Już 5 listopada o godz. 15 rozpocznie się Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026. To jedyne wyróżnienie przyznawane od 2013 roku akcjom edukacyjnym i profilaktycznym realizowanym w Polsce.

Podczas gali zostanie zaprezentowanych pięć programów, które oceni Jury w składzie:

Reprezentanci w Sejmie i Senacie: senator Agnieszka Gorgoń-Komor i Ewa Monika Kaliszuk, posłanki Iwona Kozłowska, Maja Nowak i Barbara Okuła, poseł Norbert Pietrykowski, senatorowie Waldemar Kraska i Wojciech Konieczny.

Przedstawiciele Kapituły Nagrody Zaufania Złoty OTIS: prof. Elżbieta Pac-Kożuchowska, pani prezes Irena Rej, prof. Grażyna Sygitowicz, prof. Piotr Eder, prof. Piotr Hoffman, prof. Piotr Jankowski wsparci przez lekarzy: prof. Beatę Pyrżak, prof. Iwonę Beń-Skowronek, prof. Artura Bossowskiego, prof. Waldemara Wierzbę, red. naczelnego „Świata Lekarza” i jego założyciela, dr hab. Magdalenę Skarżyńską i prof. Waldemara Kostewicza, prezesa Polskiego Towarzystwa Lekarskiego.

W Jury zasiądą również dziennikarze: red. Ewa Kurzyńska (Długo i Szczęśliwie), red. Michał Dobrołowicz (RMF FM), red. Natalia Miller, red. Bożena Stasiak, red. Artur Wolski, red. Jerzy Magiera (portal mojacukrzyca.org).

Laureatów poprzednich edycji będą reprezentować: dyr. Barbara Mierzejewska i dyr. Wojciech Gryta, a organizacje branżowe – pani prezes Monika Kaczmarek z Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków i prezes Arkadiusz Grądkowski z organizacji POLMED reprezentującej producentów wyrobów medycznych.

O tegorocznych finalistach można przeczytać tutaj. W tym roku wręczymy również Byki Ochrony Zdrowia na zakończenie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Poznaj naszych laureatów.

PROGRAM GALI*

15:00 Rejestracja, powitanie gości

SESJA FINAŁOWA

15:15-15:30 Jak utrzymać leczenie oparte na hormonoterapii w uogólnionym luminalnym raku piersi – dr Katarzyna Pogoda

Wręczenie Byków Ochrony Zdrowia: senator Ewa Monika Kaliszuk

15:30-15:45 Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego przy stosowaniu GLP-1 – prof. Agnieszka Tycińska

15:45-16:00 „PoMOCnik dla rodziców i opiekunów” – program edukacyjny Novo Nordisk, dyr. Marta Nowacka, prof. Lucyna Ostrowska

16:00-16:15 Otyłość w HFpEF – od fenotypu do celu terapii. Jak lecząc otyłość, wpływamy na niewydolność serca? – prof. Agnieszka Tycińska

Wręczenie Byków Ochrony Zdrowia: senator Agnieszka Gorgoń-Komor

16:15-16:30 Program leczenia niskorosłości – XX lat – prof. Mieczysław Walczak, Karolina Demus, prezes zarządu Sandoz

Wręczenie Byków Ochrony Zdrowia: posłanka Iwona Kozłowska

16:30-16:45 Wyłącz Raka „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…” – kampania Servier, dyr. Ewa Ciepałowicz, Natalia Stasiakowska-Jabłońska

Wręczenie Byków Ochrony Zdrowia: senator Waldemar Kraska i senator Wojciech Konieczny

16:45-17:00 Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach, kampania Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance – prof. Katarzyna Plata-Nazar, prof. Marek Jutel

Wręczenie Byków Ochrony Zdrowia: posłanka Maja Nowak, posłanka Barbara Okuła, poseł Norbert Pietrykowski

17:00-17:15 Inauguracja Jubileuszowej XX Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca – prof. Tadeusz Orłowski

17:15-18:00 Wręczenie dyplomów Sponsorom i Partnerom Gali

18:00 UROCZYSTA KOLACJA

* program może ulec zmianie

Dołącz do uczestników!

Rejestracja na wydarzenie już trwa. Udział: bezpłatny, obowiązuje rejestracja. Liczba miejsc ograniczona.

ZAREJESTRUJ MNIE NA KONFERENCJĘ

FOTORELACJA Z POPRZEDNICH EDYCJI

Artykuł Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026: poznaj skład Jury pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami będzie ostatnią edycją naszej nagrody w czasie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Z tej okazji wręczymy Byki Ochrony Zdrowia politykom szczególnie zaangażowanym w rozwój systemu ochrony zdrowia, inicjującym oraz wspierającym akcje edukacyjne, programy terapeutyczne i profilaktyczne. Przedstawiamy kolejną laureatkę – posłankę Maję Nowak.

Byki Ochrony Zdrowia, wręczane od 2019 roku, to szczególne wyróżnienie przyznawane przez Kapitułę Nagrody Zaufania Złoty OTIS politykom, którzy wprowadzają temat ochrony zdrowia do debaty publicznej, wspierają ważne inicjatywy i pomagają przełamywać bariery utrudniające rozwój nowoczesnej medycyny. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla ich inicjatywy i determinacji, a przede wszystkim dla działania ponad podziałami.

W ten sposób chcemy podziękować parlamentarzystom, którzy w X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu aktywnie wspierali inicjatywy służące poprawie zdrowia Polaków – od edukacji i profilaktyki po rozwój programów terapeutycznych.

Maja Nowak – za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej i pomoc osobom z niepełnosprawnościami

Posłanka Maja Ewa Nowak jest przewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Osób z Niepełnosprawnościami. W swojej działalności parlamentarnej koncentruje się na poprawie sytuacji osób z niepełnosprawnościami, ich prawach oraz rozwiązaniach, które pozwalają im samodzielnie decydować o własnym życiu i aktywnie uczestniczyć w społeczeństwie.

Maja Nowak otrzyma Byka Ochrony Zdrowia 2026 za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej i pomoc osobom z niepełnosprawnościami. W obu obszarach istotne miejsce zajmuje dla niej tworzenie rozwiązań systemowych, które odpowiadają na rzeczywiste potrzeby ludzi i zapewniają im bezpieczeństwo oraz niezależność.

Bezpieczna szkoła dla każdego dziecka

Jednym z tematów podejmowanych przez posłankę jest bezpieczeństwo uczniów zagrożonych anafilaksją. Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych poświęconego temu zagadnieniu Maja Nowak zwracała uwagę na możliwości, jakie otwiera dostępność adrenaliny donosowej.

Prostsza forma podania leku może zmniejszyć obawy osób udzielających pomocy i ułatwić szybką reakcję w sytuacji zagrożenia życia. Posłanka podkreślała, że pojawienie się adrenaliny donosowej otwiera nowe możliwości dyskusji o systemowym wdrożeniu takich rozwiązań w polskich szkołach.

W debacie wybrzmiała potrzeba zapewnienia placówkom oświatowym dostępu do adrenaliny, jasnych procedur postępowania oraz praktycznych szkoleń dla nauczycieli i pracowników szkół. Celem jest stworzenie systemu, w którym dziecko może otrzymać pomoc niezależnie od tego, czy wcześniej rozpoznano u niego alergię.

Asystencja osobista – prawo do niezależnego życia

Szczególnie ważnym obszarem działalności posłanki Mai Nowak jest poprawa sytuacji osób z niepełnosprawnościami. Posłanka założyła Parlamentarny Zespół ds. Osób z Niepełnosprawnościami, a następnie doprowadziła do powstania w Sejmie podkomisji zajmującej się ich prawami. Przez siedem miesięcy pełniła również funkcję pełnomocnika rządu ds. osób z niepełnosprawnościami.

Jednym z najważniejszych projektów, nad którymi pracuje, jest ustawa o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Ma ona stworzyć system wsparcia umożliwiający osobom z niepełnosprawnościami łatwiejsze podejmowanie pracy, nauki, korzystanie z opieki zdrowotnej i samodzielne funkcjonowanie na co dzień.

Jak wyjaśniała w rozmowie ze „Światem Lekarza”, asystencja osobista to pomoc w czynnościach, które dla wielu osób są oczywiste, ale dla osób z niepełnosprawnościami mogą stanowić istotną barierę. Może obejmować zarówno dotarcie do lekarza czy pracy, jak i codzienne czynności wymagające wsparcia drugiej osoby.

Posłanka podkreśla, że obecne programy asystencji nie zapewniają ciągłości pomocy. Dlatego potrzebne jest rozwiązanie systemowe, przewidywalne i dostępne przez cały rok. Ważne jest również, aby osoba korzystająca z asystencji mogła decydować, kto będzie ją wspierał, oraz aby w pracach nad ustawą uwzględniano głos osób z niepełnosprawnościami i organizacji społecznych.

Wsparcie, które daje możliwość wyboru

W działalności Mai Nowak szczególne znaczenie ma przekonanie, że osoby z niepełnosprawnościami powinny mieć możliwość samodzielnego decydowania o swoim życiu. Asystencja osobista nie jest wyłącznie pomocą w codziennych czynnościach – to także narzędzie umożliwiające naukę, pracę, korzystanie z kultury i uczestnictwo w życiu społecznym.

Statuetka Byka Ochrony Zdrowia dla posłanki Mai Nowak jest wyrazem uznania dla jej zaangażowania w unowocześnianie medycyny szkolnej oraz działania na rzecz praw, niezależności i lepszej jakości życia osób z niepełnosprawnościami.

Byka Ochrony Zdrowia 2026 otrzymają również posłanka Barbara Okuła, posłanka Iwona Kozłowska, senator Ewa Monika Kaliszuk i poseł Norbert Pietrykowski. Kolejnych laureatów będziemy przedstawiać w następnych publikacjach.

Uroczyste wręczenie Byków Ochrony Zdrowia odbędzie się 5 listopada 2026 r. podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami w hotelu Polonia Palace w Warszawie. Gala rozpocznie się o godz. 15. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REJESTRACJA I PROGRAM

Artykuł Medycyna szkolna i asystencja osobista. Maja Nowak z Bykiem Ochrony Zdrowia 2026 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami będzie ostatnią edycją naszej nagrody w czasie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Z tej okazji wręczymy Byki Ochrony Zdrowia politykom szczególnie zaangażowanym w rozwój systemu ochrony zdrowia, inicjującym oraz wspierającym akcje edukacyjne, programy terapeutyczne i profilaktyczne. Przedstawiamy kolejną laureatkę – posłankę Barbarę Okułę.

Byki Ochrony Zdrowia, wręczane od 2019 roku, to szczególne wyróżnienie przyznawane przez Kapitułę Nagrody Zaufania Złoty OTIS politykom, którzy wprowadzają temat ochrony zdrowia do debaty publicznej, wspierają ważne inicjatywy i pomagają przełamywać bariery utrudniające rozwój nowoczesnej medycyny. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla ich inicjatywy i determinacji, a przede wszystkim dla działania ponad podziałami.

W ten sposób chcemy podziękować parlamentarzystom, którzy w X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu aktywnie wspierali inicjatywy służące poprawie zdrowia Polaków – od edukacji i profilaktyki po rozwój programów terapeutycznych.

Barbara Okuła – za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej

Posłanka Barbara Okuła, członkini Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych, angażuje się w działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa dzieci z alergiami i zagrożonych anafilaksją. W swojej działalności zwraca uwagę na potrzebę zmian organizacyjnych i prawnych, które pozwolą szkołom skuteczniej reagować w sytuacjach nagłego zagrożenia zdrowia i życia uczniów.

Posłanka otrzyma Byka Ochrony Zdrowia 2026 za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej. Jednym z najważniejszych obszarów jej aktywności jest poprawa przygotowania szkół do udzielania pomocy dzieciom doświadczającym ciężkich reakcji alergicznych.

Adrenalina w szkołach – bezpieczeństwo, które wymaga systemowych rozwiązań

Podczas debaty „Świata Lekarza” poświęconej bezpieczeństwu uczniów z anafilaksją Barbara Okuła podkreślała, że szkoły powinny mieć możliwość korzystania z preparatów adrenaliny przeznaczonych do natychmiastowego podania. Zwracała uwagę, że niezbędne są również jasne procedury postępowania w przypadku wstrząsu anafilaktycznego oraz odpowiednie przygotowanie personelu.

Jak zaznaczała, nawet najlepsze rozwiązania nie będą skuteczne, jeśli nauczyciele i pracownicy szkół nie będą wiedzieli, jak reagować, albo będą obawiali się podjęcia działania. W przypadku anafilaksji liczy się każda minuta, dlatego edukacja i praktyczne szkolenia powinny iść w parze z dostępnością leków ratujących życie.

Ważnym elementem jej zaangażowania jest dążenie do wypracowania rozwiązań, które umożliwią szkołom posiadanie adrenaliny i jej podanie dziecku w sytuacji zagrożenia życia. Posłanka wskazuje, że konieczna jest współpraca Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Edukacji Narodowej, a także uwzględnienie perspektywy lekarzy, ekspertów i organizacji pacjenckich.

Wiedza i odwaga do udzielania pomocy

Posłanka Barbara Okuła zwraca uwagę, że jedną z największych barier w udzielaniu pomocy jest brak wiedzy, który rodzi strach. W jej ocenie pracownicy szkół powinni otrzymać nie tylko odpowiednie narzędzia, lecz także praktyczne przygotowanie i jasne zasady działania.

Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych poświęconego anafilaksji posłanka podkreślała, że obawa przed podaniem adrenaliny nie powinna powstrzymywać przed ratowaniem życia. Zwracała uwagę, że większym zagrożeniem może być nieudzielenie pomocy niż podanie leku w sytuacji, gdy ostatecznie nie okaże się on potrzebny.

Ważnym tematem dyskusji była także adrenalina donosowa, której prostsza forma podania może ułatwić reakcję osobom bez wykształcenia medycznego. Posłanka wskazywała, że dostępność preparatu powinna być połączona z edukacją, procedurami i rozwiązaniami prawnymi zapewniającymi pracownikom szkół poczucie bezpieczeństwa.

Statuetka Byka Ochrony Zdrowia dla posłanki Barbary Okuły jest wyrazem uznania dla jej zaangażowania w poprawę bezpieczeństwa dzieci w szkołach, rozwój medycyny szkolnej oraz działania na rzecz dostępności adrenaliny i skutecznego reagowania w sytuacjach zagrożenia życia.

Byka Ochrony Zdrowia 2026 otrzymają również posłanka Iwona Kozłowska, senator Ewa Monika Kaliszuk i poseł Norbert Pietrykowski. Kolejnych laureatów będziemy przedstawiać w następnych publikacjach.

Uroczyste wręczenie Byków Ochrony Zdrowia odbędzie się 5 listopada 2026 r. podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami w hotelu Polonia Palace w Warszawie. Gala rozpocznie się o godz. 15. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REJESTRACJA I PROGRAM

Artykuł Adrenalina w każdej szkole. Byk Ochrony Zdrowia dla Barbary Okuły pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przygotowanie wniosku o dofinansowanie zakupu sprzętu IT dla placówki medycznej to nie tylko oszacowanie kosztów i wybór komputerów. Konieczne jest również opisanie planowanych zakupów, określenie wymagań technicznych i zgromadzenie dokumentów potwierdzających parametry urządzeń. Jak sprawnie przejść przez ten etap i jaką rolę może odegrać w nim producent sprzętu?

Placówki POZ mogą wkrótce ponownie ubiegać się o dotację na rozwój infrastruktury i cyfryzację w ramach programu FEnIKS – będzie to trzeci nabór w projekcie „Wsparcie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)”. W poprzednim naborze wysokość dofinansowania wynosiła 300, 450 lub 600 tys. zł, w zależności od liczby pacjentów. Pieniądze można było przeznaczyć m.in. na zakup komputerów, serwerów, urządzeń sieciowych i oprogramowania. Nie wiadomo jeszcze, czy w kolejnej edycji będą obowiązywać takie same limity i zasady, jednak placówki planujące inwestycje cyfrowe mogą już teraz określić, jakiego sprzętu potrzebują, i przygotować dokumentację techniczną.

W przejściu przez ten proces placówkę medyczną może wesprzeć polski producent komputerów, taki jak NTT System. Pomaga on przełożyć potrzeby na konkretne rozwiązania techniczne, przygotować specyfikację i zgromadzić dokumenty dotyczące urządzeń. Placówka zyskuje w ten sposób pomoc w przygotowaniu dokumentacji sprzętowej, a za pozostałą część wniosku i jego złożenie odpowiada już samodzielnie.

Krok 1. Określenie potrzeb i wymagań

Punktem wyjścia jest ustalenie, jakie urządzenia są potrzebne, ile stanowisk ma zostać wyposażonych i do jakich zadań będzie wykorzystywany sprzęt. Znaczenie ma również oprogramowanie stosowane w danej placówce oraz wymagania dotyczące certyfikatów. Warto zwrócić uwagę, że NTT System jako jedyny polski producent posiada często wymagane certyfikaty TCO oraz EPEAT.

Przed pierwszym kontaktem z dostawcą warto zebrać podstawowe informacje: liczbę komputerów i stanowisk, wykorzystywane programy, oczekiwane parametry oraz ewentualne szczególne potrzeby. Nie trzeba jednak mieć gotowej specyfikacji. Jeśli placówka nie wie, jaka konfiguracja będzie odpowiednia, rozmowa z przedstawicielem firmy może pomóc doprecyzować wymagania. NTT deklaruje, że w takich przypadkach przeprowadza wywiad dotyczący sposobu pracy i potrzeb przychodni. Przy bardziej nietypowych rozwiązaniach możliwa jest dodatkowa weryfikacja konfiguracji w firmowym laboratorium pod Warszawą.

Krok 2. Dobór sprzętu i przygotowanie oferty

Na podstawie zebranych informacji można dobrać odpowiednie urządzenia i przygotować wycenę. Warto przy tym zwrócić uwagę nie tylko na cenę komputerów, lecz także na to, czy ich parametry odpowiadają potrzebom użytkowników i planowanemu sposobowi wykorzystania sprzętu.

Jeśli przychodnia ma już wybraną konfigurację, NTT może przygotować wycenę w ciągu 1 dnia roboczego. Jeśli potrzebne jest dokładniejsze określenie wymagań i opracowanie pełniejszej dokumentacji, proces może potrwać ok. tygodnia. Warto pamiętać, że oferta cenowa i specyfikacja techniczna pełnią różne funkcje; oferta przedstawia koszt planowanego zakupu, natomiast specyfikacja opisuje parametry urządzeń i pozwala ocenić, czy odpowiadają one wymaganiom określonym w projekcie.

Krok 3. Przygotowanie specyfikacji i opisu przedmiotu zamówienia

Jednym z ważniejszych elementów dokumentacji zakupowej jest opis przedmiotu zamówienia (OPZ). Powinien on jasno określać, jakiego sprzętu potrzebuje przychodnia i jakie wymagania techniczne muszą spełniać urządzenia. Precyzyjny opis ułatwia porównanie ofert i ogranicza ryzyko wystąpienia nieporozumień na etapie zakupu.

NTT może wesprzeć placówkę w przygotowaniu części sprzętowej OPZ, wskazując konfiguracje odpowiadające określonym wymaganiom. Firma przygotowuje również specyfikację techniczną, ofertę, karty katalogowe i wymagane certyfikaty. Według deklaracji NTT przygotowanie specyfikacji wraz z ofertą i opisem wymagań zajmuje zwykle ok. 1 tygodnia. Usługa na etapie ofertowania jest bezpłatna.

Krok 4. Weryfikacja dokumentów i przygotowanie wniosku

Po otrzymaniu dokumentów placówka może wykorzystać je do opracowania części wniosku dotyczącej planowanych zakupów. Dokumenty dostarczone przez NTT System do wniosku OPZ zostały przygotowane na podstawie otrzymanych informacji i są gotowe do złożenia.

Ostateczna odpowiedzialność za pełną dokumentację pozostaje jednak po stronie placówki – to ona musi zweryfikować, czy opis odpowiada jej rzeczywistym potrzebom i warunkom konkretnego naboru lub procedury zakupowej.

Krok 5. Planowanie zamówienia i dostawy

Przygotowanie dokumentów to nie koniec procesu. Przychodnia powinna również uwzględnić czas potrzebny na przeprowadzenie procedury zakupowej, zamówienie urządzeń oraz ich dostawę. Ma to szczególne znaczenie w okresach, w których wiele podmiotów jednocześnie realizuje inwestycje finansowane ze środków publicznych.

Według informacji NTT montaż zamówienia obejmującego do 50 komputerów zajmuje ok. 1 tygodnia, a w przypadku zamówień do 200 sztuk – ok. 2 tygodni. Są to szacunkowe czasy montażu, zależne m.in. od dostępności podzespołów i złożoności konfiguracji. Nie obejmują całego czasu realizacji zamówienia.

Wcześniejszy kontakt z dostawcą pozwoli lepiej zaplanować kolejne etapy i sprawdzić, czy założony harmonogram jest realny. NTT zwraca także uwagę, że wcześniejsze ustalenie konfiguracji może ułatwić zabezpieczenie podzespołów potrzebnych do produkcji.

Od czego zacząć?

Placówka medyczna, która planuje zakup komputerów w ramach projektu dofinansowanego ze środków publicznych, nie musi rozpoczynać od gotowej specyfikacji. Wystarczy przygotować podstawowe informacje o liczbie stanowisk, wykorzystywanym oprogramowaniu i potrzebach użytkowników. Na tej podstawie można rozpocząć rozmowę o możliwych konfiguracjach i uzyskać ofertę.

NTT przyjmuje zapytania mailowo, telefonicznie oraz przez formularz na stronie internetowej. Im wcześniej placówka rozpocznie rozmowę i przekaże dostępne informacje, tym więcej czasu będzie miała na dopracowanie dokumentacji sprzętowej przed złożeniem wniosku.

Modernizacja IT bez dofinansowania

Jeśli nie kwalifikujesz się do dofinansowania, warto poznać NTT Finanse. To oferta finansowania komercyjnego NTT System dla przedsiębiorców, dostarczana przez LeaseLink i niezwiązana z programami dotacyjnymi. Leasing lub Raty dla Firm pozwalają rozłożyć koszt zakupu sprzętu na miesięczne płatności, a Abonament dla Firm umożliwia jego użytkowanie bez zakupu. Poradnie prowadzące działalność gospodarczą mogą zapytać NTT System o dostępność i warunki finansowania planowanej modernizacji.

Współpracę najlepiej sprawdzić w praktyce

NTT przygotuje dla Ciebie ofertę wstępną, specyfikację techniczną i komplet certyfikatów do dokumentacji.

W ofercie NTT System znajdziesz szeroki wybór sprzętu: komputery stacjonarne, urządzenia All-in-One (AiO), komputery Mini PC, stacje robocze, serwery i laptopy, a także rozwiązania dopasowane do pozostałych potrzeb związanych z wyposażeniem biura.

Wyślij zapytanie na adres → projekt@ntt.pl (temat: PRZETARG ZDROWIE).

➔ Szczegóły i pełna oferta

Materiał powstał we współpracy z NTT System S.A.

Artykuł Dofinansowanie na cyfryzację POZ. Jak przygotować dokumentację sprzętową i opis zamówienia? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polska Grupa Raka Płuca (PGRP) zostanie uhonorowana statuetką Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026. Okazją do wręczenia wyróżnienia będzie jubileuszowa XX Konferencja Polskiej Grupy Raka Płuca, która odbędzie się w dniach 19–21 listopada 2026 r. w Warszawie. Działalność edukacyjno-naukową PGRP podczas gali przybliży prof. Tadeusz Orłowski.

Polska Grupa Raka Płuca od lat angażuje się w działania służące rozwojowi wiedzy i wymianie doświadczeń w obszarze raka płuca. Jej działalność edukacyjno-naukowa ma szczególne znaczenie w obliczu dynamicznych zmian zachodzących w diagnostyce i leczeniu tego nowotworu. Postęp w medycynie, nowe możliwości terapeutyczne i coraz większa rola diagnostyki molekularnej sprawiają, że aktualna wiedza oraz współpraca specjalistów różnych dziedzin są niezbędne dla poprawy jakości opieki nad pacjentami.

Szczególną okazją do uhonorowania PGRP będzie jubileuszowa, XX Konferencja Polskiej Grupy Raka Płuca. Spotkanie, zaplanowane na 19–21 listopada 2026 r. w Warszawie, zgromadzi środowisko zaangażowane w diagnostykę i leczenie raka płuca. Z tej okazji nasza redakcja, podobnie jak w ubiegłym roku, przygotuje specjalne wydanie „Świata Lekarza”.

Podczas gali prof. dr hab. n. med. Tadeusz Orłowski, kierownik Kliniki Chirurgii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie oraz wiceprezes zarządu PGRP, opowie o działalności edukacyjno-naukowej organizacji i jej znaczeniu dla środowiska medycznego. Przyznanie statuetki Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026 jest wyrazem uznania dla zaangażowania Polskiej Grupy Raka Płuca w rozwój wiedzy, edukację i upowszechnianie osiągnięć współczesnej medycyny w obszarze chorób nowotworowych.

Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami odbędzie się 5 listopada 2026 r. w hotelu Polonia Palace w Warszawie.

PROGRAM GALI*

15:00 Rejestracja, powitanie gości

SESJA FINAŁOWA

15:15-15:30 Jak utrzymać leczenie oparte na hormonoterapii w uogólnionym luminalnym raku piersi – dr Katarzyna Pogoda

15:30-15:45 Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego przy stosowaniu GLP-1 – prof. Agnieszka Tycińska

15:45-16:00 „PoMOCnik dla rodziców i opiekunów” – program edukacyjny Novo Nordisk, dyr. Marta Nowacka, prof. Lucyna Ostrowska

16:00-16:15 Otyłość w HFpEF – od fenotypu do celu terapii. Jak lecząc otyłość, wpływamy na niewydolność serca? – prof. Agnieszka Tycińska

16:15-16:30 Program leczenia niskorosłości – XX lat – prof. Mieczysław Walczak, Karolina Demus, prezes zarządu Sandoz

16:30-16:45 Wyłącz Raka „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…” – kampania Servier, dyr. Ewa Ciepałowicz, Natalia Stasiakowska-Jabłońska

16:45-17:00 Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach, kampania Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance – prof. Katarzyna Plata-Nazar, prof. Marek Jutel

17:00-17:15 Inauguracja Jubileuszowej XX Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca – prof. Tadeusz Orłowski

17:15-18:00 Byki Ochrony Zdrowia Nagrody Zaufania na zakończenie Kadencji Sejmu i Senatu RP

18:00 UROCZYSTA KOLACJA

* program może ulec zmianie

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REZERWUJĘ MIEJSCE

Artykuł Polska Grupa Raka Płuca otrzyma statuetkę Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zaledwie 18 proc. osób żyjących z otyłością dostrzega związek choroby z niektórymi nowotworami – wynika z międzynarodowego badania Ipsos. To znacznie mniej niż w przypadku cukrzycy typu 2 (53 proc.) i chorób serca (52 proc.). Tymczasem nadwaga i otyłość wiążą się ze zwiększonym ryzykiem co najmniej 13 typów nowotworów. Wiedza o tym związku nie powinna straszyć – ma pomóc zrozumieć, że otyłość jest chorobą, a celem leczenia nie jest poprawa wyglądu, lecz uratowanie życia.

Nowotwory złośliwe są drugim najczęstszym powodem zgonów w Polsce. W 2023 roku Krajowy Rejestr Nowotworów odnotował 192 922 nowe zachorowania i 99 676 zgonów z ich powodu. Odpowiadały one za 26 proc. zgonów mężczyzn i 23 proc. zgonów kobiet. Wśród wielu czynników, które mogą wpływać na ryzyko zachorowania, coraz większego znaczenia nabiera nadmierna masa ciała.

Związek, którego wciąż nie widzimy

Badanie Global Perceptions of Obesity Study przeprowadzone przez Ipsos objęło 14 500 dorosłych w 14 krajach, w tym 3 094 osoby żyjące z otyłością. Choć ponad połowa tej grupy łączyła otyłość z cukrzycą typu 2 i chorobami serca, związek z niektórymi nowotworami wskazała mniej niż jedna osoba na pięć. Ta luka w wiedzy może sprawiać, że jeden z poważnych wymiarów choroby otyłościowej pozostaje poza społeczną świadomością.

Zgodnie z oceną Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem, przywoływaną przez National Cancer Institute i World Cancer Research Fund, nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko co najmniej 13 typów nowotworów. Należą do nich:
• nowotwory układu pokarmowego: gruczolakorak przełyku, rak wpustu żołądka, jelita grubego, trzustki, wątroby i pęcherzyka żółciowego;
• nowotwory hormonozależne: rak trzonu macicy, rak piersi po menopauzie i rak jajnika;
• rak nerki i rak tarczycy;
• szpiczak mnogi oraz oponiak.

Najsilniejszy wzrost ryzyka względnego obserwuje się w przypadku raka trzonu macicy i gruczolakoraka przełyku. Według danych NCI osoby z nadwagą lub otyłością mają ok. 2–4 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka trzonu macicy typu I, a w ciężkiej otyłości może ono być około siedmiokrotnie wyższe niż u osób z masą ciała uznawaną za prawidłową. W przypadku gruczolakoraka przełyku otyłość wiąże się z ponad dwukrotnie wyższym ryzykiem, a ciężka otyłość – z ryzykiem blisko pięciokrotnie wyższym. Są to wartości względne: nie oznaczają, że każda osoba z otyłością zachoruje na nowotwór.

Tkanka tłuszczowa nie jest biernym magazynem

– Nadmierna tkanka tłuszczowa nie jest jedynie zapasem energii. To aktywna tkanka uczestnicząca w regulacji hormonalnej i metabolicznej. W chorobie otyłościowej może podtrzymywać przewlekły stan zapalny, któremu często towarzyszą insulinooporność, podwyższony poziom insuliny i zwiększona ekspozycja części tkanek na estrogeny. Te procesy mogą tworzyć środowisko sprzyjające nieprawidłowemu namnażaniu komórek. To jeden z powodów, dla których otyłość należy traktować jak poważną chorobę przewlekłą, a nie kwestię wyglądu – podkreśla dr hab. n. med. Agnieszka Zwolak, kierująca Oddziałem Endokrynologicznym Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej.

Mechanizmy łączące otyłość z nowotworami nie są jednakowe dla wszystkich rozpoznań. Znaczenie mogą mieć m.in. przewlekły stan zapalny o małym nasileniu, zaburzenia gospodarki insulinowej i szlaku IGF-1, zmiany stężeń hormonów płciowych oraz adipokin – substancji wytwarzanych przez tkankę tłuszczową, które wpływają na wzrost i funkcjonowanie komórek.

Od czego zacząć?

Otyłość jest jednym z wielu czynników wpływających na ryzyko nowotworowe. Jej rozpoznanie nie oznacza, że nowotwór na pewno się rozwinie. Oznacza natomiast, że czas rozpoczęcia leczenia choroby ma znaczenie i nie należy go odkładać na później.

Rozmowa z lekarzem może rozpocząć się od oceny całego stanu zdrowia i ustalenia indywidualnego planu leczenia dostosowanego do stylu życia i oczekiwań pacjenta. W zależności od potrzeb może on łączyć wsparcie żywieniowe, aktywność fizyczną dopasowaną do możliwości danej osoby, pomoc psychologiczną, farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne.

Leczenie otyłości nie zastępuje profilaktyki onkologicznej. Nadal kluczowe są zalecane badania przesiewowe i konsultacja lekarska w przypadku niepokojących objawów. Dbanie o masę ciała, diagnostyka otyłości i odpowiednio dobrana terapia są dodatkowymi elementami długofalowego ograniczania ryzyka zdrowotnego.

– Informacja o wyższym ryzyku nowotworowym nie powinna prowadzić do strachu ani obwiniania się. Powinna natomiast skłonić do zadbania o swoje zdrowie. Osoba chorująca na otyłość nie potrzebuje kolejnej rady: „po prostu więcej się ruszaj i mniej jedz”, lecz szczegółowej diagnozy i kompleksowego, spersonalizowanego planu możliwego do zrealizowania. Odzyskiwanie „lekkości życia” zaczyna się wtedy, gdy pacjent odzyskuje sprawczość, ma wpływ na swoje zdrowie i wie, że nie musi mierzyć się z chorobą sam – mówi Ewa Godlewska, założycielka i prezes FLO – Fundacji na rzecz Leczenia Otyłości.
Odzyskać lekkość życia

Kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia w porannym rytmie”, dostępna tutaj, to kontynuacja kampanii „Odzyskaj lekkość życia” opowiedziana przez pryzmat poranka: tych kilka pierwszych minut dnia, w których naprawdę można zacząć od nowa. Kampania mówi o tym, dlaczego warto rozpocząć zmianę. Lekkość to coś więcej niż liczba na wadze. To większa swoboda, sprawczość i możliwość powrotu do rzeczy, które są dla nas ważne.

„Odzyskaj lekkość życia w porannym rytmie” buduje społeczną wiedzę na temat choroby otyłościowej, jej konsekwencji i możliwości kompleksowego leczenia dostosowanego do oczekiwań konkretnego chorego. Jej ważnym celem jest także promocja komunikacji wolnej od stygmatyzacji. Pokazuje, że pierwszym krokiem do zmiany może być rozmowa z lekarzem.

Na stronie kampanii dostępne są m.in. Mapa specjalistów diagnozujących i leczących zwiększoną masę ciała, kwestionariusz 10 pytań do lekarza, PoMOCnik dla rodziców i opiekunów oraz podcasty i webinary przybliżające doświadczenia osób żyjących z otyłością.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej.

Źródła:
1. Ipsos, Global Perceptions of Obesity Study Report, Version 1, March 2026. raport Ipsos
2. National Cancer Institute, Obesity and Cancer Fact Sheet. informacja NCI
3. World Cancer Research Fund, Be a healthy weight – recommendation evidence. analiza WCRF
4. Didkowska J.A. i wsp., Nowotwory złośliwe w Polsce w 2023 roku, Krajowy Rejestr Nowotworów, Warszawa 2025; dane: 192 922 zachorowania i 99 676 zgonów. publikacja KRN
5. Ostrowska L., Bogdański P., Mamcarz A. (red.), Otyłość i jej powikłania. Praktyczne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne, PZWL, Warszawa 2022, s. 723.

Artykuł Otyłość zwiększa ryzyko nowotworów. Wiedza o tym wciąż jest niewielka pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Już 5 listopada 2026 r. w warszawskim hotelu Polonia Palace odbędzie się Gala Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami. Trwa rejestracja na wydarzenie, które łączy środowisko medyczne, farmaceutyczne i pacjenckie. Udział jest bezpłatny, ale liczba miejsc jest ograniczona. Serdecznie zapraszamy!

Nagroda Zaufania Złoty OTIS z Diamentami nagradza inicjatywy, kampanie społeczne, profilaktyczne i edukacyjne ważne dla zdrowia publicznego, edukacji zdrowotnej oraz poprawy sytuacji pacjentów w Polsce. Tegoroczna edycja tradycyjnie już będzie okazją do spotkania przedstawicieli różnych środowisk zaangażowanych w rozwój ochrony zdrowia i rozmowy o rozwiązaniach odpowiadających na najważniejsze potrzeby pacjentów.

PROGRAM GALI*

15:00 Rejestracja, powitanie gości

SESJA FINAŁOWA

15:15-15:30 Jak utrzymać leczenie oparte na hormonoterapii w uogólnionym luminalnym raku piersi – dr Katarzyna Pogoda

15:30-15:45 Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego przy stosowaniu GLP-1 – prof. Agnieszka Tycińska

15:45-16:00 „PoMOCnik dla rodziców i opiekunów” – program edukacyjny Novo Nordisk, dyr. Marta Nowacka, prof. Lucyna Ostrowska

16:00-16:15 Otyłość w HFpEF – od fenotypu do celu terapii. Jak lecząc otyłość, wpływamy na niewydolność serca? – prof. Agnieszka Tycińska

16:15-16:30 Program leczenia niskorosłości – XX lat – prof. Mieczysław Walczak, Karolina Demus, prezes zarządu Sandoz

16:30-16:45 Wyłącz Raka „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…” – kampania Servier, dyr. Ewa Ciepałowicz, Natalia Stasiakowska-Jabłońska

16:45-17:00 Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach, kampania Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance – prof. Katarzyna Plata-Nazar, prof. Marek Jutel

17:00-17:15 Inauguracja Jubileuszowej XX Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca – prof. Tadeusz Orłowski

17:15-18:00 Byki Ochrony Zdrowia Nagrody Zaufania na zakończenie Kadencji Sejmu i Senatu RP

18:00 UROCZYSTA KOLACJA

* program może ulec zmianie

Dołącz do uczestników

Rejestracja na wydarzenie już trwa. Udział: bezpłatny, obowiązuje rejestracja. Liczba miejsc ograniczona.

ZAREJESTRUJ MNIE NA KONFERENCJĘ

FOTORELACJA Z POPRZEDNICH EDYCJI

Artykuł Rejestracja i aktualny program pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami będzie ostatnią edycją naszej nagrody w czasie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Z tej okazji wręczymy Byki Ochrony Zdrowia politykom szczególnie zaangażowanym w rozwój systemu ochrony zdrowia, inicjującym oraz wspierającym akcje edukacyjne, programy terapeutyczne i profilaktyczne. Przedstawiamy kolejną laureatkę – posłankę Iwonę Kozłowską.

Byki Zdrowia, wręczane od 2019 roku, to szczególne wyróżnienie przyznawane przez Kapitułę Nagrody Zaufania Złoty OTIS politykom, którzy wprowadzają temat ochrony zdrowia do debaty publicznej, wspierają ważne inicjatywy i pomagają przełamywać bariery utrudniające rozwój nowoczesnej medycyny. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla ich inicjatywy i determinacji, a przede wszystkim dla działania ponad podziałami.

W ten sposób chcemy podziękować parlamentarzystom, którzy w X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu aktywnie wspierali inicjatywy służące poprawie zdrowia Polaków – od edukacji i profilaktyki po rozwój programów terapeutycznych.

Iwona Kozłowska – za działania na rzecz rozwoju neurologii i chorób rzadkich

Posłanka Iwona Kozłowska jest przewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Centralnego Układu Nerwowego oraz Parlamentarnego Zespołu ds. SMA, a także członkinią sejmowej Komisji Zdrowia. W swojej działalności parlamentarnej koncentruje się m.in. na poprawie dostępu pacjentów do diagnostyki, nowoczesnego leczenia i rehabilitacji, a także na rozwiązaniach systemowych, które pozwalają lepiej odpowiadać na potrzeby osób z chorobami neurologicznymi i rzadkimi.

Posłanka otrzyma Byka Ochrony Zdrowia 2026 w uznaniu za działania na rzecz rozwoju neurologii i chorób rzadkich. To dziedziny, w których postęp medycyny daje pacjentom coraz większe możliwości, ale równie ważne pozostają sprawna diagnostyka, odpowiednia organizacja opieki i dostęp do terapii.

Zdrowie mózgu wymaga strategicznego podejścia

Jednym z tematów, którym posłanka Iwona Kozłowska poświęca szczególną uwagę, jest potrzeba opracowania narodowego planu zdrowia mózgu. Posłanka Kozłowska zwraca uwagę, że choroby neurologiczne i psychiatryczne stanowią ogromne wyzwanie zdrowotne i społeczne, a ich konsekwencje wykraczają daleko poza gabinet lekarski. Dotykają również rodzin pacjentów, wpływają na ich aktywność zawodową i zwiększają zapotrzebowanie na długoterminową opiekę.

Iwona Kozłowska podkreśla, że w Polsce nadal brakuje kompleksowej strategii łączącej profilaktykę, wczesną diagnostykę, leczenie i rehabilitację osób z chorobami mózgu. W jej ocenie konieczne jest podejście, które pozwoli spojrzeć na te problemy całościowo, zamiast traktować poszczególne schorzenia jako odrębne wyzwania. Wśród priorytetów wymienia edukację zdrowotną, kampanie społeczne oraz uwzględnienie tematyki zdrowia mózgu w edukacji szkolnej. Ważne jest także zwrócenie uwagi na czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, brak ruchu, przewlekły stres i niedobór snu. Profilaktyka powinna zaczynać się odpowiednio wcześnie, a wiedza o tym, jak dbać o mózg, powinna być dostępna nie tylko dla pacjentów, lecz także dla całego społeczeństwa.

Istotnym elementem działań posłanki jest również rozwijanie współpracy pomiędzy środowiskiem medycznym, organizacjami pacjenckimi i decydentami. W ramach prac Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Centralnego Układu Nerwowego podejmowane są zagadnienia dotyczące m.in. udarów mózgu, stwardnienia rozsianego, choroby Alzheimera, padaczki i guzów mózgu. Celem jest identyfikowanie problemów związanych z diagnostyką, leczeniem i rehabilitacją oraz wypracowywanie rekomendacji dla systemu ochrony zdrowia.

Choroby rzadkie: liczy się dostęp do leczenia

Szczególne miejsce w działalności Iwony Kozłowskiej zajmuje rdzeniowy zanik mięśni (SMA). Jako przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. SMA angażuje się w działania na rzecz poprawy sytuacji pacjentów i ich rodzin oraz zapewnienia dostępu do nowoczesnych terapii.

Polski program leczenia SMA, obejmujący badania przesiewowe noworodków i dostęp do kilku terapii, znacząco zmienił perspektywy osób z tą chorobą. Wczesne rozpoznanie i szybkie rozpoczęcie leczenia mogą ograniczyć nieodwracalne następstwa choroby i poprawić funkcjonowanie pacjentów. Jak wskazuje posłanka, za tymi zmianami stoją nie tylko decyzje refundacyjne, lecz także współpraca lekarzy, organizacji pacjenckich, ekspertów i administracji publicznej.

Kolejnym zagadnieniem, które podejmuje Iwona Kozłowska, jest dostęp do wyższych dawek nusinersenu dla pacjentów z SMA. W rozmowie opublikowanej na łamach „Świata Lekarza” zwracała uwagę na potrzebę dostosowywania leczenia do indywidualnych potrzeb chorych oraz na znaczenie sprawnego reagowania systemu refundacyjnego na postęp wiedzy medycznej. W tej sprawie skierowała interpelację do Ministry Zdrowia, pytając m.in. o możliwość procedowania wniosku refundacyjnego, indywidualizacji dawkowania i monitorowania efektów terapii.

To przykład działań, w których rozwój medycyny spotyka się z konkretnymi wyzwaniami organizacyjnymi i systemowymi. Nowe możliwości terapeutyczne mają znaczenie dla pacjentów tylko wtedy, gdy mogą z nich skorzystać zgodnie ze wskazaniami medycznymi i potrzebami wynikającymi z przebiegu choroby.

Pacjent w centrum systemu

W działalności posłanki Iwony Kozłowskiej ważne miejsce zajmuje również całościowe spojrzenie na potrzeby pacjenta. Jak podkreślała w rozmowie podczas konferencji Medycyna Nagrody Zaufania, współczesna medycyna wymaga współpracy specjalistów, sprawnej diagnostyki i zapewnienia choremu odpowiedniej terapii we właściwym czasie. Nie wystarczy koncentrować się na pojedynczym narządzie czy schorzeniu – trzeba uwzględniać sytuację człowieka, jego codzienne funkcjonowanie i potrzeby bliskich.

Takie podejście jest szczególnie istotne w neurologii i chorobach rzadkich, w których pacjenci często wymagają opieki wielu specjalistów, rehabilitacji i długofalowego wsparcia. Rozwiązania systemowe powinny ułatwiać im przechodzenie przez kolejne etapy opieki – od rozpoznania choroby, przez leczenie, aż po rehabilitację.

Statuetka Byka Ochrony Zdrowia dla posłanki Iwony Kozłowskiej jest wyrazem uznania dla jej zaangażowania w rozwój neurologii, poprawę sytuacji osób z chorobami rzadkimi oraz działania na rzecz lepszego dostępu do diagnostyki i nowoczesnego leczenia.

Byka Ochrony Zdrowia 2026 otrzyma również senator Ewa Monika Kaliszuk i poseł Norbert Pietrykowski. Kolejnych laureatów będziemy przedstawiać w następnych publikacjach.

Uroczyste wręczenie Byków Ochrony Zdrowia odbędzie się 5 listopada 2026 r. podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami w hotelu Polonia Palace w Warszawie. Gala rozpocznie się o godz. 15. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REJESTRACJA I PROGRAM

Artykuł Iwona Kozłowska wyróżniona za działania na rzecz neurologii i chorób rzadkich pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami będzie ostatnią edycją naszej nagrody w czasie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Z tej okazji wręczymy Byki Ochrony Zdrowia politykom szczególnie zaangażowanym w rozwój systemu ochrony zdrowia, inicjującym oraz wspierającym akcje edukacyjne, programy terapeutyczne i profilaktyczne. Przedstawiamy kolejną laureatkę – senator Ewę Monikę Kaliszuk.

Byki Zdrowia, wręczane od 2019 roku, to szczególne wyróżnienie przyznawane przez Kapitułę Nagrody Zaufania Złoty OTIS politykom, którzy wprowadzają temat ochrony zdrowia do debaty publicznej, wspierają ważne inicjatywy i pomagają przełamywać bariery utrudniające rozwój nowoczesnej medycyny. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla ich inicjatywy i determinacji, a przede wszystkim dla działania ponad podziałami.

W ten sposób chcemy podziękować parlamentarzystom, którzy w X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu aktywnie wspierali inicjatywy służące poprawie zdrowia Polaków – od edukacji i profilaktyki po rozwój programów terapeutycznych.

Ewa Monika Kaliszuk – za unowocześnianie medycyny szkolnej i edukację prozdrowotną

Senator Ewa Monika Kaliszuk jest parlamentarzystką XI kadencji Senatu RP, sekretarzem Senatu, a także osobą z wieloletnim doświadczeniem w edukacji. Działa m.in. w Parlamentarnym Zespole ds. Cukrzycy, Parlamentarnym Zespole ds. Kardiologii, Parlamentarnym Zespole ds. chorób alergicznych oraz Parlamentarnym Zespole ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia. Przez 25 lat pracowała w oświacie, była nauczycielką i dyrektorką szkoły. Doświadczenie zdobyte w środowisku szkolnym wykorzystuje również w działalności parlamentarnej, zwracając uwagę na potrzeby uczniów i wyzwania, przed którymi stoją placówki oświatowe.

Senator Ewa Monika Kaliszuk otrzyma Byka Ochrony Zdrowia 2026 za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej i edukacji prozdrowotnej w XI kadencji Senatu. To obszar szczególnie ważny w kontekście potrzeb dzieci i młodzieży z chorobami przewlekłymi, które powinny mieć zapewnione bezpieczeństwo i możliwość pełnego uczestniczenia w życiu szkolnym.

Jednym z zagadnień podejmowanych przez senator Ewę Kaliszuk jest zapewnienie uczniom wymagającym szczególnego wsparcia zdrowotnego odpowiednich warunków funkcjonowania w szkole. Podczas prac senackiej Komisji Edukacji pani senator zwracała uwagę na trudności, z jakimi mierzą się dzieci z chorobami przewlekłymi, w tym cukrzycą typu 1. Podkreślała, że potrzebne są rozwiązania umożliwiające im bezpieczną naukę i uczestnictwo w życiu szkolnej społeczności.

Senator wskazywała również na potrzebę wypracowania modelu wsparcia dla uczniów wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Wśród rozważanych rozwiązań wymieniała możliwość zapewnienia w placówce odpowiednio przygotowanej osoby – opiekuna lub asystenta – która wspierałaby dzieci ze specjalnymi potrzebami zdrowotnymi. Zwracała przy tym uwagę, że problem nie dotyczy wyłącznie uczniów z cukrzycą, lecz szerszej grupy dzieci wymagających dodatkowej opieki, np. uczniów zagrożonych anafilaksją.

Ważnym elementem jej działalności jest także edukacja zdrowotna i profilaktyka. Senator Kaliszuk podkreśla znaczenie budowania świadomości zdrowotnej oraz kształtowania odpowiedzialności za własne zdrowie już od najmłodszych lat. Zwraca uwagę, że szkoła ma do odegrania istotną rolę nie tylko w edukacji, lecz także w tworzeniu warunków sprzyjających zdrowiu uczniów. „Bardzo interesuje mnie model, w którym szkolna opieka zdrowotna nie jest samotną wyspą, lecz stanowi część lokalnego systemu ochrony zdrowia” – podkreślała w rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską.

Do tematyki profilaktyki senator wraca również w debacie publicznej. W rozmowie ze „Światem Lekarza” poświęconej profilaktyce raka piersi mówiła o znaczeniu regularnych badań, potrzebie skuteczniejszego zachęcania do korzystania z dostępnych programów oraz sprawnej organizacji dalszej diagnostyki. Podkreślała, że sama dostępność badań nie zawsze wystarcza – równie ważne jest docieranie z informacją do pacjentów i budowanie świadomości, że troska o zdrowie powinna być codziennym elementem życia.

Statuetka Byka Ochrony Zdrowia dla senator Ewy Moniki Kaliszuk jest wyrazem uznania dla jej zaangażowania w rozwijanie nowoczesnej medycyny szkolnej, poprawę bezpieczeństwa uczniów z chorobami przewlekłymi oraz upowszechnianie edukacji i profilaktyki zdrowotnej.

Byka Ochrony Zdrowia 2026 otrzyma również poseł Norbert Pietrykowski. Kolejnych laureatów będziemy przedstawiać w następnych publikacjach.

Uroczyste wręczenie Byków Ochrony Zdrowia odbędzie się 5 listopada 2026 r. podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami w hotelu Polonia Palace w Warszawie. Gala rozpocznie się o godz. 15. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REJESTRACJA I PROGRAM

Artykuł Senator Ewa Monika Kaliszuk laureatką Byka Ochrony Zdrowia 2026 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Różowy Październik miał dla senator Ewy Moniki Kaliszuk wyjątkowo osobisty wymiar. Jeszcze na początku miesiąca zachęcała kobiety do profilaktyki raka piersi, nie przypuszczając, że sama wkrótce zmierzy się z niepokojem związanym z wykryciem zmiany. O swoich doświadczeniach napisała w mediach społecznościowych. Gdy okazało się, że zmiana jest łagodna, poczuła ulgę, ale jak podkreśliła – nie każda kobieta otrzymuje taką wiadomość.

W rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską senator Ewa Monika Kaliszuk opowiada o lęku towarzyszącym oczekiwaniu na diagnozę, potrzebie wsparcia i o tym, co powinno się zmienić w organizacji profilaktyki oraz diagnostyki raka piersi.

Przez lata zachęcała pani kobiety do profilaktyki raka piersi. Tym razem sama znalazła się pani po drugiej stronie – w sytuacji niepewności i lęku o własne zdrowie. Czy to doświadczenie zmieniło pani sposób myślenia o badaniach i o tym, co przeżywa kobieta, która czeka na wynik?

Nie mogę powiedzieć, że dopiero to doświadczenie uświadomiło mi, jak ważna jest profilaktyka – od lat regularnie się badam i zachęcam do tego inne kobiety. Ale nie oznacza to, że za każdym razem podchodzę do badań bez obaw. Ten niepokój towarzyszy mi właściwie zawsze, nie tylko w Różowym Październiku.

Z jednej strony żyjemy w rzeczywistości, w której niemal każdy z nas zna kogoś, kto zmaga się lub zmagał z chorobą nowotworową. Słyszymy o takich historiach wśród znajomych i w rodzinach, czytamy o nich w mediach. Z drugiej strony mamy dziś znacznie większą wiedzę i coraz więcej możliwości leczenia. Wiemy, że diagnoza onkologiczna nie musi oznaczać wyroku. Wiele nowotworów można skutecznie leczyć, a z niektórymi żyć przez długie lata, podobnie jak z chorobą przewlekłą. Oczywiście rokowania bywają bardzo różne. Ta wiedza daje nadzieję, ale nie sprawia, że przestajemy się bać.

Kiedy podczas badania usłyszałam od lekarza, że coś go niepokoi, poczułam coś, co do dziś trudno mi opisać słowami. Nagle wszystkie racjonalne argumenty, cała wiedza o profilaktyce i możliwościach współczesnej medycyny zderzyły się z bardzo ludzkim strachem. Pojawiły się pytania, niepewność, myśli wybiegające daleko w przyszłość. A potem oczekiwanie na kolejne badania i odpowiedzi. I choć człowiek stara się zachować spokój, wcale nie jest to łatwe.

Najtrudniejsza nie była dla mnie jednak sama myśl o ewentualnej chorobie, lecz pytanie, jak powiedzieć o tym córce. Czy w ogóle mówić, a jeśli tak, to kiedy i w jaki sposób? Mam ogromne szczęście, że mogę liczyć na wsparcie mamy i najbliższej rodziny. Ale relacja z dzieckiem jest czymś szczególnym. Jako matki chcemy być dla naszych dzieci oparciem, dawać im poczucie bezpieczeństwa, być przy nich zawsze, kiedy nas potrzebują. Nie chcemy ich martwić, obciążać własnym lękiem ani zawieść ich poczucia, że mama zawsze sobie poradzi. I właśnie z tymi myślami zmagałam się najbardziej.

Dziś wiem, że zmiana okazała się łagodna, i czuję ogromną ulgę oraz wdzięczność. To doświadczenie zostawiło jednak we mnie coś bardzo ważnego. Jeszcze mocniej uświadomiło mi, że za każdym wynikiem badania stoi człowiek, jego emocje, bliscy i cała codzienność, która w jednej chwili może stanąć pod znakiem zapytania.

Nie zmieniłam zdania o profilaktyce. Przeciwnie, utwierdziłam się w przekonaniu, że warto się badać, nawet jeśli towarzyszy temu lęk. I wiem, że sama będę robiła to jeszcze uważniej, z większą troską o siebie. Bo profilaktyka nie daje nam gwarancji, że nigdy nie zachorujemy. Daje nam jednak szansę, aby dostrzec niepokojące zmiany odpowiednio wcześnie i w porę zareagować. A tej szansy nie powinnyśmy sobie odbierać.

W swoim wpisie zwróciła pani uwagę, że nie każda kobieta otrzymuje wiadomość przynoszącą ulgę. Za tymi słowami kryje się ważny problem: jak wspierać kobiety nie tylko w regularnym wykonywaniu badań, lecz także w momencie, gdy pojawia się podejrzenie choroby, strach i poczucie utraty kontroli?

Myślę, że przede wszystkim trzeba po prostu być blisko. Nie zawsze musimy wiedzieć, co powiedzieć, nie zawsze znajdziemy właściwe słowa. Czasami najważniejsza jest sama obecność, świadomość, że jest ktoś, kto nas wysłucha, przytuli, pozwoli się bać i nie będzie oceniał. Jestem jednak przekonana, że nie wolno bagatelizować takich sytuacji. Nie powinniśmy mówić kobiecie, która czeka na diagnozę: „Nie martw się, na pewno nic złego się nie dzieje, wszystko będzie dobrze”. Przecież właśnie dlatego wykonujemy kolejne badania, żeby dowiedzieć się, z czym mamy do czynienia. Takie zapewnienia, choć wypowiadane z najlepszymi intencjami, mogą sprawiać, że kobieta czuje się niezrozumiana, a jej obawy są lekceważone. Z drugiej strony nie wolno też demonizować sytuacji i z góry zakładać najgorszego.

Trzeba umieć dawać nadzieję, ale nadzieję opartą na wiedzy i faktach. Współczesna medycyna zrobiła ogromny postęp. Mamy coraz skuteczniejsze metody diagnostyki, nowe terapie i coraz więcej możliwości leczenia chorób nowotworowych. Wiele kobiet wraca do zdrowia, wiele żyje przez długie lata po diagnozie. Oczywiście każda historia jest inna i nie każda choroba daje takie same rokowania, ale o tych możliwościach trzeba mówić. One są źródłem nadziei.

Z własnego doświadczenia wiem jednak, że nawet największe wsparcie bliskich nie sprawia, że przestajemy myśleć o tym, co może się wydarzyć. Ja miałam przy sobie rodzinę, czułam jej troskę i obecność, a mimo to nie potrafiłam po prostu odsunąć od siebie niepokojących myśli. W pewnym momencie napisałam też do moich przyjaciółek na naszej wspólnej grupie. Powiedziałam im, z jaką sytuacją się mierzę, i poprosiłam tylko o jedno: żeby ciepło o mnie myślały. Nie chciałam wtedy o tym rozmawiać, odpowiadać na pytania ani analizować możliwych scenariuszy. Chciałam po prostu wiedzieć, że są gdzieś obok, że jestem w ich myślach. I to też jest dla mnie bardzo ważna lekcja: wsparcie nie zawsze musi oznaczać rozmowę. Czasami najcenniejsze jest uszanowanie czyjejś potrzeby ciszy, a jednocześnie danie jej poczucia, że nie jest sama.

Bo nawet otoczeni troską bliskich, w takich chwilach często próbujemy na własną rękę znaleźć odpowiedzi. Sięgamy do internetu, czytamy o podobnych przypadkach, analizujemy różne scenariusze, a dziś nawet zadajemy pytania sztucznej inteligencji. Choć doskonale wiemy, że internet czy sztuczna inteligencja nie zastąpią lekarza, a znalezione informacje mogą nas niepotrzebnie przestraszyć, to w takich chwilach nie zawsze potrafimy zachowywać się racjonalnie. Sama to zrozumiałam.

I dlatego uważam, że nie powinniśmy wymagać od kobiety oczekującej na wynik, żeby przez cały czas była spokojna, rozsądna i dzielna. Ma prawo się bać, zadawać te same pytania po kilka razy, szukać informacji, mieć gorsze chwile. Nie potrzebuje wtedy pouczania ani oceniania. Potrzebuje cierpliwości i zrozumienia.

Myślę, że kobietom w takich chwilach najbardziej brakuje poczucia bezpieczeństwa. Nie tego wynikającego z zapewnienia, że na pewno wszystko będzie dobrze, ale z przekonania, że niezależnie od wyniku ktoś będzie obok, ktoś spokojnie wyjaśni, co dalej, pomoże przejść przez kolejne etapy diagnostyki i nie zostawi ich samych z lękiem i tysiącem pytań.
Bo czasami nie jesteśmy w stanie odebrać drugiemu człowiekowi strachu. Ale możemy sprawić, że nie będzie musiał przeżywać go samotnie.

Jako senator ma pani możliwość przekładać osobiste doświadczenia i społeczne potrzeby na konkretne działania. Co powinniśmy zmienić w organizacji profilaktyki i diagnostyki raka piersi, aby kobiety miały nie tylko większą świadomość konieczności badań, ale też realny dostęp do sprawnej diagnostyki i wsparcia – niezależnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji życiowej?

Ostatnio przejeżdżałam obok dużego centrum handlowego i zauważyłam stojący na parkingu mammobus. Zwróciłam uwagę, że nie było przy nim nikogo oczekującego na badanie. Oczywiście nie wiem, jak wyglądało zainteresowanie w innych godzinach, ale ten widok skłonił mnie do refleksji. Mamy przecież programy profilaktyczne, bezpłatne badania, mammobusy docierające do różnych miejscowości. A jednak wciąż wiele kobiet nie korzysta z tych możliwości.

Ten widok uświadomił mi, że sama dostępność badań nie zawsze wystarcza. Oczywiście wciąż trzeba dbać o to, by kobiety z mniejszych miejscowości i terenów wiejskich miały do nich łatwy dostęp i nie musiały pokonywać wielu kilometrów, żeby się zbadać. Lecz równie ważne jest to, żebyśmy potrafili skutecznie zachęcać kobiety do korzystania z tych możliwości. Potrzebujemy większej świadomości, ale też zmiany podejścia do własnego zdrowia – tak, aby badanie nie było czymś, co odkładamy na później, tylko naturalnym elementem troski o siebie.

Być może część kobiet powstrzymuje strach przed tym, co mogłyby usłyszeć. Być może inne myślą: „Przecież dobrze się czuję, nic mnie nie boli, więc po co mam się badać?”. A jeszcze inne odkładają badania, bo zawsze jest coś pilniejszego. Praca, dom, dzieci, rodzina, codzienne obowiązki. I nagle okazuje się, że dla wszystkich znajdujemy czas, tylko nie dla siebie. Dlatego uważam, że obok zapewniania dostępu do badań potrzebujemy jeszcze skuteczniejszego docierania do kobiet. Nie tylko w październiku, nie tylko poprzez kampanie i plakaty. Potrzebujemy regularnego przypominania o badaniach, osobistych zaproszeń, rozmów z lekarzami i położnymi, zaangażowania samorządów, organizacji społecznych i lokalnych środowisk. Warto też sprawdzać, dlaczego kobiety nie korzystają z dostępnych badań i co rzeczywiście mogłoby im to ułatwić.

A kiedy pojawia się niepokojący wynik, system powinien działać sprawnie i w sposób zrozumiały dla pacjentki. Kobieta musi wiedzieć, gdzie ma się zgłosić, jakie badania wykonać, jak szybko może otrzymać diagnozę i na jakie wsparcie może liczyć. Bo dostęp do profilaktyki to jedno, ale równie ważna jest dobrze zorganizowana dalsza diagnostyka. I to są kwestie, którym również na poziomie parlamentarnym trzeba poświęcać uwagę.
Jednocześnie coraz częściej myślę, że potrzebujemy pewnej zmiany w podejściu do siebie samych.

Ktoś niedawno powiedział mi: „Zrób każdego dnia coś dobrego dla siebie”. Czasami wystarczy zatrzymać się w drodze z pracy, usiąść na ławce, popatrzeć na przyrodę, znaleźć chwilę oddechu. A ja pomyślałam, że czymś dobrym, co możemy dla siebie zrobić, jest także umówienie się na badanie. Bo troska o siebie to nie tylko odpoczynek i przyjemności. To również odpowiedzialność za własne zdrowie.

Bardzo często słyszymy od osób, które przeszły chorobę nowotworową, że ich życie się przewartościowało. Że zaczęły dostrzegać rzeczy, na które wcześniej nie zwracały uwagi. Że zrozumiały, co jest naprawdę ważne, a co może poczekać. I ja sobie myślę: dlaczego potrzebujemy aż tak trudnych doświadczeń, żeby dojść do takich wniosków? Przecież możemy przewartościować swoje życie już dziś. Tu i teraz. Możemy powiedzieć sobie, że nasze zdrowie jest ważniejsze niż kolejny obowiązek, spotkanie czy sprawa, która wydaje się niecierpiąca zwłoki. Że znajdziemy ten jeden dzień, a jeśli trzeba, nawet dwa, żeby wykonać potrzebne badania. Dla siebie, ale też dla tych, których kochamy i którzy nas potrzebują.

Bardzo chciałabym, żeby ta mądrość nie przychodziła do nas dopiero w obliczu choroby. Żeby towarzyszyła nam każdego dnia, w naszych zwyczajnych decyzjach.

Bo naprawdę nie musimy czekać, aż życie nas zatrzyma. Możemy same zatrzymać się na chwilę i zatroszczyć o to, co najcenniejsze.

Artykuł Rak piersi: strach przed diagnozą i potrzeba wsparcia. Senator Ewa Kaliszuk szczerze o swoich doświadczeniach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Tegoroczny Finał Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami będzie ostatnią edycją naszej nagrody w czasie X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu. Z tej okazji wręczymy Byki Ochrony Zdrowia politykom szczególnie zaangażowanym w rozwój systemu ochrony zdrowia, inicjującym oraz wspierającym akcje edukacyjne, programy terapeutyczne i profilaktyczne. Przedstawiamy pierwszego laureata – posła Norberta Pietrykowskiego.

Byki Zdrowia, wręczane od 2019 roku, to szczególne wyróżnienie przyznawane przez Kapitułę Nagrody Zaufania Złoty OTIS politykom, którzy wprowadzają temat ochrony zdrowia do debaty publicznej, wspierają ważne inicjatywy i pomagają przełamywać bariery utrudniające rozwój nowoczesnej medycyny. Wyróżnienie jest wyrazem uznania dla ich inicjatywy i determinacji, a przede wszystkim dla działania ponad podziałami. W ten sposób chcemy podziękować parlamentarzystom, którzy w X kadencji Sejmu i XI kadencji Senatu aktywnie wspierali inicjatywy służące poprawie zdrowia Polaków – od edukacji i profilaktyki po rozwój programów terapeutycznych.

Norbert Pietrykowski – za unowocześnianie medycyny szkolnej

Pierwszym przedstawianym przez nas laureatem Byka Ochrony Zdrowia 2026 jest Norbert Pietrykowski, poseł na Sejm RP i diagnosta laboratoryjny. Pracuje w sejmowej Komisji Zdrowia oraz Komisji Polityki Senioralnej, a także w podkomisjach zajmujących się onkologią, zdrowiem psychicznym i zdrowiem osób starszych. Jest wiceprzewodniczącym Parlamentarnego Zespołu ds. Cukrzycy, Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Wątroby oraz Parlamentarnego Zespołu ds. zawodów medycznych i terapeutycznych. Przewodniczy Parlamentarnemu Zespołowi ds. Regulacji Rynku Aptecznego i Produktów Leczniczych.

Poseł Norbert Pietrykowski wyróżnienie otrzyma za działania na rzecz unowocześnienia medycyny szkolnej. To obszar szczególnie ważny dla dzieci i młodzieży z chorobami przewlekłymi, które potrzebują nie tylko dostępu do nowoczesnego leczenia, lecz także odpowiednich warunków do nauki i codziennego funkcjonowania w szkole. Jednym z przykładów zaangażowania posła Pietrykowskiego jest wspieranie działań na rzecz zapewnienia dostępności adrenaliny w szkołach, która może ratować życie dzieci w przypadku anafilaksji. Podczas debaty „Adrenalina ratuje życie polskich uczniów nie tylko podczas wakacji”, zorganizowanej przez redakcję „Świata Lekarza”, poseł Pietrykowski – jako członek Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych – podkreślał potrzebę wprowadzenia praktycznych rozwiązań i współpracy między resortami, aby zwiększyć bezpieczeństwo uczniów zagrożonych ciężkimi reakcjami alergicznymi.

Wśród istotnych zagadnień podejmowanych przez posła Norberta Pietrykowskiego w obszarze zdrowia polskich uczniów znajdują się m.in. dostęp do nowoczesnych technologii medycznych, zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom z cukrzycą oraz rozwijanie współpracy między systemem ochrony zdrowia a szkołami. Zdaniem posła najważniejsze jest, aby choroba nie ograniczała młodym ludziom możliwości edukacyjnych i społecznych.

Statuetka Byka Ochrony Zdrowia dla Norberta Pietrykowskiego jest wyrazem uznania dla jego zaangażowania w działania na rzecz poprawy opieki nad uczniami i rozwijania nowoczesnych rozwiązań w medycynie szkolnej.

Kolejnych laureatów Byków Ochrony Zdrowia 2026 będziemy przedstawiać w następnych publikacjach.

Uroczyste wręczenie Byków Ochrony Zdrowia odbędzie się 5 listopada 2026 r. podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami w hotelu Polonia Palace w Warszawie. Gala rozpocznie się o godz. 15. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja (liczba miejsc jest ograniczona). Zapraszamy!

REJESTRACJA I PROGRAM

Artykuł Poseł Norbert Pietrykowski pierwszym laureatem Byków Ochrony Zdrowia 2026 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Do końca 2027 r. centralna e-rejestracja ma objąć kolejne zakresy ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dla poradni oznacza to nie tylko zmianę organizacji zapisów, lecz także konieczność sprawdzenia, czy wykorzystywane przez nie systemy i sprzęt pozwolą na sprawną integrację z rozwiązaniem centralnym. Warto zaplanować te działania z wyprzedzeniem, zwłaszcza że w 2026 r. kończą się kolejne możliwości pozyskania środków na inwestycje w cyfryzację.

Centralna e-rejestracja stopniowo zmienia sposób umawiania wizyt u specjalistów. Pacjenci mogą korzystać z Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mojeIKP, aby sprawdzać dostępne terminy, zapisywać się na wizyty, odwoływać je lub przekładać. Dla placówek medycznych oznacza to konieczność udostępniania harmonogramów i zapewnienia prawidłowej wymiany danych między lokalnym oprogramowaniem a systemem centralnym.

Zmiany będą wprowadzane etapami. Harmonogram opublikowany przez Ministerstwo Zdrowia przewiduje, że w 2027 r. do centralnej e-rejestracji dołączą kolejne grupy świadczeń. W praktyce oznacza to, że placówki powinny już teraz sprawdzić, czy ich infrastruktura informatyczna sprosta nowym wymaganiom.

Nowe zakresy świadczeń, kolejne etapy wdrożenia

W 2026 r. system został rozszerzony o kolejne zakresy świadczeń, a w 2027 r. dołączą do nich następne.

Harmonogram przewiduje następujące terminy:

Od 1 lutego 2027 r.
• neurologia,
• genetyka,
• geriatria,
• leczenie mukowiscydozy.

Od 1 kwietnia 2027 r.
• toksykologia,
• transplantologia,
• reumatologia,
• leczenie osób z AIDS lub zakażonych HIV oraz opieka nad pacjentami zakażonymi HIV, leczonymi lekami antyretrowirusowymi (ARV).

Od 1 czerwca 2027 r.
• leczenie bólu,
• proktologia,
• urologia.

Od 1 sierpnia 2027 r.
• chirurgia klatki piersiowej,
• chirurgia ogólna,
• chirurgia plastyczna,
• chirurgia twarzowo-szczękowa,
• kardiochirurgia,
• gastroenterologia.

Od 1 września 2027 r.
• choroby metaboliczne, w tym rzadkie wrodzone wady metabolizmu u dzieci,
• diabetologia, w tym opieka nad pacjentem z cukrzycą,
• otolaryngologia, audiologia i foniatria oraz logopedia.

Od 1 października 2027 r.
• neurochirurgia,
• ortopedia i traumatologia narządu ruchu, preluksacja, leczenie osteoporozy oraz leczenie wad postawy u dzieci i młodzieży.

Od 1 listopada 2027 r.
• położnictwo i ginekologia,
• alergologia,
• dermatologia i wenerologia,
• medycyna sportowa.

Od 1 grudnia 2027 r.
• okulistyka, w tym leczenie zeza,
• hematologia, w tym onkologia i hematologia dziecięca,
• onkologia, w tym chirurgia onkologiczna,
• pediatria,
• choroby wewnętrzne.

Terminy te wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26 sierpnia 2026 r. zmieniającego przepisy dotyczące centralnej elektronicznej rejestracji. Warto pamiętać, że obowiązki poszczególnych świadczeniodawców zależą od zakresów udzielanych przez nich świadczeń oraz od etapu wdrożenia.

Integracja systemów to zadanie organizacyjne i techniczne

Podłączenie poradni do centralnej e-rejestracji nie sprowadza się do uruchomienia nowej funkcji w oprogramowaniu – placówka musi zapewnić bieżącą synchronizację danych pomiędzy własnym systemem gabinetowym a rozwiązaniem centralnym. Powinna również monitorować poprawność przekazywania harmonogramów i reagować na ewentualne niezgodności.

Jeśli pojawią się problemy z synchronizacją, świadczeniodawca powinien skontaktować się z dostawcą wykorzystywanego oprogramowania. W razie potrzeby dalszej analizy technicznej zgłoszenie można przekazać do Centrum e-Zdrowia. Odpowiedzialność za prawidłową integrację lokalnego systemu z centralną e-rejestracją spoczywa na placówce.

To dobry moment, aby przyjrzeć się nie tylko samemu oprogramowaniu, lecz także komputerom i stanowiskom wykorzystywanym przez rejestrację oraz personel medyczny. Warto zweryfikować ich wydajność, kompatybilność z używanymi aplikacjami, stan techniczny i możliwości dalszej eksploatacji. Rozwiązania, które dotąd wystarczały do codziennej pracy, nie zawsze będą optymalne przy większej liczbie zadań i kolejnych integracjach.

Jak zaplanować zakupy sprzętu IT?

Pierwszym krokiem powinna być analiza potrzeb. Warto ustalić, ile stanowisk wymaga modernizacji, jakie systemy będą na nich wykorzystywane i czy konieczna jest wymiana całego sprzętu, czy tylko części. Przy planowaniu zakupów dobrze uwzględnić także przewidywaną liczbę użytkowników, charakter pracy personelu oraz wymagania dostawców oprogramowania.

Następnie należy przygotować konfigurację odpowiadającą rzeczywistym potrzebom placówki. Zbyt słaby sprzęt może utrudniać codzienną pracę, ale zakup komputerów o parametrach znacznie przekraczających wymagania również musi być uzasadniony. W przypadku większych zamówień znaczenie mają ponadto dostępność komponentów, możliwość ujednolicenia konfiguracji oraz realny termin dostawy.

Nie odkładaj przygotowań na ostatnią chwilę

Planowanie zakupów z wyprzedzeniem ma znaczenie nie tylko ze względu na harmonogram centralnej e-rejestracji. W przypadku inwestycji finansowanych ze środków zewnętrznych trzeba uwzględnić także terminy naborów, procedury zakupowe, dostępność sprzętu i czas potrzebny na jego wdrożenie.

W przygotowaniu części sprzętowej może pomóc producent lub dostawca komputerów. Jednym z takich dostawców jest NTT System z ponad 37-letnim doświadczeniem, który zapewnia placówkom medycznym bezpłatne przygotowanie specyfikacji technicznej oraz oferty. Jak deklaruje firma, jeśli klient przekaże gotową konfigurację, wycena może być przygotowana w ciągu jednego dnia roboczego. Opracowanie pełnej specyfikacji wraz z ofertą i opisem wymagań zajmuje zwykle około tygodnia.

Wsparcie techniczne to jednak nie wszystko. NTT System pomaga również dobrać odpowiednią konfigurację sprzętu i oszacować czas realizacji zamówienia, co ułatwia placówkom zaplanowanie całego procesu zakupowego. Przy większych zamówieniach, obejmujących kilkadziesiąt lub kilkaset komputerów, szczególne znaczenie ma sprawna organizacja dostaw. Montaż do 50 urządzeń zajmuje zazwyczaj ok. 1 tygodnia, a do 200 komputerów – ok. 2 tygodni. Są to terminy orientacyjne, zależne m.in. od dostępności produktów, złożoności konfiguracji oraz aktualnego obciążenia produkcji.

Warto przy tym pamiętać, że przygotowanie dokumentacji dotyczącej sprzętu i opracowanie wniosku o dofinansowanie to dwa odrębne zadania. NTT System wspiera placówki w pierwszym z tych obszarów, dostarczając materiały, które mogą wykorzystać w dokumentacji grantowej. Firma posiada również szeroki zakres certyfikatów, w tym TCO i EPEAT, które uzyskała jako pierwsza w Polsce. Sam wniosek i cały proces ubiegania się o środki pozostają po stronie placówki.

Centralna e-rejestracja jest kolejnym etapem cyfryzacji ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dla poradni oznacza konieczność uporządkowania procesów i sprawdzenia gotowości infrastruktury. Im wcześniej placówka oceni swoje potrzeby i przygotuje plan zakupów, tym łatwiej będzie jej uniknąć pośpiechu i sprawnie przygotować się do nowych obowiązków.

Modernizacja IT bez dofinansowania

Jeśli nie kwalifikujesz się do dofinansowania, warto poznać NTT Finanse. To oferta finansowania komercyjnego NTT System dla przedsiębiorców, dostarczana przez LeaseLink i niezwiązana z programami dotacyjnymi. Leasing lub Raty dla Firm pozwalają rozłożyć koszt zakupu sprzętu na miesięczne płatności, a Abonament dla Firm umożliwia jego użytkowanie bez zakupu. Poradnie prowadzące działalność gospodarczą mogą zapytać NTT System o dostępność i warunki finansowania planowanej modernizacji.

Współpracę najlepiej sprawdzić w praktyce

NTT przygotuje dla Ciebie ofertę wstępną, specyfikację techniczną i komplet certyfikatów do dokumentacji.

W ofercie NTT System znajdziesz szeroki wybór sprzętu: komputery stacjonarne, urządzenia All-in-One (AiO), komputery Mini PC, stacje robocze, serwery i laptopy, a także rozwiązania dopasowane do pozostałych potrzeb związanych z wyposażeniem biura.

Wyślij zapytanie na adres → projekt@ntt.pl (temat: PRZETARG ZDROWIE).

➔ Szczegóły i pełna oferta

Materiał powstał we współpracy z NTT System S.A.

Artykuł Centralna e-rejestracja obejmie kolejne poradnie. Placówki AOS muszą przygotować się na cyfrową zmianę pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W czasie uroczystej Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026, która zbliża się wielkimi krokami, prof. dr hab. n. med. Agnieszka Tycińska, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, wygłosi dwa wykłady naukowe.

Prof. Agnieszka Tycińska to zastępca kierownica Kliniki Kardiologii i Chorób Wewnętrznych z Oddziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku, członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (od 2021 roku), przewodnicząca Komisji Wytycznych Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (również od 2021 roku), przewodnicząca Asocjacji Intensywnej Terapii Kardiologicznej PTK (2019–2021), członek Zarządu Sekcji Intensywnej Terapii Kardiologicznej PTK (2017–2019). Należy do Komitetu Nominacyjnego Zarządu ESC – Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego na lata 2024–2026. Pełni funkcję prezesa elekta Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego na lata 2025–2027.

Podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 5 listopada w hotelu Polonia Palace (Warszawa) prof. Agnieszka Tycińska wygłosi następujące wykłady:

15:30-15:45 Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego przy stosowaniu GLP-1

Komentarz prof. Agnieszki Tycińskiej: Analogi i agoniści receptora GLP-1 (oraz leki o podwójnym mechanizmie, takie jak tirzepatyd) istotnie redukują ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Leki z grupy GLP-1 zmniejszają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) o ok. 18 proc., a ryzyko samego zawału serca nawet o 33 proc. Jednak pełne korzyści dla układu krążenia rozwijają się przy długotrwałym stosowaniu i są najbardziej wyraźne po co najmniej 3 latach ciągłej terapii.

Jak działają te leki na metabolizm i serce?
– Poprawiają wydzielanie insuliny zależne od glukozy oraz wrażliwość tkanek, co sprzyja obniżeniu glikemii i zmniejsza insulinooporność.
– Skutecznie wspierają obniżenie wagi, co bezpośrednio odciąża układ krążenia.
– Pomagają w redukcji stanów zapalnych, regulacji ciśnienia tętniczego oraz poprawie funkcji śródbłonka naczyniowego.
– Stanowią nieodzowny i nowoczesny element terapii nie tylko pacjentów z cukrzycą.

16:00-16:15 Otyłość w HFpEF – od fenotypu do celu terapii. Jak lecząc otyłość, wpływamy na niewydolność serca?

Komentarz prof. Agnieszki Tycińskiej: W fenotypie otyłościowym HFpEF tkanka tłuszczowa jest narządem toksycznym dla serca. Nowoczesne leczenie otyłości (GLP-1 / GIP) wykracza daleko poza proste odchudzanie. Poprzez jednoczesne działanie przeciwzapalne, hemodynamiczne i redukcję tłuszczu naczyń terapie te bezpośrednio poprawiają elastyczność komór serca, co przekłada się na istotne zmniejszenie liczby hospitalizacji i znaczną poprawę codziennego komfortu życia pacjentów.

Aby zagwarantować sobie miejsce na wykłady prof. Tycińskiej oraz na Galę, zachęcamy do darmowej rejestracji.

ZAREZERWUJ MIEJSCE

Artykuł Wykłady prof. Agnieszki Tycińskiej podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowoczesne metody rekonstrukcji pozwalają ratować kończyny dzieci z nowotworami kości, także w przypadkach, które jeszcze niedawno wymagałyby amputacji. Taką operację przeszedł 15-letni Antek, pasjonat piłki nożnej, u którego rozpoznano kostniakomięsaka, czyli złośliwy nowotwór kości. Mimo dużych rozmiarów guza i jego niekorzystnej lokalizacji specjaliści z Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD) uratowali nogę chłopca, wykorzystując drukowany implant.

Nowotwory kości u młodych pacjentów stanowią wyzwanie dla specjalistów. Występują rzadko, a ich niejednoznaczne objawy mogą utrudniać rozpoznanie. Bóle kończyn, które nasilają się w nocy i nie ustępują mimo leczenia przeciwbólowego, bywają przypisywane bólom wzrostowym, choć mogą również wskazywać na chorobę nowotworową. Zdarza się, że pierwszym sygnałem choroby jest złamanie patologiczne, czyli złamanie kości osłabionej przez nowotwór. Dlatego tak ważna jest czujność onkologiczna rodziców i lekarzy oraz reagowanie na utrzymujące się lub nasilające dolegliwości, które wymagają wyjaśnienia przyczyny.

Zaczęło się od złamania podczas WF-u

Piłka nożna była ważną częścią codzienności Antka. Jako bramkarz lokalnego klubu miał swoje sportowe cele i marzenia. W kwietniu 2026 roku, gdy kończył ósmą klasę, podczas zajęć wychowania fizycznego złamał nogę. Nikt z jego bliskich nie przypuszczał wtedy, że chłopca czeka leczenie onkologiczne. Antek ponad miesiąc spędził z nogą w gipsie, a następnie został skierowany do poradni onkologicznej. Wyniki badań, w tym biopsji, przyniosły diagnozę: kostniakomięsak.

Dla Antka i jego najbliższych był to moment pełen strachu i pytań o przyszłość. Chłopiec, który jeszcze niedawno stał na bramce i myślał o kolejnych meczach, rozpoczął chemioterapię. Rodzina obawiała się nie tylko o jego zdrowie, ale również o to, czy uda się uratować nogę i czy będzie mógł chodzić.

Operacja dała Antkowi szansę na odzyskanie sprawności

W październiku Antek przeszedł wielogodzinną operację. Informacja o pomyślnym zakończeniu zabiegu i zachowaniu nogi przyniosła rodzinie ogromną ulgę.

Podczas operacji oszczędzającej usuwa się guz z zachowaniem kończyny, a powstały ubytek rekonstruuje, na przykład przy użyciu implantu. Takie leczenie daje pacjentowi szansę na odzyskanie sprawności.

Implanty drukowane w technologii 3D są przygotowywane na indywidualne zamówienie. Ich kształt i wymiary dopasowuje się do anatomii pacjenta oraz ubytku, który powstanie po usunięciu fragmentu kości zajętej przez nowotwór. Najpierw opracowywany jest projekt komputerowy implantu, a następnie na jego podstawie wytwarza się przestrzenną konstrukcję przeznaczoną do wszczepienia. Takie rozwiązanie pozwala zaplanować rekonstrukcję również w sytuacjach, w których rozległość zmian lub ich nietypowe położenie utrudniają zastosowanie standardowych rozwiązań. Technologia 3D umożliwia także przygotowanie modeli operowanej okolicy, które pomagają chirurgom szczegółowo zaplanować zabieg.

– O zakresie zabiegu decydują m.in. wielkość i lokalizacja guza. W przypadku Antka poza bardzo dużymi rozmiarami nowotworu musieliśmy się liczyć z niekorzystną lokalizacją zmiany. Jeszcze do niedawna w takich przypadkach konieczne było przeprowadzenie amputacji. Dzięki postępowi w chirurgii rekonstrukcyjnej mogliśmy zaplanować leczenie oszczędzające kończynę z użyciem drukowanego implantu. Wielogodzinny zabieg mimo dużego stopnia trudności przebiegł pomyślnie. Brak powikłań w okresie pooperacyjnym pozwala z nadzieją patrzeć na dalsze leczenie i rehabilitację Antka. Życzymy mu powrotu do zdrowia i sprawności – wyjaśnia dr n. med. Bartosz Pachuta, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu w Klinice Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.

Leczenie z myślą o przyszłej sprawności dziecka

Samodzielne chodzenie, powrót do szkoły i spotkań z rówieśnikami mają ogromne znaczenie dla jakości życia młodych pacjentów. Dlatego w leczeniu onkologicznym dzieci i młodzieży ważne jest również to, jak młody człowiek będzie funkcjonował po zakończeniu terapii.

– Planując leczenie dziecka z nowotworem kości, uwzględniamy również jego dalszy wzrost i rozwój. Najważniejsze jest bezpieczeństwo onkologiczne, a jeśli sytuacja kliniczna na to pozwala, dążymy do zachowania kończyny i jej funkcji. Trafiają do nas także pacjenci z bardzo dużymi guzami, położonymi w miejscach utrudniających leczenie operacyjne. W takich przypadkach wybór optymalnej metody leczenia wymaga indywidualnej oceny i współpracy wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów. Po zabiegu istotną rolę odgrywa rehabilitacja, która pomaga dziecku stopniowo odzyskiwać sprawność – podkreśla prof. dr hab. n. med. Anna Raciborska, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.

Marzenia Antka o powrocie do codzienności

Antka czekają dalsza chemioterapia i intensywna rehabilitacja. Codzienność nadal wiąże się z bólem, zmęczeniem i wysiłkiem potrzebnym do odzyskiwania sprawności. Piętnastolatek, który jeszcze niedawno realizował sportowe plany, dziś marzy o powrocie do zwykłego życia.
W czasie leczenia onkologicznego dzieci bardzo ważne jest znalezienie przestrzeni na zainteresowania młodego pacjenta, kontakt z rówieśnikami i otwartą rozmowę o tym, co przeżywa

– Nastolatek w trakcie leczenia nadal chce być częścią swojej grupy, mieć wpływ na codzienne decyzje i zajmować się tym, co lubi. Czasem rozmowa o meczu czy wiadomość od kolegi pozwalają choć na chwilę oderwać się od szpitalnej codzienności. Ważne jest też uważne słuchanie, bez oczekiwania, że młody pacjent będzie stale dzielny i pełen optymizmu. Może odczuwać złość, smutek czy lęk i potrzebuje pewności, że z tymi emocjami nie zostaje sam. Wsparciem obejmujemy również bliskich, którzy sami przeżywają wiele obaw i często potrzebują pomocy w rozmowach z dzieckiem – mówi Joanna Pruban, psychoonkolog w Klinice Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD.

Historia Antka pokazuje, jak nowoczesne metody rekonstrukcji i indywidualne podejście do leczenia mogą zmieniać perspektywy dzieci z nowotworami kości. Zachowanie kończyny to ważny etap terapii, po którym przychodzi czas na dalsze leczenie i stopniowe odzyskiwanie sprawności. Opieka zespołu specjalistów oraz wsparcie bliskich pomagają młodemu pacjentowi przejść przez kolejne etapy terapii i przygotować się do powrotu do codziennych zajęć oraz realizacji marzeń.

Klinika Onkologii i Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD)

Najstarsza w Polsce wysokospecjalistyczna Klinika onkologiczna dla dzieci i młodzieży zlokalizowana w Warszawie. Interdyscyplinarny, doświadczony zespół Kliniki prowadzi pełną diagnostykę i kompleksowe leczenie nowotworów u dzieci od okresu płodowego do 25. roku życia z całego kraju. Specjalizuje się w zakresie leczenia guzów litych poza ośrodkowym układem nerwowym oraz histiocytoz. Klinika jest ośrodkiem referencyjnym w leczeniu oszczędzającym, umożliwiającym uratowanie kończyny choremu dziecku. Do 2024 r. wykonano ponad 1200 zabiegów wszczepiania endoprotez u dzieci, także tych wydłużanych mechanicznie lub w wyniku działania pola elektromagnetycznego. Najmłodszy pacjent, u którego wykonano taki zabieg, miał 8 miesięcy. Zespół Kliniki prowadzi także działalność naukową – m.in. niekomercyjne badania kliniczne dot. leczenia guzów litych u dzieci. Więcej informacji na temat działalności kliniki znajduje się na stronie internetowej.

Prof. dr hab. n. med. Anna Raciborska – specjalistka pediatrii, onkologii i hematologii dziecięcej. Jest absolwentką II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie (obecnie Warszawski Uniwersytet Medyczny), a także absolwentką wydziału Rehabilitacji Ruchowej Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Laureatka #ShEO Awards 2024 w kategorii „Nadzieja w medycynie” oraz nagrody Wizjonerzy – Reformatorzy Zdrowia 2025 przyznawanej przez WPROST i NewsMed w kategorii Omnia Pro Infirmis: Wszystko dla Chorych. Od 2003 jest związana z Instytutem Matki i Dziecka w Warszawie, gdzie od 2017 pełni funkcję kierownika Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej, a także członka Rady Naukowej IMiD. Jednym z głównych celów jej pracy zawodowej jest poprawa wyników leczenia pierwotnych nowotworów kości oraz chorób z kręgu histiocytoz. Anna Raciborska jest otwartą i łamiącą stereotypy lekarką, a onkologia dziecięca jest jej pasją. W swojej pracy łączy doświadczenie dynamicznej i rzeczowej specjalistki z empatią kobiety i matki.

Artykuł Drukowany implant uratował nogę 15-letniego Antka pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Gałecki, specjalista psychiatra i specjalista seksuolog, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii, kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych UM w Łodzi, Przewodniczący Rady ds. Zdrowia Psychicznego, rozmawia z Ewą Podsiadły-Natorską

Jak powinien wyglądać model wczesnego wykrywania choroby afektywnej dwubiegunowej w Polsce? Czy lekarze psychiatrzy powinni mieć do dyspozycji ujednolicone narzędzia przesiewowe, a lekarze POZ – jasną ścieżkę kierowania pacjentów z podejrzeniem choroby do specjalisty?

Zacząłbym od lekarza i jego przygotowania. O rozpoznaniu choroby afektywnej dwubiegunowej decyduje ocena kliniczna oparta na wiedzy, doświadczeniu i znajomości aktualnych klasyfikacji. Kwestionariusz może podpowiedzieć, o co jeszcze zapytać, ale nie rozpozna choroby za nas. Ujemny wynik również nie kończy diagnostyki, jeżeli wywiad budzi wątpliwości.

Podobnie traktujemy inne badania. Rezonans magnetyczny, elektroencefalografia, badanie neuropsychologiczne czy oznaczenie hormonów tarczycy mogą, zależnie od wskazań, pomóc w różnicowaniu objawów. Żadne z tych badań samo nie potwierdza ChAD. Lekarz musi ocenić, co wynik oznacza u konkretnej osoby.

W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11 znaczenie ma określony zespół objawów, czas ich trwania i przebieg choroby. Oceniamy też cierpienie pacjenta oraz wpływ objawów na jego funkcjonowanie. Hipomania bywa jednak odbierana jako okres wyjątkowo dobrej formy.

Istotną luką jest też czas oczekiwania na pierwszą wizytę, niekiedy liczony w miesiącach. Przy narastającej hipomanii lub manii znaczenie może mieć już kilka dni; kilka tygodni to za długo. Dlatego tak ważne są centra zdrowia psychicznego (CZP), w których w przypadkach pilnych pomoc powinna być udzielona nie później niż w ciągu 72 godzin. W stanie nagłym trzeba korzystać z psychiatrycznej izby przyjęć. Lekarz POZ powinien wiedzieć, kiedy i gdzie skierować pacjenta, a psychiatra właściwie ocenić pilność pomocy.

ChAD przez lata bywa leczona jak depresja. Co należałoby zmienić w procesie diagnostycznym, aby szybciej rozpoznawać pacjentów z chorobą dwubiegunową?

Szybka powinna być pomoc, a rozpoznanie przede wszystkim trafne. Choroba może zacząć się od jednego, dwóch, a nawet kilku epizodów depresji. Pierwsza hipomania lub mania pojawia się dopiero po latach. Jeżeli wcześniej nie było objawów pozwalających rozpoznać dwubiegunowy przebieg choroby, późniejsza zmiana diagnozy nie oznacza automatycznie wcześniejszego błędu.

Inaczej jest, gdy hipomania już występowała, ale nie została zauważona. Pacjent zwykle dobrze pamięta depresję, bo wtedy cierpiał. Okres, kiedy spał znacznie krócej, miał dużo energii, podejmował liczne działania albo wydawał więcej pieniędzy, może opisywać jako powrót do zdrowia. Trzeba o to pytać konkretnie. Za zgodą pacjenta warto też porozmawiać z bliskimi, którzy mogli dostrzec zmianę zachowania.

Czujność powinny zwiększać m.in. wczesny początek depresji, jej nawroty, ChAD w rodzinie, objawy pobudzenia towarzyszące obniżonemu nastrojowi czy pojawienie się objawów hipomanii podczas leczenia przeciwdepresyjnego. Także brak poprawy mimo prawidłowego leczenia pierwszego lub kolejnego epizodu depresji powinien skłonić do ponownego przyjrzenia się rozpoznaniu. Sama lekooporność nie dowodzi jednak dwubiegunowości.

Zbyt szybko przyjęta diagnoza depresji nawracającej może stać się etykietą, przez którą odczytujemy kolejne objawy. Dlatego przy lekooporności trzeba wrócić do wywiadu i ponownie ocenić rozpoznanie. Precyzja oznacza także gotowość do zmiany diagnozy, kiedy pojawiają się nowe informacje.

W „Świecie Lekarza” dużo uwagi poświęcamy litowi, który pozostaje jednym z kluczowych leków w terapii ChAD. Dlaczego mimo udokumentowanej skuteczności nadal nie u każdego pacjenta, który mógłby na nim skorzystać, jest on stosowany? Co jest główną barierą?

Zgadzam się. Lit nadal jest jednym z najważniejszych leków w ChAD, szczególnie w zapobieganiu nawrotom. Brytyjski instytut NICE zaleca go jako lek pierwszego wyboru w leczeniu długoterminowym; także kanadyjskie zalecenia CANMAT/ISBD wskazują go wśród podstawowych możliwości leczenia podtrzymującego. Uważam, że pozostaje niedoceniany i powinien być rozważany częściej.

Jedną z barier jest, moim zdaniem, niewystarczające doświadczenie w jego stosowaniu. Na oddziałach szpitalnych częściej leczymy osoby z ciężkim przebiegiem choroby. Lekarz, który rzadko sięga po lit, może mieć więcej obaw. Pomocne są szkolenia i konsultacje z osobą regularnie prowadzącą takie leczenie.

Te obawy mają podstawy medyczne. Lit ma wąski zakres stężeń terapeutycznych, a zatrucie może być groźne. Trzeba oznaczać jego stężenie we krwi oraz kontrolować czynność nerek, tarczycy i stężenie wapnia. Dostępność badań, konieczność dojazdu czy koszt, jeżeli pacjent wykonuje je odpłatnie, mogą utrudniać regularne kontrole. Równie ważne jest wyjaśnienie zaleceń. Pacjent powinien wiedzieć, dlaczego trzeba dbać o nawodnienie, szczególnie podczas upałów i wysiłku, oraz zgłosić się po poradę w razie wymiotów, biegunki czy gorączki. Powinien też znać ryzyko interakcji, także z niektórymi lekami przeciwbólowymi bez recepty. Aktywność fizyczna jest wskazana; problemem jest odwodnienie, a nie sam ruch.

Dlatego tak ważna jest psychoedukacja pacjenta i, za jego zgodą, rodziny w okresie remisji. Powinni otrzymać jasne informacje o pierwszych objawach nawrotu i o tym, kiedy szukać pomocy. Leczenie co do zasady opiera się na zgodzie pacjenta i słusznie; wyjątki określa ustawa. Duże znaczenie mają więc odpowiedzialność pacjenta za regularne leczenie i wsparcie bliskich. Jeżeli przyjmowanie leku lub badania są trudne, lekarz powinien wspólnie z pacjentem ustalić potrzebne wsparcie. Dobrze prowadzone leczenie litem może przynieść duże korzyści, dlatego sama obawa przed jego stosowaniem nie powinna przesądzać o rezygnacji.

Jak powinno wyglądać długofalowe prowadzenie pacjenta z ChAD, aby ograniczyć ryzyko nawrotów i hospitalizacji? Jaką rolę odgrywają monitorowanie leczenia, wspomniana psychoedukacja pacjenta i jego bliskich oraz rozpoznawanie wczesnych sygnałów kolejnego epizodu?

Pacjent potrzebuje ciągłości opieki także wtedy, gdy czuje się dobrze. To właśnie w okresie poprawy można spokojnie omówić przebieg choroby, działanie leków i sposób reagowania na pogorszenie. Najlepiej służy temu opieka środowiskowa blisko domu, z lekarzem prowadzącym i zespołem, do którego można się zwrócić, gdy pojawiają się pierwsze niepokojące zmiany.

Psychoedukacja powinna być praktyczna. Pacjent, bliscy powinni wiedzieć, jakie sygnały poprzedzały wcześniejsze epizody. U jednej osoby będzie to skracanie snu i coraz większa liczba planów, u innej wycofanie, spadek aktywności i poczucie beznadziei. Warto ustalić, z kim i jak szybko się skontaktować. Taki plan daje szansę na reakcję, zanim stan wymaga leczenia szpitalnego.

Podczas kontroli pytamy o skuteczność leków, działania niepożądane, sen, używanie alkoholu i innych substancji oraz codzienne funkcjonowanie. Sprawdzamy zdrowie somatyczne i wykonujemy badania odpowiednie do stosowanego leczenia. Ważny jest regularny rytm dnia i snu, a w zależności od potrzeb także psychoterapia i wsparcie w powrocie do pracy. Samo wypisanie recepty nie wyczerpuje opieki nad osobą z ChAD.

Dużym wyzwaniem pozostaje depresja. W przebiegu ChAD okresy depresyjne zwykle zajmują więcej czasu niż mania i często trudniej uzyskać w nich trwałą poprawę. Leczenie wymaga czasu i doboru leków innego niż w depresji jednobiegunowej. W ChAD typu I nie stosujemy samych leków przeciwdepresyjnych jako jedynej farmakoterapii depresji.

W mojej ocenie zwłaszcza lekooporna ChAD należy do najtrudniejszych chorób do leczenia w psychiatrii. Możliwości skutecznego leczenia depresji dwubiegunowej wciąż są ograniczone. Nie zakładałbym więc, że samo rozpoznanie ChAD oznacza lepsze rokowanie niż rozpoznanie schizofrenii. Wielu pacjentów uzyskuje jednak trwałą poprawę i prowadzi aktywne życie. Dlatego potrzebna jest regularna ocena stanu pacjenta, w tym ryzyka samobójczego, i gotowość do zmiany postępowania.

Czy polski system psychiatryczny zapewnia pacjentom z ChAD skoordynowaną opiekę, czy nadal koncentruje się przede wszystkim na leczeniu ostrych epizodów? Jakich rozwiązań organizacyjnych i systemowych najbardziej dziś brakuje, aby poprawić rokowanie pacjentów, o których rozmawiamy?

Rozwój centrów zdrowia psychicznego jest właściwym kierunkiem. Ten model pozwala łączyć pomoc ambulatoryjną, leczenie dzienne, środowiskowe i szpitalne blisko miejsca zamieszkania. Dla osoby z ChAD ma to duże znaczenie, bo jej potrzeby zmieniają się w czasie. Po wypisie ze szpitala powinna wiedzieć, kto przejmuje opiekę, kiedy odbędzie się wizyta i gdzie zgłosić się w razie pogorszenia.

Potrzebna pozostaje dostępność hospitalizacji w ciężkich epizodach. Pobyt powinien trwać tak krótko, jak pozwalają na to bezpieczeństwo pacjenta i skuteczność leczenia. Warunkiem jest zapewnienie dalszej pomocy po wypisie.

Za bardzo potrzebne uzupełnienie uważam drugi poziom referencyjny, w tym ośrodki i oddziały leczenia lekoopornych zaburzeń afektywnych. Powinny wspierać centra w najtrudniejszych przypadkach, także przy szybkiej zmianie faz, czyli co najmniej czterech odrębnych epizodach afektywnych w ciągu roku. To nie jest określenie codziennych wahań nastroju. Takie ośrodki pozwalałyby pogłębić diagnostykę, ocenić dotychczasowe leczenie i zaplanować dalsze postępowanie wspólnie z lekarzem prowadzącym.

Rozwiązania organizacyjne są potrzebne, ale ostatecznie pacjent spotyka konkretnego lekarza. To on odpowiada za własne przygotowanie, ocenę objawów i decyzje kliniczne. Powinien również znać możliwości pomocy w swoim regionie i wiedzieć, kiedy potrzebna jest konsultacja lub skierowanie do bardziej doświadczonego ośrodka. Korzystanie z takiego wsparcia jest częścią odpowiedzialnego leczenia.

Od systemu oczekujemy warunków do dobrej pracy. Obowiązek posiadania i aktualizowania wiedzy pozostaje po stronie lekarza. Uważne wysłuchanie pacjenta, dostrzeżenie zmiany w przebiegu choroby i wyciągnięcie z niej wniosków to zadania, których żadna organizacja opieki za nas nie wykona. Choroba dwubiegunowa ma różne fazy. Pacjent w każdej z nich potrzebuje naszej wiedzy i odpowiedzialności.

Artykuł Choroba dwubiegunowa to nie tylko wahania nastroju. Prof. Piotr Gałecki wyjaśnia, co umyka lekarzom pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Anafilaksja może pojawić się nagle, również u dziecka, u którego wcześniej nie rozpoznano alergii. W takiej sytuacji o życiu i zdrowiu mogą decydować minuty. Dlatego dostęp do adrenaliny w szkołach, jasne procedury postępowania i edukacja pracowników placówek oświatowych stają się ważnymi elementami systemu bezpieczeństwa dzieci. Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach, inicjatywa edukacyjno-społeczna, której twarzami są prof. Katarzyna Plata-Nazar i prof. Marek Jutel, to kolejny Finalista Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026.

Wstrząs anafilaktyczny jest ciężką, gwałtownie rozwijającą się reakcją alergiczną, która może doprowadzić do niewydolności oddechowej lub krążeniowej. Jak podkreślali eksperci podczas debat i spotkań poświęconych bezpieczeństwu dzieci z anafilaksją, problem dotyczy również szkół i przedszkoli. Co szczególnie istotne, reakcja może wystąpić po raz pierwszy u dziecka, u którego wcześniej nie rozpoznano alergii. Nie zawsze można więc przewidzieć, kto będzie potrzebował natychmiastowej pomocy.

Dlatego postulowane rozwiązania nie powinny ograniczać się do dzieci, które mają już rozpoznaną alergię i własny lek ratunkowy. Potrzebny jest system, który umożliwi szkołom dostęp do adrenaliny, a nauczycielom i wychowawcom zapewni jasne zasady działania w sytuacji zagrożenia życia.

Lek, procedury i edukacja

Podczas debat organizowanych przez „Świat Lekarza” eksperci, lekarze, parlamentarzyści i przedstawiciele administracji publicznej wskazywali, że bezpieczeństwo uczniów wymaga połączenia kilku elementów: dostępności adrenaliny, odpowiednich regulacji prawnych, praktycznych szkoleń oraz edukacji całej społeczności szkolnej. Ważne są również zasady przechowywania preparatów, kontrolowania ich terminów ważności i zapewnienia dostępu do nich podczas wycieczek czy zajęć poza szkołą.

Szczególne zainteresowanie budzi donosowa postać adrenaliny, dostępna już w Polsce. Jej podanie nie wymaga wykonania zastrzyku, co może ograniczać obawy związane z użyciem leku w stresującej sytuacji. Eksperci podkreślają jednak, że sama dostępność preparatu nie wystarczy – równie ważne jest rozpoznanie objawów anafilaksji i szybkie podjęcie działania.

Bezpieczeństwo dzieci wymaga rozwiązań systemowych

Inicjatywa udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach zwraca uwagę na problem, który wykracza poza indywidualne przygotowanie rodziny dziecka z alergią. Chodzi o stworzenie warunków, w których każda placówka będzie mogła skutecznie reagować w nagłym zagrożeniu zdrowia i życia ucznia, a nauczyciele nie będą pozostawieni sami z odpowiedzialnością i niepewnością.

W materiałach „Świata Lekarza” poświęconych temu zagadnieniu wielokrotnie wybrzmiewał wspólny postulat ekspertów: adrenalina powinna być dostępna w szkołach, a personel musi wiedzieć, jak postępować w przypadku anafilaksji. To cel, który wymaga współpracy środowiska medycznego, administracji publicznej, parlamentarzystów i systemu edukacji.

Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach – inicjatywa edukacyjno-społeczna, której twarzą są prof. Katarzyna Plata-Nazar i prof. Marek Jutel – przypomina, że bezpieczeństwo dzieci z anafilaksją powinno być elementem systemowej troski o zdrowie uczniów.

Dr hab. Katarzyna Plata-Nazar – adiunkt w Katedrze i Klinice Pediatrii, Gastroenterologii, Alergologii i Żywienia Dzieci Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Należy do Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci oraz The European Society for Paediatric Infectious Diseases, a także International Society of Pteridinology.

Prof. Marek Jutel – kierownik Katedry i Kliniki Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, Harvard University, past prezydent Europejskiej Akademii Alergii i Immunologii Klinicznej, dyrektor Central and Southern European Allergy and Asthma Alliance, konsultant wojewódzki w dziedzinie alergologii dla województwa Dolnośląskiego.

Spotkajmy się na Gali Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026

O programie udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach będzie można usłyszeć podczas Finału Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026. Wydarzenie odbędzie się 5 listopada 2026 r. o godz. 15.00 w hotelu Polonia Palace przy al. Jerozolimskich 45 w Warszawie.

PROGRAM GALI*

15:00 – SESJA FINAŁOWA
Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego przy stosowaniu GLP-1 – prof. Agnieszka Tycińska
„PoMOCnik dla rodziców i opiekunów” – program edukacyjny Novo Nordisk
Otyłość w HFpEF – od fenotypu do celu terapii. Jak lecząc otyłość, wpływamy na niewydolność serca? – prof. Agnieszka Tycińska
Nagroda Zaufania Złoty OTIS – prof. Piotr Suwalski
Program leczenia niskorosłości – prof. Mieczysław Walczak
Wyłącz Raka „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…” – kampania Servier, dyr. Ewa Ciepałowicz, Natalia Stasiakowska-Jabłońska
Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach – program edukacyjno-społeczny, prof. Katarzyna Plata-Nazar, prof. Marek Jutel
Inauguracja Jubileuszowej XX Konferencji Polskiej Grupy Raka Płuca
*Program może ulec zmianie

18:00 – UROCZYSTA KOLACJA

REJESTRACJA NA KONFERENCJĘ

Artykuł Czwarty Finalista Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026: Program udostępnienia adrenaliny w polskich szkołach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rozmowa z prof. dr hab. n. med. Małgorzatą Myśliwiec, kierownikiem Katedry i Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

Czy warto prowadzić w Polsce badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1 u dzieci?

Patrząc na dane epidemiologiczne dotyczące zapadalności na cukrzycę typu 1 (T1DM) w populacji pediatrycznej, z całym przekonaniem stwierdzam, że warto. W Polsce i na świecie na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się niepokojący, dynamiczny wzrost zapadalności na T1DM u dzieci i młodzieży, szczególnie w grupie dzieci najmłodszych. Polska na tle innych państw europejskich znajduje się w fazie najbardziej intensywnego wzrostu liczby zachorowań na cukrzycę typu 1 w populacji pediatrycznej. Problem dotyczy już 1 dziecka na 200–250.

Analiza danych epidemiologicznych z ostatnich dekad oraz oficjalnych rejestrów NFZ potwierdza tę tezę: od 1989 roku liczba dzieci zapadających każdego roku na cukrzycę typu 1 w grupie wiekowej 0–14 lat wzrosła w Polsce aż sześciokrotnie, w grupie dzieci najmłodszych wskaźnik ten wzrósł ośmiokrotnie, natomiast w 40-letniej obserwacji regionu łódzkiego zapadalność na cukrzycę typu 1 w wieku 0–14 lat wzrosła niemal dziesięciokrotnie. Według oficjalnych danych NFZ rocznie notuje się ok. 2500 nowych przypadków zachorowań. Ogólnokrajowy współczynnik zapadalności (liczba nowych przypadków na 100 000 mieszkańców w ciągu roku) wynosi obecnie 30–31.

Stanowisko dotyczące wczesnego wykrywania T1DM w populacji pediatrycznej, opracowane wspólnie przez Polskie Towarzystwo Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej oraz Sekcję Pediatryczną Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, a także zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2026 r., wskazują na zasadność oznaczania obecności autoprzeciwciał związanych z T1DM w ramach badań przesiewowych w populacji ogólnej.

Dlaczego badanie poziomu przeciwciał, a nie poziomu glukozy czy HbA1c?

Stanowisko polskich i międzynarodowych ekspertów wskazuje, że podstawą wczesnego wykrywania T1DM jest oznaczanie obecności autoprzeciwciał związanych z cukrzycą: GADA, IA-2A, ZnT8A i IAA. Obecność tych markerów pozwala zidentyfikować proces autoimmunologiczny jeszcze przed rozwojem jawnej hiperglikemii i objawów cukrzycy. Wczesne rozpoznanie choroby umożliwia potwierdzenie wyniku, określenie stadium choroby, skierowanie dziecka do specjalistycznej opieki diabetologicznej oraz wdrożenie regularnego monitorowania ryzyka progresji.

Może badania przesiewowe należy ograniczyć tylko do dzieci z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy?

Populacyjny charakter badań przesiewowych z oznaczeniem autoprzeciwciał związanych z cukrzycą typu 1 ma szczególne uzasadnienie z perspektywy pacjentów, ponieważ ok. 90 proc. dzieci, u których dochodzi do nowego rozpoznania T1DM, nie ma dodatniego wywiadu rodzinnego. Wprowadzenie screeningu w populacji ogólnej zwiększa więc szansę na wcześniejsze rozpoznanie właśnie u tych dzieci, które bez programu przesiewowego pozostałyby poza nadzorem aż do momentu pojawienia się objawów klinicznych.

Dlaczego cukrzyca typu 1 u większości dzieci nadal jest rozpoznawana w momencie wystąpienia poważnych objawów klinicznych, często w stanie zagrożenia życia?

Mimo że cukrzyca typu 1 jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób wieku dziecięcego, a początkowe objawy choroby oraz kryteria diagnostyczne zostały jasno określone w rekomendacjach towarzystw naukowych i są dobrze znane, to niestety liczni pacjenci są zbyt późno diagnozowani w okresie jawnej klinicznie choroby. Problem ten dotyczy zwłaszcza najmłodszych dzieci, u których pierwsze symptomy bywają mało charakterystyczne, a postęp choroby może być bardzo gwałtowny.

Początkowe objawy u małych dzieci rozwijają się niezwykle dynamicznie, ale bardzo często naśladują inne jednostki chorobowe. Objawy takie jak osłabienie, bóle brzucha, nudności, wymioty czy przyspieszony oddech są często błędnie diagnozowane jako ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, angina, zapalenie płuc, infekcja żołądkowo-jelitowa, a zwiększone oddawanie moczu czy moczenie nocne jako zakażenie układu moczowego. Mówimy zatem o „maskach cukrzycy”, które przyjmuje choroba, powodując odwlekanie w czasie postawienia prawidłowej diagnozy. W rezultacie opóźnione rozpoznanie zwiększa ryzyko wystąpienia ciężkiego powikłania, jakim jest kwasica ketonowa.

Analiza danych NFZ i nasze wielośrodkowe badania wykazały, że w Polsce ok. 35–45 proc. dzieci diagnozowanych jest dopiero w momencie, gdy dochodzi do rozwoju cukrzycowej kwasicy ketonowej, stanu zagrożenia życia. Szczególnie niepokojący jest fakt, że ponad połowa dzieci wymaga leczenia w Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

Cukrzyca typu 1 może rozwijać się długo przed wystąpieniem objawów klinicznych.

To prawda. Cukrzyca typu 1 rozwija się w kilku etapach. Początkowo przebiega bez objawów jako faza przedkliniczna, kiedy proces choroby zachodzi w organizmie, ale nie daje widocznych oznak. Następnie pojawiają się objawy kliniczne, które prowadzą do rozpoznania choroby.

W procesie rozwoju T1DM wyróżnia się następujące stadia choroby:
• Stadium 1 – cukrzyca bezobjawowa; obecność ≥2 przeciwciał przeciw komórce ß wysp trzustkowych przy zachowanej normoglikemii;
• Stadium 2 – cukrzyca bezobjawowa; obecność ≥2 przeciwciał przeciw komórce ß wysp trzustkowych przy jednoczesnej dysglikemii;
• Stadium 3 – cukrzyca bezobjawowa/objawowa; obecność ≥2 przeciwciał przeciw komórce ß wysp trzustkowych przy jednoczesnej hiperglikemii;
• Stadium 3a – osoby bezobjawowe, które spełniają kryteria diagnostyczne glikemiczne;
• Stadium 3b – osoby z wyraźną hiperglikemią i objawami choroby;
• Stadium 4 – pełnoobjawowa, długotrwała T1DM.[EPN1.1]

Fazę przedobjawową choroby można wykryć poprzez badanie na obecność przeciwciał przeciwko komórkom wysp trzustkowych, których obecność związana jest z rozwojem T1DM, m.in. GADA – przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego, IA-2A – przeciwciała przeciwko fosfatazie tyrozynowej, IAA – przeciwciała przeciwinsulinowe, ZnT8A – przeciwciała przeciw transporterowi cynkowemu ZnT8.

Wykazano, że u dzieci z wieloma przeciwciałami ryzyko progresji do T1DM wynosi 43,5 proc. po 5 latach, 69,7 proc. po 10 latach i 84,2 proc. po 15 latach od serokonwersji, podczas gdy u dzieci z pojedynczym autoprzeciwciałem 10-letnie ryzyko rozwoju jawnej T1DM wynosiło 14,5 proc. Oznacza to, że obecność co najmniej dwóch różnych autoprzeciwciał wyspowych identyfikuje grupę pacjentów o bardzo wysokim prawdopodobieństwie rozwoju jawnej choroby.

Co moglibyśmy zyskać dzięki wczesnemu wykrywaniu dzieci zagrożonych rozwojem cukrzycy typu 1?

Korzyści z prowadzenia badań przesiewowych obejmują przede wszystkim zmniejszenie ryzyka rozpoznania cukrzycy w stanie kwasicy ketonowej, które jest zagrożeniem życia. Ponadto kwasica ketonowa może powodować uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzać w późniejszym wieku procesy poznawcze. Wczesne rozpoznanie cukrzycy typu 1 pozwala na lepsze przygotowanie dziecka i jego rodziny do rozpoczęcia leczenia, wydłużenie remisji klinicznej oraz możliwość łagodniejszego wdrożenia insulinoterapii, a później lepszego wyrównania metabolicznego cukrzycy.

Czy chodzi przede wszystkim o zapobieganie kwasicy ketonowej, czy także o możliwość wcześniejszego zastosowania terapii opóźniających rozwój choroby? A może jeszcze o coś innego?

Oczywiście znaczenie badań przesiewowych nie ogranicza się wyłącznie do aspektu klinicznego. Interwencja tego typu generuje istotną wartość psychospołeczną, ponieważ pozwala na rozpoznanie choroby w stadium przedobjawowym i stworzenie czasu na stopniowe przygotowanie pacjenta oraz jego rodziny do wejścia w proces leczenia. Choć dodatni wynik badania może początkowo wywoływać silny stres, lęk lub zaprzeczenie, wcześniejsza wiedza o ryzyku daje rodzicom czas na stopniowe oswojenie się z sytuacją, zdobycie wiedzy o chorobie, poznanie zasad monitorowania glikemii i objawów alarmowych oraz nawiązywanie kontaktu ze specjalistycznym zespołem. W praktyce może to ograniczać chaos i traumatyczny charakter rozpoznania, które w przeciwnym razie często następuje nagle, w warunkach ostrego pogorszenia stanu dziecka.

Przy właściwie zorganizowanej opiece obciążenie psychospołeczne związane z dodatnim wynikiem screeningu jest na ogół przejściowe i mniejsze niż stres towarzyszący nagłemu rozpoznaniu jawnej cukrzycy. Doniesienia z włoskiego programu pilotażowego sugerują ponadto, że udział w badaniu przesiewowym może wiązać się u rodziców ze zmniejszeniem nasilenia objawów lękowych i depresyjnych oraz poprawą jakości życia związanej ze zdrowiem. Wyniki te wskazują, że wczesna wiedza o ryzyku choroby, przy zapewnieniu odpowiedniego wsparcia i edukacji, może wzmacniać poczucie sprawczości rodziny, a nie jedynie zwiększać obciążenie emocjonalne.

Znaczenie wczesnego rozpoznania nabiera dodatkowego wymiaru w związku z dynamicznym rozwojem terapii modyfikujących przebieg cukrzycy typu 1 w stanie przedklinicznym. W 2026 r. w Unii Europejskiej zarejestrowano pierwszy lek przeznaczony do stosowania u dorosłych i dzieci od 8. roku życia w stadium 2 cukrzycy typu 1 – teplizumab. Wykazano, że leczenie to opóźnia progresję do stadium 3 choroby, a tym samym odracza moment, w którym konieczne staje się rozpoczęcie insulinoterapii. Równolegle prowadzone są liczne badania nad kolejnymi terapiami ukierunkowanymi na zachowanie funkcji komórek β i spowolnienie procesu autoimmunologicznego, w tym limfocytami T-regulatorowymi. Obecnie jest ona dostępna w formule wyjątku szpitalnego od 3. roku życia dla stadium 2 i stadium 3 cukrzycy typu 1 oraz w badaniu klinicznym w stadium 1 cukrzycy typu 1, jest także w procesie rejestracji w Europejskiej Agencji Leków. Uchwycenie pacjenta w stadium 1 i 2 otwiera możliwość zastosowania terapii biologicznych, które pozwalają „kupić czas” poprzez ochronę pozostałych komórek β trzustki.

W dłuższej perspektywie badania przesiewowe mogą przynosić oszczędności, które w znacznym stopniu rekompensują początkowe nakłady ponoszone na ich wdrożenie i realizację. Potencjalne korzyści ekonomiczne wynikają przede wszystkim ze zmniejszenia częstości ciężkich manifestacji choroby, zwłaszcza przypadków cukrzycowej kwasicy ketonowej przy rozpoznaniu (odciążenie segmentu opieki szpitalnej, a także z możliwej poprawy kontroli metabolicznej po wcześniejszym wykryciu choroby). Należy jednak podkreślić, że populacyjny screening nie tworzy całkowicie nowej grupy pacjentów wymagających opieki, lecz prowadzi do wcześniejszej identyfikacji osób, które z dużym prawdopodobieństwem i tak trafiłyby do systemu ochrony zdrowia w związku z ujawnieniem się T1DM, często na etapie bardziej zaawansowanej dekompensacji metabolicznej.

Kogo powinien obejmować taki screening? Jakie rozwiązanie byłoby najbardziej racjonalne z punktu widzenia pacjenta i systemu ochrony zdrowia?

Znaczenie wieku dotyczy nie tylko rodzaju autoprzeciwciał, ale także ich wartości predykcyjnej. Przegląd systematyczny Felton (2024) wskazuje, że typ i liczba autoprzeciwciał są najważniejszymi czynnikami prognostycznymi progresji do T1DM, natomiast wiek pojawienia się autoprzeciwciał silnie wpływa na tempo tej progresji. Im wcześniej dochodzi do serokonwersji, tym zwykle szybciej rozwija się jawna klinicznie choroba.

W Polsce wiek 6 lat można uznać za jeden z kluczowych punktów diagnostycznych, ponieważ pozwala uchwycić dużą część dzieci, u których proces autoimmunizacji już się rozpoczął, ale nie doszło jeszcze do rozwoju objawowej choroby. Wybór tej grupy wiekowej wynika przede wszystkim z przesłanek organizacyjnych i praktycznych, które warunkują realny efekt populacyjny programu. Badanie może zostać zintegrowane z bilansem zdrowia 6-latka, które charakteryzuje się relatywnie dobrą zgłaszalnością w porównaniu z innymi punktami kontaktu profilaktycznego, co zwiększa realny zasięg populacyjny programu. Bilans ten stanowi jednocześnie dobrze zdefiniowany i powszechny punkt kontaktu dziecka z systemem ochrony zdrowia, umożliwiający przeprowadzenie interwencji przesiewowej w sposób uporządkowany, powtarzalny i niewymagający tworzenia odrębnej ścieżki organizacyjnej.

Proponowane rozwiązanie byłoby rozszerzeniem dostępnego obecnie badania bilansowego 6-latka wykonywanego na etapie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, będącego świadczeniem gwarantowanym z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, o badanie przesiewowe w kierunku wczesnego stadium T1DM.

Badanie przesiewowe będzie opierało się na teście 3-Screen ELISA umożliwiającym jednoczesną ocenę obecności przeciwciał: przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (GADA), przeciw fosfatazie tyrozynowej IA-2 (IA-2A) oraz przeciw transporterowi cynku 8 (ZnT8A), charakterystycznych dla autoimmunologicznego procesu niszczenia komórek β trzustki. Materiał do oznaczenia stanowi próbka krwi naniesiona na specjalną bibułę filtracyjną, uzyskana z krwi żylnej pobieranej przy okazji wykonywania lipidogramu lub alternatywnie z krwi włośniczkowej. Realizacja świadczenia nie wymaga istotnych zmian organizacyjnych po stronie świadczeniodawców POZ. Tak jak wspomniałam, proponowane rozwiązanie wykorzystuje istniejącą ścieżkę zlecania i realizacji badań laboratoryjnych funkcjonującą obecnie w POZ.

Dalsza diagnostyka, obejmująca oznaczenie poszczególnych przeciwciał (IAA, GADA, IA-2A, ZnT8A) w celu weryfikacji wyniku i określenia liczby dodatnich markerów, prowadzona będzie w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). W przypadku potwierdzenia obecności co najmniej jednego przeciwciała dziecko pozostanie pod stałym nadzorem diagnostyczno-terapeutycznym w poradni specjalistycznej (poradnia diabetologiczna lub endokrynologiczna dla dzieci) obejmującym monitorowanie stanu klinicznego, ocenę ryzyka progresji choroby oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania zgodnie z aktualnymi standardami opieki.

Czy wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1 jest dziś w Polsce realne?

2 lipca 2026 roku wysłałam do Ministerstwa Zdrowia Kartę Świadczenia Opieki Zdrowotnej, opracowaną przez ekspertów, zaakceptowaną i podpisaną przeze mnie oraz konsultantów krajowych w dziedzinie endokrynologii i diabetologii dziecięcej oraz medycyny rodzinnej: Badanie przesiewowe w kierunku wczesnego stadium cukrzycy typu 1 (cukrzyca insulinozależna, ICD-10: E10; T1DM, ang. type 1 diabetes mellitus) realizowane jako element badania bilansowego wykonywanego na etapie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego do rozliczania w populacji w wieku 5–7 lat, z uwzględnieniem badań: 3 Screen-ELISA (GADA, IA-2A, ZnT8A), brak powiązanego kodu ICD-9, wraz ze sprawozdanym kodem bilansu: 5.01.00.0000104.

Populację docelową stanowią dzieci w wieku 5–7 lat, u których prowadzi się badanie bilansowe (bilans na etapie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego). Jest ona obecnie procedowana przez Ministerstwo Zdrowia i oceniana przez Agencję Oceny Technologii Medycznej i Taryfikacji. Liczymy na pozytywną opinię i wdrożenie świadczenia w życie.

Artykuł Cukrzyca typu 1: czas na badania przesiewowe pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wczesna diagnostyka i rozpoczęcie terapii mają kluczowe znaczenie w leczeniu zaburzeń wzrastania u dzieci. Prof. dr hab. Mieczysław Walczak, przewodniczący Zespołu Koordynacyjnego ds. Stosowania Hormonu Wzrostu oraz Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, mówi o najnowszych zmianach w programach lekowych, możliwościach leczenia achondroplazji i konieczności szybkiego kierowania dzieci do specjalistów.

Jak zmieniła się w ostatnim czasie sytuacja młodych pacjentów z niskorosłością?

Pierwsza ważna zmiana dotyczy możliwości włączania do leczenia pacjentów powyżej 18. roku życia z somatotropinową niedoczynnością przysadki, którzy mają znaczne opóźnienie wieku kostnego. Chodzi o dziewczęta, u których wiek kostny wynosi poniżej 14 lat, oraz chłopców z wiekiem kostnym poniżej 16 lat. W leczeniu tych pacjentów stosowany jest refundowany w Polsce preparat hormonu wzrostu.

Trwają prace nad unowocześnieniem programu leczenia zespołu Turnera. Chodzi o objęcie terapią także chłopców z dysgenezją gonad i kariotypem typowym dla zespołu Turnera. Ta kwestia jest obecnie na etapie prac w Ministerstwie Zdrowia. W Polsce dzieci objęte leczeniem hormonem wzrostu otrzymują go w formie iniekcji, dlatego istotne znaczenie ma zarówno dostęp do terapii, jak i jej dalsze unowocześnianie.

Bardzo dobrze wyglądają efekty leczenia niskorosłości u dzieci z achondroplazją. Dzięki nowoczesnej terapii dzieci mogą też nadrabiać niedobór wysokości ciała, a coraz częściej udaje się uniknąć operacji ortopedycznych polegających na wydłużaniu kończyn. Wcześniej dzieci z achondroplazją przechodziły nawet kilka lub kilkanaście takich operacji. To ogromny sukces, że dzięki skutecznemu leczeniu farmakologicznemu nie ma już takiej potrzeby.

Jaki efekt można uzyskać dzięki leczeniu hormonem wzrostu? Czy takie dziecko ma szansę osiągnąć prawidłowy wzrost?

Efekt leczenia może być bardzo dobry. Zakładamy, że wysokość ciała dziecka w wieku 18 lat powinna znaleźć się powyżej 3. centyla – 18. rok życia traktujemy jako docelowy punkt oceny wzrostu.

Na jakiej podstawie rozpoznaje się niskorosłość?

Stosujemy dwa rodzaje siatek centylowych: siatki Palczewskiej i Niedźwieckiej oraz siatki opracowane przez Centrum Zdrowia Dziecka. Nie ma między nimi istotnych różnic, jednak w endokrynologii dziecięcej najczęściej korzystamy z siatek Palczewskiej i Niedźwieckiej, które uwzględniają również dodatkowe parametry oceny rozwoju dziecka.

Czy przy ocenie wzrostu należy brać pod uwagę płeć?

Tak. Dziewczęta w okresie pokwitania są początkowo nieco wyższe od chłopców. Później chłopcy zaczynają rosnąć szybciej i stopniowo osiągają większą wysokość ciała.

Czy niskorosłość można przeoczyć, np. w gabinecie POZ?

Niestety tak. Niektórzy lekarze zakładają, że niska wysokość ciała wynika z konstytucjonalnego opóźnienia wzrastania i dojrzewania, a dziecko z czasem nadrobi różnice. Nie zawsze jest to jednak właściwe rozpoznanie. U dzieci powyżej 3. roku życia należy zwracać uwagę na tempo wzrastania. Jeśli dziecko jest niskie, powinno zostać skierowane do poradni endokrynologicznej dla dzieci.

Dzieci urodzone jako zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego lub z hipotrofią wewnątrzmaciczną mają ok. 2 lat na nadrobienie wzrostu. Nie chodzi przy tym wyłącznie o masę urodzeniową poniżej 2,5 kg. W przypadku dzieci urodzonych w 40. tygodniu ciąży należy uwzględnić również te, które ważyły 2,5–3 kg. Jeśli nie następuje poprawa, dziecko powinno trafić do specjalisty.

Kluczowe jest wczesne rozpoczęcie terapii. Początkowe opóźnienie wieku kostnego może z czasem ustąpić miejsca jego przyspieszeniu, skracając okres skutecznego leczenia. Dlatego apeluję do lekarzy o możliwie wczesne rozpoznawanie takich przypadków i kierowanie dzieci do specjalistów.

Co w sytuacji, gdy niskorosłość zostanie rozpoznana dopiero u 10–12-latka lub nastolatka?

Wówczas szanse na skuteczne leczenie są coraz mniejsze. Leki można stosować do określonego wieku kostnego – 14 lat u dziewcząt i 16 lat u chłopców. Im później rozpoczynamy terapię, tym mniejszy może być jej efekt. Dotyczy to szczególnie dzieci urodzonych jako zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego oraz dzieci z hipotrofią wewnątrzmaciczną, ponieważ w wieku szkolnym może u nich dochodzić do przyspieszenia wieku kostnego.

Czy program leczenia dzieci z przewlekłą chorobą nerek również został zmodyfikowany?

Tak. Został on unowocześniony na podstawie standardów obowiązujących obecnie w Europie.

Jakie inne choroby mogą mieć związek z niskorosłością?

Przyczyn niskorosłości jest bardzo wiele. Można mówić o tysiącach chorób. Leczone są również dzieci z zespołem Prader-Willi. W ich przypadku nie chodzi o zwiększenie wysokości ciała, ale o działanie metaboliczne hormonu wzrostu. Ma on m.in. działanie lipolityczne, czyli sprzyja redukcji tkanki tłuszczowej. W zespole Prader-Willi ważniejsze od osiągnięcia większego wzrostu jest więc uzyskanie prawidłowego składu ciała i ograniczenie nadmiernej masy tłuszczowej. Leczenie jest kompleksowe i obejmuje dietę, hormon wzrostu oraz rehabilitację, ponieważ dzieci te są bardzo wiotkie.

W krajach Beneluksu terapię można rozpoczynać nawet od szóstego miesiąca życia. W Polsce mamy coraz więcej dzieci, które rozpoczynają leczenie pod koniec pierwszego lub na początku drugiego roku życia. Rośnie również świadomość lekarzy dotycząca możliwości terapii.

Ile dzieci i dorosłych jest obecnie leczonych hormonem wzrostu w Polsce?

Łącznie leczonych jest ok. 9,5 tys. dzieci oraz ok. 500 dorosłych i młodzieży po zakończeniu procesu wzrastania. Największy program obejmuje prawie 7 tys. dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki. Ok. 500 dziewcząt jest leczonych z powodu zespołu Turnera. Pacjentów z zespołem Prader-Willi objętych leczeniem jest ok. 400. Kolejna grupa to ok. 1800 dzieci urodzonych jako zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego lub z hipotrofią wewnątrzmaciczną. Najmniejszą grupę, liczącą ok. 60 osób, stanowią dzieci z niskorosłością związaną z przewlekłą chorobą nerek.

W wielu krajach, nie tylko europejskich, rodzi się coraz więcej dzieci z niskim wzrostem, które nie są obecnie objęte kryteriami kwalifikacji do refundowanego leczenia. Będziemy starali się, aby program leczenia obejmował również kolejne grupy dzieci, m.in. z zespołem Noonan.

Artykuł Niskorosłość u dzieci. Liczy się czas pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Co parlament może zrobić, aby dzieci i młodzież z cukrzycą miały zapewniony równy dostęp do nowoczesnego leczenia i kompleksowej opieki? Dwugłos polityczny.

Norbert Pietrykowski (Centrum)
Poseł RP, Parlamentarny Zespół ds. Cukrzycy (wiceprzewodniczący), Komisja Zdrowia

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji skutecznie zabiega o to, aby dzieci i młodzież chorujące na cukrzycę miały zapewniony równy dostęp do nowoczesnego leczenia i kompleksowej opieki.

Pierwszym obszarem zmian jest dostęp do nowoczesnych technologii medycznych. W przypadku cukrzycy typu 1 szczególne znaczenie mają osobiste pompy insulinowe oraz systemy ciągłego monitorowania glikemii, czyli CGM/FGM. W Polsce obowiązuje już refundacja części tych technologii. Jednocześnie zasady refundacji są określone szczegółowymi kryteriami, dlatego rolą parlamentu powinno być systematyczne analizowanie, czy te kryteria odpowiadają aktualnym standardom medycznym i rzeczywistym potrzebom dzieci oraz młodzieży.

Drugim zadaniem jest pilnowanie, aby refundacja była nie tylko zapisana w przepisach, ale również dostępna w praktyce. Jeżeli rodzice napotykają problemy z uzyskaniem pompy, sensora czy odpowiedniego osprzętu, zadaniem Sejmu powinno być monitowanie Ministerstwa Zdrowia i NFZ w sprawie dostępności świadczeń, różnic regionalnych, czasu oczekiwania oraz sposobu realizacji refundacji.

Trzecim elementem jest kompleksowość opieki. Cukrzyca u dziecka to nie tylko kwestia przepisania insuliny czy wydania urządzenia. Dziecko i jego rodzina potrzebują stałej edukacji diabetologicznej, wsparcia w zakresie żywienia i aktywności fizycznej, a także pomocy psychologicznej. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wskazuje na potrzebę zespołowej opieki z udziałem lekarza, pielęgniarki lub edukatora diabetologicznego, dietetyka oraz – w zależności od potrzeb – innych specjalistów. W przypadku dzieci i młodzieży szczególne znaczenie ma również dostęp do opieki psychologicznej od momentu rozpoznania choroby.

Moim zdaniem Sejm powinien nieustannie zabiegać o takie finansowanie świadczeń, które pozwoli rzeczywiście stworzyć wielodyscyplinarne zespoły diabetologiczne, a także ograniczyć różnice w dostępie do opieki między dużymi ośrodkami a mniejszymi miejscowościami.

Kolejna kwestia to szkoła i bezpieczeństwo dziecka. Ważne jest zapewnienie odpowiednich warunków do monitorowania glikemii, podawania insuliny, reagowania na hipoglikemię oraz uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego i wyjazdach szkolnych. Potrzebna jest również edukacja nauczycieli i pracowników placówek oświatowych, aby cukrzyca nie prowadziła do wykluczenia dziecka z normalnego życia szkolnego.

Warto pamiętać o okresie przejścia z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych. Młody człowiek w wieku 18 czy 26 lat nie powinien tracić dostępu do technologii i modelu leczenia, który wcześniej pozwalał mu bezpiecznie funkcjonować. Polityka zdrowotna powinna zapewniać ciągłość leczenia i przygotowywać młodych pacjentów do samodzielnego zarządzania chorobą.

Dlatego rolą parlamentu jest nie tylko uchwalanie przepisów, ale również systematyczne monitorowanie ich działania. Chodzi o to, aby prawo do nowoczesnego leczenia nie pozostawało prawem tylko na papierze. Dziecko z cukrzycą powinno mieć możliwość korzystania z terapii zgodnej z aktualną wiedzą medyczną, otrzymać kompleksowe wsparcie dla siebie i swojej rodziny oraz bezpiecznie funkcjonować w domu, szkole i życiu społecznym.

Ewa Monika Kaliszuk (KO)
Senatorka RP, Parlamentarny Zespół ds. Cukrzycy, Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej

Nie jestem lekarzem, dlatego nie chcę rozstrzygać, jakie technologie czy metody leczenia cukrzycy typu 1 powinny być stosowane. Od tego są specjaliści. Rolą parlamentu jest natomiast tworzenie takich warunków prawnych i finansowych, aby dzieci, niezależnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji rodziny, miały równy dostęp do nowoczesnego leczenia oraz kompleksowej opieki. A ta opieka nie kończy się w szpitalu czy poradni diabetologicznej. Potrzebujemy ciągłości: od szpitala i zespołu prowadzącego leczenie, poprzez współpracę z rodzicami, aż po przedszkole i szkołę, w których dziecko spędza znaczną część dnia. I właśnie na tym ostatnim obszarze koncentruję swoją działalność, ponieważ jako nauczycielka i była dyrektorka szkoły znam system edukacji i widzę miejsca, w których potrzebne są zmiany.

Jestem przekonana, że dobra zmiana wymaga najpierw bardzo dobrego przygotowania. W moim przypadku to już ponad pół roku pracy nad tym zagadnieniem: rozmów z rodzicami, lekarzami i praktykami, seminarium poświęconego dziecku z cukrzycą typu 1 w przedszkolu i szkole, analizy przepisów, pracy w Parlamentarnym Zespole ds. Cukrzycy, a następnie posiedzenia senackiej Komisji Edukacji poświęconego właśnie temu problemowi. Kolejnym krokiem są rozmowy z ministrami odpowiedzialnymi za zdrowie i edukację.

Tak rozumiem rolę parlamentu: rozpoznać problem, wysłuchać różnych stron, skonfrontować praktykę z przepisami, a następnie konsekwentnie doprowadzać do zmian systemowych. Wierzę bardziej w determinację, siłę argumentów i rozmowę opartą na wzajemnym szacunku niż w budowanie konfliktu. To nie oznacza rezygnacji ze stanowczości – przeciwnie, oznacza konsekwentne dochodzenie do celu.

A celem jest dla mnie sytuacja, w której nowoczesne leczenie idzie w parze z nowoczesnym systemem opieki: dziecko z cukrzycą typu 1 może bezpiecznie funkcjonować w szkole razem z rówieśnikami, a jego rodzic nie musi zastępować państwa i systemu swoją stałą obecnością. Chciałabym wierzyć, że właśnie taką drogą do tego celu dojdziemy.

Artykuł Dziecko z cukrzycą w szkole. Co może zmienić parlament? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Prof. dr hab. n. med. Artur Mazur, prorektor ds. Collegium Medicum Uniwersytetu Rzeszowskiego, kierownik II Kliniki Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 2 w Rzeszowie, w rozmowie z Ewą Podsiadły-Natorską

Według raportu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju – OECD polskie dzieci przybierają na masie ciała najszybciej w Europie. O jakich liczbach mówimy?

Problem nadwagi i otyłości wśród dzieci w Polsce jest duży, ale zdanie, że „polskie dzieci tyją najszybciej w Europie” wymaga doprecyzowania. Według najnowszego raportu COSI WHO 2022–2024 (Europejska Inicjatywa Monitorowania Otyłości u Dzieci) nadwaga lub otyłość występowała u ok. 36 proc. chłopców i 30 proc. dziewcząt, natomiast otyłość u ok. 19 proc. chłopców i 11 proc. dziewcząt – praktycznie co trzecie polskie dziecko w wieku wczesnoszkolnym ma nadmierną masę ciała, a co siódme–ósme choruje na otyłość. W przypadku chłopców otyłość dotyczy już niemal co piątej osoby.

W całym regionie objętym najnowszym badaniem WHO COSI ok. 25 proc. dzieci w wieku 7–9 lat ma nadwagę lub otyłość, a ok. 11 proc. otyłość. Polska ze wskaźnikiem ok. 33 proc. nadmiernej masy ciała i 15 proc. otyłości znajduje się wyraźnie powyżej średniej.

Jak to wygląda u nastolatków?

Tutaj obraz jest nieco inny. Według OECD Health at a Glance: Europe 2024 ok. 20 proc. polskich 15-latków w 2022 r. miało nadwagę lub otyłość, wobec ok. 21 proc. w UE. Polska nie jest więc liderem Europy pod względem ogólnego odsetka u 15-latków. Charakterystyczna dla Polski jest jednak bardzo duża różnica między chłopcami i dziewczętami. OECD zwraca uwagę, że w Polsce częstość nadwagi i otyłości u 15-letnich chłopców jest ponad dwukrotnie większa niż u dziewcząt.

Aż 38 proc. rodziców ankietowanych w badaniu opublikowanym na łamach „PoMOCnika”, który powstał w ramach kampanii „Odzyskaj lekkość życia”, uważa, że z otyłości dziecięcej się wyrasta. Jak jest naprawdę?

Nie. Dziecko nie wyrasta z otyłości w takim znaczeniu, w jakim wyrasta np. z pewnych fizjologicznych cech wieku dziecięcego. Otyłość jest obecnie definiowana jako przewlekła, złożona i nawrotowa choroba, a nie przejściowy problem estetyczny czy skutek „jedzenia za dużo”; WHO podkreśla w niej udział czynników genetycznych, neurobiologicznych, środowiskowych i behawioralnych. Istnieje silne zjawisko „tracking of obesity” – utrzymywania się otyłości z dzieciństwa przez okres dojrzewania aż do dorosłości.

Szczególnie ważna jest trajektoria BMI. Fizjologicznie BMI spada po okresie niemowlęcym, osiąga minimum zwykle około 5.–6. roku życia, a następnie ponownie rośnie – jest to „adiposity rebound”. Wczesny rebound i szybkie przekraczanie kolejnych kanałów centylowych są sygnałami zwiększonego ryzyka późniejszej otyłości.

Co więcej, im starsze dziecko z otyłością, tym mniejsze prawdopodobieństwo spontanicznej normalizacji masy ciała. Dlatego otyłość 3-latka, 8-latka i 15-latka nie oznacza dokładnie tego samego rokowniczo. Wytyczne American Academy of Pediatrics odchodzą od dawnego podejścia „watchful waiting” – zalecają wczesne rozpoczęcie leczenia z intensywnością odpowiednią do wieku i stopnia zaawansowania choroby.

Jakie są opcje terapeutyczne leczenia otyłości?

Najlepsze efekty daje wieloskładnikowa, rodzinna interwencja obejmująca sposób żywienia całej rodziny, aktywność fizyczną, ograniczenie zachowań sedentarnych i czasu ekranowego, odpowiednią długość i jakość snu, techniki behawioralne oraz wsparcie psychologiczne. Amerykańska Akademia Pediatrii wskazuje, że najlepsze wyniki osiągają programy obejmujące co najmniej 26 godzin bezpośredniego kontaktu terapeutycznego w ciągu 3–12 miesięcy. U młodszych dzieci sukcesem nie zawsze musi być utrata kilogramów. Często wystarcza zahamowanie nadmiernego przyrostu masy ciała przy dalszym wzrastaniu, dzięki czemu BMI stopniowo się obniża.

Największą zmianą ostatnich lat są możliwości leczenia farmakologicznego. Farmakoterapia nie zastępuje leczenia behawioralnego, ale może być jego bardzo skutecznym uzupełnieniem. W przypadku agonistów receptora GLP-1 nie mówimy już wyłącznie o niewielkiej zmianie BMI. Mamy obecnie zarejestrowany liraglutyd od 6. roku życia i semaglutyd od 12. roku życia. Trzeba jednak podkreślić, że nie są to „zastrzyki na odchudzanie”, lecz leki stosowane w leczeniu przewlekłej choroby. Stanowią element kompleksowego leczenia, a nie jego zamiennik.

Czy rodzice chętnie rozpoczynają terapię otyłości u swoich dzieci? Według przytoczonego wcześniej badania aż 95 proc. ankietowanych rodziców zgadza się ze stwierdzeniem, że otyłość można leczyć.

Wynik, że 95 proc. rodziców zgadza się, iż otyłość można leczyć, jest bardzo pozytywny. Nie oznacza jednak, że podobny odsetek rodzin rzeczywiście rozpoczyna specjalistyczną terapię i w niej pozostaje. W praktyce istnieje luka między świadomością a działaniem. Rodzice mogą akceptować otyłość jako chorobę, ale jednocześnie uważać, że problem ich dziecka „nie jest jeszcze tak duży” albo że wystarczy ograniczyć słodycze i zwiększyć aktywność fizyczną. To dobrze współgra z przytoczonymi wynikami: 95 proc. wierzy, że otyłość można leczyć, ale jednocześnie 38 proc. uważa, że dziecko może z niej wyrosnąć.

Rodzice zwlekają z decyzją o leczeniu z różnych względów, m.in. ograniczonej dostępności specjalistycznych programów leczenia otyłości dziecięcej, konieczności wielokrotnych wizyt czy problemów z transportem. Do tego dochodzi stygmatyzacja. Jeśli rozmowa z lekarzem zostanie odebrana jako krytyka wyglądu dziecka albo ocena kompetencji rodzicielskich, efekt może być odwrotny do zamierzonego. Stygmatyzacja związana z masą ciała wiąże się z unikaniem opieki medycznej, izolacją, mniejszą aktywnością fizyczną i zaburzeniami zachowań żywieniowych.

Udział rodziców jest elementem leczenia, a nie „przyczyną problemu”. Rodzina powinna być partnerem terapeutycznym. Zaangażowanie rodziców wiąże się z większą skutecznością leczenia, a interwencje rodzinne są skuteczniejsze niż działania skierowane wyłącznie do dziecka.

Kto leczy otyłość u dzieci i kiedy powinno się rozpocząć leczenie? Według badań z „PoMOCnika” aż 69 proc. ankietowanych rodziców skierowałoby pierwsze kroki do dietetyka. Czy to właściwy kierunek?

Dobry, ale niepełny. Otyłość dziecięca nie jest wyłącznie problemem żywieniowym. Pierwszym krokiem powinna być ocena lekarska, a najlepsze efekty daje współpraca pediatry, dietetyka, psychologa, fizjoterapeuty i – zależnie od potrzeb – innych specjalistów. Najważniejsze: nie czekajmy. Otyłość należy leczyć od momentu jej rozpoznania. Naturalnym pierwszym punktem kontaktu powinien być pediatra lub lekarz rodzinny, którego zadaniem jest nie tylko stwierdzenie, że dziecko ma nadmierną masę ciała, ale przede wszystkim ocena BMI w odniesieniu do wieku i płci oraz jego dynamiki na siatkach centylowych, zebranie wywiadu rodzinnego i żywieniowego, ocena rozwoju i dojrzewania oraz poszukiwanie chorób współistniejących.

Jakie są najczęstsze przeszkody w diagnozowaniu i leczeniu otyłości u młodych osób?

Największym problemem nie jest dziś brak wiedzy, że otyłość można leczyć, lecz droga od rozpoznania problemu do rozpoczęcia i długotrwałego prowadzenia skutecznego leczenia.

Najczęściej są to: niedostrzeganie problemu przez rodziców, mit, że dziecko „z tego wyrośnie”, stygmatyzacja i poczucie winy, niedostateczne rozpoznawanie otyłości przez personel medyczny, brak czasu podczas wizyty lekarskiej, brak zespołów wielodyscyplinarnych i programów diagnostyki i leczenia, problemy organizacyjne i ekonomiczne rodziny, obawy przed farmakoterapią. Istotna może być również niewystarczająca intensywność terapii. Kilka porad dietetycznych w roku nie odpowiada standardowi intensywnego leczenia.

Co jest potrzebne, aby ograniczyć rozwój epidemii otyłości u najmłodszych?

Sama profilaktyka nie wystarczy. Jest konieczna, żeby kolejne pokolenia dzieci nie rozwijały otyłości, ale mamy już ogromną grupę dzieci, które chorują i potrzebują leczenia teraz. Musimy działać równocześnie na trzech poziomach: zapobiegać otyłości, wcześnie ją wykrywać i skutecznie leczyć. Wczesne wykrywanie otyłości ułatwiają badania bilansowe. Ale nie możemy całej odpowiedzialności przerzucać na dziecko i jego rodziców. Jeżeli chcemy zatrzymać epidemię otyłości, musimy zmienić środowisko, w którym dzieci dorastają – szkołę, dostępność żywności, marketing, warunki do aktywności fizycznej – i stworzyć system dostępnego, wielodyscyplinarnego leczenia dla tych dzieci, które już chorują.

Ogromne znaczenie mają nawyki całej rodziny: regularne posiłki, woda zamiast słodzonych napojów, odpowiednia ilość warzyw i owoców, aktywność fizyczna, sen oraz rozsądne korzystanie z mediów. Potrzebujemy zmiany środowiska, a nie tylko edukacji. Szczególnie ważna jest szkoła. WHO rekomenduje tworzenie w nich zdrowego środowiska żywieniowego, obejmującego zarówno jakość serwowanych posiłków, jak i zasady dotyczące produktów sprzedawanych i promowanych na terenie szkoły.

Odzyskaj lekkość życia

To nazwa ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej, której celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat otyłości jako przewlekłej choroby wymagającej leczenia. W ramach kampanii powstał „PoMOCnik” – bezpłatny poradnik dla rodziców i opiekunów młodych osób chorujących na nadwagę lub otyłość dostępny na stronie www.ootylosci.pl. Znajduje się tu także mapa ośrodków leczących otyłość, gdzie można znaleźć ośrodki posiadające doświadczenie w leczeniu najmłodszych.

„PoMOCnik dla rodziców i opiekunów” – program edukacyjny zainicjowany przez Novo Nordisk – to jeden z Finalistów Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami 2026

Artykuł Prof. Artur Mazur: Z otyłości dziecięcej się nie wyrasta pochodzi z serwisu Świat Lekarza.