Anafilaksja może pojawić się nagle i po raz pierwszy także u dziecka, u którego wcześniej nie rozpoznano alergii. Tymczasem w wielu szkołach nadal nie ma pewności, czy adrenalina jest dostępna, gdzie się znajduje i kto może ją podać. Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych eksperci, lekarze, parlamentarzyści i przedstawiciele administracji publicznej dyskutowali o tym, jak stworzyć system, który pozwoli reagować w pierwszych minutach zagrożenia. Jednym z najważniejszych tematów była donosowa forma adrenaliny.

Anafilaksja nie zawsze zaczyna się od objawów, które od razu wyglądają jak stan zagrożenia życia. Jak mówił prof. Marek Jutel, kierownik Katedry i Kliniki Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, konsultant wojewódzki w dziedzinie alergologii dla woj. dolnośląskiego, reakcja może rozpocząć się od pokrzywki czy obrzęku, a następnie bardzo szybko objąć kolejne układy i doprowadzić do duszności, spadku ciśnienia, utraty przytomności i wstrząsu. Dlatego jak podkreślał, w przypadku ciężkiej reakcji alergicznej liczą się minuty. – Mówimy o bardzo poważnym problemie. Anafilaksja najczęściej rozwija się w ciągu piętnastu minut i w tym czasie adrenalina musi zostać podana – tłumaczył prof. Jutel.

W czasie posiedzenia kilkakrotnie wybrzmiało, że anafilaksja może być pierwszym objawem alergii, co oznacza, że może pojawić się u dziecka, u którego wcześniej nie rozpoznano żadnego alergicznego zagrożenia.

O tym, jak anafilaksja zmienia codzienne życie całej rodziny, mówiła podczas spotkania Anita Danisiewicz-Kawecka, mama Konstantego, który doświadczył pierwszego wstrząsu jako nastolatek po spożyciu napoju energetycznego. Jak podkreślała, po takim doświadczeniu rodzina musi być przygotowana na kolejne sytuacje, a świadomość zagrożenia wpływa również na funkcjonowanie dziecka w szkole i poza nią. – Dziś szkoła syna jest przygotowana do reagowania, ale stało się to dopiero po doświadczeniu przez niego anafilaksji.

Prof. Karina Jahnz-Różyk, konsultant krajowa w dziedzinie alergologii, zwracała uwagę, że problem chorób alergicznych u dzieci narasta, mimo coraz lepszego rozpoznawania mechanizmów tych chorób i dostępnych metod leczenia. Jak podkreślała, w kontekście anafilaksji trzeba pamiętać o dwóch grupach dzieci: tych, u których rozpoznano już alergię i ryzyko anafilaksji i które mogą być odpowiednio przygotowane na wystąpienie reakcji, oraz tych, u których dochodzi do niej po raz pierwszy.

– Nie możemy zapominać o grupie 25 proc. reakcji anafilaktycznych, które zdarzają się po raz pierwszy w miejscu, gdzie nie ma dostępu do personelu medycznego, np. w szkołach, przedszkolach, na boisku – mówiła prof. Jahnz-Różyk.

Jak zaznaczała konsultant krajowa, właśnie w takich miejscach szczególnego znaczenia nabiera przygotowanie systemowe, ponieważ dziecko, rodzic, nauczyciel czy wychowawca mogą nie wiedzieć, że istnieje ryzyko wystąpienia anafilaksji.

Podczas spotkania senator Ewa Monika Kaliszuk opowiedziała o rozmowach, które przeprowadziła w ostatnich dniach z dyrektorami szkół. Ich odpowiedzi pokazały, jak bardzo różni się sytuacja poszczególnych placówek. – W jednej z rozmów dyrektorka szkoły, w której uczy się 440 dzieci, na pytanie o dostępność adrenaliny odpowiedziała: „Ale my nie mamy takich dzieci”. Ja mówię: ale jakich dzieci nie macie? „Nie mamy dzieci z alergiami”. A przecież, jak powiedziała pani profesor, w 25 proc. przypadków dziecko może doznać wstrząsu po raz pierwszy. Drogi dyrektorze, drogi nauczycielu, wychowawco – możesz nie wiedzieć, że takie zagrożenie istnieje. To dziecko też może o tym nie wiedzieć – mówiła senator Kaliszuk, zaznaczając, że nie jest to zarzut wobec nauczycieli czy dyrektorów. Przeciwnie – zdaniem senator szkoły potrzebują systemowego wsparcia, jasnych zasad i możliwości zdobycia praktycznej wiedzy. – Jestem całym sercem po stronie dyrektorów, nauczycieli oraz wychowawców, którzy są przeciążeni, mają coraz więcej zadań, a chorób przewlekłych i chorych dzieci w szkołach również jest coraz więcej. Nie zrzucam na nich odpowiedzialności. Oni potrzebują ogromnego wsparcia – podkreślała.

Adrenalina donosowa: prostsza forma, mniejsza bariera

Jednym z najważniejszych tematów dyskusji była dostępna już w Polsce donosowa postać adrenaliny. Jej prostszy sposób podania może być istotny w sytuacji, gdy po lek sięga osoba bez wykształcenia medycznego, działająca pod presją czasu i stresu. Prof. Marek Jutel zwracał uwagę, że forma podania może mieć znaczenie ze względu na „szybkość, prostotę, akceptację”, a obawa przed podaniem adrenaliny domięśniowej może być jedną z barier w udzielaniu pomocy.

Zmiana ta otwiera też nową dyskusję o rozwiązaniach systemowych dla szkół. Prowadząca posiedzenie posłanka Maja Nowak zwracała uwagę, że jeszcze niedawno jednym z argumentów przeciwko takim rozwiązaniom była trudność w ocenie przez nauczyciela, który nie jest medykiem, czy rzeczywiście doszło już do zagrożenia zdrowia i życia. Dziś, wraz z pojawieniem się adrenaliny donosowej, sytuacja wygląda inaczej. – Dostępność adrenaliny donosowej otwiera nowe pole do dyskusji na temat systemowego wdrożenia takich rozwiązań w polskich szkołach – mówiła.

W dyskusji mocno wybrzmiał również argument dotyczący obawy przed podaniem adrenaliny w sytuacji, gdy ostatecznie okaże się, że nie była ona potrzebna. Posłanka Barbara Okuła zwracała jednak uwagę, że lęk nie powinien być barierą w ratowaniu życia. – Jeśli damy adrenalinę, a dziecko nie ma anafilaksji, to nic się nie stanie! – podkreślała.

Adrenalina to element szerszej opieki nad dzieckiem

Prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, zwróciła uwagę, że dostęp do adrenaliny w szkołach powinien być traktowany podobnie jak dostęp do defibrylatorów, czyli jako element infrastruktury służącej ratowaniu życia. – Dlaczego w każdym miejscu w Polsce mamy obowiązek mieć sprzęt do ratowania życia w postaci defibrylatora? To jest dla mnie to samo. Adrenalina jest równa defibrylatorowi – przekonywała, dodając, że tak samo preparat ratujący życie w anafilaksji powinien być dostępny w miejscach, w których może dojść do nagłego zagrożenia zdrowia i życia.

Natomiast senator Ewa Monika Kaliszuk zwróciła uwagę, że problem dostępności adrenaliny nie kończy się na szkolnym budynku. Jak podkreślała, reforma edukacji „Kompas Jutra” zakłada, że uczniowie będą spędzać więcej czasu poza szkołą – podczas wyjść i wycieczek. Dlatego adrenalina powinna znajdować się również w apteczce, którą nauczyciel zabiera ze sobą, wychodząc z klasą poza teren placówki.

Senator wskazywała, że w przypadku preparatu wymagającego iniekcji nauczyciel może mieć obawy przed jego zastosowaniem, podczas gdy prostsza forma podania, w aerozolu, może ułatwić szybką reakcję w sytuacji zagrożenia.

Ministerstwo Zdrowia analizuje rozwiązania

Uczestnicy spotkania nie mieli wątpliwości: adrenalina musi być dostępna w placówkach oświatowych. Równie ważne są jednak jasne procedury i szkolenia.

Mecenas Bartłomiej Sasin zwracał uwagę, że dziś jedną z podstawowych barier jest brak możliwości nabycia przez szkołę adrenaliny – jego zdaniem rozwiązaniem mogłoby być umożliwienie placówkom oświatowym zakupu określonych produktów leczniczych bezpośrednio w hurtowniach farmaceutycznych. Jak wyjaśniał mecenas Sasin, takie rozwiązanie pozwoliłoby zabezpieczyć w szkołach określoną pulę adrenaliny przeznaczoną do udzielania pierwszej pomocy przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad obrotem produktami leczniczymi.

Mecenas wskazywał także na istniejące już przepisy dotyczące wyposażenia szkół w środki do udzielania pierwszej pomocy. Jego zdaniem w ramach tych regulacji można byłoby uregulować kwestie dotyczące miejsca przechowywania adrenaliny oraz szkoleń pracowników placówek.

W czasie spotkania Magdalena Kramska z poinformowała, że trwają prace analityczne dot. dostępu do adrenaliny na terenie szkół; obecnie resort konsultuje możliwe rozwiązania z Głównym Inspektoratem Farmaceutycznym oraz Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych. Osobną kwestią pozostaje sposób finansowania i organizacji ewentualnego programu polityki zdrowotnej. Ministerstwo otrzymało już propozycję jego ram.

Dyskusja pokazała więc, że problem adrenaliny w szkole nie sprowadza się wyłącznie do zakupu leku. Chodzi o stworzenie całego systemu: dostępnego preparatu, jasnych zasad, praktycznych szkoleń i odpowiedzialności rozłożonej pomiędzy szkołę, ochronę zdrowia i administrację. Szczególnie ważne jest przy tym uwzględnienie dzieci, u których anafilaksja może wystąpić po raz pierwszy. – Najważniejsze pozostaje jednak umożliwienie szkołom zakupu adrenaliny – podsumowała posłanka Maja Nowak.

W spotkaniu Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Alergicznych uczestniczyli:

• Katarzyna Kęcka, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia
• Magdalena Kramska, Departament Lecznictwa i Departament Równości w Zdrowiu w Ministerstwie Zdrowia
• Anna Widarska, radca w Departamencie Równości w Zdrowiu w Ministerstwie Zdrowia
• Monika Postek, Ministerstwo Edukacji Narodowej
• Maja Nowak, posłanka, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Alergicznych
• Ewa Monika Kaliszuk, senator, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Alergicznych
• Barbara Okuła, posłanka, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Alergicznych
• Norbert Pietrykowski, poseł, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Alergicznych
• Patryk Wicher, poseł, Parlamentarny Zespół ds. Chorób Alergicznych
• Ewa Kołodziej, posłanka
• Prof. dr hab. Marek Jutel, kierownik Katedry i Kliniki Immunologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, konsultant wojewódzki w dziedzinie alergologii dla woj. dolnośląskiego
• Prof. dr hab. Karina Jahnz-Różyk, krajowa konsultant w dziedzinie alergologii
• Prof. dr hab. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego
• Prof. dr hab. Marek Kulus, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
• Anna Ben-Drissi, dyrektor zarządzająca Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
• Łukasz Skolimowski, specjalista ds. komunikacji Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
• Mec. Bartłomiej Sasin, Kancelaria KRK
• Dr hab. Katarzyna Plata-Nazar, Gdański Uniwersytet Medyczny
• Agnieszka Kalinowska, redaktor naczelna portalu „Strefa Alergii”
• Anita Danisiewicz-Kawecka z synem Konstantym Kaweckim
• Dorota Janowska, Sejm RP
• Paweł Kruś, Ewa Podsiadły-Natorska, Jan Kruś, Natalia Kadzikiewicz („Świat Lekarza”)

fot. Maciej Domański

Artykuł Adrenalina w każdej szkole? Eksperci i parlamentarzyści o bezpieczeństwie dzieci z anafilaksją pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dwie osoby z podobnym wskaźnikiem masy ciała (tzw. BMI) mogą zmagać się z zupełnie innymi objawami, chorobami współistniejącymi czy trudnościami emocjonalnymi. Dlatego leczenie otyłości nie może opierać się na gotowym schemacie z założeniem, że jest on skuteczny dla każdego. Zawsze powinno zaczynać się od pytania: czego potrzebuje konkretny pacjent, aby poprawić zdrowie i odzyskać to, co ogranicza choroba w jego życiu?

Otyłość jest przewlekłą, nawracającą i złożoną chorobą. Jej przebieg może być różny i nie wygląda tak samo u każdej osoby. U jednej na pierwszy plan wysuwają się zaburzenia metaboliczne, u innej choroby serca, ból stawów, bezdech senny, ograniczenie sprawności oraz trudności emocjonalne często skutkujące wycofaniem się z życia społecznego. Różnić mogą się także wcześniejsze doświadczenia
Z diagnostyką i leczeniem, stylem życia, motywacją oraz konkretnymi oczekiwaniami dotyczącymi leczenia.

Właśnie dlatego współczesne podejście koncentruje się na chorym, wykraczając poza ocenę tylko masy ciała. Bierze pod uwagę ogólny stan zdrowia, rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, istniejące lub zagrażające powikłania. Celem nie jest wyłącznie liczba na wadze, ale realna poprawa zdrowia i jakości życia.

Kompleksowo nie znaczy „wszystko naraz”

– Kompleksowe leczenie otyłości nie oznacza zastosowania wszystkich dostępnych metod u każdego pacjenta. Oznacza właściwe rozpoznanie choroby, ocenę jej zaawansowania i dobranie takich elementów terapii, które odpowiadają aktualnym potrzebom konkretnej osoby. U jednego pacjenta kluczowa będzie farmakoterapia, u innego leczenie chirurgiczne, a u kolejnego połączenie tych dwóch metod. W przypadku każdego pacjenta zbilansowane odżywianie oraz zindywidualizowany plan aktywności fizycznej będą stanowiły nieodłączny element procesu zdrowienia. Plan powinien być skuteczny medycznie, bezpieczny i możliwy do kontynuowania w codziennym życiu – podkreśla prof. dr hab. n. med. Paweł Bogdański.

Odpowiednio dobrane leczenie nie powinno wprowadzać radykalnych i obciążających zmian w życiu chorego. Metoda małych kroków, pozwalająca na stopniowe wprowadzanie modyfikacji, będzie bardziej motywująca i łatwiejsza w ich długofalowym utrzymaniu. Zmiany na drodze do odzyskania „lekkości życia”, w zależności od wskazań lekarza, mogą obejmować wsparcie żywieniowe, wdrażanie ruchu dopasowanego do możliwości i potrzeb, pomoc psychologiczną, a czasem także farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne. Zakres i kolejność działań powinny wynikać z konkretnej diagnozy, celów pacjenta i wspólnej decyzji omówionej z lekarzem.

Filary indywidualnego leczenia:

• Pozwól się poznać (nie jesteś tylko wynikiem) – zacznij od rozmowy o zdrowiu, swoim codziennym funkcjonowaniu, nawykach, wcześniejszych próbach leczenia, obawach oraz o tym, co chcesz „odzyskać” dla siebie.
• Stwórz plan szyty na miarę – różne sytuacje wymagają różnych narzędzi; nie każdy pacjent potrzebuje tego samego zestawu interwencji.
• Wspólnie podejmuj decyzje – lekarz wnosi wiedzę medyczną, a pacjent wiedzę o swoim życiu, potrzebach i możliwościach – obie perspektywy są potrzebne.
• Miej wpływ na elastyczny plan – otyłość to choroba przewlekła; sprawdzaj postępy i samopoczucie, modyfikując plan tak, aby był bezpieczny, możliwy do zrealizowania i komfortowy.

Indywidualizacja leczenia ma kluczowe znaczenie. Zalecenie może być poprawne medycznie, a mimo to nie pasować do stylu życia chorego: ograniczeń wynikających z pracy zawodowej czy wcześniejszych doświadczeń pacjenta, przez co nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Omówienie tych barier nie jest szukaniem wymówek; jest częścią skutecznego leczenia.

– Aby leczenie miało szansę być skuteczne, chory musi uwierzyć, że może ono zwrócić mu zdrowie i radość z życia. Nadzieja na odzyskanie lekkości życia, rozumianej jako większa sprawczość, energia i powrót do planów, marzeń oraz pasji, buduje się na solidnych fundamentach. Ważne jest dobre zrozumienie swojej sytuacji, istoty choroby, zaufanie do lekarza i zespołu specjalistów, którzy projektują konkretny model leczenia – podkreśla Asia Przenicka-Malek, ambasadorka kampanii „Odzyskaj lekkość życia”.

– Pacjenci z chorobą otyłościową bardzo często przychodzą po pomoc po latach nieskutecznych prób i oceniania. Nie potrzebują kolejnego komunikatu: „weź się w garść” lecz diagnozy, wysłuchania i planu, który uwzględnia ich stan zdrowia oraz realne życie. Indywidualizacja daje pacjentowi poczucie, że nie jest przypadkiem z tabeli, ale partnerem w leczeniu. Dzięki temu odzyskuje swoją podmiotowość, a powrót do lekkości życia staje się realną wizją – dodaje Ewa Godlewska, założycielka i prezes FLO – Fundacji na rzecz Leczenia Otyłości.

Odzyskiwanie lekkości ma różne oblicza

Nie ma jednej definicji „lekkości życia”. Dla każdego może ona oznaczać coś innego. Dla jednej osoby będzie to swobodniejsze wejście po schodach, dla innej poprawa wyników badań, spokojniejszy sen, możliwość zabawy z wnukiem, powrót do pracy, podróże, lepsze relacje lub ulubione aktywności. Nie ma jednego obrazu sukcesu ani jednej właściwej drogi. Jest za to prawo do leczenia, które dziś jest możliwe dzięki rozwojowi innowacji medycznych.

Kampania edukacyjna „Odzyskaj lekkość życia” buduje społeczną wiedzę na temat choroby otyłościowej i promuje działania antystygmatyzacyjne. Na stronie kampanii dostępne są praktyczne materiały:

• PoMOCnik dla rodziców i opiekunów, który przeprowadza ich przez różne zagadnienia dotyczące nadwagi i otyłości u osób młodych,
• Kwestionariusz z 10 pytaniami, które warto zadać lekarzowi na pierwszej wizycie,
• Mapa placówek i lekarzy, którzy posiadają wiedzę i doświadczenie w terapii pacjentów z nadmierną masą ciała,
• Podcasty i webinary które przybliżają realne doświadczenia chorych na otyłość pokazujące, że choć droga do odzyskania zdrowia nie zawsze jest łatwa, to warto podjąć to wyzwanie i obrać azymut na odzyskanie lekkości życia.

Artykuł Indywidualizacja leczenia otyłości pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Osoby zagrożone anafilaksją mają w Polsce nową możliwość zastosowania adrenaliny w sytuacji ciężkiej reakcji alergicznej. Dostępna na receptę donosowa postać leku pozwala podać adrenalinę bez użycia igły, za pomocą aerozolu do nosa. To alternatywa dla stosowanych dotychczas form adrenaliny podawanych w iniekcji.

Anafilaksja jest najcięższą postacią reakcji alergicznej stanowiącą bezpośrednie zagrożenie życia. Może rozwinąć się w ciągu kilku minut po kontakcie z alergenem, m.in. po spożyciu pokarmu, użądleniu lub ukąszeniu owada czy przyjęciu leku. Zgodnie z raportem epidemiologicznym obejmującym lata 2008–2015 z powodu wstrząsu anafilaktycznego w Polsce umiera ok. 100 osób rocznie, a liczba pacjentów, którzy otrzymali świadczenia medyczne z powodu anafilaksji, wzrosła w tym okresie aż sześciokrotnie.

W przypadku anafilaksji leczeniem pierwszego rzutu pozostaje adrenalina, a kluczowe znaczenie ma jej szybkie podanie.

Adrenalina podawana przez nos

Nowa postać leku jest podawana do nosa w formie aerozolu. Nie wymaga użycia igły ani wykonania zastrzyku. Urządzenie jest gotowe do zastosowania w sytuacji nagłej – po jego uruchomieniu podawana jest pełna, pojedyncza dawka adrenaliny. Nie trzeba go wcześniej przygotowywać ani odpowietrzać.

Donosowa droga podania adrenaliny może być szczególnie istotna dla osób, które odczuwają lęk przed igłami albo mają trudności z zastosowaniem automatycznego wstrzykiwacza w sytuacji silnego stresu. To także kolejna możliwość, którą lekarz może uwzględnić, dobierając sposób doraźnego podania adrenaliny.

Dlaczego to ważna zmiana?

W przypadku anafilaksji liczy się nie tylko dostęp do adrenaliny, ale również możliwość jej szybkiego zastosowania. Badanie przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wśród dzieci, nastolatków oraz osób dorosłych, którym przepisano automatyczny wstrzykiwacz adrenaliny, wykazało, że tylko 44 proc. badanych deklarowało noszenie przy sobie co najmniej jednego urządzenia przez cały czas. Wśród osób posiadających wstrzykiwacz jednym z najczęściej wskazywanych powodów jego niezastosowania podczas najcięższej reakcji było to, że urządzenie nie było dostępne.

Pojawienie się donosowej formy adrenaliny oznacza więc, że pacjenci zagrożeni anafilaksją otrzymują kolejną możliwość przygotowania się na sytuację, w której konieczne jest natychmiastowe zastosowanie adrenaliny.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Donosowa adrenalina jest lekiem dostępnym na receptę. O tym, czy jest odpowiednim rozwiązaniem dla konkretnego pacjenta, decyduje lekarz. W przypadku osób, którym zalecono posiadanie adrenaliny na wypadek anafilaksji, ważne jest, aby wiedziały, kiedy i jak zastosować przepisany lek oraz co zrobić po jego użyciu. Zastosowanie adrenaliny nie zastępuje konieczności uzyskania pilnej pomocy medycznej.

Nowa droga podania nie zmienia najważniejszej zasady postępowania z anafilaksją: w sytuacji zagrożenia liczy się szybkie zastosowanie adrenaliny.

Bibliografia dostępna u autora komunikatu prasowego

Artykuł Adrenalina bez igły. W Polsce dostępna jest już donosowa forma leku pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przez dziesięciolecia leczenie anafilaksji, zagrażającej życiu reakcji alergicznej, oznaczało stosowanie igłowych automatycznych wstrzykiwaczy z adrenaliną. Od dziś dorośli oraz dzieci o masie ciała ≥30 kg cierpiący na ciężkie alergie mają w Polsce do dyspozycji nową opcję leczenia. EURneffy® 2 mg, pierwszy bezigłowy aerozol do nosa z adrenaliną do doraźnego leczenia anafilaksji, jest już dostępny na receptę.

Anafilaksja to najcięższa postać reakcji alergicznej. Może rozwinąć się w ciągu kilku minut po kontakcie z alergenem, m.in. po spożyciu pokarmu, użądleniu lub ukąszeniu owada czy zastosowaniu produktu leczniczego. Jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu i wymaga natychmiastowego leczenia.

Szacuje się, że w skali globalnej częstość występowania anafilaksji wynosi od 50 do 112 przypadków na 100 000 osób rocznie, przy czym u dzieci wskaźniki te wahają się znacznie mocniej – od 1 do 761 przypadków na 100 000 rocznie. Doniesienia wskazują, że najwyższa zapadalność na anafilaksję występuje właśnie wśród dzieci i młodzieży.

W przypadku wystąpienia anafilaksji lekiem pierwszego rzutu pozostaje adrenalina, której szybkie podanie ma kluczowe znaczenie dla zdrowia oraz życia. Z badań wynika jednak, że połowa osób zagrożonych anafilaksją nie nosi przy sobie systematycznie adrenaliny ani nie stosuje jej, kiedy jest najbardziej potrzebna.

Aerozol do nosa EURneffy® 2 mg stanowi poręczną, bezigłową alternatywę dla tradycyjnych automatycznych wstrzykiwaczy z adrenaliną i został zaprojektowany tak, aby był gotowy do użycia w sytuacjach awaryjnych. Zapewnia osobom zagrożonym ciężkimi reakcjami alergicznymi nową opcję terapeutyczną, która może pomóc w przełamaniu niektórych praktycznych barier związanych z noszeniem przy sobie i stosowaniem adrenaliny.

EURneffy® wykazuje również większą odporność na zmiany temperatury niż tradycyjne automatyczne wstrzykiwacze, a jego okres ważności (24–30 miesięcy, w zależności od dawki) jest porównywalny lub dłuższy niż w przypadku wielu wstrzykiwaczy, co może oznaczać rzadsze wizyty u lekarza po nową receptę. EURneffy® ma także potencjał, by stać się opłacalną kosztowo alternatywą dla wstrzykiwaczy, głównie ze względu na zakładane częstsze noszenie leku przy sobie i większe prawdopodobieństwo jego użycia podczas epizodów anafilaktycznych.

O leku EURneffy®

EURneffy® 2 mg to pierwszy i jedyny bezigłowy produkt na bazie adrenaliny zatwierdzony do doraźnego leczenia anafilaksji u dorosłych i dzieci. EURneffy® dobrze wchłania się przez nos, oferując poręczną alternatywę dla zastrzyków z adrenaliny w leczeniu ciężkich reakcji alergicznych. EURneffy® 2 mg posiada całkowity okres ważności wynoszący 30 miesięcy, nie wymaga specjalnych warunków przechowywania, a zamrożenie nie wpływa na jego trwałość. Po uruchomieniu aerozol do nosy EURneffy® dostarcza pełną, pojedynczą dawkę adrenaliny bez konieczności wcześniejszego przygotowania (odpowietrzania) urządzenia. Zaleca się noszenie przy sobie dwóch urządzeń EURneffy® w celu leczenia zagrażającego życiu stanu zagrożenia, na wypadek gdyby konieczne było podanie drugiej dawki.

O firmie ALK

ALK to globalna specjalistyczna firma farmaceutyczna zajmująca się alergologią. Działalność ALK obejmuje cały łańcuch wartości: od rozwoju, pozyskiwania surowców i produkcji po marketing zróżnicowanego portfolio produktów do diagnostyki i leczenia alergii układu oddechowego oraz ciężkich reakcji alergicznych (anafilaksji) u dzieci i dorosłych. Firma ma siedzibę główną w Danii, zatrudnia około 2700 osób na całym świecie i jest notowana na giełdzie Nasdaq Copenhagen (Nasdaq: ALK B). Zapraszamy do odwiedzenia strony: http://www.alk.net

Bibliografia dostępna u autora komunikatu prasowego

Artykuł Anafilaksja: nowa możliwość podania adrenaliny bez użycia igły pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Czy kryzys może stać się początkiem czegoś dobrego? O trudnych momentach, które wcześniej czy później dotykają każdego z nas, rozmawiają terapeuci Robert Kowalczyk i Katarzyna Waszyńska oraz Ewa Podsiadły-Natorska, redaktor prowadząca „Świata Lekarza”. „Całe szczęście to kryzys” to książka o tym, jak przechodzimy przez życiowe zakręty, co możemy z nich wynieść i dlaczego czasem właśnie kryzys otwiera drogę do zmiany. Już w sprzedaży

Kryzysu nie da się zaplanować. Może przyjść po rozstaniu, utracie pracy, chorobie czy śmierci bliskiej osoby. Może też zaskoczyć wtedy, gdy pozornie wszystko układa się idealnie.

To moment, w którym dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają działać, a przed nami staje jedno z najważniejszych pytań: jak chcę żyć dalej? Czy kryzys jest wyłącznie doświadczeniem, które odbiera spokój i poczucie bezpieczeństwa?

A może właśnie wtedy otwiera się przestrzeń na najważniejsze życiowe zmiany?

Robert Kowalczyk i Katarzyna Waszyńska – psychologowie i terapeuci – wraz z dziennikarką Ewą Podsiadły-Natorską zapraszają do szczerej rozmowy o życiowych zakrętach. O miłości, rozstaniach, zdradzie, samotności, rodzicielstwie, chorobie, wypaleniu zawodowym, kryzysie wieku średniego i utracie sensu. Łączą aktualną wiedzę psychologiczną z doświadczeniem ty-sięcy godzin pracy terapeutycznej oraz historiami osób, które musiały zmierzyć się z tym, co wydawało się końcem ich dotychczasowego świata.

Nie znajdziesz tu prostych recept ani obietnic szybkiej przemiany. Nie nauczysz się również, jak uniknąć kryzysu – bo tego nie da się zrobić. Dowiesz się natomiast, jak przejść przez niego tak, aby nie odebrał Ci nadziei ani przyszłości, lecz stał się impulsem do budowania życia bardziej świadomego i bliższego Tobie.

To książka dla każdego, kto przeżywa trudny moment, ale także dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć siebie i innych. Czasem właśnie wtedy, gdy wszystko wydaje się rozpadać, rodzi się przestrzeń na życie, którego wcześniej nie potrafiliśmy sobie wyobrazić.

dr n. med. Robert Kowalczyk, prof. UMW

Psycholog, seksuolog kliniczny, psychoterapeuta, terapeuta par i biegły sądowy. Profesor w Klinice Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, współtwórca Instytutu Psychoterapii i Terapii Seksuologicznej SPLOT w Warszawie. Wieloletni kierownik Zakładu Seksuologii Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Od ponad 20 lat zajmuje się zdrowiem psychicznym, seksualnością, relacjami i terapią par. Autor i współautor kilkudziesięciu publikacji naukowych oraz książek popularnonaukowych, m.in. Sztuka bycia razem, Sztuka rozstania, Męska rzecz. Wszystko, co mężczyzna musi wiedzieć, by żyć długo i aktywnie czy Wstępu do seksuologii. W radiu TOK FM współprowadzi „SexAudycję” i „SexPodcast”, dla „Vogue Polska” podcasty „Męskie światy” i „Optimum”. Laureat listy 100 osób wspierających edukację seksualną w Polsce „Forbes” i SEXEDPL oraz wyróżnienia „Czerwona Kokardka”. Stały felietonista magazynu psychologicznego „Charaktery”.

dr hab. n. społ. Katarzyna Waszyńska, prof. UAM

Psycholożka, seksuolożka kliniczna (certyfikat Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego), specjalistka w zakresie edukacji seksualnej (certyfikat Instytutu Zdrowia Seksualnego Towarzystwa Rozwoju Rodziny), specjalistka w zakresie terapii stresu pourazowego (certyfikat Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego), doradczyni w problemach małżeńskich i rodzinnych (certyfikat Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego). Profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierowniczka Zakładu Promocji Zdrowia i Psychoterapii na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM i specjalności socjoterapia i promocja zdrowia. Konsultantka ds. przeciwdziałania molestowaniu seksualnemu na UAM. Od 30 lat pracuje z pacjentami indywidualnymi i parami, łącząc praktykę terapeutyczną z działalnością naukową i dydaktyczną. Autorka i współautorka licznych publikacji naukowych.

Ewa Podsiadły-Natorska

Dziennikarka, redaktorka i autorka książek. Redaktor prowadząca „Świata Lekarza”. Specjalizuje się w tematyce zdrowia, psychologii, relacji, rozwoju osobistego oraz współczesnych problemów społecznych. Od lat tworzy wywiady, reportaże i artykuły m.in. dla Wirtualnej Polski i Hello Zdrowie. Entuzjastka medycyny opartej na faktach. Szczególnie interesują ją przemiany zachodzące we współczesnej rodzinie oraz wpływ rozwoju nauki na zdrowie i jakość życia. Absolwentka filologii polskiej o specjalności redaktorsko-medialnej na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Autorka czterech powieści, laureatka konkursów dla dziennikarzy medycznych. Należy do Stowarzyszenia Dziennikarze dla Zdrowia oraz Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia.

Wydawnictwo Zwierciadło. Książkę, również jako e-book, można zamówić tutaj.

Artykuł „Całe szczęście to kryzys” – nowa książka Ewy Podsiadły-Natorskiej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kuchnie w polskich szkołach musiały od września otworzyć się na dietę roślinną. Wprowadzona zarządzeniem szefowej resortu zdrowia zmiana, tzw. dieta planetarna, wpisuje się w rosnący trend ograniczania spożycia mięsa, ale wymaga też edukacji, szkoleń personelu oraz odpowiedniego bilansowania diety dzieci

Dieta roślinna pozwala zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, ale nieprawidłowo zaplanowana i wdrożona może doprowadzić do niedoborów ważnych składników. Eksperci podkreślają tymczasem, że dieta bezmięsna to tak naprawdę nie do końca „nowy trend” – jest mocno zapisana w polskiej tradycji kulinarnej.

– Od 1 września w Polsce w szkołach w jeden dzień w tygodniu będą posiłki oparte na diecie roślinnej. Będzie to w pewien sposób dotykało nas wszystkich. Warto poczytać o tej diecie i pewnym trendzie, który się pojawi – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Katarzyna Gubała, ekspertka kuchni roślinnej.

Mowa o podpisanym w połowie lutego przez minister zdrowia Jolantę Sobierańską-Grendę tzw. rozporządzeniu sklepikowym. Zgodnie z nim od nowego roku szkolnego w jadłospisach stołówek co najmniej raz w tygodniu ma się pojawić posiłek obiadowy w pełni roślinny na bazie nasion roślin strączkowych. Oprócz tego w żywieniu zbiorowym ma być preferowane podawanie do picia wody, a co najmniej dwa razy w tygodniu zupy będą przygotowywane na wywarach warzywnych. Rozporządzenie nakazuje też zwrócenie uwagi na produkty sezonowe i lokalne, możliwość zamiany produktów mlecznych ich roślinnymi odpowiednikami oraz podkreślenie roli produktów zbożowych pełnoziarnistych.

– Na pewno będzie to ciekawe z punktu widzenia dzieci, które będą sobie spróbować dań opartych na roślinach, np. na fasoli, soczewicy, ciecierzycy. Nie zawsze są to produkty, które na co dzień dzieci jedzą, a to jest główne źródło białka. Często się śmieję, że nasze babcie i dziadkowie tak jedli: fasolę, ziemniaki, kaszę. Tym nasycali własny organizm, a mięso jedli raz na tydzień. Wracamy z tym trendem do szkół. Dzieciaki będą próbowały zjeść coś zupełnie innego, pytanie, czy będą chciały próbować kuchni roślinnej, ale to jest zupełnie inny problem – mówi ekspertka.

Dotarcie ze smakami do gustów najmłodszych konsumentów nie będzie jedynym wyzwaniem, jakie będą mieli zarządzający stołówkami. Zmiana jadłospisów będzie wymagała również przeszkolenia personelu.

– Stąd szkolenia, przede wszystkim dla stołówek szkolnych, intendentek, kucharek i kucharzy, żeby tak przygotować te dania, żeby dzieci chciały tego spróbować, jak fasola, ciecierzyca czy soczewica będzie smakować i w jaką stronę będą chciały dalej iść ze swoim odżywianiem – tłumaczy Katarzyna Gubała.

Z uwagi na to Fundacja ProVeg startuje z programem „Szkoła na roślinach”. Ma to być kompleksowe wsparcie dla szkół i przedszkoli we wprowadzaniu pełnowartościowych posiłków roślinnych do codziennego żywienia. Jak czytamy na stronie internetowej fundacji, program oferuje kompleksowe wsparcie dla placówek – od szkoleń dla personelu kuchennego i intendentek, przez materiały edukacyjne i komunikacyjne, po działania edukacyjne skierowane do całych społeczności szkolnych. Fundacja przekonuje, że takie wsparcie pozwoli szkołom stopniowo i w sposób przystępny wdrażać zbilansowane menu roślinne, odpowiadające na potrzeby zdrowotne, środowiskowe i społeczne współczesnej edukacji.

Zdaniem ekspertów mówiąc o „społeczności szkolnej”, należy pamiętać, że tworzą ją również rodzice i opiekunowie, a to oni odpowiadają za układanie jadłospisów w domu. Przejście na potrawy jarskie jest często inicjatywą płynącą ze strony ich dorastających pociech. Z badania przeprowadzonego na Polakach w wieku 15–29 lat, którego wyniki zostały opublikowane w „Atlasie Mięsa”, wynika, że 44 proc. badanych deklaruje zmniejszanie ilości spożywanego mięsa, a 8 proc. podaje, że stosuje dietę całkowicie bezmięsną (wegetariańską lub wegańską). Jeśli wyniki te zawęzimy tylko do nastolatków (15–17 lat), to 37 proc. osób ogranicza jedzenie mięsa, a 7 proc. nie je go wcale. Eksperci podkreślają jednak, że dieta bezmięsna musi być odpowiednio zbilansowana – tak, by organizmowi dostarczać wszystkich niezbędnych składników. To szczególnie istotne w okresie wzrastania.

Z badania przeprowadzonego przez naukowców z UCL Great Ormond Street w Londynie i Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie wynika, że dzieci stosujące dietę wegańską były średnio o 3 cm niższe, miały o 4–6 proc. mniejszą zawartość minerałów w kościach i były ponad trzykrotnie bardziej narażone na niedobór witaminy B12 niż osoby nieeliminujące żadnej z grup produktów. Jednocześnie dzieci te miały o 25 proc. niższy poziom lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) – niezdrowej formy cholesterolu i niższą zawartość tkanki tłuszczowej. Autorzy badania podkreślali, że stosując dietę wykluczającą mięso, trzeba zwracać uwagę na często zaniedbywaną suplementację witaminy B12 i witaminy D, aby zmaksymalizować korzyści zdrowotne diet roślinnych u dzieci.

– To, co dla mnie jest zawsze ważne i o czym opowiadam na swoich szkoleniach, to fakt, że dieta wegetariańska i wegańska to są diety wykluczeniowe. Wykluczamy pewne produkty i musimy je zastąpić innymi. Powinniśmy tego pilnować, a nie stosować pewne monodiety, które pojawiają się nam w trendach, czyli z jednej strony akurat teraz będzie modne białko, to będziemy jedli tylko białko roślinne, albo będziemy stawiać tylko na jakieś konkretne witaminy. Warto pamiętać, że przy tego typu wykluczeniowych dietach należy sprawdzić, jak wygląda bilans tygodniowy tego, co i jak jemy. Nie ma jednej diety cud. Musimy też pamiętać o tym, że każdy z nas ma inny organizm. Jednemu będą służyły strączki, a drugiemu trochę mniej – wyjaśnia Katarzyna Gubała.

Jadłospis oparty na daniach bezmięsnych dominował w kuchni staropolskiej – jak podają historycy, głównie z uwagi na wymiar religijny i dużą liczbę dni postnych w kalendarzu. Momentami bliższymi historycznie, w których „jarskość” potraw w polskim menu stała się wymuszona, były natomiast najpierw II wojna światowa, a potem okres Polski Ludowej. Mięso w PRL było towarem deficytowym, więc gospodynie domowe były niejako zmuszone do szukania jego substytutów.

– Trend z niejedzeniem mięsa utrzymuje się już bardzo długo. W Polsce szczególnie zauważam go, kiedy robię warsztaty kulinarne z kołami gospodyń wiejskich. Opieram je często na kuchni roślinnej, ale nie zawsze komunikuję to wprost. Raczej opowiadam o kuchni roślinnej jako o zdrowej diecie. Wprowadzam fasolę, ciecierzycę czy soczewicę do przepisów i przygotowujemy z paniami dania, które nagle okazują się super, fantastyczne. I nagle te panie mówią: o, to jest mój smak dzieciństwa, to rzeczywiście tak smakowało. Zależałoby nam na tym, żeby ludzie jedli zdrowiej i szli w stronę roślinną, która będzie odżywiała ich organizmy, a nie wyłącznie gotowych produktów – kwituje ekspertka kuchni roślinnej.

Artykuł Dieta planetarna w polskich szkołach. Co zmieniają nowe zasady żywienia dzieci? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W ochronie zdrowia coraz częściej rozmawiamy o liczbach, których skala może przytłaczać: deficycie finansowym Narodowego Funduszu Zdrowia, nierozliczonych nadwykonaniach, rosnącym zadłużeniu szpitali, kosztach wynagrodzeń, cenach energii, presji płacowej i konieczności reorganizacji systemu. Wszystkie te zagrożenia są realne i wszystkie wymagają pilnych, odpowiedzialnych decyzji.

Problem zaczyna się wtedy, gdy konsekwencje systemowej niewydolności finansowej przenoszone są na pacjenta – zwłaszcza z chorobą przewlekłą, który dzięki nowoczesnemu leczeniu osiągnął jej kontrolę. W dermatologii dotyczy to m.in. osób leczonych biologicznie z powodu łuszczycy plackowatej, łuszczycowego zapalenia stawów, atopowego zapalenia skóry, ropnego zapalenia apokrynowych gruczołów potowych, przewlekłej pokrzywki spontanicznej czy łysienia plackowatego.

Dla wielu z pacjentów terapia biologiczna nie jest innowacją rozumianą jako odległy, technologiczny luksus – jest codzienną różnicą między życiem podporządkowanym chorobie a powrotem do pracy, spokojnego snu, relacji, aktywności fizycznej i zwykłego funkcjonowania bez wstydu, bólu czy świądu. Dzięki niej chory z ciężką łuszczycą może po latach unikania ludzi wrócić do pracy bez potrzeby ukrywania rąk i skóry. Osoba z atopowym zapaleniem skóry może pierwszy raz od dawna przespać całą noc bez bólu i świądu. Pacjent z łuszczycowym zapaleniem stawów może ponownie korzystać ze schodów, chodzić na dłuższe spacery i wykonywać podstawowe obowiązki. W tych sytuacjach regularność leczenia nie jest dodatkiem do terapii – jest jednym z jej warunków.

Dlatego trzeba powiedzieć jasno: problemy NFZ z płatnościami i problemy szpitali z płynnością finansową nie mogą prowadzić do arbitralnego przerywania ani opóźniania klinicznie uzasadnionego leczenia biologicznego.

Pacjent leczony w programie lekowym zazwyczaj nie śledzi planu finansowego NFZ, poziomu wykonania kontraktu ani terminów rozliczania nadwykonań. I nie musi tego robić – to nie jego zadanie. Przychodzi do ośrodka w wyznaczonym terminie, wykonuje zalecone badania, pozostaje w kontakcie z lekarzem i czeka na kolejną dawkę leczenia zgodnie z uzgodnionym schematem. Jeżeli dowiaduje się, że podanie leku zostanie przesunięte w czasie, że ośrodek „ma ograniczenia”, że trzeba „poczekać na decyzję finansową” albo że nie ma możliwości zakwalifikowania się, słyszy w rzeczywistości coś znacznie poważniejszego: jego zdrowie zależy nie od wskazań klinicznych, lecz od księgowości systemu.

To odwrócenie właściwego porządku. Płatnik publiczny, świadczeniodawca i administracja mają organizować system wokół potrzeb chorego. Pacjent nie powinien dostosowywać przebiegu swojej choroby do kalendarza rozliczeń.

Program lekowy to zobowiązanie

W 2026 r. publiczna debata dotycząca finansowania ochrony zdrowia koncentrowała się na znacznej luce w finansowaniu świadczeń ponadlimitowych, ocenianej na ok. 14 mld zł, oraz na decyzjach przesuwających część płatności za nadwykonania na kolejny rok. W skali systemu mówiono o 6–7 mld zł płatności odraczanych w czasie. W lipcu do oddziałów wojewódzkich NFZ skierowano ponad 2,4 mld zł na pokrycie nadwykonań za pierwszy kwartał, z czego niemal 600 mln zł przeznaczono na programy lekowe i chemioterapię. Te liczby mówią o skali kryzysu, ale nie zmieniają jednego fundamentalnego faktu: przesunięcie płatności nie usuwa kosztów. Ono tylko przesuwa je w czasie – najczęściej na szpital, który już wykonał świadczenie, kupił lek, zaangażował personel i wziął odpowiedzialność za pacjenta.

Program lekowy to zobowiązanie. Leczenie biologiczne w dermatologii przeznaczone jest dla osób z ciężkimi, przewlekłymi i obciążającymi chorobami zapalnymi skóry. Zanim pacjent trafi do programu lekowego, zwykle ma za sobą długą historię niewystarczającej odpowiedzi na leczenie miejscowe, fototerapię, klasyczne leczenie systemowe albo terapię, która była przeciwwskazana lub źle tolerowana. Kwalifikacja do programu jest potwierdzeniem, że w danym przypadku nowoczesne leczenie jest potrzebne, uzasadnione i powinno być prowadzone w sposób uporządkowany, z oceną skuteczności oraz bezpieczeństwa.

Po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi na terapię pacjent oczekuje kontynuacji procesu, który przywrócił mu sprawność i kontrolę nad chorobą. To zasadnicza różnica.

Przerwanie lub opóźnienie leczenia biologicznego z przyczyn niemedycznych może na pierwszy rzut oka wyglądać jak odroczenie wydatku. Klinicznie i ekonomicznie bywa jednak przeciwieństwem oszczędności. Zaostrzenie łuszczycy, atopowego zapalenia skóry czy pokrzywki oznacza więcej niż pogorszenie obrazu skóry. Może oznaczać świąd, ból, zaburzenia snu, utratę koncentracji, obniżenie nastroju, niezdolność do pracy, społeczne wycofanie i konieczność stosowania leczenia ratunkowego. U pacjentów z łuszczycowym zapaleniem stawów utrzymująca się aktywność choroby może wiązać się z narastaniem bólu, ograniczeniem funkcji i trudniejszym powrotem do stabilnej kontroli zapalenia. Pacjent wraca wtedy do systemu w trybie pilnym i wymaga dodatkowych porad, badań, niekiedy hospitalizacji, intensyfikacji terapii, zwolnień lekarskich. Jeśli po przerwie trudniej odzyskać wcześniejszą odpowiedź, koszt kliniczny i organizacyjny rośnie jeszcze bardziej.

Lekarz prowadzący pacjenta w programie lekowym jest dziś często stawiany w szczególnie trudnej sytuacji. Z jednej strony odpowiada za decyzje kliniczne. Z drugiej strony musi poruszać się w świecie limitów, sprawozdawczości, kryteriów administracyjnych, harmonogramów dostaw i rosnącej presji organizacyjnej. Nie powinien jednak stawać się mediatorem między pacjentem a deficytem finansowym; nie powinien tłumaczyć choremu, że jego terapia zostanie opóźniona dlatego, że należność za wcześniej wykonane świadczenia nie została jeszcze rozliczona. Nie powinien też być zmuszany do podejmowania decyzji wbrew sztuce lekarskiej, które w rzeczywistości są konsekwencją braku środków.

Co zrobić w tej sytuacji?

Po pierwsze, trzeba zagwarantować finansowanie leczenia pacjentów już zakwalifikowanych do programów lekowych; ośrodek nie powinien wstrzymywać kolejnych podań ani odraczać wizyt z powodu wyczerpania limitu. W przypadku przekroczenia wartości umowy NFZ powinien zapewnić rozliczenie świadczeń niezbędnych do zachowania ciągłości terapii.

Po drugie, konieczne jest jasne określenie zasad finansowania nadwykonań w programach lekowych. Ośrodki powinny z wyprzedzeniem wiedzieć, w jakim zakresie i na jakich zasadach otrzymają zapłatę za leczenie wykonane ponad wartość kontraktu.

Po trzecie, potrzebna jest procedura na wypadek bankructwa lub likwidacji szpitala, która umożliwiłaby płynne przejście pacjenta do innego ośrodka, z zachowaniem kontynuacji leczenia – bez rozpoczynania procedury kwalifikacji do programu od początku jak dzieje się to dziś.

Po czwarte, NFZ powinien monitorować nie tylko liczbę pacjentów w programach lekowych oraz wartość rozliczeń, ale także wskaźniki właściwie najważniejsze: opóźnienia podań, odwołane wizyty, wstrzymane kwalifikacje. Takie dane pozwoliłyby szybko wykryć, że problem z finansowaniem zaczyna skutkować przerwami w terapii.

Dermatologia jest dobrym przykładem szerszego problemu – nowoczesne leczenie chorób przewlekłych wymaga myślenia długofalowego, także finansowego. Nie da się prowadzić terapii biologicznych, onkologicznych, leczenia chorób rzadkich czy wielu schorzeń reumatologicznych metodą zarządzania od jednego przesunięcia płatności do drugiego. System ochrony zdrowia może oszczędzać racjonalnie: poprawiając organizację, ograniczając marnotrawstwo, wzmacniając profilaktykę, premiując wartość zdrowotną i eliminując świadczenia o niskiej wartości. Nie może jednak „oszczędzać” przez dopuszczanie do destabilizacji leczenia osób, które spełniają kryteria terapii, są pod opieką specjalistyczną i odnoszą z niej udokumentowaną korzyść.

Najważniejsze pytanie nie brzmi zatem: czy stać nas na ciągłość nowoczesnego leczenia? W wielu przypadkach właściwe pytanie brzmi: czy stać nas na kliniczne, społeczne i ekonomiczne skutki jej utraty? Ciągłość leczenia jest bowiem miarą wiarygodności publicznego systemu ochrony zdrowia.

Prof. dr hab. n med. i n. o zdr. Irena Walecka, MBA
Kierownik Kliniki Dermatologii
Państwowy Instytut Medyczny MSWiA
Konsultant wojewódzki w dziedzinie dermatologii i wenerologii

Felieton powstał w ramach cyklu PUNKT WIDZENIA RADY NAUKOWEJ ŚWIATA LEKARZA

Artykuł Ciągłość leczenia biologicznego nie może zależeć od płynności finansowej szpitala pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z ubrań podczas prania odrywają się włókna tak małe, że nie widzimy ich w wodzie odpływającej z pralki. Mogą one trafić jednak do jezior i organizmów wodnych. Polscy badacze sprawdzili, czy liczba takich mikrowłókien w zbiornikach wodnych rośnie wraz z obecnością człowieka i czy obszary chronione rzeczywiście ograniczają zanieczyszczenie

Po wyjęciu ubrania z pralki widzimy czasem kłaczki przyklejone do tkaniny. Znacznie drobniejsze włókna odpływają jednak razem z wodą albo unoszą się w powietrzu. Ich dalsza droga może prowadzić do rzek i jezior. Potem te drobne włókna mogą być połykane przez organizmy wodne. Niektóre zawierają barwniki i dodatki używane przy produkcji tkanin, mogą też wiązać inne zanieczyszczenia. Zanim można będzie ocenić ryzyko i chronić jeziora, trzeba poznać źródła i rozmieszczenie drobin.

Taki był cel polskich badań. Naukowcy sprawdzili, czy jeziora przy miastach, drogach i ośrodkach turystycznych zawierają więcej mikrowłókien oraz czy ochrona środowiska naturalnego stanowi przed nimi skuteczną barierę.

Zespół zbadał 11 jezior: siedem na Mazurach, trzy w Wigierskim Parku Narodowym oraz Hańczę w Suwalskim Parku Krajobrazowym. Latem 2020 roku pobrano przy brzegach po cztery próbki z każdego jeziora. W tym celu każdorazowo 100 litrów wody przepuszczano przez drobną sieć filtrów.

Mikroplastik znaleziono w każdym z badanych jezior, choć nie w każdej pobranej próbce. Łączna liczba włókien i fragmentów wynosiła od 47 do 875 w metrze sześciennym wody. Średnio trzy czwarte drobin miało postać włókien. Najwyższe poziomy stwierdzono m.in. w jeziorze Czos w Mrągowie oraz w Jeziorze Mikołajskim przy Mikołajkach. Na obszarach chronionych znajdowano od 33 do 370 włókien w metrze sześciennym, a w jeziorach miejskich – od 285 do 845. Jeziorom przyznano punkty m.in. za sąsiedztwo dróg i budynków, położenie w mieście oraz ruch turystyczny, uwzględniając też głębokość i ochronę terenu. Im wyższy był tak obliczony wskaźnik presji człowieka, tym więcej włókien znajdowano w wodzie.

Do ustalenia, z czego powstały drobiny, wykorzystano specjalistyczną metodę zwaną spektroskopią Ramana. Światło lasera daje w niej odpowiedź charakterystyczną dla budowy materiału – rodzaj chemicznego odcisku palca.

Spośród 297 włókien wybranych do analizy 152 przypisano do trzech głównych grup. Najwięcej było celulozy i jej pochodnych – 69. Nie wszystkie są plastikiem w ścisłym znaczeniu: mogą pochodzić m.in. z bawełny, wiskozy lub rayonu. Rozpoznano również 46 włókien polipropylenu oraz 37 włókien PET, stosowanego w opakowaniach i poliestrowych tkaninach.

Obszary chronione miały mniejsze zanieczyszczenie, ale nie miały szczelnej osłony. Mikrowłókna znajdowano nawet w odizolowanych jeziorach. Badacze wskazują, że część mogły przynieść wiatr i opady, choć przyznają, że nie badali bezpośrednio ich drogi. W miejskich jeziorach większe znaczenie mogą mieć ścieki, spływ z otoczenia, odpady i turystyka.

Badanie połączyło fizyków i specjalistów inżynierii materiałowej z Politechniki Poznańskiej z biologami z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Jedni wykorzystali światło do rozpoznawania materiałów, a inni badali środowisko i presję człowieka. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Chemosphere”.

Badanie nie dowodzi, że jeziora są niebezpieczne dla kąpiących się ani że wykryte stężenia zagrażają zdrowiu. Nie oceniano wpływu włókien na organizmy ani jakości wody pitnej. Pomiary wykonano latem i tylko przy brzegach, a około połowy wybranych włókien nie udało się rozpoznać. Wynik wskazuje jednak miejsca, w których warto dokładniej poszukiwać źródeł zanieczyszczenia. Potrzebne są do tego porównywalne dane. Liczba wykrytych drobin zależy od miejsca pobrania wody, wielkości oczek sieci i metody identyfikacji. Badacze postulują wspólne zasady monitorowania oraz pomiary w różnych porach roku.

Jeśli włókien przybywa wraz z presją człowieka, rozwiązania należy szukać m.in. w lepszym oczyszczaniu ścieków, gospodarowaniu odpadami i infrastrukturze sanitarnej wokół miejsc turystycznych. Ochrona jeziora nie zaczyna się bowiem na jego brzegu. Zaczyna się przy pralce, oczyszczalni i drodze prowadzącej na plażę. (PAP)

Nauka w Polsce

kmp/ agt/

Artykuł Co zostaje po praniu? Polscy naukowcy tropią mikrowłókna w jeziorach pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Produkcja leków, tworzyw i substancji zapachowych wymaga reakcji, w których łatwo o pożar, wybuch lub toksyczne odpady. Międzynarodowy zespół z udziałem naukowców Uniwersytetu Jagiellońskiego pokazał, że w jednym z takich procesów bezpieczniejszym źródłem tlenu może być dwutlenek węgla

Chemicy nie tylko łączą atomy w coraz większe cząsteczki. Czasem muszą przeciąć cząsteczkę w wybranym miejscu i do powstałych fragmentów przyłączyć tlen. Z takich fragmentów buduje się później leki, tworzywa, paliwa i substancje zapachowe. Reakcje tego rodzaju odpowiadają za blisko 30 proc. produkcji przemysłu chemicznego.

Jedna z podstawowych operacji polega na rozerwaniu szczególnie mocnego połączenia między dwoma atomami węgla. Chemicznymi „nożyczkami” bywa wówczas ozon. Inne metody wymagają związków metali ciężkich albo dużych ilości tlenu, zwiększających ryzyko pożaru. Poszukiwanie łagodniejszego rozwiązania jest więc również kwestią bezpieczeństwa fabryk i ich pracowników.

Międzynarodowy zespół badaczy sięgnął po substancję, która wydawała się do tego zupełnie nieodpowiednia: dwutlenek węgla. CO2 jest końcowym produktem spalania i bardzo niechętnie uczestniczy w kolejnych reakcjach. Atomy tlenu są w nim wyjątkowo silnie związane. Ta chemiczna bierność ma jednak zaletę – dwutlenek węgla jest niepalny i znacznie bezpieczniejszy od silnych utleniaczy.

Naukowcy przygotowali stały materiał zawierający niewielkie ilości żelaza. Po oświetleniu niebieskim światłem działa on jak pośrednik między CO2 a przetwarzaną substancją. Cząsteczka dwutlenku węgla przyczepia się do atomu żelaza i ulega wygięciu, przez co łatwiej odebrać jej tlen. W tym samym miejscu zatrzymywana jest cząsteczka przeznaczona do przecięcia. Tlen zostaje na nią przeniesiony, a po kilku kolejnych przemianach cząsteczka rozpada się na dwa użyteczne fragmenty.

Jak podkreśla Shoubhik Das z Uniwersytetu w Bayreuth, jeden z autorów badań, proces przebiega w temperaturze pokojowej i pod normalnym ciśnieniem, bez sprężonego tlenu i silnych utleniaczy. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science”.

Metodę sprawdzono na 45 różnych substancjach. Nie były to wyłącznie proste cząsteczki przygotowane na potrzeby eksperymentu, lecz także pochodne leków i hormonów. W typowej próbie po 24 godzinach uzyskano 82 proc. oczekiwanego produktu. Reakcję przeprowadzono również w skali gramowej oraz w urządzeniu, przez które składniki przepływały w sposób ciągły. Katalizator wykorzystano dziesięć razy, a jego wydajność zmniejszyła się do 70 proc. W innym teście układ pracował ponad 21 dni.

Badacze musieli jeszcze dowieść, że tlen rzeczywiście pochodził z CO2. Zastosowali więc dwutlenek węgla zawierający nieco cięższą odmianę atomów tlenu. Działała ona jak niewidoczny znacznik. Odnaleziono ją później w kolejnych produktach reakcji, co potwierdziło drogę tlenu od gazu do otrzymanej substancji.

W badaniach uczestniczyli prof. Piotr Kuśtrowski z Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr Lulu Alluhaibi z Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS. W krakowskim synchrotronie prześwietlono katalizator wyjątkowo silną wiązką promieniowania rentgenowskiego. Pozwoliło to sprawdzić, co otacza atomy żelaza i czy materiał zachowuje swoją budowę podczas pracy.

Eksperymenty prowadzono w małej skali, a na wynik trzeba było czekać wiele godzin. Proces wymaga też chloroformu, z którego powstaje kłopotliwy chlorowany odpad. Autorzy sami wskazują ten element jako poważne ograniczenie środowiskowe, które musi zostać rozwiązane, aby myśleć o zastosowaniach na większą skalę. Osiągnięte wyniki pokazują jednak, że nawet tak trwałą cząsteczkę jak CO₂ można skłonić do oddania tlenu.

Jeśli uda się zastąpić problematyczny rozpuszczalnik, skrócić proces i zwiększyć jego skalę, metoda może ograniczyć stosowanie bardziej niebezpiecznych substancji. Korzyścią byłoby nie tylko mniej szkodliwych odpadów, lecz także bezpieczniejsze wytwarzanie produktów obecnych później w lekach, tworzywach i przedmiotach codziennego użytku. (PAP)

Nauka w Polsce

kmp/ agt/

Artykuł Dwutlenek węgla może zwiększyć bezpieczeństwo produkcji leków pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska, kierownik Kliniki Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Szpitala MSWiA w Warszawie, otrzymała najwyższe indywidualne wyróżnienie przyznawane przez Światową Organizację Gastroenterologii (World Gastroenterology Organisation). Tytuł Master of the WGO jest wyrazem uznania dla jej wybitnego wkładu w rozwój gastroenterologii

Tytuł Master of the WGO przyznawany jest wyłącznie wybitnym specjalistom. Wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla wieloletniego wkładu prof. Grażyny Rydzewskiej-Wyszkowskiej w rozwój polskiej i światowej gastroenterologii – jej działalności naukowej i klinicznej oraz zaangażowania w rozwój środowiska medycznego, w tym działalności w strukturach Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii na rzecz środowiska medycznego i lokalnej społeczności.

Prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska jest jedyną kobietą wśród ośmiu tegorocznych laureatów reprezentujących różne kontynenty i regiony świata.

Tytuł Master of the WGO przyznawany jest od 2009 roku podczas kolejnych Światowych Kongresów Gastroenterologii. Jest wyróżnieniem honorującym wieloletni dorobek naukowy, dydaktyczny i organizacyjny. Spośród ponad 65 tys. specjalistów zrzeszonych w WGO zaledwie kilkudziesięciu osobom przyznano ten tytuł. Laureaci mogą posługiwać się tytułem „Master of the WGO” oraz skrótem MWGO przy nazwisku.

Wyróżnienie zostanie oficjalnie wręczone podczas World Congress of Gastroenterology 2026 w New Delhi, który odbędzie się w dniach 30 września – 3 października.

Serdecznie gratulujemy Pani Profesor tego niezwykłego osiągnięcia!

Artykuł Prof. Grażyna Rydzewska-Wyszkowska w gronie najwybitniejszych gastroenterologów świata pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Skóra w miejscu ukłucia przez kleszcza kryje odpowiedzi, które mogą zrewolucjonizować diagnostykę chorób przenoszonych przez kleszcze. Dzięki grantowi z Narodowego Centrum Nauki międzynarodowy zespół pod kierownictwem prof. Anny Moniuszko-Malinowskiej z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku stworzy trójwymiarowe, molekularne mapy zmian komórkowych wywoływanych przez groźne patogeny

Przedsięwzięcie wyróżnia się silnym partnerstwem interdyscyplinarnym (Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej UMB kierowany przez prof. Elżbietę Skrzydlewską) i międzynarodowym (czeskie instytucje: Biology Centre CAS oraz National Institute of Public Health).

Klinika Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji UMB, którą kieruje prof. Anna Moniuszko-Malinowska, od dawna jest centrum innowacyjnych badań nad chorobami przenoszonymi przez kleszcze w Polsce. Dlatego nie dziwi fakt, że realizowany tu będzie bardzo ciekawy międzynarodowy projekt naukowy, który zyskał finansowanie w wysokości 1 998 665 zł w ramach konkursu OPUS 30 (LAP). Badanie nosi nazwę „HUMAN TICK BITE-MAP: molekularne, proteomiczne/lipidomiczne oraz trójwymiarowe mapowanie komórkowe zmian powodowanych przez patogeny przenoszone przez kleszcze w ludzkich bioptatach i płynach ustrojowych”.

Rosnąca skala zachorowań to bezpośredni skutek zmian klimatycznych, środowiskowych oraz demograficznych, które wydłużają okres aktywności kleszczy i stale rozszerzają ich zasięg. W Europie Środkowej największym wyzwaniem pozostaje borelioza z Lyme. Jej wczesnym objawem, występującym u 50–80 proc. zakażonych, jest rumień wędrujący, a kluczem do uniknięcia późnych powikłań jest natychmiastowe rozpoznanie i wdrożenie terapii.

Właśnie dlatego naukowcy skupiają się na skórze w miejscu pokłucia. To on stanowi wrota zakażenia i obszar pierwszej odpowiedzi immunologicznej organizmu. Zespół przeanalizuje próbki od pacjentów po pokłuciu przez kleszcza, aby precyzyjnie zidentyfikować patogeny oraz współwystępujące koinfekcje. Unikalne połączenie danych klinicznych z nowoczesną diagnostyką, trójwymiarowym obrazowaniem 3D oraz zaawansowanymi analizami białek i lipidów pozwoli ustalić, czy konkretne zakażenia i koinfekcje mają swoje swoiste, unikalne cechy kliniczne i molekularne. Docelowym efektem tych prac ma być stworzenie paneli biomarkerów, które pozwolą na szybsze i bardziej precyzyjne różnicowanie chorób przenoszonych przez kleszcze, a tym samym ułatwią dobór celowanego leczenia.

Merytoryczną innowacyjność projektu wzmacnia wykorzystanie modelu króliczego boreliozy. Posłuży on do zbadania, jak krętki rozprzestrzeniają się w organizmie, w jaki sposób unikają odpowiedzi immunologicznej oraz gdzie dokładnie przetrwają w tkankach. Ta integracja badań klinicznych, diagnostyki laboratoryjnej oraz zaawansowanego obrazowania to szansa na zupełnie nową wiedzę o najwcześniejszych etapach zakażenia.

Liderka projektu, prof. Anna Moniuszko-Malinowska, to lekarz i naukowczyni z blisko 20-letnim doświadczeniem w badaniach nad chorobami zakaźnymi. Jej dorobek naukowy skupia się wokół epidemiologii, diagnostyki, patogenezy, leczenia, profilaktyki i długofalowych następstw chorób przenoszonych przez kleszcze, w tym boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu, anaplazmozy oraz riketsjoz. Poza pracą ściśle naukową prof. Moniuszko-Malinowska aktywnie angażuje się w kształtowanie strategii zdrowia publicznego w zakresie zapobiegania boreliozie i KZM.

Za administracyjną obsługę tego wymagającego projektu odpowiada Dział Rozwoju i Ewaluacji UMB.

Artykuł Co dzieje się w skórze po ukłuciu kleszcza? Powstaje niezwykła mapa zakażeń pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Startują prace nad jednym z najbardziej przełomowych projektów w obszarze zdrowia publicznego – „Receptą na Ruch”. O tym, dlaczego aktywność fizyczna ma stać się elementem leczenia, jak wygląda to w innych krajach i kiedy pacjenci mogą spodziewać się pierwszych pilotaży, opowiada Żaneta Cwalina-Śliwowska, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki

Pani minister, w Strategii Rozwoju Sportu 2040 pojawia się nowy, bardzo ambitny projekt „Recepta na Ruch”. Dlaczego właśnie teraz?

Problem braku aktywności fizycznej stał się jednym z największych wyzwań zdrowotnych współczesnych społeczeństw. W Polsce również. Jak pokazują analizy, niewystarczający poziom aktywności fizycznej oraz siedzący tryb życia powodują istotne problemy zdrowotne, ekonomiczne i społeczne. To nie tylko choroby przewlekłe, ale też koszty zwolnień lekarskich i rosnące obciążenie systemu opieki zdrowotnej. Musimy działać systemowo.

Co właściwie oznacza „Recepta na Ruch”? Jak miałoby to wyglądać w praktyce?

To prosty, ale bardzo skuteczny mechanizm. Lekarz POZ podczas wizyty ocenia poziom aktywności pacjenta, jego stan zdrowia i możliwości ruchowe. Jeśli aktywność jest zbyt niska, wystawia zalecenie – „Receptę na Ruch”. Dokument precyzuje formę aktywności, częstotliwość, intensywność i ewentualne przeciwwskazania. W tekście strategii czytamy: „Recepta na ruch będzie polegać na sprawdzeniu, czy pacjent ma wystarczający poziom aktywności fizycznej (…) a następnie wskazaniu odpowiedniej dla niego formy aktywności.” To włączenie ruchu do profilaktyki i leczenia, tak samo jak farmakoterapia lub rehabilitacja.

Co musi się wydarzyć, aby lekarze mogli realnie wystawiać takie recepty?

Przede wszystkim potrzebujemy jasnych zasad kwalifikacji pacjentów, z uwzględnieniem wieku pacjenta, chorób przewlekłych, ograniczeń ruchowych. Po drugie, konieczne jest przygotowanie lekarzy POZ: szkolenia, materiały, narzędzia diagnostyczne. Po trzecie, musimy stworzyć katalog dostępnych form aktywności fizycznej, do których lekarz może kierować pacjenta. Wreszcie zbudujemy model współpracy między przychodniami, fizjoterapeutami, klubami sportowymi, ośrodkami rekreacji. To duża operacja, ale wykonalna.

W dokumencie pojawia się wiele przykładów z zagranicy. Który model jest pani zdaniem najbardziej inspirujący dla Polski?

Szwecja. Tamtejszy system „FaR Physical Activity on Prescription” działa od ponad 20 lat i został uznany przez Komisję Europejską za najlepszą praktykę. Lekarz wypisuje spersonalizowaną receptę, a pacjent trafia do lokalnych organizatorów aktywności – klubów sportowych, siłowni, organizacji pozarządowych. Kluczowe jest monitorowanie postępów i współpraca między sektorem zdrowia a sektorem sportu. To model, który udowodnił swoją skuteczność.

Co z Wielką Brytanią? Tam również funkcjonują programy kierowania na ćwiczenia.

Tak, program „Let’s Get Moving” to świetny przykład. Lekarz podczas wizyty udziela krótkiej porady motywującej i ustala z pacjentem konkretny cel ruchowy. Jeśli potrzeba bardziej zorganizowanego wsparcia, pacjent trafia do lokalnego programu ćwiczeń. To podejście bardzo praktyczne, oparte na prostych interwencjach.

Belgia, Francja, Niemcy – także w tych krajach sport trafia do gabinetów lekarskich. Co wyróżnia te kraje?

Belgia stawia na lokalne programy gminne, często bezpłatne dla pacjentów. Francja wprowadziła ramy prawne i stworzyła sieć Maisons Sport-Santé, czyli Domów Sportu i Zdrowia. Niemcy mają „Rezept für Bewegung”, gdzie zajęcia certyfikowane są częściowo refundowane przez kasy chorych. To pokazuje, że aktywność fizyczna może być elementem leczenia, a nie tylko dodatkiem do niego.

Czy Polska planuje podobne rozwiązania finansowe?

Analizujemy różne modele. Widzimy, że w wielu krajach udział pacjentów jest bezpłatny lub symbolicznie płatny, a koszty pokrywają samorządy, ubezpieczyciele lub partnerzy lokalni. W Kanadzie recepta zapewnia dostęp do darmowych wejść do obiektów sportowych. W Portugalii program dla osób z cukrzycą typu 2 jest całkowicie bezpłatny. W Polsce również chcemy, aby recepta na ruch była realnie dostępna, a nie tylko na papierze.

Kto najbardziej skorzysta na wprowadzeniu „Recepty na Ruch”?

Przede wszystkim osoby starsze, przewlekle chore i osoby z niepełnosprawnościami. Ale tak naprawdę my wszyscy. Ruch jest najtańszym i najskuteczniejszym „lekiem” na wiele chorób cywilizacyjnych. Jeśli lekarz powie pacjentowi: „To jest dla pani/pana element terapii”, motywacja rośnie. A system zdrowia zyskuje w długiej perspektywie.

Kiedy możemy spodziewać się pierwszych pilotaży?

Prace trwają. Chcemy, aby pilotaż był dobrze przygotowany z jasnymi procedurami, partnerami lokalnymi i narzędziami dla lekarzy. To projekt, który musi być trwały, nie jednorazowy. Naszym celem jest wprowadzenie recepty na ruch jako stałego elementu opieki zdrowotnej.

Co byłoby dla pani największym sukcesem tego projektu?

Jeśli za kilka lat pacjent w Polsce usłyszy od lekarza: „Zalecam pani/panu ruch, podobnie jak zalecam odpowiednie leki”, a następnie trafi do konkretnego programu w swojej gminie. Jeśli aktywność fizyczna stanie się częścią leczenia, a nie dodatkiem. To byłaby prawdziwa zmiana kulturowa.

Artykuł Minister Żaneta Cwalina-Śliwowska: „Recepta na Ruch” to inwestycja w zdrowie Polaków pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Polacy uwielbiają chodzić do kilku lekarzy, by potwierdzić diagnozę. Tylko dlaczego robią to za pieniądze podatników? Jak ograniczyć to zjawisko i zaoszczędzić miliardy? Z prof. Waldemarem Wierzbą, redaktorem naczelnym i założycielem „Świata Lekarza”, członkiem Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, rozmawia Paweł Kruś

Paweł Kruś (PK): Poprzednią rozmowę zakończyliśmy konkluzją, że ochrona zdrowia w Polsce jest niedofinansowana, zwłaszcza jeśli chodzi o zarobki części lekarzy i pielęgniarek oraz innych zawodów medycznych i niemedycznych zatrudnionych w placówkach publicznych. Brakuje też funduszy na wymianę sprzętu w niektórych szpitalach powiatowych i miejskich. Dzisiejszą rozmowę poświęcimy przyczynom trudnego dostępu do świadczeń gwarantowanych dla pacjentów. Jak zmienić tę sytuację?

Prof. Waldemar Wierzba (WW): Problem dostępu do świadczeń jest bardziej skomplikowany niż skierowanie strumienia dodatkowych pieniędzy do szpitali. Tak można by było na chwilę zmniejszyć kolejki. Rzecz w tym, że nie ma możliwości zakontraktowania odpowiedniej liczby procedur.

PK: Dlaczego?

WW: To bodaj największa luka finansowa w systemie: płatnik kontraktuje liczbę świadczeń na podstawie danych historycznych. Pomagają mu w tym różne instytucje, w tym Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, która zbiera informacje o historycznie wykonywanych świadczeniach oraz liczbie nadwykonań, wykonań czy niedowykonań. Brak rejestrów pacjentów chorujących na konkretne schorzenia, a nie wizyt u lekarzy, prędzej niż później doprowadzi do bankructwa systemu ochrony zdrowia w Polsce.

PK: Dlaczego ten wątek nie pojawia się w obecnej dyskusji o reformie?

WW: Moim zdaniem brak rejestrów medycznych nie pojawia się z dwóch powodów: po pierwsze, nie jest to nośny temat, a po drugie, decydentom wstyd się przyznać, że po tylu latach nie wiemy, jakie mamy prawdziwe potrzeby zdrowotne – ilu mamy cukrzyków, ilu chorych kardiologicznie itd.

PK: Największe zaległości są chyba w nefrologii, bo tam, nie wiadomo z jakich powodów, lekarze nie zlecają oznaczenia znanego i dostępnego wskaźnika UACR, wcześnie wskazującego na zagrożenie chorobami nerek.

WW: Tak jest we wszystkich dziedzinach medycyny, za wyjątkiem może kilku chorób rzadkich i hipercholesterolemii rodzinnej.

PK: A przecież były kilkakrotnie tworzone mapy potrzeb zdrowotnych…

WW: Jest wiele instytucji zbierających dane, np. Narodowy Zakład Higieny, Instytut Zdrowia Publicznego, w wielu obszarach Agencja Oceny Technologii, Technologii Medycznych i oczywiście ogromna baza danych NFZ, która zawiera informacje o wykonywanych świadczeniach pogrupowanych w tzw. jednorodne grupy pacjentów. Niestety, to system mocno przestarzały, który w dużej części zaciemnia informacje, jeśli chodzi o to, co jest potrzebne, bo pokazuje liczbę wykonanych świadczeń zakontraktowanych, a nie liczbę pacjentów.

PK: Jeśli pewne świadczenia są modne, bo są dobrze wycenione, to szpitale wykonują ich więcej, niż rzeczywiście potrzeba?

WW: Nie mamy rejestru obiektywnego, na podstawie którego można by to wykazać. W tym tkwi problem. Wszyscy intuicyjnie czujemy, że coś nie gra, tylko dowodów na to nie ma. A liczba skierowań na modne procedury nieoczekiwanie rośnie. Bez uzasadnienia medycznego.

PK: Tylko rzetelne rejestry pacjentów mogą to zmienić?

WW: Tak. Szczególnie dotyczy to chorób cywilizacyjnych. Jak można zaplanować leczenie chorych na cukrzycę, jeśli nie wiemy, ilu ich jest! Tylko rzetelna informacja z rejestrów i ich uczciwa analiza po numerach PESEL jest w stanie natychmiast wygenerować miliardowe oszczędności w budżecie.

PK: W jaki sposób?

WW: Przypisanie pacjentów do konkretnych jednostek chorobowych umożliwi skontrolowanie, przy pomocy numeru PESEL, liczby wizyt u lekarzy w tym samym celu.

PK: Polacy uwielbiają sprawdzać diagnozy lekarzy i chodzą do kilku.

WW: Tylko dlaczego ma za to płacić NFZ, dlaczego za taką beztroskę płacimy wszyscy?! Jeśli ktoś chce sześć razy iść do diabetologa, droga wolna, tylko drugi i kolejne razy już za własne pieniądze.

PK: W systemach e-skierowań muszą pojawić się ograniczniki, takie „czerwone lampki”, jak w przypadku leków wchodzących w interakcje z innymi. I rejestry pacjentów nagle staną się wiarygodne.

WW: Rejestry pokażą jednego pacjenta, a nie sześć wizyt. Dzięki temu planowane będą świadczenia gwarantowane dla jednej osoby, nie dla sześciu. Można by uwolnić pieniądze i skrócić kolejki. To byłaby rewolucja i oczekiwana zmiana.

PK: I do niej zmierzajmy.

Artykuł Brak rejestrów pacjentów doprowadzi do bankructwa systemu ochrony zdrowia w Polsce pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zespół naukowców z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Uniwersytetu Gdańskiego uzyskał patent na przełomowe rozwiązanie medyczne pt. Sposób diagnozowania in vitro choroby Parkinsona oparte na zastosowaniu nadtlenku wodoru oraz 17β-estradiolu i jego metabolitów jako biomarkerów w sposobie diagnozowania in vitro chorób neurodegeneracyjnych

Nowa metoda umożliwia rozpoznanie schorzenia na bardzo wczesnym etapie – zanim pojawią się pierwsze objawy motoryczne.

Opracowana metoda diagnostyczna umożliwia nieinwazyjne, szybkie i tanie rozpoznawanie choroby Parkinsona u pacjentów we wczesnym stadium, jeszcze przed wystąpieniem objawów ruchowych. Zastosowanie biomarkerów – nadtlenku wodoru oraz metabolitów 17β-estradiolu, może przyczynić się do znaczącego postępu w diagnostyce schorzeń neurodegeneracyjnych i wesprzeć rozwój terapii modyfikujących przebieg chorób.

Nad wynalazkiem pracowali naukowcy z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego:

• z Katedry i Zakładu Chemii Medycznej: prof. Magdalena Górska-Ponikowska (kierownik katedry oraz zespołu), dr Paulina Bastian, prof. Michał Woźniak, dr hab. Alicja Kuban-Jankowska, prof. uczelni oraz dr Narcyz Knap
• z Zakładu Pielęgniarstwa Neurologiczno-Psychiatrycznego: prof. Jarosław Sławek (kierownik zakładu), dr hab. Jarosław Dulski
• z Katedry i Zakładu Chemii Farmaceutycznej: prof. Tomasz Bączek (kierownik katedry), dr hab. Lucyna Konieczna, dr hab. Mariusz Belka
• a także naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego: dr hab. Dagmara Jacewicz, prof. UG i dr Joanna Drzeżdżon z Wydziału Chemii UG.

Połączenie wiedzy klinicznej i potencjału eksperymentalnego umożliwiło sprawne wdrożenie zasad medycyny translacyjnej w użyciu. Badacze przygotowują kolejne publikacje naukowe oraz pracują nad komercyjnym testem diagnostycznym do zastosowania w praktyce medycznej.

Artykuł Test z krwi może pomóc wykryć chorobę Parkinsona, zanim pojawią się objawy pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Ukończenie 26. roku życia nie będzie już oznaczało utraty możliwości korzystania z leczenia pompą insulinową. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który zakłada zniesienie limitu wieku i rozszerzenie dostępu do tej terapii dla dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 1 lub 3, spełniających określone kryteria medyczne

– O dostępności do terapii pompą insulinową powinny decydować przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjenta i wskazania medyczne, a nie jego wiek – uzasadnia wprowadzenie zmiany minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

– To długo oczekiwana zmiana, która ma zapewnić ciągłość leczenia, poprawić kontrolę cukrzycy i ograniczyć ryzyko jej powikłań. Zniesienie limitu wieku w refundacji osobistych pomp insulinowych to ogromny przełom w leczeniu cukrzycy u osób dorosłych – podkreśla prof. Małgorzata Myśliwiec z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Leczenie będzie można kontynuować po 26. roku życia

Obecnie ze świadczenia gwarantowanego „Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej” mogą korzystać pacjenci do ukończenia 26. roku życia. Projekt rozporządzenia zakłada zniesienie tego ograniczenia.

Po wejściu w życie nowych przepisów świadczenie będzie dostępne również dla osób powyżej 26. roku życia z cukrzycą typu 1 lub 3, które spełniają określone kryteria medyczne:

• kontynuacja terapii z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej (OPI);
• powtarzające się ciężkie hipoglikemie;
• powtarzające się hiperglikemie o brzasku;
• niestabilność glikemii;
• obecność przewlekłych powikłań cukrzycy.

Potrzeby zdrowotne pacjenta, a nie jego wiek

Pompa insulinowa umożliwia ciągłe, indywidualnie dostosowane podawanie insuliny przez całą dobę, co pomaga utrzymać właściwą kontrolę glikemii. Eksperci kliniczni wskazują, że ograniczenie wieku nie znajduje uzasadnienia medycznego i nie powinno decydować o możliwości dalszego korzystania z tej formy leczenia.

– Pacjenci nie powinni tracić dostępu do skutecznego leczenia tylko dlatego, że ukończyli 26. rok życia. Chcemy, aby o możliwości korzystania z terapii pompą insulinową decydowały przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjenta i wskazania medyczne, a nie jego wiek. Przygotowana przez nas zmiana ma zapewnić ciągłość terapii i umożliwić większej liczbie pacjentów korzystanie z nowoczesnego leczenia – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Nowoczesne leczenie to lepsza kontrola cukrzycy i jakość życia

Refundacja osobistych pomp insulinowych u dzieci i młodzieży pozwoliła osiągnąć bardzo dobre wyniki kontroli choroby mierzone wskaźnikiem TIR, czyli odsetkiem czasu, w którym osoba z cukrzycą utrzymuje glikemię w zakresie docelowym. W polskiej populacji wskaźnik ten wyniósł 79,1 proc., przy średniej europejskiej na poziomie 73 proc.

– Dotychczasowe wyniki pokazują, że warto inwestować w dostęp pacjentów do nowoczesnych metod leczenia. Rozszerzenie refundacji pozwoli dorosłym pacjentom kontynuować terapię zgodnie z najlepszymi praktykami, utrzymać dobrą kontrolę cukrzycy i ograniczyć ryzyko jej ostrych oraz późnych powikłań – dodaje prof. Małgorzata Myśliwiec.

Co ta zmiana oznacza dla pacjentów?

Najważniejszą korzyścią będzie możliwość kontynuowania leczenia pompą insulinową po ukończeniu 26. roku życia. Szerszy dostęp do nowoczesnej terapii może oznaczać lepszą kontrolę cukrzycy, mniejsze ryzyko powikłań oraz większe bezpieczeństwo w codziennym życiu. Szczególne znaczenie w nowoczesnej insulinoterapii mają systemy hybrydowej pętli zamkniętej, które automatycznie dostosowują podawanie insuliny do aktualnych potrzeb pacjenta. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na 2026 r. wskazują ten rodzaj pomp jako preferowaną metodę leczenia osób z cukrzycą typu 1 i typu 3.

Projekt trafi do konsultacji publicznych

Projekt rozporządzenia zostanie skierowany do 30-dniowych konsultacji publicznych i opiniowania. Uwagi będą mogli zgłaszać m.in. przedstawiciele organizacji pacjentów, samorządów zawodów medycznych, partnerów społecznych, podmiotów leczniczych i środowiska naukowego. Po zakończeniu konsultacji zgłoszone uwagi zostaną przeanalizowane, a projekt będzie dalej procedowany zgodnie z obowiązującą ścieżką legislacyjną.

Artykuł Pompy insulinowe bez limitu wieku? Pacjenci czekali na tę zmianę 10 lat pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Po aferze w Szpitalu Południowym mówi się, że pieniędzy w systemie ochrony zdrowia jest bardzo dużo, ale są one marnowane bądź, mówiąc wprost, defraudowane przez osoby nieuczciwe. Z prof. Waldemarem Wierzbą, redaktorem naczelnym i założycielem „Świata Lekarza”, członkiem Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, rozmawia Paweł Kruś

Paweł Kruś (PK): Po aferze w Szpitalu Południowym mówi się, że pieniędzy w systemie jest bardzo dużo, ale są one marnowane bądź, mówiąc wprost, defraudowane przez osoby nieuczciwe. Co pan profesor myśli na ten temat?

Prof. Waldemar Wierzba (WW): Pan redaktor użył pojęcia „system”, zacznijmy więc od wyjaśnienia mojego punktu widzenia na znaczenie tego słowa. Uważam, że w Polsce nie ma żadnego systemu ochrony zdrowia, tylko jest zlepek różnych rozwiązań i są co najwyżej jeszcze łatki dokładane interwencyjnie w kolejnych latach.

PK: By ten dziwny mikrokosmos zdrowia mógł w ogóle funkcjonować?

WW: Tak, w związku z tym nie będę mówił o pieniądzach w systemie, tylko o jakości tych rozwiązań, które w tej chwili funkcjonują w opiece zdrowotnej, a w zasadzie o części ochrony zdrowia zwanej medycyną naprawczą, czyli o opiece zdrowotnej finansowanej z pieniędzy publicznych, ze składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne.

PK: Mówi się ostatnio, że w tym mikrokosmosie zdrowia jest za dużo pieniędzy. Co pan o tym sądzi?

WW: Nie zgadzam się, że pieniędzy jest za dużo. Więcej, pieniędzy w tzw. systemie jest dużo za mało, o czym świadczy nasza pozycja, jeśli chodzi o nakłady w stosunku do produktu krajowego, w porównaniu do innych krajów europejskich. Zawsze trzeba o tym mówić. To, że są patologie i jest bardzo dużo przykładów, że pieniądze są źle wydawane – pełna zgoda, ale nawet takie usprawnienie systemu, że te patologie wyeliminujemy do zera, co zresztą jest niemożliwe, nie rozwiąże problemu większych nakładów na opiekę zdrowotną i na leczenie Polaków w Polsce. W Europie wydaje się więcej.

PK: Mnie to nie przekonuje, bo argument, że ktoś wydaje więcej, nie jest dla mnie konkretem – to jego sprawa. Wydaje, bo go stać i tak chce. Na refundację leków wydajemy już tyle samo, co Europa. Grupa lekarzy zarabia więcej w Polsce niż w Niemczech. Gdzie zatem widzi pan profesor braki?

WW: Warto pamiętać, że jak to pan redaktor określił, w „mikrokosmosie zdrowia” głównym elementem są jednak wynagrodzenia personelu medycznego. Niedługo zobaczymy, ilu w rzeczywistości jest lekarzy milionerów, a ilu w swoim podstawowym miejscu pracy zarabia poniżej średniej krajowej.

PK: Jak choćby – o zgrozo – tak potrzebni obecnie pediatrzy i psychiatrzy.

WW: Jako wieloletni dyrektor różnych szpitali mogę domyślać się, że milionerów będzie 2–3 proc., a zarabiających poniżej średniej krajowej niestety ok. 30 proc. Generalnie: lekarze wielu specjalności zarabiają jeszcze o wiele mniej niż średnia europejska w ich dziedzinach; poprawiły się wynagrodzenia pielęgniarek, choć jeszcze są dalekie od oczekiwań środowiska. Ale poza tymi dwoma grupami zawodowymi jest jeszcze cały szereg zawodów medycznych i niemedycznych, które zarabiają w lecznictwie bardzo źle albo słabo. W związku z tym każde pieniądze wypracowane przez placówki medyczne będą i powinny być kierowane na zwiększenie uposażenia pozostałych pracowników opieki zdrowotnej. To jest pierwsze źródło niedoborów finansowych w ochronie zdrowia.

PK: A drugie?

WW: W dalszym ciągu, poza nielicznymi ośrodkami, które są wyposażone w bardzo dobry i nowoczesny sprzęt, większość szpitali powiatowych pierwszego poziomu referencyjnego i małych szpitali miejskich posiada bardzo przestarzałe wyposażenie.

PK: Nadal?

WW: Tak, w dalszym ciągu jest ogromna potrzeba sprzętu nowej generacji, żeby zapewnić odpowiednią jakość leczenia.

PK: Jak szpitale mają na ten sprzęt zarobić?

WW: W Polsce przeciętny szpital przeznacza 80 proc. swojego budżetu na wynagrodzenia, a teoria zarządzania zakładem opieki zdrowotnej mówi, że powinien wydawać między 50 a 65 proc. Dobrze zarządzany szpital w normalnym systemie powinien wydawać na płace ok. 60 proc. budżetu, a resztę na podnoszenie jakości świadczeń, czyli m.in. na sprzęt i własne badania. Jeśli, jak ostatnio podaje ministerstwo, są szpitale wydające powyżej 100 proc. budżetu na płace, skąd mają brać fundusze na jakość świadczeń, choćby na sprzęt? Oszczędzając: na dyżurze jest niewystarczająca obsada, za mało lekarzy i pielęgniarek… Jak w takich warunkach budżetowych myśleć o zakupach nowego sprzętu?

PK: Trzeci element niedofinansowania to dostęp do świadczeń?

WW: Tak, ale tu sytuacja jest bardziej skomplikowana. Poświęcimy jej kolejną rozmowę.

PK: Będzie się działo.

Artykuł Za mało pieniędzy w medycynie naprawczej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Rusztowanie dla serca – lekarze z I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM wszczepili implant, na którym organizm buduje własną tkankę. Kiedy implant spełni swoją rolę, jest wchłaniany i… znika

Wszczepienie bioresorbowalnego okludera PFO przeprowadzone w Klinice Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego to ważny krok w rozwoju kardiologii interwencyjnej, otwierający nowe możliwości leczenia pacjentów z przetrwałym otworem owalnym – PFO (patent foramen ovale). Zastosowana technologia pozwala na zamknięcie PFO bez pozostawiania w sercu trwałego metalowego implantu.

Zabieg wykonał zespół w składzie: prof. Zenon Huczek, doc. Piotr Scisło, dr Bartosz Rymuza z Pracowni Kardiologii Inwazyjnej kierowanej przez prof. Janusza Kochmana.

Prof. Zenon Huczek komentuje: „Zabieg, który wykonaliśmy wraz z moimi współpracownikami to jeden z pierwszych tego typu w Europie i ważny krok w rozwoju leczenia przetrwałego otworu owalnego (PFO). Okluder bioresorbowalny (wchłanialny) MemoSorb® pozwala na skuteczne zamknięcie PFO i tym samym ochronę pacjenta przed kolejnym udarem, a jednocześnie nie pozostawia w sercu trwałego metalowego implantu, tak jak w przypadku innych klasycznych urządzeń. To szczególnie ważne u osób z alergią na nikiel (składnik stopów metali używanych w klasycznych implantach), ale także u wszystkich pacjentów, którzy w przyszłości mogą wymagać kolejnych zabiegów przezcewnikowych. Wchłanialny implant nie zamyka im drogi do dalszego leczenia, np. w obrębie zastawki mitralnej czy uszka lewego przedsionka”.

Prof. Marcin Grabowski, kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM, dodaje: „To, co czyni ten zabieg szczególnie interesującym, to zupełnie nowa filozofia leczenia. W przeciwieństwie do klasycznych implantów, które pozostają w sercu pacjenta na całe życie, tutaj wszczepiamy tymczasowe rusztowanie. Stanowi ono szkielet, na którym organizm pacjenta stopniowo buduje nową strukturę z własnych komórek i tkanek. Kiedy proces ten się zakończy, materiał implantu stopniowo się wchłania – proteza znika, a pozostaje własna tkanka pacjenta zamykająca ubytek. Można to obrazowo porównać do swoistego „biologicznego druku 3D” wewnątrz serca. Lekarz wszczepia rusztowanie i wskazuje organizmowi miejsce oraz kształt, w którym ma odbudować strukturę. Organizm „drukuje” ją własnymi tkankami, a gdy rusztowanie przestaje być potrzebne – ono zanika”.

Innowacyjny zabieg to kolejne przełomowe osiągnięcie zespołu I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM kierowanej przez prof. Marcina Grabowskiego. To także kolejny dowód na to, że Warszawski Uniwersytet Medyczny wyznacza kierunki rozwoju nowoczesnej medycyny, a rozwiązania wdrażane przez specjalistów WUM dają możliwości leczenia pacjentów najnowszymi metodami.

Prof. Janusz Kochman, kierownik Pracowni Kardiologii Inwazyjnej I Katedry i Kliniki Kardiologii WUM, uzupełnia: „Zastosowanie bioresorbowalnego okludera PFO wpisuje się w jeden z najważniejszych kierunków rozwoju współczesnej kardiologii interwencyjnej, gdzie skuteczność terapii łączy się z dbałością o długoterminowe bezpieczeństwo pacjenta i zachowanie możliwości dalszego leczenia. Zamknięcie PFO bez pozostawienia trwałego metalowego implantu może mieć istotne znaczenie kliniczne, szczególnie u młodszych chorych oraz osób, które w przyszłości mogą wymagać kolejnych interwencji wymagających nakłucia przegrody międzyprzedsionkowej. Wprowadzenie tej technologii w naszym ośrodku jest naturalną konsekwencją wieloletniego doświadczenia zespołu w obszarze nowoczesnego, przezcewnikowego leczenia chorób strukturalnych serca. Jako ośrodek akademicki chcemy wdrażać innowacyjne technologie tam, gdzie mogą one przynieść pacjentom rzeczywistą korzyść kliniczną, jednocześnie poddając je rzetelnej ocenie naukowej i długoterminowej obserwacji”.

Artykuł Pierwszy taki zabieg w Polsce. Implant zamyka otwór w sercu, potem znika pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zdaniem ekspertów media społecznościowe oddziałują na postrzeganie siebie wśród dzieci i młodzieży. Nadmierna ekspozycja na nie i dążenie do osiągnięcia idealnej sylwetki może nasilać skłonność do sięgania po używki czy środki psychoaktywne, jak również rozwój zaburzeń odżywiania. Specjaliści podkreślają, że duży wpływ na wybory żywieniowe młodego pokolenia mają rówieśnicy. Rozwiązaniem może być chociażby obowiązkowa edukacja zdrowotna czy wprowadzenie regulacji dotyczących treści w social mediach.

– Media społecznościowe wpływają na młodzież w zaskakujący sposób. Tworzą idealny kult pięknej sylwetki. Zarówno nastolatka, jak i nastolatek w okresie dojrzewania widzą świetną figurę czy sportowca. Będą chcieli tak samo wyglądać, a nie zwracają uwagi na przykład na cykl biologiczny czy budowę ciała, a każdy może mieć inną – mówi w rozmowie z agencją Newseria dr inż. Mateusz Gemba, prorektor ds. jakości kształcenia i dydaktyki w Warszawskiej Akademii Medyczno-Technicznej Nauk Stosowanych.

Jak wynika z najnowszego raportu „Internet dzieci 2026” opublikowanego przez Instytut Cyfrowego Obywatelstwa, 2,6 mln dzieci w wieku 7–14 lat korzysta z internetu. 55 proc. dzieci regularnie używa największych serwisów społecznościowych lub komunikatorów, mimo że nie są przeznaczone dla ich grupy wiekowej.

– Nadmierny wpływ mediów na kreowanie wizerunku ciała i wyglądu może wpływać w sposób negatywny. Poprzez szukanie idealnych wzorców młodzież może sięgnąć po używki. Może to być kofeina, która w nadmiernej ilości będzie miała działanie ergogeniczne. Mam tu na myśli napoje energetyzujące pite w celu zwiększenia wydolności podczas treningów i wysiłku fizycznego – podkreśla dr Mateusz Gemba.

Zgodnie z raportem Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Instytutu Badawczego napoje energetyzujące regularnie spożywało 2,1 proc. dzieci w Polsce, natomiast wśród młodzieży w wieku 10–17 lat 35,7 proc. chłopców i 27,4 proc. dziewcząt. Od 1 stycznia 2024 roku w naszym kraju obowiązuje zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom niepełnoletnim.

– W drugim kroku możemy zwrócić uwagę na głodzenie się, na przykład przez dziewczęta, które będą chciały za wszelką cenę zredukować tkankę tłuszczową. Ona szczególnie u osób w okresie dojrzewania może negatywnie wpłynąć na rozwój układu hormonalnego – wyjaśnia ekspert.

Z badania przeprowadzonego w 2021 roku przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę „Wpływ korzystania z social mediów na postrzeganie swojego ciała przez nastolatków” wynika, że 62 proc. nastolatków uważa, że osoby, które są atrakcyjne, mogą z większą łatwością zdobyć popularność. 40 proc. z kolei sądzi, że ładne osoby są o wiele szczęśliwsze, a wśród tych spędzających więcej czasu w social mediach odsetek ten jest jeszcze wyższy (53 proc.).

– Powinny istnieć ograniczenia idealnego wizerunku w mediach społecznościowych, jednakże uważam, że to bardzo trudne do zrealizowania. Teraz mamy możliwość publikowania treści, jakie kto chce i nie ma znaczenia, kto co udostępnia. Mogą to być kanały prywatne, nie muszą być to takie, które polegają na kreowaniu treści bardziej zawodowych, gdzie pokazujemy swoją sylwetkę. Niemniej jednak uważam, że w przyszłości mogłoby to poprawić dobrostan psychiczny młodzieży – zaznacza dr Mateusz Gemba.

Z raportu „Internet dzieci 2026” wynika, że korzystanie z serwisów społecznościowych, obejmujących platformy umożliwiające tworzenie profili, publikację treści oraz interakcje między użytkownikami, stanowi centralny element aktywności cyfrowej dzieci. Średni dzienny czas korzystania wynosi 2 godziny i 33 minuty, co jest wynikiem znacząco wyższym niż w całej populacji (1 godzina i 33 minuty).

– Obserwujemy wpływ mediów społecznościowych na młodzież, po pierwsze, zaburzony dobrostan psychiczny. Coraz więcej młodzieży zmaga się z problemami, mam tu na myśli depresję, zaburzenie regulacji rytmu dnia, zaburzenia snu i odżywiania. To już nie tylko anoreksja, bulimia, ale również może być to kompulsywne objadanie się w dzień czy w nocy – tłumaczy prorektor ds. jakości kształcenia i dydaktyki w Warszawskiej Akademii Medyczno-Technicznej Nauk Stosowanych.

Badanie FDDS pokazuje, że obawa przed otyłością była jednym z częściej wyrażanych lęków związanych z własnym wyglądem. Aż 40 proc. dziewcząt martwiło się tym, że mogłoby przytyć. Obawę tę wyraża znacznie mniej chłopców (26 proc.).

– Problemy zaburzeń odżywiania w latach 90. były bardzo nasilone. Obecnie obserwujemy je ponownie, niemniej jednak to już są łączone zaburzenia odżywiania i mamy ich znacznie więcej. Ponadto kult supersylwetki sprawia, że młodzież sięga po różnego rodzaju środki odurzające. One poprzez zmniejszenie łaknienia przyczyniają się do rozwoju zaburzeń odżywiania – wyjaśnia dr Mateusz Gemba.

– Przeprowadzona przeze mnie ankieta dotycząca wpływu emocji na wybory żywieniowe dzieci i młodzieży w wieku 8–18 lat pokazała, że 3/4 osób ankietowanych uważa, że właśnie emocje wpływają na to, co oni jedzą. Główną emocją, która powoduje, że osoby ankietowane sięgają po pokarmy, jest nuda. Ona powoduje, że nasze kroki kierujemy do lodówki i spożywamy większe ilości jedzenia – podkreśla Anna Pawlak, wykładowca w Warszawskiej Akademii Medyczno-Technicznej Nauk Stosowanych.

Ankietowani uważają również, że sport jest najlepszym rozwiązaniem, które będzie pozwalało zniwelować negatywne emocje i dzięki temu przeciwdziałać kierowaniu się w stronę jedzenia.

– To, co jeszcze wyszło istotnego, to na pewno to, że dzieci też bardzo często starają się rozmawiać z rówieśnikami czy też z rodzicami na temat swoich emocji i tego, jak się czują. Bardzo istotnym pytaniem było też to, czy reklama, influencerzy i rówieśnicy wpływają na wybory żywieniowe. Okazało się, że największy wpływ mają rówieśnicy. Niestety oni powodują, że ankietowane osoby wybierały produkty głównie niezdrowe, takie jak napoje energetyzujące, chipsy czy inne popularne produkty promowane przez influencerów – wyjaśnia Anna Pawlak.

– Młode pokolenie niestety nadal nie jest odpowiednio i w pełni wyedukowane, jeśli chodzi o zdrowie i o nawyki żywieniowe. Pracujemy nad tym, mamy chociażby edukację zdrowotną. Natomiast edukując w social mediach, sam widzę, że jednak wiedza jeszcze nie jest na odpowiednim poziomie – mówi Mateusz Szałajko, dietetyk.

Raport „Wybory żywieniowe dzieci i młodzieży – co na nie wpływa?” przygotowany przez firmę Nestlé Polska, Polski Związek Lekkiej Atletyki oraz Akademię Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie pokazuje, że wraz z wiekiem regularność spożywania posiłków stopniowo spada, a styl życia dzieci staje się bardziej zróżnicowany. Młodsze dzieci (9–10 lat) zwykle jedzą śniadanie w domu, zabierają drugie śniadanie do szkoły i mają posiłki przygotowywane przez rodziców.

U starszych uczniów (11–12 lat) ta systematyczność jest mniejsza. Częściej pomijają oni śniadanie w domu, a także rezygnują z regularnego spożywania obiadu w szkole. Ponadto bardziej samodzielnie decydują o tym, co jedzą, a to przekłada się na wybieranie mniej wartościowych przekąsek.

– Młodzi ludzie potrzebują wiedzy chociażby z zakresu prawidłowego żywienia. Widzę, że w social mediach jest ona na trochę niższym poziomie, a sam jestem na platformach takich jak Instagram czy TikTok, gdzie jest powielane wiele mitów żywieniowych. Nad tym obszarem warto więc pracować – uważa Mateusz Szałajko.

Od roku szkolnego 2026/2027 edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym w klasach od IV do VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. Obowiązkowe będą takie działy jak m.in. higiena cyfrowa, odżywianie, profilaktyka uzależnień czy też zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne.

– Edukacja zdrowotna będzie wsparciem do pozyskania wiedzy przez młodych ludzi. Jej brak, szczególnie tej żywieniowej, skutkuje tym, że trudno im oddzielić żywieniowe fakty od mitów, których mamy niestety dosyć sporo w social mediach. A mając taką bazę, są w stanie stwierdzić, czy dane treści są zgodne z aktualną wiedzą naukową – podkreśla dietetyk.

Artykuł Media społecznościowe przyczyniają się do zaburzeń odżywiania wśród młodzieży pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W Polsce rak płuca odpowiada za największą liczbę zgonów onkologicznych, a o skuteczności leczenia w dużej mierze decydują czas rozpoznania, sprawna diagnostyka i szybkie wdrożenie odpowiedniej terapii. O tym, jakie działania powinny stać się priorytetem państwa w tym obszarze, rozmawiamy z parlamentarzystami zaangażowanymi w kształtowanie polityki zdrowotnej

Sprawna organizacja opieki onkologicznej i skrócenie czasu oczekiwania na diagnozę stanowią fundament skutecznego leczenia nowotworów płuca. Celem wprowadzanych obecnie reform systemowych jest przede wszystkim ujednolicenie ścieżki pacjenta oraz zagwarantowanie najwyższych standardów medycznych we wszystkich ośrodkach w kraju.

– Pracując nad ustawą o Krajowej Sieci Onkologicznej, zależało nam przede wszystkim na dwóch elementach: zapewnieniu pacjentom równego dostępu do świadczeń oraz zagwarantowaniu wysokiej jakości leczenia. W przypadku raka płuca ma to szczególne znaczenie, ponieważ skuteczność terapii zależy od szybkiego wykrycia choroby i sprawnie zorganizowanej ścieżki pacjenta. Kluczowe znaczenie mają standardy leczenia, sprawna diagnostyka oraz czas oczekiwania. Pacjent z kartą DiLO powinien szybko przechodzić przez kolejne etapy diagnostyki i leczenia – podkreśla senator Beata Małecka-Libera, przewodnicząca Senackiej Komisji Zdrowia.

Równolegle ze standaryzacją leczenia konieczny jest ciągły rozwój medycyny prewencyjnej oraz tworzenie wyspecjalizowanych placówek, które poprowadzą chorego przez cały proces terapeutyczny. Senator Małecka-Libera zwraca uwagę, że bez nowoczesnych narzędzi genetycznych i dedykowanych ośrodków trudno mówić o przełomie w wynikach leczenia.

– Diagnostyka genetyczna i molekularna jest przyszłością onkologii. W przypadku raka płuca ma ona ogromne znaczenie, dlatego powinniśmy zadbać, aby była wykonywana zgodnie z najnowszymi standardami i dostępna dla pacjentów w całym kraju. Ważnym elementem systemu powinny być ośrodki kompetencji zapewniające kompleksową opiekę – od rozpoznania, przez leczenie, aż po dalsze monitorowanie pacjenta.

Profilaktyka i wczesne wykrywanie

Wykrycie nowotworu we wczesnym stadium daje największe szanse na całkowite wyleczenie, dlatego fundamentem polityki zdrowotnej musi być powszechna profilaktyka. Ogromną rolę odgrywa tu wdrażanie nowoczesnych programów przesiewowych oraz aktywizacja medycyny rodzinnej i czujności onkologicznej w POZ. Beata Małecka-Libera wskazuje jednak, że same narzędzia diagnostyczne nie zadziałają bez świadomości społecznej.

– To przełomowy program. Jednak nawet najlepiej przygotowane badania przesiewowe nie osiągną celu bez świadomości społecznej i aktywnego udziału osób z grup ryzyka. Lekarz rodzinny zna swojego pacjenta i jego rodzinę. Taka była idea medycyny rodzinnej – aby lekarz nie tylko leczył, ale również prowadził profilaktykę i wskazywał, jakie działania warto podjąć. Jestem pewna, że w ostatnich latach o profilaktyce antytytoniowej mówimy zdecydowanie za mało. Palenie papierosów nadal pozostaje główną przyczyną zachorowań na raka płuca i powinno ponownie stać się jednym z priorytetów zdrowia publicznego – uważa dr Małecka-Libera.

Model Lung Cancer Units

Nowoczesne leczenie raka płuca wymaga ścisłej i skoordynowanej współpracy wielu specjalistów medycznych w ramach jednego, zintegrowanego ośrodka. Wskazując na potrzebę rozwijania dedykowanych placówek typu Lung Cancer Units, poseł Marek Hok, zastępca przewodniczącego Sejmowej Komisji Zdrowia, podkreśla znaczenie kompleksowej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej oraz cyfryzacji procedur.

– Rak płuca wymaga współpracy wielu specjalistów – pulmonologów, torakochirurgów, onkologów, radiologów i diagnostów. Sieć onkologiczna musi uwzględniać specyfikę raka płuca jako choroby wymagającej skoordynowanej opieki. Pacjent powinien mieć zapewnioną płynną ścieżkę – od diagnostyki do leczenia. Elektroniczna karta DiLO w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej może być nowym otwarciem dla standaryzacji postępowania, zapewnienia kompletności diagnostyki oraz oceny zgodności leczenia z wytycznymi – uważa.

Równie istotnym wyzwaniem pozostaje zagwarantowanie odpowiedniej kadry medycznej, która obsłuży rosnącą liczbę pacjentów kierowanych na badania przesiewowe. Zastępca przewodniczącego Komisji Zdrowia przypomina, że zakup nowoczesnego sprzętu diagnostycznego to tylko jeden z elementów sprawnego systemu.

– Od dawna wspieram profilaktykę raka płuca i cieszę się, że prace nad programem badań przesiewowych są finalizowane. Jednak sama tomografia jest dopiero początkiem procesu. Potrzebujemy odpowiednich zasobów wśród pulmonologów, torakochirurgów i wszystkich specjalistów zaangażowanych w leczenie. Bez lekarzy POZ ten program nie może się udać.

Rola diagnostyki molekularnej

Szybki postęp w dziedzinie immunoterapii i terapii celowanych sprawia, że rutynowe wykonywanie badań genetycznych staje się warunkiem koniecznym do podjęcia skutecznego leczenia. Poseł Tadeusz Chrzan, członek Sejmowej Komisji Zdrowia, zwraca uwagę, że pełny dostęp do profilowania molekularnego powinien być zagwarantowany każdemu pacjentowi, niezależnie od stopnia oddalenia od dużych ośrodków medycznych.

– Nowoczesna diagnostyka, w tym badania molekularne i immunohistochemiczne, pozwala precyzyjnie dobrać terapię, skrócić czas rozpoczęcia właściwego leczenia i zwiększyć szanse pacjentów na lepsze wyniki. Pacjent z małej miejscowości powinien mieć takie same możliwości diagnostyczne jak osoba leczona w dużym ośrodku akademickim. Diagnostyka powinna być traktowana na równi z dostępem do innowacyjnych terapii – mówi poseł.

Skuteczna transformacja opieki onkologicznej wymaga równoległego nakładu środków na infrastrukturę laboratoryjną, wycenę świadczeń oraz kadry. Tadeusz Chrzan zaznacza, że poprawa wskaźników przeżywalności w raku płuca nie nastąpi w wyniku pojedynczych zmian, lecz kompleksowej reformy całego sektora.

– Konieczne są stabilne finansowanie, odpowiednia wycena badań oraz rozwój sieci laboratoriów i ośrodków referencyjnych. Nie można wskazać jednego najważniejszego priorytetu. Skuteczna walka z rakiem płuca wymaga działania całego systemu: szybkiej diagnostyki, badań molekularnych, dostępu do terapii, koordynacji opieki oraz odpowiedniej liczby specjalistów.

Kompleksowe wsparcie pacjenta

Nowoczesny model leczenia onkologicznego wykracza poza samą procedurę medyczną i obejmuje holistyczne wsparcie chorego oraz jego bliskich na każdym etapie walki z chorobą. Posłanka Iwona Kozłowska z Sejmowej Komisji Zdrowia tłumaczy, jak ważną rolę w procesie terapeutycznym odgrywa powszechny dostęp do biomarkerów oraz rehabilitacji i opieki psychologicznej.

– Pacjenci z nowotworem płuca powinni mieć powszechny dostęp do kompleksowej diagnostyki biomarkerowej. Jest ona fundamentem nowoczesnej terapii celowanej oraz immunoterapii. Konieczne jest rozwijanie kompleksowego profilowania genomowego oraz sieci referencyjnych ośrodków diagnostycznych, które ograniczą różnice regionalne. Wsparcie psychoonkologiczne, rehabilitacja oddechowa, kontrola bólu i pomoc rodzinie chorego powinny być integralną częścią procesu leczenia – wymienia.

Odrębnego podejścia i ścisłej współpracy wielodyscyplinarnej wymagają pacjenci w wieku senioralnym, u których diagnostyka bywa utrudniona przez liczne schorzenia towarzyszące. Posłanka wskazuje, że właściwa ocena stanu zdrowia chorego zapobiega jego nieuzasadnionej dyskwalifikacji z nowoczesnych programów lekowych.

– Szczególnej uwagi wymagają pacjenci starsi, u których rak płuca często współistnieje z innymi chorobami przewlekłymi. Konieczna jest współpraca onkologów, pulmonologów, kardiologów i geriatrów już na etapie kwalifikacji do leczenia. Pozwala to właściwie ocenić ryzyko terapii i uniknąć nieuzasadnionego wykluczania pacjentów z nowoczesnych metod leczenia.

Dominika Czapkowska

Artykuł Kompleksowa walka z rakiem płuca: wyzwania i priorytety systemu opieki pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kongres Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (American Society of Clinical Oncology) pokazał, że medycyna precyzyjna zmienia nie tylko wyniki leczenia, ale także sposób myślenia o chorobie. Z prof. dr. hab. n. med. Dariuszem M. Kowalskim, kierownikiem Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, sekretarzem Generalnym Polskiej Grupy Raka Płuca, rozmawia Dominika Czapkowska

Tegoroczny kongres ASCO przyniósł wiele ważnych doniesień dotyczących raka płuca. Które z nich uważa pan za najistotniejsze z punktu widzenia codziennej praktyki klinicznej?

ASCO 2026 zapamiętamy przede wszystkim jako kongres, który pokazał, jak ogromny postęp dokonał się w terapii ukierunkowanej molekularnie. Nie mówimy już wyłącznie o wydłużaniu median przeżycia o kilka miesięcy. Coraz częściej obserwujemy wieloletnią kontrolę choroby u pacjentów z rozsianym niedrobnokomórkowym rakiem płuca, co jeszcze kilkanaście lat temu wydawało się nierealne.
To zmiana o charakterze jakościowym. Na początku XX wieku chorzy z rozsianym rakiem płuca byli leczeni wyłącznie paliatywnie, a mediana przeżycia wynosiła zwykle kilka miesięcy. Dzisiaj dzięki terapiom celowanym i immunoterapii u wybranych grup pacjentów możemy mówić o przeżyciach liczonych w latach. I właśnie takie dane zostały przedstawione podczas tegorocznego ASCO.

Największe zainteresowanie wzbudziły siedmioletnie wyniki badania CROWN dotyczącego lorlatynibu. Dlaczego zostały ocenione jako przełomowe?

To badanie jest znakomitym przykładem tego, jak rozwija się współczesna onkologia. W badaniu CROWN porównano lorlatynib wobec kryzotynibu, który przecież również był skuteczną terapią celowaną, a więc nie zestawiano nowoczesnego leczenia z placebo czy chemioterapią, lecz z wcześniejszym standardem postępowania.

Najbardziej spektakularny jest fakt, że po siedmiu latach obserwacji mediana czasu wolnego od progresji w grupie leczonej lorlatynibem nadal nie została osiągnięta. Oznacza to, że ponad połowa chorych pozostaje bez progresji choroby po siedmiu latach od rozpoczęcia leczenia! W onkologii płuca są to wyniki, które jeszcze dekadę temu były trudne do wyobrażenia.

Musimy pamiętać, że mówimy o pacjentach z chorobą rozsianą. Jeszcze niedawno podstawowym celem terapii było złagodzenie objawów i nieznaczne wydłużenie życia. Dzisiaj u części chorych osiągamy wieloletnią kontrolę procesu nowotworowego przy zachowanej aktywności zawodowej i dobrej jakości życia. To zasadnicza zmiana filozofii leczenia.

Czy można więc powiedzieć, że u części chorych rozsiany rak płuca zaczyna przypominać chorobę przewlekłą?

W odniesieniu do odpowiednio dobranych pacjentów – zdecydowanie tak. Oczywiście nadal nie oznacza to całkowitego wyleczenia, jednak coraz częściej możemy utrzymywać skuteczną kontrolę choroby przez wiele lat.

To jest właśnie największy sukces medycyny precyzyjnej. Dzięki identyfikacji określonych zaburzeń molekularnych i zastosowaniu leków ukierunkowanych na konkretny cel biologiczny uzyskujemy efekty, których wcześniej nie obserwowaliśmy.

Trzeba podkreślić, że dotyczy to stosunkowo niewielkiej grupy chorych z rearanżacją genu ALK, ale jest to model pokazujący kierunek rozwoju całej onkologii. Dzisiaj podobne strategie rozwijane są dla kolejnych zmian molekularnych, takich jak RET, BRAF, ROS1, KRAS, EGFR, MET, NTRK czy NRG lub HER2.

Lorlatynib charakteryzuje się również bardzo wysoką skutecznością w zakresie kontroli przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Jakie ma to znaczenie kliniczne?

Ogromne. Mózg jest jednym z najczęstszych miejsc progresji u chorych z rearanżacją genu ALK. W przeszłości bardzo często obserwowaliśmy sytuację, w której choroba pozostawała pod kontrolą w innych lokalizacjach, natomiast dochodziło do rozwoju przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego. Lorlatynib został zaprojektowany właśnie z myślą o skutecznej penetracji bariery krew–mózg. Dzięki temu znacząco zmniejsza ryzyko progresji wewnątrzczaszkowej i pozwala uniknąć lub odsunąć w czasie konieczność stosowania radioterapii mózgowia, która może wiązać się z późnymi następstwami neurologicznymi.

Oczywiście tak dobra penetracja ośrodkowego układu nerwowego wiąże się również ze specyficznym profilem działań niepożądanych. Najczęściej obserwujemy zaburzenia gospodarki lipidowej, przyrost masy ciała czy zaburzenia funkcji poznawczych. Są to jednak działania dobrze poznane, możliwe do monitorowania i odpowiedniego leczenia. Kluczowe jest doświadczenie zespołu prowadzącego terapię oraz właściwa edukacja pacjenta.

Drugim szeroko komentowanym badaniem była prezentacja wyników LIBRETTO-432 dotyczącego leczenia uzupełniającego selperkatynibem u chorych z rearanżacją genu RET. Czy możemy mówić o kolejnym przełomie?

Moim zdaniem zdecydowanie tak, ponieważ obserwujemy konsekwentne przesuwanie terapii celowanych do wcześniejszych etapów choroby. Jeszcze kilka lat temu leki ukierunkowane molekularnie stosowaliśmy niemal wyłącznie u pacjentów z rozsianym nowotworem. Obecnie coraz więcej danych wskazuje, że największą korzyść mogą odnieść chorzy leczeni z intencją całkowitego wyleczenia.
Badanie LIBRETTO-432 pokazało bardzo znamienne zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby u pacjentów po radykalnym leczeniu operacyjnym lub po zakończeniu leczenia skojarzonego. To niezwykle ważna informacja, ponieważ nawroty pozostają jednym z największych wyzwań w terapii raka płuca.

Co istotne, nie jest to już odosobniony przykład. Widzimy podobny kierunek rozwoju w przypadku innych zaburzeń molekularnych. Najpierw był ozymertynib u chorych z wariantami patogennymi EGFR, następnie alektynib u pacjentów z rearanżacją ALK, teraz dochodzi selperkatynib dla chorych z rearanżacją RET. Oznacza to, że diagnostyka molekularna staje się nieodzownym elementem kwalifikacji nie tylko do leczenia systemowego w stadium rozsiewu, ale również do leczenia okołooperacyjnego.

Jakie inne doniesienia z ASCO 2026 mogą wpłynąć na codzienną praktykę leczenia raka płuca?

Oprócz wyników badań CROWN i LIBRETTO-432 warto zwrócić uwagę na dalszy rozwój immunoterapii, także w raku drobnokomórkowym. Nie obserwowaliśmy tu jednego przełomowego badania, ale kolejne dane, które pomagają lepiej dobierać leczenie i optymalizować jego sekwencję.

Równie istotnym przesłaniem tegorocznego ASCO jest rosnąca rola diagnostyki molekularnej. Coraz częściej decyduje ona nie tylko o leczeniu chorych z zaawansowaną chorobą, ale także o kwalifikacji do terapii okołooperacyjnych, których celem jest zmniejszenie ryzyka nawrotu. Oznacza to, że kompleksowa diagnostyka molekularna powinna być wykonywana jak najwcześniej.

Najważniejszy wniosek z ASCO 2026 jest jednak szerszy – dzięki medycynie precyzyjnej coraz skuteczniej indywidualizujemy leczenie i u części chorych osiągamy wieloletnią kontrolę choroby. To właśnie ten kierunek będzie w najbliższych latach wyznaczał standardy postępowania również w Polsce.

Najważniejsze przesłanie ASCO 2026 dla praktyki klinicznej

1. Diagnostyka molekularna jest podstawą wyboru terapii
Profil molekularny nowotworu powinien być poznany możliwie wcześnie, ponieważ coraz częściej determinuje leczenie nie tylko w chorobie rozsianej, ale również na etapie leczenia radykalnego i okołooperacyjnego.
2. Terapie celowane zmieniają cele leczenia raka płuca
W wybranych grupach chorych celem nie jest już wyłącznie uzyskanie odpowiedzi na leczenie, ale wieloletnia kontrola choroby przy zachowaniu dobrej jakości życia.
3. Medycyna precyzyjna obejmuje coraz wcześniejsze stadia choroby
Najważniejszym kierunkiem rozwoju jest wykorzystanie terapii ukierunkowanych molekularnie nie tylko w zaawansowanym raku płuca, ale także w leczeniu z intencją wyleczenia – aby zmniejszać ryzyko nawrotu i poprawiać odległe wyniki terapii.

Artykuł ASCO 2026: rak płuca wchodzi w nową erę pochodzi z serwisu Świat Lekarza.