochorobowości związanej z otyłością, która może powodować ponad 200 powikłań.

Bo otyłość jest punktem wyjścia dla ogromnej liczby problemów zdrowotnych – zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, zawałów serca, udarów mózgu, niewydolności serca, przewlekłej choroby nerek, choroby układu ruchu, depresji czy obturacyjnego bezdechu sennego. Lecząc więc otyłość, wpływamy jednocześnie na wiele elementów zdrowia, przede wszystkim ryzyka metabolicznego i sercowo-naczyniowego. Dlatego analogi GLP-1 są dziś postrzegane znacznie szerzej niż tylko jako „leki na cukrzycę” albo „na odchudzanie”. To preparaty zmieniające przebieg szeregu chorób.

Wspomniał pan o flozynach. Czy podobnie jak w ich przypadku powinno dojść do dalszego poszerzania wskazań refundacyjnych dla semaglutydu?

Tak, zdecydowanie. Historia flozyn wyglądała bardzo podobnie. Początkowo były traktowane jako leki dla pacjentów z zaawansowaną cukrzycą i dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Z czasem kolejne badania pokazały, że warto stosować je wcześniej, m.in. dlatego uproszczono zasady refundacji.

W przypadku semaglutydu przesłanki merytoryczne są bardzo podobne, a nawet mocniejsze. To leki, które powinny być stosowane wcześniej – jeszcze przed rozwojem cukrzycy, właśnie u pacjentów z otyłością. Problemem pozostaje cena. Gdyby te preparaty były tańsze, zapewne szybciej rozszerzano by dostęp do terapii. A jeśli dzięki skutecznemu leczeniu otyłości zmniejszymy liczbę zawałów, udarów, niewydolności serca czy przypadków cukrzycy, to w perspektywie dekady system ochrony zdrowia wyda mniej pieniędzy na leczenie powikłań. Problem polega na tym, że efekty profilaktyki i prewencji widać dopiero po latach.

Pojawiają się też dane dotyczące nefroprotekcyjnego działania semaglutydu.

To kolejny bardzo ważny argument za wcześniejszym stosowaniem tych leków. Dziś mówimy już nie o działaniu kardioprotekcyjnym, ale kardionefroprotekcyjnym, ponieważ semaglutyd wpływa korzystnie na układ sercowo-naczyniowy oraz na nerki, co jeszcze bardziej wzmacnia sens wczesnej interwencji terapeutycznej.

To dlaczego w przestrzeni publicznej Ozempic nadal bywa przedstawiany głównie jako lek „na szybkie schudnięcie”?

Bo to jest najbardziej widoczne i odpowiada na społeczne zapotrzebowanie zrealizowania marzeń o szczupłej sylwetce. Jest to jednak duże uproszczenie. Ten lek wykazuje dużo więcej korzyści. Sięgamy po niego w leczeniu przewlekłych chorób
metabolicznych, czyli otyłości i cukrzycy oraz ich powikłań. Redukcja masy ciała jest niezwykle ważna, ale najważniejsze są konsekwencje zdrowotne: mniejsze ryzyko cukrzycy, zawałów, udarów czy niewydolności nerek. I właśnie w tym kierunku rozwija się współczesna diabetologia oraz obesitologia.

Prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak – kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, członek Zarządu Głównego ds. współpracy międzynarodowej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Artykuł Ozempic przestaje być tylko lekiem na cukrzycę pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

O systemach automatycznego podawania insuliny AID (Automated Insulin Delivery) prof. dr hab. n. med. Agnieszka Szadkowska, kierownik Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Nefrologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, opowiada Ewie Podsiadły-Natorskiej

Które elementy terapii systemami AID – po 5 latach stosowania w Polsce – uważa pani za „ustabilizowane standardy”?

Po 5 latach stosowania systemów AID możemy powiedzieć, że technologia ta stała się integralnym elementem nowoczesnej terapii cukrzycy typu 1. Za „ustabilizowany standard” uznałabym przede wszystkim skuteczność kliniczną tych systemów – poprawę wyrównania metabolicznego, zwiększenie czasu w zakresie docelowym glikemii (TIR), zmniejszenie ryzyka hipoglikemii oraz ograniczenie zmienności glikemii. Coraz większe doświadczenie mają również zespoły diabetologiczne, a ciągłe monitorowanie glikemii stało się podstawą prowadzenia nowoczesnej insulinoterapii.

Jakie były kluczowe dane lub doświadczenia kliniczne, które wpłynęły na uznanie systemów AID jako terapii z wyboru w aktualnych zaleceniach PTD?

Kluczowe znaczenie miały wyniki badań klinicznych oraz obserwacje z codziennej praktyki, które konsekwentnie pokazywały przewagę systemów AID nad wcześniejszymi modelami insulinoterapii. W wielu badaniach wykazano poprawę wyrównania metabolicznego wyrażoną wzrostem czasu w zakresie docelowym glikemii (TIR), redukcją HbA1c oraz zmniejszeniem liczby i czasu trwania hipoglikemii, szczególnie nocnych. Istotne było także potwierdzenie bezpieczeństwa terapii – mniejsze ryzyko ciężkich hipoglikemii i cukrzycowej kwasicy ketonowej przy jednoczesnym ograniczeniu zmienności glikemii.

Bardzo ważne okazały się doświadczenia kliniczne z różnych grup pacjentów – dzieci, nastolatków i osób dorosłych – pokazujące, że systemy AID nie tylko poprawiają parametry metaboliczne, ale również zmniejszają obciążenie codziennym leczeniem cukrzycy. Pacjenci rzadziej muszą podejmować decyzje terapeutyczne samodzielnie, mają większe poczucie bezpieczeństwa i lepszą jakość życia. To właśnie połączenie wysokiej skuteczności, bezpieczeństwa oraz poprawy komfortu terapii sprawiło, że systemy AID zostały uznane w aktualnych zaleceniach PTD za terapię z wyboru u osób z cukrzycą typu 1 wymagających intensywnej insulinoterapii.

Które z „trudnych” scenariuszy klinicznych (np. ciąża, okres okołooperacyjny, bardzo małe dzieci czy pacjenci z cukrzycą typu 2 na insulinoterapii) stanowią obecnie największe wyzwanie dla terapii AID – i gdzie potrzebujemy jeszcze bardziej precyzyjnych rekomendacji?

Choć technologia AID osiągnęła wysoki poziom dojrzałości, w praktyce klinicznej nadal mamy kilka „trudnych” scenariuszy, które wymagają bardziej precyzyjnych zaleceń. Najwyższym priorytetem pozostaje ciąża u kobiet z cukrzycą typu 1. To sytuacja o bardzo wąskich celach glikemicznych (63–140 mg/dl) i dynamicznie zmieniającej się insulinooporności, szczególnie w II i III trymestrze. Dodatkowo tylko część systemów ma formalną rejestrację w tym wskazaniu. System MiniMed 780G, po publikacji wyników badania CRISTAL, uzyskał w Europie w lipcu 2025 r. poszerzenie certyfikatu CE, które pozwala na jego użycie u kobiet w ciąży. Brakuje natomiast jednoznacznych rekomendacji dotyczących postępowania okołoporodowego.

Drugim obszarem wymagającym standaryzacji jest okres okołooperacyjny. Brakuje jednoznacznych kryteriów: kiedy pozostawić system AID, a kiedy przejść na wlew dożylny. Niezbędne są protokoły różnicujące zabiegi krótkie i rozległe oraz ujednolicone zasady współpracy z zespołem anestezjologicznym.

Kolejną grupą są dzieci poniżej 6. roku życia. W tej populacji obserwujemy znaczną zmienność zapotrzebowania na insulinę i konieczność jej mikrodawkowania. Oba refundowane systemy AID w Polsce są zarejestrowane do stosowania u małych dzieci; rozszerzenie rejestracji systemu MiniMed 780G od 2. roku życia w Europie nastąpiło po wynikach badania LENNY. Zarówno badania kliniczne, jak i doświadczenia własne pokazują, że uzyskujemy u najmłodszych również bardzo dobre wyniki terapii AID. Jednakże nadal niektóre problemy wynikające ze specyfiki insulinoterapii najmłodszych dzieci wymagają większego zaangażowania rodziców w porównaniu z rodzicami dzieci starszych.

AID można też zastosować u osób z cukrzycą typu 2 leczonych intensywną insulinoterapią. Mamy tu do czynienia z wysokimi dawkami dobowymi, znaczną insulinoopornością i terapiami skojarzonymi, takimi jak analogi GLP-1 czy inhibitory SGLT2. Kolejnym problemem jest stosowanie AID podczas intensywnego wysiłku fizycznego. Ponieważ nie mamy jeszcze pełnej automatyzacji podawania insuliny, następny etap rozwoju wytycznych powinien koncentrować się na szczegółowych, sytuacyjnych protokołach postępowania, a nie wyłącznie na ogólnych rekomendacjach. Odpowiadając na te potrzeby, członkowie Rady Szkoły Pompowej PTD przygotowali praktyczne wskazówki postępowania w czasie zabiegów operacyjnych oraz porodu u osób stosujących systemy AID. Mamy nadzieję, że niedługo ukażą się one drukiem.

Jakie są dziś największe bariery w szerszym wdrażaniu terapii AID w Polsce?

Z perspektywy systemowej kluczowym ograniczeniem pozostaje model refundacji. Obecnie pompy insulinowe są refundowane do 26. roku życia, a w grupie 18–26 lat obowiązują określone limity liczby świadczeń. Pacjenci powyżej 26. roku życia nie mają refundacji pomp, co oznacza konieczność sfinansowania urządzenia z własnych pieniędzy. To istotna bariera ekonomiczna. Dodatkowo, w przypadku systemów AID, znaczący koszt generują sensory do ciągłego monitorowania stężenia glukozy. Po 26. roku życia poziom refundacji sensorów jest niższy, co przekłada się na dość wysokie miesięczne koszty terapii. W efekcie nie wszystkich pacjentów stać na długoterminowe stosowanie systemu AID, mimo że klinicznie byliby do niego dobrymi kandydatami.

Drugim istotnym problemem są bariery organizacyjne. Liczba ośrodków prowadzących terapię z zastosowaniem pomp insulinowych, szczególnie w modelu AID, nadal jest niewystarczająca. Terapia ta wymaga doświadczonego zespołu terapeutycznego – lekarza, edukatora diabetologicznego, dietetyka – a dostęp do takich zespołów jest ograniczony. W większości przypadków terapię pompową prowadzą ośrodki diabetologiczne w szpitalach uniwersyteckich.

Trzeci obszar to edukacja. Systemy AID, mimo że w dużym stopniu automatyzują podaż insuliny, wymagają większego przygotowania niż klasyczna terapia penami. Pacjent musi rozumieć zasady działania algorytmu, interpretować dane z CGM, reagować na sytuacje szczególne (wysiłek fizyczny, infekcja, zmiany podaży węglowodanów). Brakuje porad edukacyjnych pozwalających na kompleksowe szkolenie. Również po stronie personelu medycznego potrzebne jest stałe doskonalenie kompetencji w zakresie nowych technologii. Dopiero równoległe rozwiązanie powyższych problemów we wszystkich trzech obszarach może realnie zwiększyć dostępność terapii AID w Polsce dla pacjentów, którzy mogą z niej odnieść znaczne korzyści.

Patrząc na dotychczasową ewolucję, jakie kluczowe zmiany lub przełomy technologiczne mogą w najbliższych latach najbardziej wpłynąć na rozwój systemów AID i ich miejsce w standardach leczenia cukrzycy?

Wyraźnie widać, że jesteśmy coraz bliżej pełnej automatyzacji terapii. Kluczowym kierunkiem rozwoju pozostaje udoskonalanie algorytmów – coraz bardziej adaptacyjnych, spersonalizowanych i zdolnych do przewidywania zmian glikemii w różnych sytuacjach klinicznych. Mamy nadzieję, że nowe generacje systemów będą lepiej reagować na zmienność dobową, wysiłek fizyczny czy czynniki hormonalne, co przełoży się na wyższy czas w zakresie docelowym i mniejsze ryzyko hipoglikemii. Możliwe, że dojdzie do integracji z innymi systemami monitorującymi np. tętno, sen, aktywność fizyczną.

W najbliższym czasie będziemy przechodzić z systemów hybrydowych pętli zamkniętych do systemów w pełni zamkniętej pętli (fully closed-loop) związanej z minimalizacją konieczności podawania bolusów przez pacjenta. Algorytm pozwoli na automatyczną adaptację do posiłków o nieznanej zawartości węglowodanów.

Podczas ostatniej konferencji Advanced Technologies & Treatments for Diabetes w marcu tego roku firma Medtronic zaprezentowała dane z badań z wykorzystaniem nowego algorytmu wskazujące, że możliwe jest uzyskanie dobrego wyrównania metabolicznego – ocenianego na podstawie parametrów CGM – bez konieczności podawania bolusów posiłkowych. Równolegle rozwijane są koncepcje systemów dwuhormonalnych oraz coraz mniejszych, bardziej zintegrowanych urządzeń, dłużej działających sensorów CGM.

Coraz większe znaczenie ma także integracja danych i rozwój telemedycyny – zdalny dostęp do wyników, analiza dużych zbiorów danych i możliwość modyfikacji ustawień w oparciu o monitoring na odległość mogą istotnie wzmocnić rolę AID w standardach leczenia.

Jeżeli rozwój technologiczny będzie postępował równolegle z poprawą dostępności systemowej, w najbliższych latach AID ma szansę stać się dominującym modelem leczenia cukrzycy typu 1, a w wybranych grupach również cukrzycy innego typu wymagającej intensywnej insulinoterapii. Najbliższe lata prawdopodobnie przekształcą AID z technologii wymagającej aktywnego zarządzania w system niemal autonomiczny.

Artykuł Systemy AID w praktyce klinicznej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.