Według danych Światowej Organizacji Zdrowia niepłodność może dotyczyć ok. 17,5 proc. dorosłej populacji. To oznacza, że średnio jedna osoba na sześć doświadcza problemów z niepłodnością. W Polsce to może być ok. 1,5 mln par, z których część decyduje się na procedurę in vitro. Z pomocą lekarzom w jej trakcie przychodzi sztuczna inteligencja. Polska firma MIM Fertility opracowała aplikacje, które optymalizują pracę embriologów i lekarzy. – Sztuczna inteligencja nie zastąpi lekarzy, ale wspiera ich w podejmowaniu decyzji – mówi ich współtwórca prof. Piotr Sankowski.

– Sztuczna inteligencja w przypadku leczenia niepłodności to narzędzie wspierające lekarzy w podejmowaniu jak najlepszych decyzji. To dodatkowe oko, asystent, który doradza lekarzowi, jak podjąć lepiej niektóre decyzje. Nie mówimy o całym procesie leczenia, tylko o pewnych specyficznych zadaniach, które albo są czasochłonne, albo w których sztuczna inteligencja może dobrze doradzić – mówi agencji Newseria Biznes dr hab. Piotr Sankowski, prof. UW, założyciel MIM Fertility. – W naszych badaniach, które prowadzimy w firmie, widzimy, że rzeczywiście lekarz, któremu podsuniemy pod rękę wsparcie w postaci sztucznej inteligencji, które czasami coś innego zasugeruje, może coś innego zobaczy, dzięki temu podejmuje lepsze decyzje, ma więcej czasu, jest mniej zestresowany.

Raport WHO analizujący okres 1990–2021 wskazuje, że średnio jedna osoba na sześć doświadcza problemów z niepłodnością. W Polsce, jak podaje NFZ, problem z zapłodnieniem może dotyczyć około 20 proc. polskiego społeczeństwa, czyli około 1,5 mln par. Niewielka część z nich decyduje się na zapłodnienie metodą in vitro, która jednak nie zawsze jest skuteczna. Szanse na pomyślną procedurę mogą wzrosnąć dzięki wykorzystaniu algorytmów sztucznej inteligencji.

– Stworzyliśmy dwa produkty, które już otrzymały europejską certyfikację medyczną, znaczek CE w ramach certyfikacji MDR, czyli urządzeń medycznych. Nakierowane są na dwa aspekty: po pierwsze, oceny potencjału rozwojowego embrionów, na szanse, czy dadzą zdrową ciążę po implantacji. Drugie rozwiązanie polega na wsparciu lekarzy w wykonywaniu badania rezerwy jajnikowej, gdzie liczymy i mierzymy pęcherzyki antralne w jajnikach, z których powstają następnie jajeczka – tłumaczy prof. Piotr Sankowski.

Platforma Embryoaid bazuje na algorytmach sztucznej inteligencji i wspomaga wybór zarodków do leczenia metodą zapłodnienia in vitro. Zwykle ocena, który zarodek jest najlepszy, zależy wyłącznie od doświadczenia i uwagi embriologa. System automatycznie identyfikuje najbardziej obiecujące zarodki na podstawie obrazów i zdjęć poklatkowych. Algorytm nauczył się rozpoznawać proces ich dojrzewania i sugeruje, który zarodek ma najlepsze rokowania na rozwój ciąży. W ocenie klinicznej firma dostarczyła 150 zarodków embriologom z różnych klinik do oceny. Zalecenia AI wykazały skuteczność równą ocenom przeprowadzonym przez bardzo doświadczonych embriologów z ponad 30-letnim doświadczeniem.

Oprogramowanie Folliscan służy do automatycznej identyfikacji, liczenia i pomiaru pęcherzyków jajnikowych wszystkich rozmiarów w dwusekundowym obrazie 2D lub 3D podczas badania ultrasonograficznego. Aplikacja jest oparta na technologii chmury i zapewnia dostęp do kompleksowych danych, prezentując obok siebie zarówno surowe, jak i adnotowane ultradźwięki oraz wspiera podejmowanie decyzji klinicznych. Folliscan skraca czas analizy ultrasonograficznej o 2,7 raza, a na ocenę potrzebuje zaledwie 40 s.

– Te dwa rozwiązania są już oferowane na całym świecie, sprzedawane bądź testowane przez kliniki, więc jesteśmy na etapie product market fit, czyli dopasowywania i pokazywania korzyści z tych rozwiązań dla konkretnych klinik leczenia niepłodności – mówi założyciel MIM Fertility. – Pracujemy też nad bardziej kompleksowym rozwiązaniem, które będzie w całościowy sposób pozwalało optymalizować pewne procesy na poziomie całej kliniki.

Rozwiązania MIM Fertility są wykorzystywane w klinikach leczenia niepłodności, ośrodkach diagnostycznych i szpitalach na całym świecie.

– Zastosowanie tych rozwiązań jest ogromne, oczywiście ograniczone do klinik leczenia niepłodności. Większe zainteresowanie pochodzi z Ameryki Południowej czy Dalekiego Wschodu niż z Europy. Gotowość na tego typu rozwiązania jest ogromna. W Polsce też, choć tu jednak dzieje się to trochę wolniej – mówi prof. Piotr Sankowski.

Popularność procedury in vitro w Polsce może wzrastać wraz z realizacją Rządowego Programu Realizacji In Vitro w Polsce. Ruszył on 1 czerwca br. i ma potrwać do końca 2028 roku. W tym czasie na program trafi ok. 2,5 mld zł (500 mln zł rocznie). Kliniki, w których program jest realizowany, wskazywały, że duży wzrost zainteresowania pacjentów będzie poważnym wyzwaniem. Jak podkreślają eksperci MIM Fertility, aplikacje oparte na sztucznej inteligencji mogą pomóc skuteczniej zarządzać czasem specjalistów medycznych oraz zasobami, co może mieć kluczowe znaczenie w okresie zwiększonego obciążenia placówek.

Ekspert od AI podkreśla, że jest ona w stanie przeanalizować ogromną ilość danych, w tym setki obrazów z każdego zarodka. Choć nie jest w stanie zastąpić człowieka w całym procesie, to zwiększa szanse na pomyślną procedurę.

– Największe wyzwanie to rzeczywiście uświadomienie, pokazanie tej wartości sztucznej inteligencji. Ona nie jest czymś, co zastępuje lekarzy, tylko chcemy pokazać lekarzom, że jest ich w stanie wspierać, że w jakimś sensie nie muszą decyzji podejmować samodzielnie, tylko mają kogoś do pomocy, kto może wesprzeć w trudnych przypadkach bądź wskazać na jakieś rzeczy, które mogliby przegapić. Ma to ogromną wartość i zrozumienie tego jest największym wyzwaniem – ocenia założyciel MIM Fertility.

Artykuł Sztuczna inteligencja wspiera lekarzy przy leczeniu niepłodności pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wśród wielu czynników, wpływających na płod­ność, zarówno u kobiety, jak i mężczyzny, prof. Kurzawa wymienił m.in. czynniki środo­wiskowe, wynikające ze stylu życia. – W dużej części przypadków niepłodności można zapobiegać i leczyć ją zachowawczo, stosując odpowiednią zdrową die­tę, a także unikając szkodliwych, często toksycznych czynników. Aby jednak było to możliwe, para starają­ca się o dziecko powinna mieć świadomość tego, co szkodzi, a co zwiększa szansę na dziecko.

ZA NISKA WIEDZA NA TEMAT SEKSUALNOŚCI I PŁODNOŚCI CZŁOWIEKA

Tymczasem, podkreśla prof. Kurzawa, wiedza na te­mat seksualności i płodności człowieka jest w naszym kraju wciąż niska. Kto wie, że u zdrowej, jeszcze mło­dej pary, prowadzącej regularne współżycie seksualne, prawdopodobieństwo zajścia kobiety w ciążę to jedy­nie 12-15% miesięcznie… A każdy niekorzystny czyn­nik kradnie z tej puli następne procenty… Dlatego tak ważne jest uświadamianie i edukacja na długo wcześniej, zanim nastąpi decyzja o macierzyństwie. Doty­czy to głównie kobiety, bo to przecież ona będzie nosi­ła w sobie przez dziewięć miesięcy dziecko i wcześniej powinna zostać do tego na tyle dobrze przygotowana, aby zdrowo je donosić i aby urodziło się zdrowe.

Tymczasem dane (Raport zrealizowany przez Insty­tut Badań Pollster) pokazują, że niemal 40% kobiet nie wykonywało bądź nie planowało wykonania badań przed zajściem w ciążę¹. To bardzo wysoki odsetek. Dlatego tym bardziej potrzebne jest szerzenie wiedzy na temat prekoncepcji, czyli działań przygotowujących kobietę do ciąży, najlepiej w formie jakiejś kampanii edukacyjnej. Odpowiednie przygotowanie kobiety do ciąży, prekoncepcja, ma nie tylko korzystny wpływ na płodność, poczęcie, zdrowie matki i dziecka, ale niesie też ogólne korzyści zdrowotne dla obojga. Nie można zapomnieć o medycznym przygotowaniu, a w tym oce­nie czynności tarczycy przyszłej ciężarnej. No i oczywi­ste, że od tego, jak kobieta będzie się odżywiała przed ciążą, a tym samym, jakie składniki odżywcze zapew­ni swojemu dziecku, zależy jego, ale też i jej forma fi­zyczna oraz psychiczna. Jeśli tych składników zabrak­nie, dziecko może się urodzić z wieloma obciążeniami zdrowotnymi, zaburzeniami metabolicznymi, sercowo-naczyniowymi albo neurologicznymi.

Nie chodzi tylko o składniki dostarczane w diecie, ale też stan emocjonalny kobiety, jej umiejętność ra­dzenia sobie ze stresem i ogólny stan zdrowia. Najlep­szym źródłem informacji, jak przygotować się do zdro­wego macierzyństwa, jest rozmowa z lekarzem, jednak tylko 45% kobiet, jak wynika z badania, korzysta z wiedzy specjalisty, 30% opiera się na informacjach z Inter­netu, 25% na doświadczeniach osób z rodziny¹.

EDUKACJA ZACZYNA SIĘ W GABINECIE LEKARSKIM

Budowanie świadomości kobiety w wieku rozrodczym powinno mieć miejsce przede wszystkim w gabinecie lekarskim. I to na długo przed ciążą, bo wtedy, w razie jakichś nieprawidłowości, będzie czas na podjęcie od­powiednich kroków.

Eliminacja złych nawyków, dbanie o dietę, w tym od­powiednią suplementację, wypoczynek, relaks, odpo­wiednią aktywność fizyczną, unikanie stresu i radzenie sobie z nim, gdy już się pojawi, to podstawa prekon­cepcji, dostosowanej do potrzeb każdej przyszłej mamy. A jak dokładnie ma ona wyglądać? O tym po­winna zostać poinformowana kobieta podczas wstęp­nej, profilaktycznej wizyty.

CZYNNIKI MODYFIKOWALNE I NIEMODYFIKOWALNE

Oczywiście nie każdego niekorzystnego czynnika, któ­ry może mieć wpływ na zapłodnienie i ciążę, można uniknąć. Są czynniki modyfikowalne i niemodyfikowal­ne, niezależne od nas, jak np. promieniowanie joni­zujące, zanieczyszczenie środowiska, nierzadko także stres czy też po prostu dość uboga w dzisiejszych cza­sach dieta. W takich przypadkach z pomocą przycho­dzą preparaty, jakie może zlecić lekarz, zgodnie z po­trzebami przyszłej mamy i jej dziecka. Żeby pomóc, a nie zaszkodzić.

Odpowiednie uzupełnienie diety nie tylko dobrze znanym kwasem foliowym, a także składnikami o udo­wodnionym działaniu może mieć wielokierunkowe działanie oraz wpływ na płodność, zdrowie mamy i dziecka. Powszechną praktyką jest stosowanie syn­tetycznego kwasu foliowego u kobiet, które przygo­towują się do ciąży. Występują jednak pewne różnice w możliwości wykorzystania syntetycznej formy kwasu foliowego, wynikające z indywidualnych predyspozycji genetycznych i środowiskowych. Coraz więcej źródeł podaje, że zwiększona podaż syntetycznego kwasu fo­liowego może nieść ze sobą negatywne konsekwencje, dlatego zaleca się skupianie większej uwagi na formy składników, w tym przypadku lepszym wyborem i bar­dziej skutecznym może okazać się aktywny folian.

Tylko lekarz, po przeprowadzeniu dokładnego wy­wiadu z kobietą i obejrzeniu jej wcześniej zleconych badań, będzie mógł powiedzieć, jakiego holistyczne­go wsparcia potrzebuje kobieta, aby prawidłowo zajść w ciążę i aby na świat przyszło jej zdrowe dziecko.

Bożena Stasiak

1. Badanie zlecone przez firmę Verco S.A., zrealizowane przez Instytut Badań
   Pollster metodą CAWI. Badanie zostało przeprowadzone wśród kobiet
   w wieku 18+, które planują ciążę, są obecnie w ciąży lub mają dzieci do 3.
   roku życia; N = 642; 03.2

Artykuł Prekoncepcja, czyli przygotowanie kobiety do ciąży pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Sekcja Zachowania Płodności w Chorobie Nowotworowej ma za zadanie prowadzenie odpowiednich działań edukacyjnych, informowanie o metodach zachowania płodności w chorobie nowotworowej, spo­sobach komunikowania się z lekarzami. Zasadniczym celem sekcji jest, aby młodzi chorzy na nowotwo­ry mogli w przyszłości zostać rodzicami ? mówi dr n. med. Joanna Kufel-Grabowska z Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Przewodnicząca Sekcji Płodności w Chorobie Nowotworowej PTO.

To dzięki Pani staraniom w Polskim Towarzystwie Onkologicznym została utworzona Sekcja Zachowania Płodności w Chorobie Nowotworowej. Dlaczego pojawił się taki pomysł i na ile jest to ważny problem?

Od lat zajmowałam się młodymi kobietami chorymi na raka piersi i widziałam, jak wiele z nich, kiedy już mi­nął pierwszy szok po usłyszeniu diagnozy, dopytywa­ło, czy będą mogły zajść w ciążę, bo one przecież wie­dzą, że po chemioterapii to może być problematyczne lub wręcz niemożliwe. Tak więc problem zachowania płodności w chorobie nowotworowej był i nadal jest ogromnie ważny. Również w przypadku mężczyzn, za­padających na raka jądra. Ten rak co prawda bardzo dobrze rokuje, ale chemioterapia może spowodować trwałą niepłodność. Obserwujemy, że na całym świecie rośnie zachorowalność na nowotwory, także w grupie wiekowej do 44. roku życia, z tym, że u kobiet ma to miejsce dwa razy częściej.

Sądzę jednak, że niewiele pacjentek wie, że w wielu przypadkach płodność po terapiach onkologicznych może być zachowana. Lekarze raczej rzadko o tym informują?

Otóż to. Nasza nowa sekcja ma więc za zadanie pro­wadzenie odpowiednich działań edukacyjnych ? i dla lekarzy, i dla pacjentów, informowanie o metodach za­chowania płodności w chorobie nowotworowej, spo­sobach komunikowania się z lekarzami itp. Sekcja zo­stała określona jako Oncofertility, co oznacza nowy obszar medycyny, łączący działania typowo onkolo­giczne z reprodukcyjnymi. Przez wiele lat faktycznie tak było, że w opiece nad pacjentkami onkologiczny­mi skupiano się przede wszystkim nad wyborem od­powiedniej terapii i jej monitorowaniem. Teraz do tej opieki wchodzi temat zabezpieczenia płodności, i co­raz częściej znajduje to odzwierciedlenie w zalece­niach towarzystw naukowych.

To znaczy, że kobieta po operacji onkologicznej, poddana chemio- czy radioterapii może powiedzieć: ?Tak, mam szanse, żeby zostać matką i chcę zabezpieczyć płodność??

W wielu przypadkach tak. Badania pokazują, że np. ok. 50 proc. kobiet z rakiem piersi jest zainteresowanych zabezpieczeniem płodności przed rozpoczęciem le­czenia systemowego. My również przeprowadziliśmy badanie ankietowe w tej grupie kobiet i okazało się, że ponad 60 proc. z nich było zainteresowanych zabez­pieczeniem płodności, jednak prawie ? nie otrzymało takiej informacji od lekarza przed włączeniem chemio­terapii. Trzeba podkreślić, że pozbawienie płodności może mieć miejsce nie tylko u kobiet czy mężczyzn z nowotworami narządów rozrodczych, ale też u cho­rujących na inne rodzaje nowotworów, np. hemato­logiczne. Ten problem dotyczy również dzieci, choru­jących np. na białaczki, pod kątem ich późniejszych planów rozrodczych. Pamiętam dziewczynkę, 14-let­nią, bardzo świadomą swojej choroby, która sama do­pytywała, jakie będzie miała szanse na dzieci, kiedy już zostanie wyleczona z choroby nowotworowej. Dlatego w sekcji, poza onkologami, będą ze sobą współpraco­wać pediatrzy, ginekolodzy, genetycy oraz lekarze jesz­cze innych specjalności.

Jakimi metodami zachowania płodności u chorych onkologicznie dysponuje dziś medycyna?

Tych metod jest kilka, a ta, jaką zaproponujemy pacjent­ce, zależy przede wszystkim od tego, jaka terapia zo­stanie u niej zastosowana. Dużo zależy też od jej wie­ku i wyjściowej jajnikowej rezerwy. Po 35-40. roku życia szanse maleją. Jednak od razu zaznaczę, że u niektó­rych pacjentek po leczeniu onkologicznym jest możliwy przynajmniej częściowy, powrót funkcji jajników.

A jeśli chodzi o metody, to możemy zamrażać ko­mórki jajowe lub zarodki, a potem stosować taką samą procedurę jak przy zapłonieniu pozaustrojowym in vi­tro. Oczywiście to robi się przed podjęciem leczenia onkologicznego. Zwykle od potwierdzonej diagnozy do przyjęcia na oddział, czy to chemioterapii, czy chirur­gii, mija ok. 2-3 tygodni. I to jest ten czas, kiedy moż­na pobrać komórki jajowe i je zamrozić lub zapłodnić plemnikami partnera, a potem zamrozić powstałe za­rodki. Oczywiście kobieta powinna być o takiej możli­wości poinformowana w trakcie diagnozy, jak również, gdzie i jak będzie to przeprowadzane.

Zabezpieczenie płodności u chłopców po okresie dojrzenia i młodych mężczyzn jest dużo mniej skompli­kowane i właściwie nie wymaga przesunięcia w czasie rozpoczęcia leczenia. Po zdeponowaniu nasienia cho­ry może podjąć leczenie systemowe.

Innym sposobem jest też metoda pobierania fragmentów jajników i następnie wszczepiania ich w miednicy?

To nowa metoda, na świecie urodziło się dzięki niej nie więcej niż 300 dzieci. W Polsce tę metodę, czyli la­paroskopowe usunięcie zdrowej tkanki jajnika jeszcze przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego, również się stosuje, ale dzięki tej metodzie jeszcze nie urodzi­ło się żadne dziecko.

Na jakie efekty może liczyć nowo powołana sekcja?

Zasadniczym celem sekcji jest, tu wrócę do począt­ku naszej rozmowy, aby młodzi chorzy na nowotwo­ry mogli w przyszłości zostać rodzicami. A to będzie możliwe dzięki rzetelnej informacji, jaką mają przeka­zywać im lekarze, wyedukowani przez nas. Kolejnym celem jest tworzenie rekomendacji postępowania dla onkologów, ale przede wszystkim starania o fi­nansowanie procedur zabezpieczenia płodności, któ­re obecnie są w Polsce nierefundowane i pozostają w gestii pacjenta.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

Artykuł <strong>Dr n. med. Joanna Kufel-Grabowska: Po leczeniu nowotworu można mieć dziecko</strong> pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jednym z elementów terapii niepłodności jest redukcja masy ciała. Podstawą leczenia otyłości jest modyfikacja stylu życia, zmiana diety, zwiększenie aktywności fizycznej, co ma spowodować redukcję masy ciała i poprawę wyrównania metabolicznego. Nie zawsze jednak jest to skuteczne i wtedy warto zastosować farmakoterapię ? mówi prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta, kierownik Katedry Zdrowia Kobiety i Zakładu Seksuologii SUM.

Czy kobiety są bardziej narażone na otyłość niż mężczyźni?

W zasadzie tak. Takie najbardziej niebezpieczne okresy pod tym względem to czas pokwitania, ciąża, karmienie piersią. Średnio po każdej kolejnej ciąży masa ciała rośnie o ok. 12%. Otyłość często nasila się też w okresie okołomenopauzalnym, co  jest spowodowane nie tylko zmianami hormonalnymi, spowolnieniem metabolizmu, ale też psychiką: zakończeniem aktywności zawodowej, trudnościami z  samoakceptacją.

Jakie są konsekwencje otyłości, jeśli chodzi o możliwości zajścia w ciążę i dla zdrowia rozrodczego kobiety? Czy wskaźnik BMI ma wpływ na płodność?

Ma ogromne znaczenie. Problemy jednak zaczynają się dużo wcześniej, już w okresie dojrzewania. Dziewczynki z otyłością często dojrzewają wcześniej niż rówieśniczki, częściej mają też zaburzenia miesiączkowania: zaczynając od braku miesiączki, poprzez obfite, a także nieregularne krwawienia. Często uaktywnia się zespół policystycznych jajników.

Kobiety z nadwagą i otyłością mają też problemy z zajściem w ciążę. Otyłość wpływa niekorzystnie na owulację, powstają cykle bezowulacyjne. Mamy w Polsce milion niepłodnych par, u których oprócz zaburzeń hormonalnych stwierdza się otyłość. Niektóre pary decydują się na zapłodnienie pozaustrojowe: jednak w tym przypadku również może dochodzić do niepowodzeń, w których nadmiar masy ciała odgrywa istotną rolę, dlatego jednym z elementów terapii niepłodności jest redukcja masy ciała.

Najlepiej byłoby, żeby pacjentka zredukowała masę ciała przed zajściem w ciążę? Kiedy powinno się zacząć leczenie otyłości?

Optymalne byłoby rozpoczęcie leczenia otyłości nie wówczas, gdy pacjentka planuje ciążę, lecz gdy tylko zauważamy, że dziewczynka zaczyna mieć nadwagę i otyłość. Tu  widzę ogromną rolę pediatrów, którzy powinni zwracać szczególną uwagę na  dzieci urodzone z masą ciała powyżej 4 kg. Powinni też interweniować od razu, gdy pojawia się otyłość. Ona nie wyleczy się i nie minie sama. Trzeba interweniować już w przypadku dzieci. Mówimy o kobietach, jednak trzeba zwracać uwagę już na  dziewczynki. Dziewczynka nie powinna mieć nadmiernej masy ciała, ponieważ w  perspektywie jest pacjentką endokrynologa, ginekologa zajmującego się  niepłodnością. Będzie też narażona na szereg powikłań otyłości, m.in. na cukrzycę typu 2, zawał serca, udar mózgu, problemy w trakcie operacji, choroby nowotworowe. Pacjentki z otyłością są bardziej narażone na raka jajnika, trzonu macicy, raka piersi, jelita grubego. Otyłość powoduje też bardzo duże obciążenie stawów, wzrasta ryzyko depresji. Skraca również życie. Jest tak wiele powikłań i patologii wynikających z  otyłości, że jej leczenie od najmłodszych lat jest jak najbardziej wskazane.

Dlatego to pediatra powinien być pierwszą osobą mówiącą o konieczności redukcji masy ciała u dziewczynki, gdy tylko zaczyna mieć problem z nadwagą i otyłością.

Również ginekolodzy powinni zwracać na to uwagę?

Ginekolog już na pierwszej wizycie powinien zważyć pacjentkę i przez kolejne lata obserwować zmiany masy ciała. Zadaję sobie pytanie, czy ginekolog może być obesitologiem i uważam, że tak. Niezależnie od tego, czy pierwsza wizyta u ginekologa to profilaktyka, czy poradnictwo antykoncepcyjne, lekarz powinien zwrócić uwagę na  masę ciała pacjentki. Bardzo dużo młodych kobiet przychodzi do ginekologa po  antykoncepcję ? i tu zaczynają się problemy, ponieważ nie każda antykoncepcja będzie odpowiednia dla kobiety z otyłością.

Niestety muszę powiedzieć, że reakcje są różne. Wiele kobiet chce się leczyć, zdarza się jednak, że gdy pacjentka przychodzi po antykoncepcję, a my mówimy jej  o  konieczności redukcji masy ciała, to dziękuje nam za wizytę i nigdy więcej do nas nie wraca.

Jak leczyć otyłość u młodej kobiety, która chciałaby zajść w ciążę?

Podstawą jest modyfikacja stylu życia, zmiana diety, zwiększenie aktywności fizycznej, co ma spowodować redukcję masy ciała i poprawę wyrównania metabolicznego. Nie  zawsze jednak jest to skuteczne i wtedy warto zastosować farmakoterapię. Są  preparaty skutecznie redukujące masę ciała, jak np. liraglutyd 3 mg, analog GLP-1. Przywraca prawidłowe funkcjonowanie naturalnych, fizjologicznych mechanizmów kontroli odżywiania. Jest lekiem z wyboru u większości pacjentów chorujących na  nadwagę i otyłość. Ja zapisuję go i często widzę spektakularne efekty.

Czy leczenie farmakologiczne u tak młodych kobiet jest bezpieczne? Nie spowoduje np. późniejszych problemów z płodnością?

Jest bardzo bezpieczne. Niedawno FDA wydała zgodę na stosowanie liraglutydu 3 mg już od 12. roku życia. Otyłość powoduje tyle niebezpiecznych dla zdrowia powikłań, że najważniejsza jest redukcja masy ciała. Gdy przychodzi do mnie 22-letnia kobieta ważąca 160 kg (mam takie pacjentki), to nie pomoże jej sama modyfikacja stylu życia. Niezbędna jest rozmowa z psychologiem, psychodietetykiem, a później zdecydowanie o najlepszej formie redukcji masy ciała. Rozważamy różne opcje leczenia, m.in. farmakoterapię, ale także chirurgię bariatryczną, która może pomóc w przypadku otyłości olbrzymiej.

Leczenie jest bardzo ważne: jeśli jest skuteczne, pacjentka ma większe szanse zajść w ciążę. Dziś mówimy o otyłości już nie tylko pod kątem BMI. Otyłość to choroba ogólnoustrojowa, której leczenie nie polega jedynie na obniżeniu BMI. Podstawą jest podejście holistyczne: chodzi o poprawę jakości życia. Nowe wytyczne praktyki klinicznej dotyczące postępowania w otyłości dorosłych polegają na zmianie paradygmatu jej leczenia, skupiając się na opiece skoncentrowanej na pacjencie, odchodząc od podejścia ?jedz mniej i więcej się ruszaj? oraz opowiadając się za tym, aby lekarze skupili się na ogólnym stanie zdrowia pacjentki i jej doświadczeniach, aby określić przyczyny leżące u podłoża otyłości.

Jak przebiega ciąża u kobiet z otyłością?

Oczywiście cieszymy się, że pacjentka zaszła w ciążę i staramy się prowadzić ją tak, by było to optymalne zarówno dla przyszłej mamy, jak i jej dziecka. Kontrolujemy też, czy nie pojawia się nietolerancja glukozy, insulinooporność, cukrzyca. Ciąża może przebiegać prawidłowo, choć u pacjentki z otyłością może być problem np. z diagnostyką USG. Kobiety z otyłością są też częściej narażone na poronienie i porody przedwczesne. Problem może pojawić się też przy porodzie. Trzeba zwrócić uwagę, czy jest możliwy poród drogami natury, czy konieczne jest cięcie cesarskie. Jeśli tak, to istnieje większe ryzyko powikłań, dłuższego gojenia się rany, trudniejszego okresu połogu. Jest szereg komplikacji związanych z ciążą i porodem, nie oznacza to jednak, że nie potrafimy prowadzić ciąży u kobiet z otyłością, czy też są one stygmatyzowane. Staramy się, żeby ciąża przebiegała bez powikłań.

Ciąża u kobiety z otyłością powinna być prowadzona w specjalistycznych ośrodkach?

Nie jest to konieczne, ciążę może prowadzić każdy ginekolog, pacjentka musi być jednak bardzo dobrze monitorowana, nie tylko pod względem przyrostu masy ciała, ale też cukrzycy ciążowej czy szybszego skracania się szyjki macicy, a więc ryzyka przedwczesnego porodu. Każda ciężarna jest bardzo dokładnie monitorowana, natomiast bez dobrej współpracy z nią nie zawsze zakończenie ciąży może okazać się szczęśliwe.

Otyłość może towarzyszyć kobiecie przez całe życie, a jej konsekwencję stanowić wielochorobowość i powikłania, dlatego warto namawiać pacjentki do leczenia.

Rozmawiała: Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta: Otyłość oznacza duże problemy z płodnością pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jeśli rak jądra zostanie wcześnie rozpoznany, wcześnie będzie podjęte leczenie, mężczyzna nie traci możliwości seksualnych i płodności. Bywa, że w następstwie leczenia uzupełniającego, po chemioterapii, płodność zostaje zaburzona, ale tylko na pewien czas ? mówi prof. dr hab. n. med. Jakub Dobruch, FEBU, kierownik Kliniki Urologii CMKP w Warszawie.

Rak jądra jest dość rzadkim nowotworem, w Polsce to ok. 700-800 przypadków rocznie, ale w grupie mężczyzn w wieku 20-40 lat jest on numerem 1. Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie tego rodzaju nowotworu?

Niewątpliwie najważniejsze znaczenie mają czynniki genetyczne, ponadto rak jądra często wiąże się z wnętrostwem, czyli niezstąpieniem jądra czy też jąder do moszny bądź nowotworem drugiego jądra.

Rak jądra, mimo że brzmi groźnie, należy do tych nowotworów, które łatwo się diagnozują i można je skutecznie leczyć.

To oczywiście, jak zresztą w przypadku każdego innego nowotworu, zależy od momentu rozpoznania. Im wcześniej to nastąpi, tym skuteczniejsza terapia. A z tym różnie bywa. Przede wszystkim dlatego, że mężczyźni nie wykonują samobadania jąder, a powinni to robić tak, jak kobiety badają swoje piersi. Z pewnością ma na to wpływ brak świadomości, wynikający z braku edukacji. Jeśli rak jądra zostanie wcześnie rozpoznany, może być w 100 proc. uleczalny. Zwykle wystarcza zabieg chirurgiczny, czasem konieczne jest leczenie uzupełniające, w postaci chemioterapii, która ma zapobiec wznowie, rzadziej jest to radioterapia. Wybór metody jest również związany z rodzajem raka ? nieco inaczej przebiega leczenie w przypadku nasieniaka, który jest wrażliwy na radioterapię, a inaczej w przypadku nienasieniaka ? ten typ występuje u młodszych mężczyzn.

Mężczyzna, słysząc diagnozę ?rak jądra?, obawia się, że utraci sprawność seksualną, że będzie niepłodny. Czy te obawy są uzasadnione, a jeśli, to na ile?

Nie musi tak być, rak jądra nie oznacza, że już koniec ze sprawnością seksualną czy płodnością. Sprawność seksualna zazwyczaj nie ulega zmianie, dużo częściej problem dotyczy płodności. Jeśli nowotwór zostanie wcześnie rozpoznany, wcześnie będzie podjęte leczenie, mężczyzna nic nie traci ze swoich możliwości seksualnych i płodności. Bywa, że w następstwie leczenia uzupełniającego, po chemioterapii, płodność zostaje zaburzona. Jeśli tak się stanie, to tylko na pewien czas i potem ewentualna niepłodność ustępuje.

Te zaburzenia często są efektem dysfunkcji jąder, a nie samego nowotworu.

A jednak przypadki trwałych zaburzeń, głównie niepłodności, jako powikłań po terapii, mają miejsce.

To prawda, zdarza się to przy leczeniu uzupełniającym, zwłaszcza radioterapii. Dlatego pacjent powinien być poinformowany o takim ryzyku i należy mu zaproponować oddanie przed terapią nasienia do banku nasienia. Szczególnie gdy uszkodzone zostały oba jądra. Niekiedy wskazana jest suplementacja testosteronu, ale o tym decyduje lekarz.

W każdym razie trzeba podkreślić, że mężczyzna po leczeniu raka jądra nadal może cieszyć się swoją męskością.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Jakub Dobruch: Rak jądra nie wyklucza płodności ani sprawności seksualnej pochodzi z serwisu Świat Lekarza.