W styczniu 2023 roku został stworzony model opieki koordynowanej, która polega na tym, że pacjent chorujący na cukrzycę jest prowadzony w poradni lekarza rodzinnego i raz do roku kieruje się go z kompletem badań na konsultacje do specjalisty – mówi prof. dr hab. n. med. Krzysztof Strojek, krajowy konsultant ds. diabetologii, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Schorzeń Kardiometabolicznych  Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

Na czym polega opieka koordynowana?

Zacznijmy od tego, że w Polsce jest 1,5 tys. specjalistów diabetologii i 3 mln chorych, co oznacza, że diabetolodzy nie są w stanie objąć opieką wszystkich pacjentów – muszą się tym zajmować lekarze rodzinni. W zaleceniach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rozpisany jest podział kompetencji – lekarz rodzinny zajmuje się pacjentami na lekach doustnych, którzy stanowią większość, natomiast pacjentami na insulinie oraz pacjentami z powikłaniami cukrzycy zajmuje się specjalista. W styczniu 2023 roku został stworzony model opieki koordynowanej, która polega na tym, że pacjent chorujący na cukrzycę jest prowadzony w poradni lekarza rodzinnego i raz do roku kieruje się go z kompletem badań na konsultacje do specjalisty.

Co dzieje się potem?

Specjalista weryfikuje wyniki badań, prowadzi edukację w zakresie diety, samokontroli glikemii oraz aktywności fizycznej i ordynuje odpowiednie leczenie, tzn. albo utrzymuje leczenie, które prowadził lekarz POZ, albo wprowadza nowe leki bądź nowe dawkowanie. Następnie odsyła pacjenta z powrotem do lekarza rodzinnego celem kontynuowania stałej opieki. To jest bardzo dobry system, który wspiera lekarzy rodzinnych; dzięki opiece koordynowanej lekarze POZ mają możliwość zweryfikowania sposobu postępowania z chorymi na cukrzycę i koordynowania terapii według zaleceń specjalistów.

Ten program spełnił oczekiwania?

Tak. Coraz więcej poradni POZ podpisuje umowy ze specjalistami na opiekę koordynowaną. Trzeba koniecznie dodać, że w opiece koordynowanej bardzo ważna jest rola koordynatora, który w POZ umawia wizyty z pacjentami do specjalisty. To bardzo usprawnia sposób działania, jest wygodne zarówno dla pacjenta, jak i dla lekarza–specjalisty, który wie, kiedy i jaki pacjent do niego przyjdzie.

Jakie bariery wiążą się z opieką koordynowaną nad pacjentami z cukrzycą? Co mogłoby zmienić się na plus?

Chodzi o to, żeby maksymalnie dużo POZ-ów nawiązało współpracę ze specjalistami. Ich liczba sukcesywnie rośnie, ale jest jeszcze sporo POZ-ów, które takiej opieki nie podjęły. Barierą w pewnym momencie może być też liczba specjalistów diabetologii gotowych podjąć się opieki koordynowanej czy konsultacji pacjentów w ramach opieki koordynowanej.

POZ sam musi zgłosić się do programu?

Tak, musi się „umówić” ze specjalistą na porady w ramach tej formy opieki.

Jaką korzyść ma z tego pacjent?

Diagnostyka powikłań cukrzycy opiera się o wyniki badań dodatkowych i jeżeli pacjent raz w roku ma takie badania wykonane, to specjalista, który posiada odpowiednie kompetencje, może zweryfikować, czy wszystko jest w porządku i ewentualnie wychwycić początkowe stadia powikłań, po czym zlecić odpowiednie postępowanie. Również w zakresie leczenia jest sprawą oczywistą, że lekarz rodzinny zajmuje się wszystkimi możliwymi chorobami i niekoniecznie ma wiedzę dotyczącą nowoczesnych metod leczenia cukrzycy oraz nowoczesnych form terapii. Dlatego bardzo ważne jest wsparcie diabetologa, który konsultuje pacjenta. W ramach opieki koordynowanej powstaje Indywidualny Plan Opieki Medycznej, który sporządza specjalista.

Zanim opieka koordynowana została wdrożona, efektywnie leczyliśmy cukrzycę typu 2?

Efektywnie, ale nie wszystkich pacjentów, dlatego że duża część chorych pozostawała pod opieką lekarzy rodzinnych, którzy nie zawsze mają pełną wiedzę, kompetencje i doświadczenie w zakresie aktualnych zasad leczenia cukrzycy. Stąd decyzja o wprowadzeniu opieki koordynowanej, co poprawiło skuteczność leczenia pacjentów. Nadal jednak nie ma jednoznacznego podziału na pacjentów, którzy ze względu na swój stan zdrowia i stan cukrzycy pozostają w POZ, oraz takich, którzy są leczeni w poradniach specjalistycznych. W Polsce niestety panuje przekonanie, że trzeba się leczyć u specjalisty, a lekarz rodzinny jest „wypisywaczem skierowań”. Np. boli mnie w krzyżu – proszę o skierowanie do ortopedy. Boli mnie głowa – proszę o skierowanie do neurologa. Mam cukrzycę – do diabetologa itd. W związku z tym sporo pacjentów, którzy z powodzeniem mogliby znajdować się pod opieką lekarzy rodzinnych, jest w opiece diabetologów, bo uznają, że to jest lepsze.

Rozmawiamy o cukrzycy typu 2. Czy opieka koordynowana obejmuje też pacjentów z cukrzycą typu 1?

Pacjenci z cukrzycą typu 1 z definicji powinni być leczeni w poradni specjalistycznej. Istnieje oczywiście problem dostępności specjalistów w niektórych obszarach Polski, dlatego jeżeli pacjenci z cukrzycą typu 1 pozostają pod opieką lekarzy rodzinnych, to w ich przypadku opieka koordynowana oraz możliwość skonsultowania takich pacjentów są bardzo cenne.

Cukrzyca powstaje z otyłości?

Cukrzyca typu 2 tak, dlatego konsultacja z dietetykiem stanowi element porady specjalistycznej w ramach opieki koordynowanej.

Jak ważny jest właściwy sposób żywienia u pacjentów z cukrzycą typu 2?

80 proc. pacjentów z cukrzycą typu 2 ma nadwagę lub otyłość. Udowodniono jednak, że jeżeli chorzy doprowadzą się do należnej masy ciała – powtarzam: do należnej, a nie tylko zredukują masę ciała o kilka czy nawet kilkanaście kilogramów (ich BMI będzie poniżej 25) – to cukrzyca albo zupełnie się cofnie, albo będzie miała znacznie łagodniejszy przebieg. Taki pacjent będzie potrzebował mniejszych dawek leków czy nawet odstąpienia od leczenia insuliną i powrót do leczenia doustnego. Dlatego dieta prowadząca do obniżenia masy ciała ma kluczowe znaczenie dla leczenia cukrzycy.

Lekarz POZ prowadzący pacjenta z cukrzycą powinien kontrolować jego masę ciała czy to pozostaje wyłącznie w gestii pacjenta?

Postawienie pacjenta na wadze jest proste, ale trzeba pamiętać, że ocena wyrównania cukrzycy obejmuje cztery parametry: ocenę poziomu glukozy, lipidogramu, ciśnienia tętniczego oraz masy ciała. Jeżeli są one w normie, mówimy o dobrze wyrównanej cukrzycy i możliwości zabezpieczenia chorego przed powikłaniami. Nieprawidłowości w każdym z tych elementów zwiększają ryzyko powikłań czy ciężkiego przebiegu cukrzycy.

Jak rozumiem, nie wystarczy pacjentowi z cukrzycą powiedzieć: „Proszę schudnąć”.

Nie wystarczy, stąd konsultacje dietetyczne w ramach opieki koordynowanej. Niestety z praktyki wynika, że chorzy nie zmieniają swoich nawyków żywieniowych i nie redukują masy ciała.

To jak efektywnie leczyć cukrzycę typu 2 u takich pacjentów?

Poziom cukru w cukrzycy typu 2 ma charakter progresywny, szczególnie u chorych z nadwagą czy otyłością; oznacza to, że poziom cukru w czasie trwania choroby stopniowo narasta. Pacjent potrzebuje przyjmowania najpierw jednego leku doustnego, potem dwóch, następnie trzech, a jeśli to nie skutkuje, powstaje konieczność zastosowania terapii wstrzykiwalnej w postaci insuliny.

Opieka koordynowana nad pacjentem z cukrzycą typu 2 dotyczy osób dorosłych?

Tak, dlatego że dzieci nie chorują na cukrzycę typu 2, to są pojedyncze przypadki, które mogą pozostać w opiece pediatrycznej.

W Polsce funkcjonuje Parlamentarny Zespół ds. Cukrzycy. Czym według pana powinien się zająć w pierwszej kolejności?

Nie ma opieki nad chorymi z zespołem stopy cukrzycowej. W Polsce wykonuje się rocznie 7 tys. amputacji kończyn dolnych – całościowo czy częściowo przed pełną amputacją. Mamy program pilotażowy, ale obejmuje on tylko jeden ośrodek w Szamotułach. A potrzeby są zdecydowanie większe, więc rozszerzenie tego programu na inne części Polski jest obecnie najbardziej palącym problemem. Sytuacja w diabetologii bardzo się poprawiła, bo po pierwsze, rośnie liczba specjalistów. Po drugie, w większym lub mniejszym stopniu refundowane są praktycznie wszystkie dostępne doustne leki przeciwcukrzycowe. Polski pacjent ma więc dostęp do nowoczesnego leczenia cukrzycy tak jak we wszystkich rozwiniętych krajach w Europie czy na świecie.

Lekarz POZ może, np. swoimi zaleceniami, zabezpieczyć pacjenta przed rozwojem u niego zespołu stopy cukrzycowej?

U takiego pacjenta trzeba wyrównać cukrzycę i nauczyć go odpowiedniej pielęgnacji stóp. Lekarz POZ powinien kontrolować stopy chorego, sprawdzać, czy nie tworzą się zmiany, które mogą doprowadzić do owrzodzenia, następnie do martwicy i ostatecznie do amputacji.

Jeśli chodzi o wiek i płeć – kto częściej zmaga się ze stopą cukrzycową?

Częściej mężczyźni, natomiast wiek nie ma znaczenia; zespół stopy cukrzycowej rozwija się u pacjentów z wieloletnią cukrzycą. To jest zwykle 10–15 lat trwania tej choroby, po których rozwijają się późne powikłania, w tym właśnie zespół stopy cukrzycowej.

Od czego zależy skuteczność leczenia cukrzycy?

Przede wszystkim od tego, w jaki sposób chory postępuje ze swoim organizmem – czy redukuje masę ciała, przestrzega zaleceń dotyczących regularnego zażywania leków, systematycznie monitoruje poziom cukru oraz pozostałe parametry takie jak ciśnienie, masa ciała, poziom cholesterolu. Jest takie powiedzenie dr. Elliotta Proctora Joslina, który stworzył pierwszą poradnię diabetologiczną na świecie w Bostonie w latach XX, że „pacjent chory na cukrzycę leczy się sam przy pomocy wiedzy, którą uzyskał od lekarza, pielęgniarki lub farmaceuty”. Pacjent z cukrzycą wizytę w poradni ma raz na 3–4 miesiące, a glikemia zmienia się u niego co chwilę, musi więc umieć odpowiednio reagować, aby utrzymać ją w granicach normy.

Jak ważna jest więc rola edukacji?

Zgodnie z tą maksymą pacjent leczy się sam, ale pod warunkiem, że ma wiedzę, czyli jest wyedukowany.

Czy lekarze, zwłaszcza w placówkach POZ, doszkalają się w zakresie nowości terapeutycznych oraz diagnostycznych cukrzycy?

Jest grupa lekarzy POZ zaangażowanych w leczenie chorych, szukająca nowości, uczestnicząca w sympozjach, zjazdach oraz wykładach dotyczących diabetologii, ale niestety ze smutkiem stwierdzam, że twarze na tych spotkaniach się powtarzają. Jest też grupa lekarzy – dość liczna, jeśli nie liczniejsza – którzy tkwią na swoich stanowiskach i nie poszerzają wiedzy. Tymczasem nowości diagnostyczne oraz terapeutyczne w diabetologii pojawiają jedynie raz na kilka lat.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Prof. Krzysztof Strojek: Opieka koordynowana nad pacjentem z cukrzycą typu 2 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Opieka koordynowana nad pacjentem z cukrzycą typu 2 to krok w bardzo dobrą stronę, ponieważ chory na cukrzycę to pacjent wielochorobowy. Na całym świecie leczeniem cukrzycy zajmują się zespoły ludzi – sam diabetolog nie wystarczy. Muszą być jeszcze inni specjaliści, którzy zajmują się współwystępującymi chorobami oraz powikłaniami, m.in. kardiolog, nefrolog, neurolog, psycholog, dietetyk, edukator – mówi prof. dr hab. n. med. Edward Franek, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie.

2023 był dobrym rokiem dla pacjentów z cukrzycą?

Myślę, że tak. Był to rok, w którym nie było już, co prawda, wielkich przełomów w sposobie leczenia czy w refundacji leków przeciwcukrzycowych, ale kontynuowana jest stosowana dotąd bardzo dobra linia refundacji i leczenia, którą mamy od kilku lat. Ponad 10 lat temu rozpoczął się proces pojawiania się nowych leków przeciwcukrzycowych, które okazały się nie tylko lekami obniżającymi glikemię, ale także oddziałującymi korzystnie na powodowane przez cukrzycę powikłania. Program refundacyjny w Polsce wygląda tak, że obecnie w zasadzie większość chorych na cukrzycę dostaje właściwe leki. Refundowany jest też System Ciągłego Monitorowania Glikemii – od 1 stycznia 2023 dla wszystkich   chorych   stosujących   przynajmniej 3 iniekcje insuliny dziennie. To zdecydowanie dobra wiadomość, bo jest to bardzo pomocne narzędzie pozwalające opanować kłopoty z niewyrównaną cukrzycą, szczególnie u osób leczonych intensywną insulinoterapią. A są to pacjenci najciężej chorzy, najtrudniejsi do prowadzenia. Wprowadzenie   Systemów   Ciągłego Monitorowania Glikemii oraz możliwość szerszego stosowania tej techniki dzięki refundacji spowodowało niewątpliwie przełom w leczeniu – chorzy widzą jak na dłoni, kiedy i gdzie jest problem albo też raczej są problemy.

Mamy więc kontynuację dobrych trendów w terapii pacjentów diabetologicznych, coraz większe są możliwości ich leczenia i kontroli, dzięki czemu również diabetolodzy mają coraz łatwiejsze życie. Jest też duża nadzieja na dalsze postępy w refundacji, jako że po zmianie rządu docenione zostały działania ministra Miłkowskiego, dzięki którego ciężkiej pracy mamy tak dobrą sytuację refundacyjną, a który pozostał na dotychczasowym stanowisku, z czego bardzo się wszyscy cieszymy.

Jak pan ocenia opiekę koordynowaną nad pacjentem z cukrzycą typu 2? To krok w dobrą stronę?

To krok w bardzo dobrą stronę, ponieważ chory na cukrzycę to pacjent wielochorobowy. Na całym świecie leczeniem cukrzycy zajmują się zespoły ludzi – sam diabetolog nie wystarczy. Muszą być jeszcze inni specjaliści, którzy zajmują się współwystępującymi chorobami oraz powikłaniami, m.in. kardiolog, nefrolog, neurolog, psycholog, dietetyk, edukator itd. Szkoda, że zostało to u nas wprowadzone tylko na poziomie POZ, a nie na poziomie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W mojej poradni są cztery pielęgniarki edukacyjne oraz trójka dietetyków. Niestety, wizyty, które chory na cukrzycę u nich odbywa, nie są przez NFZ opłacane. A jest to coś, o co diabetolodzy zabiegają od wielu lat.

Od 1 stycznia 2024 roku jedna z fiozyn – dapaglifiozyna stosowana u chorych z cukrzycą typu 2, niewydolnością serca oraz przewlekłą chorobą nerek – wraca na listę leków refundowanych po dwumiesięcznej przerwie.

Ten lek powinien być refundowany. Wszystkie flozyny, po pierwsze, działają przeciwcukrzycowo, zmniejszając glikemię, a po drugie, działają korzystnie na powikłania – przede wszystkim zmniejszają ryzyko sercowo-naczyniowe, ryzyko niewydolności serca oraz ryzyko wystąpienia przewlekłej choroby nerek u pacjentów z cukrzycą typu 2. Prawdopodobnie zmniejszają też ryzyko zaburzeń rytmu serca, zespołu metabolicznego i stłuszczeniowej choroby wątroby. Flozyny sprawiają, że pacjent uzyskuje bardzo dobre, plejotropowe efekty terapeutyczne za pomocą jednej tabletki.

Jakie największe wyzwania stoją teraz przed polską diabetologią?

Chyba największym jest wyzwanie epidemiologiczne; liczba chorych na cukrzycę wciąż się zwiększa. Ta rosnąca liczba chorych powoduje, że mamy coraz większy problem, dlatego że liczba lekarzy oraz pielęgniarek jest u nas niewystarczająca. Zajmujemy przecież ostatnie miejsce w Unii Europejskiej, jeśli chodzi o liczbę lekarzy przypadających na jednego pacjenta.

Kolejne wyzwanie dotyczy tego, że diabetologia się zmienia i wymaga to „przestawienia się” lekarzy na bardziej nowoczesne sposoby leczenia. Klasyczny sposób leczenia, który mieliśmy wdrożony od wielu lat, nie przystaje już do tego, co dzieje się obecnie. Leczenie oraz kontrolowanie cukrzycy coraz bardziej staje się procesem ambulatoryjnym. Mamy już możliwości pozwalające nam „zajrzeć” w to, co dzieje się u pacjenta diabetologicznego – wracam tu do Systemów Ciągłego Monitorowania Glikemii. Dawniej pacjent pomiary glukozy wpisywał sam do dzienniczka. Bywało, że notował tylko to, co uważał za stosowne. Potem lekarz cieszył się, że wyniki są dobre – a prawdę znał tylko chory. Teraz niczego nie można ukryć. Monitorowanie cukrzycy staje się coraz bardziej szczegółowe. Lekarz może też o wiele łatwiej reagować; może do pacjenta zadzwonić, zrobić wizytę telefoniczną, na bieżąco omówić z nim różne rzeczy. To jednak powoduje, że czas, jaki lekarz w poradni poświęca na danego pacjenta, wydłuża się. Potrzeba będzie zatem więcej lekarzy albo też potrzebne będzie przekazanie ich kompetencji innym zawodom medycznym.

Co z insuliną?

Tu są dobre wiadomości. Liczba chorych, którzy będą jej potrzebowali, zacznie maleć – dzięki temu, że leki nowej generacji odsuwają w czasie konieczność podania insuliny. Co więcej, agoniści receptora GLP-1 powodują, że zmniejsza się masa ciała. Jeśli chory będzie miał mniejszą masę ciała, mniej tkanki tłuszczowej, będzie mniej insulinooporny, glikemie będą mniejsze, w zasadzie dojdzie do cofnięcia się, do wyleczenia tych postaci cukrzycy, które związane są z otyłością. Insulinoterapia u tych chorych będzie niepotrzebna. Liczba najciężej chorych będzie się zmniejszać, co jest dobre, bo jak już wspomniałem, mamy za mało lekarzy.

Ale praca dla diabetologów będzie, bo zostaną jeszcze ci chorzy, których cukrzyca nie jest albo jest tylko w części spowodowana otyłością. No i zaprzestanie leczenia agonistami receptora GLP-1 powoduje niestety ponowny wzrost masy ciała.

Rozmawiała: Ewa Podsiadły-Natorska

Artykuł Prof. Edward Franek: Kontynuacja dobrych trendów w terapii pacjentów diabetologicznych pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jeśli opieka pacjenta w POZ z cukrzycą typu 2 jest wystarczająca, nie będzie potrzeby kierowania go do diabetologa. Jeśli jednak nie, lekarz z POZ powinien wcześniej mieć kontakt do takiego specjalisty, a opieka koordy­nowana uwzględnia ten związek, aby pacjent nie mu­siał sam tego kontaktu szukać – mówi dr Krzysztof Ostrowski, poseł na Sejm poprzedniej kadencji.

O opiece koordynowanej wszyscy – i pacjenci, i lekarze, wypowiadają się pozytywnie, jednak kiedy dochodzimy do konkretów, wypowiedzi są już bardziej powściągliwe. Z czego to wynika?

Sam pomysł, zakładający, że pacjent będzie miał teraz lepszy dostęp do leczenia, jest oczywiście bardzo dobry. To w POZ będzie mógł uzyskać świadczenia, wykonać badania, które przedtem były możliwe tylko u diabetologa. Dzięki wyposażeniu POZ w narzędzia diagnostyczne, do­stępne wcześniej w gabinecie specjalisty, standard opieki nad pacjentem wyraźnie się poprawi, nastąpi sprawniej­sza komunikacja w całym trójkącie: lekarz POZ – pacjent – diabetolog. W wielu przypadkach pozwoli to na uniknięcie kierowania pacjenta do ambulatoryjnej opieki spe­cjalistycznej. Aktualnie, jak wynika z danych NFZ, na 6148 placówek POZ w Polsce umowę na tego typu opiekę ko­ordynowaną w diabetologii podpisało 847. Może to wy­dawać się niezbyt dużo, ale przypomnę, że to dopiero początek.

Na pierwszym miejscu jest pacjent, który ma mieć lepiej, bliżej do diagnostyki i leczenia. A co zyska lekarz POZ na prowadzeniu opieki koordynowanej? I mam na myśli nie tylko lekarza, zajmującego się w POZ pacjentem z cukrzycą, ale również z innymi schorzeniami, wpisanymi w opiekę koordynowaną.

Przede wszystkim podniesie się jego prestiż. Przejmu­jąc część obowiązków przypisanych wcześniej lekarzowi specjaliście, stanie się nie tylko „zwykłym” lekarzem POZ, ale jakby, w pewnym sensie, i specjalistą.

Wielokrotnie Pan powtarzał, że pomysł z opieką koordynowaną jest świetny, ale… diabeł tkwi w szczegółach. Z jakimi „ale” mamy do czynienia?

To przede wszystkim braki kadrowe. I nie mówię tyl­ko o brakach wśród lekarzy specjalistów, ale i w opiece podstawowej. Jak trudno dostać się niekiedy do lekarza w POZ, wszyscy wiemy. Lekarze, a widzę to po swoich ko­legach, są przepracowani. Teraz, kiedy dojdzie im więcej obowiązków, będą jeszcze bardziej. Mam jednak nadzie­ję, że kierownicy placówek, które zgodziły się, dobrowol­nie, na prowadzenie diabetologicznej opieki koordyno­wanej, uznali, że sobie poradzą.

Mamy pacjenta, u którego lekarz POZ właśnie podejrzewa cukrzycę typu 2. Jak teraz będzie wyglądała opieka nad takim chorym?

Jeśli mamy pacjenta ze świeżo rozpoznaną cukrzy­cą typu 2, to nie kierujemy go do diabetologa, jak to było wcześniej, ale rozpoczynamy leczenie w POZ. Le­karz, który będzie się nim zajmował, opracowuje indy­widualny plan opieki, łącznie z wdrożeniem procesu edukacyjnego, w którym znajdzie się i program diete­tyczny, i program aktywności fizycznej, a także zosta­ną wyznaczone okresowe kontrole, najpierw zwykle po 4-6 tygodniach, kolejne co 3-4 miesiące, ale nie rza­dziej niż raz na rok. Indywidualny program uwzględnia ogólny stan zdrowia pacjenta, jego wiek, ewentualne schorzenia współistniejące, styl życia. I jeśli się okaże, że tak prowadzona opieka w POZ jest wystarczająca, nie będzie potrzeby kierowania pacjenta do diabetologa. Jeśli jednak nie, lekarz z POZ powinien wcześniej mieć kontakt do takiego specjalisty, a opieka koordy­nowana uwzględnia ten związek, aby pacjent nie mu­siał sam tego kontaktu szukać. To właśnie ten trójkąt, o którym już wspomniałem, czyli lekarz POZ – pacjent – diabetolog.

Jest Pan optymistą, jeśli chodzi o sprawne funkcjonowanie tego trójkąta?

Powiedziałbym, że jestem ostrożnym optymistą.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

Artykuł Dr Krzysztof Ostrowski: Opieka koordynowana w diabetologii to bardzo dobry pomysł, ale… pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

W przypadku cukrzycy typu 2 – nie bę­dzie wizyty raz w roku u diabetologa, tylko komplek­sowa porada raz w roku w POZ, a lekarz POZ będzie mógł zawsze wysłać pacjenta do diabetologa, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koniec z niepotrzebnymi wi­zytami u specjalistów – mówi posłanka Violetta Porowska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów.

Parlamentarny Zespół ds. Praw Pacjentów był zdecydowanym liderem zmian w ochronie zdrowia w 8. kadencji Sejmu. To podczas jego posiedzeń wypracowywano model opieki koordynowanej m.in. w urologii, reumatologii. Zespół stworzył dr Krzysztof Ostrowski, który niestety nie wszedł do Sejmu 9. kadencji i przekazał Pani prowadzenie prac w kolejnych latach.

Po czterech latach mogę powiedzieć, że jestem dumna z poziomu merytorycznego prac Zespołu. Moim priorytetem były sprawy diabetologii, dokoń­czenie przełomu w leczeniu cukrzycy, który wpro­wadziliśmy w ostatnich latach.

Polacy mają dostęp do najnowszych leków i telemonitoringu cukrzycy na światowym poziomie. Pani skupiła się na pracach Zespołu Parlamentarnego nad dostępem do lekarzy specjalistów, bez których stosowanie najnowszych leków nie jest możliwe.

Skoncentrowaliśmy się na wypracowaniu modelu opieki koordynowanej w cukrzycy typu 2 i określe­niu sytuacji, w których chory powinien być skiero­wany do diabetologa w AOS. Z założenia, w opiece koordynowanej lekarz rodzinny będzie ściśle współpracował ze specjalistą diabetologiem i konsulta­cja diabetologiczna będzie odbywała się w POZ. To tam, na podstawowym poziomie, musi być zagwa­rantowany szybki dostęp do diabetologa.

Raz w roku pacjent z cukrzycą typu 2 powinien mieć zagwarantowaną wizytę kompleksową. Na czym ona polega?

Przede wszystkim, podczas takiej wizyty kontrolo­wana jest skuteczność ordynowanych leków i do­brostan pacjenta. To też jest moment, kiedy może nastąpić zmiana terapii. I co ważne, każdego roku pacjent będzie miał możliwość skorzystania z edu­kacji ogólnodiabetologicznej i dietetycznej.

Który z elementów opieki koordynowanej w cukrzycy typu 2 jest dla Pani najważniejszy?

Zmieniliśmy model opieki na szybki i skuteczny. Opieka koordynowana nad pacjentami z cukrzycą typu 2 z założenia ma zapewnić opiekę nad nimi w POZ. Takich chorych jest ponad 3 miliony, to zja­wisko masowe, muszą mieć zapewnioną opiekę bli­sko domów. To tam będą możliwe konsultacje ze współpracującym diabetologiem. Do tej pory cho­rzy byli automatycznie kierowani do poradni diabe­tologicznej, w której czekały na nich głównie kolejki. Zaczynali leczenie bardzo późno.

Co gorsze, wydłużali kolejki do diabetologa dla osób z cukrzycą typu 1.

Podsumuję: w przypadku cukrzycy typu 2 – nie bę­dzie wizyty raz w roku u diabetologa, tylko komplek­sowa porada raz w roku w POZ, a lekarz POZ będzie mógł zawsze wysłać pacjenta do diabetologa, jeśli zajdzie taka potrzeba. Koniec z niepotrzebnymi wi­zytami u specjalistów – na tym polega istota zmia­ny wypracowanej przy udziale mojego Zespołu Par­lamentarnego.

Rozmawiał: Paweł Kruś

Artykuł Posłanka Violetta Porowska: Opieka koordynowana w cukrzycy typu 2 zmieniła model leczenia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wejście opieki koordynowanej oznacza, że pacjent uzyska możliwość bardziej kompleksowej opieki na poziomie POZ, bez konsultacji w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Pojawi się więk­sza pula badań diagnostycznych w POZ, możliwość konsultacji ze specjalistami wybranych dziedzin, ła­twiejszy dostęp do profilaktyki, opieka koordynato­ra w profilaktyce i leczeniu chorób przewlekłych; porady edukacyjne oraz dietetyczne ? mówi prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, krajowy konsultant w dziedzinie medycyny rodzinnej, Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

1 października w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) zostanie wprowadzona opieka koordynowana (OK) nad pacjentami. Na czym ma ona polegać?

Pojawi się w tych placówkach POZ, które podpiszą aneksy na jej realizację, czyli na początek ? w nie­wielu, ale ta liczba będzie się stopniowo zwiększać. Wejście opieki koordynowanej oznacza, że pacjent uzyska możliwość bardziej kompleksowej opieki na poziomie POZ, bez konsultacji w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej np. tylko z uwagi na koniecz­ność wykonania określonych badań. Pojawi się więk­sza pula badań diagnostycznych w POZ, możliwość konsultacji ze specjalistami wybranych dziedzin, ła­twiejszy dostęp do profilaktyki oraz opieka koordynato­ra w profilaktyce i leczeniu chorób przewlekłych. Pojawią się porady edukacyjne oraz dietetyczne. Lekarze rodzinni będą mogli realizować szerokie kompetencje, uzyskiwa­ne podczas specjalizacji, mogąc zlecać badania diagnostyczne, do tej pory zarezerwowane dla specjalistów, dia­gnozując i lecząc choroby przewlekłe, samodzielnie lub we współpracy z wybranym specjalistą dziedzinowym. Ta zmiana, z punktu widzenia zarówno pacjenta, jak i per­sonelu, jest korzystna. I była przez nas oczekiwana. To ogromna szansa dla pacjentów i członków zespołu pod­stawowej opieki zdrowotnej: lekarzy, pielęgniarek, a tak­że położnych.

Początek tych zmian nastąpił już w lipcu. Czy opieka koordynowana jest więc ciągiem dalszym?

I tak, i nie. Jest to pewien ciąg zmian w POZ, przygotowa­ny do wdrożenia przez zespół ds. zmian w POZ, którym kierowałam przez rok. Pierwszego lipca została posze­rzona lista badań diagnostycznych, na jakie mogą kiero­wać lekarze POZ. Wśród nich znalazły się takie badania jak stężenie ferrytyny, witaminy B12, kwasu foliowego, przeciwciała antycytrulinowe ? anty-CCP, przeciwciała an­ty-HCV, antygen Helicobacter pylori w kale, CRP ? szybki test ilościowy dla dzieci do ukończenia 6. r.ż., szybki test wykrywający antygen paciorkowca (tzw. strep test). Ba­dania te ułatwiają lekarzom diagnostykę najczęstszych schorzeń, a pacjentom ? ułatwiają życie. Bo dotychczas pacjent musiał być skierowany np. do poradni hemato­logicznej tylko po to, aby w przebiegu diagnostyki nie­dokrwistości wykonać oznaczenie stężenia witaminy B12 czy ferrytyny.

1 lipca nastąpiły także duże zmiany w wymogach re­alizacji programu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK). Ułatwiono jego realizację, umożliwiono ją pielęgniarkom. Już widać efekty, znacznie więcej placówek re­alizuje tę profilaktykę.

1 października nastąpi dużo większa zmiana: wejdą możliwości koordynacji opieki z poziomu POZ w kilku wybranych jednostkach chorobowych. To znacznie szerszy zakres działań do realizacji niż tylko kilka badań diagno­stycznych.

Do jakich nowych świadczeń będą od października mieli dostęp pacjenci zgłaszający się do swojego lekarza rodzinnego? Czy można wymienić jakieś grupy pacjentów, dla których te zmiany okażą się szczególnie korzystne?

Przede wszystkim zyskają na tym osoby ze schorzeniami sercowo-naczyniowymi, z nadciśnieniem tętniczym, cu­krzycą typu 2, astmą, POChP, chorobami tarczycy, a więc z tymi chorobami, które dotyczą milionów Polaków. Pacjenci będą mogli otrzymać od swojego lekarza skiero­wanie na badania diagnostyczne z obszaru kardiologii (niewydolność serca), diabetologii, przewlekłej choroby nerek, ale też chorób płuc i endokrynologii. Będą mie­li zapewniony dostęp do kompleksowych wizyt z indywi­dualnym planem opieki medycznej, porad edukacyjnych, prowadzonych przez pielęgniarki, porad dietetycznych. Także dostęp do badań obrazowych i czynnościowych. To będą świadczenia gwarantowane, na które płatnik prze­znaczył na razie około miliarda złotych, ale ta pula będzie zwiększana.

Chcę też podkreślić, że o ile zmiany, które weszły od lipca, obejmują wszystkich świadczeniodawców, o tyle te październikowe są adresowane do tych, którzy będą go­towi się tego podjąć. Czyli ? nie będą obligatoryjne.

Czy to znaczy, że nie każda placówka musi wprowadzać zmiany od razu? Tego przede wszystkim obawiają się szefowie placówek POZ. Lekarze rodzinni postulują też o program pilotażowy.

Głosy w środowisku są podzielone. Ale największe or­ganizacje, jak zrzeszające ok. 30% świadczeniodawców POZ Federacja Porozumienie Zielonogórskie czy Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, popierają wdrożenie opieki koordynowanej, jako zmiany potrzebnej w POZ i poprawiającej opiekę nad pacjentem. Ale jednocześnie podkreśla się, że diabeł tkwi w szczegółach ? nie znamy ich, choć wdrożenie tuż, tuż. Stąd zrozumiałe zaniepoko­jenie i irytacja.

Co do pilotażu ? to już taki mieliśmy (POZ PLUS), teraz czas na wdrożenie systemowe, a fakt braku obligatoryj­ności daje czas tym, którzy go potrzebują.

O tym, że potrzebne są zmiany w opiece podstawo­wej, m.in. takie, jakie teraz zachodzą, mówiliśmy już kilka, nawet kilkanaście lat temu. I wtedy również część lekarzy rodzinnych popierała zmiany, część miała obawy. Zmia­na zawsze budzi lęk, zwłaszcza w tak niestabilnej sytuacji jak dziś (pandemia, wojna za granicami, inflacja). Na pew­no trudniej będzie małym podmiotom, bo muszą szukać współpracy na zewnątrz. Duże placówki, mające w swo­jej strukturze specjalistów, diagnostykę ? będą miały ła­twiej. Ale ja znam doskonale zorganizowane małe pod­mioty i fatalnie zarządzane bardzo duże podmioty, więc to wcale nie jest reguła, że duży zawsze oznacza lepszy. To kwestia dobrego zarządzania, kadr i oczywiście odpo­wiedniego finansowania.

Dużą nowością we wprowadzanych zmianach jest funkcja koordynatora ? znana już np. z onkologii. Od roku również obecna w niektórych POZ, ale głównie działa on w obrębie profilaktyki. Wiemy, że pacjenci bar­dzo sobie chwalą wsparcie koordynatora ? osoby, która ustala terminy badań, konsultacji, porad. Dla pacjenta w starszym wieku, z wieloma schorzeniami, mało cyfro­wego ? taka pomoc jest po prostu bezcenna.

Koordynator nie musi być medykiem ? nawet szko­da byłoby na tę funkcję wykorzystywać naszych skrom­nych zasobów kadr medycznych. Może to być absolwent zdrowia publicznego lub po prostu osoba o dużych umiejętnościach kontaktu z ludźmi i zdolnościach orga­nizacyjnych.

Oczywiście ogromnym problemem jest niedobór kadr medycznych ? lekarzy, pielęgniarek, położnych ? wszę­dzie w systemie. Tym bardziej należy przyjrzeć się, jak obecnie te kadry są wykorzystywane, jakie obowiązki re­alizują, ile można z nich zdjąć poprzez chociażby roz­wiązania informatyczne i wsparcie pracowników nieme­dycznych. Na przykład pielęgniarki nie powinny pracować w rejestracji. Owszem, mogą robić wstępny triage pacjen­tów, ale nie powinny zajmować się tylko odbieraniem te­lefonów, skoro mają kwalifikacje, aby realizować profilaktykę, edukację, a także współuczestniczyć w realizacji wizyt kompleksowych u pacjentów chorych przewlekle.

Powiedziała Pani, że wprowadzenie opieki koordynowanej do POZ to szansa dla lekarzy rodzinnych.

Tak, uważam, że to jest szansa na rozwój. Ale powie­działam także, że rozumiem obawy. Jedna z nich doty­czy troski lekarzy o to, czy sobie poradzą wobec nowych wyzwań, ale jest ona spowodowana niestety niewiedzą o tym, na czym będą polegały zmiany, wynikającą z bra­ku informacji. Niestety ? akty prawne niezbędne do wdrożenia opieki koordynowanej pojawią się stanowczo za późno, wielu rzeczy dziś nie wiemy, nie znamy wycen ? a do 1 października zostały dwa tygodnie!

W założeniach ? opieka koordynowana w POZ na­prawdę ma sens. Lekarz POZ, lekarz rodzinny, którego rolę wielu chciałoby sprowadzić do szybkiej wizyty, wypisania recepty na żądanie, ewentualnie zaświadczenia czy przedłużenia leczenia zaordynowanego przez spe­cjalistę z AOS, teraz ma szansę uzyskać większy wpływ na to, jak pracuje i jak opiekuje się pacjentami. Zresztą organizacja pracy zbliżona do koordynacji funkcjonuje w wielu podmiotach: pacjenci są zapraszani na badania profilaktyczne, istnieje osobny czas na wizyty pilne, za­chorowania ostre, osobny na kontrolne wizyty w choro­bach przewlekłych ? znam takie placówki i wiem, że to da się zrobić. Zmiany systemowe, które nadchodzą, to więcej narzędzi i finansowanie takiej dobrze zorganizo­wanej, kompleksowej opieki.

Oczywiście jeśli wdrożenie opieki koordynowanej ma się zakończyć sukcesem, potrzebne są dobre rozwiąza­nia systemowe, elastyczne zapisy umów z NFZ, uczciwe finansowanie, dające realne szanse zatrudnienia spe­cjalistów i oczywiście wsparcie szkoleniowe ? przecież świadczeniodawcy i personel medyczny muszą się do­wiedzieć, o co w tym chodzi, wielu pewnie będzie zainteresowanych realizacją, ale bez szkoleń nawet nie będą wiedzieli, jak się za to zabrać.

Trzeba patrzeć na wdrożenie OK jak na proces, roz­ciągniętą w czasie zmianę poprawy opieki nad pacjen­tami w POZ. To nie jest szybki bieg, to raczej maraton. Wymagający dobrej kondycji i cierpliwości ? i świadcze­niodawców, i płatnika, i przede wszystkim ? zarządzają­cego systemem ministra zdrowia.

Trzydzieści lat temu, gdy pojawiła się w Polsce me­dycyna rodzinna, wielu lekarzy chciało uzyskać tę nową specjalizację, dającą szerokie kompetencje, ciekawą, bliską pacjenta i dobrze finansowaną. Ale w którymś mo­mencie porzucono, sprawdzony w wielu krajach Europy i świata, model budowania mocnej opieki podstawowej opartej przede wszystkim na medycynie rodzinnej. Dla­tego jesteśmy dzisiaj tu i teraz ? i powinniśmy wykorzy­stać szansę odbudowania prestiżu tej ważnej specjaliza­cji oraz partnerstwa w relacjach z innymi specjalistami. Musimy to zrobić także dla młodych lekarzy, którym bli­ska jest idea holistycznej opieki nad pacjentem i chcieli­by wybrać medycynę rodzinną, ale chcą też specjalizacji ambitnej, dającej duże możliwości i wymagającej dużej wiedzy. To da się w medycynie rodzinnej połączyć.

A na początek spróbujmy nie mówić ?To się na pewno nie uda?.

Rozmawiała: Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Agnieszka Mastalerz-Migas: Opieka koordynowana w POZ pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Dr Jerzy Gryglewicz, EKSPERT OCHRONY ZDROWIA, UCZELNIA ŁAZARSKIEGO

W 2016 roku Uczelnia Łazarskiego opublikowała raport ?Gastroenterologia ? analiza skutków ekonomicznych i społecznych?. Okazało się, że pacjenci z chorobą zapalną jelit mają ograniczony dostęp do leczenia specjalistycznego. Pacjenci z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego oraz chorobą Leśniowskiego-Crohna są leczeni na oddziałach gastroenterologicznych, chirurgicznych, chorób wewnętrznych, chorób zakaźnych oraz bardzo często korzystają z pomocy doraźnej na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Brak koordynacji leczenia wpływa na niską efektywność w terapii pacjentów z tymi schorzeniami oraz generowanie niepotrzebnych dodatkowych kosztów dla systemu ochrony zdrowia związanych głównie z hospitalizacjami, których można byłoby uniknąć. Nowe finansowanie kompleksowych świadczeń specjalistycznych w chorobach zapalnych jelit miało być oparte na podobnym modelu co kompleksowa opieka w zawale mięśnia sercowego (KOS).

Projekt koordynowanej opieki nad pacjentami z chorobami zapalnymi jelit czeka na wprowadzenie, podobnie jak wiele innych projektów opieki koordynowanej. Były deklaracje poprzedniego prezesa NFZ, Andrzeja Jacyny, że ruszy pilotaż opieki koordynowanej w chorobach zapalnych jelit, jednak jak na razie to się nie udało. Obecnie opieka koordynowana funkcjonuje w niewielu obszarach (KOS, koordynowana opieka nad chorymi na SM). Największą zaletą opieki koordynowanej jest to, że pacjent ma zapewnione wszystkie świadczenia w ramach jednej umowy, realizowane u jednego świadczeniodawcy. Obecnie pacjenci z chorobami zapalnymi jelit mają duży problem, gdyż nasz system ochrony zdrowia finansuje dla nich pojedyncze procedury medyczne w ramach różnych umów zawartych z wieloma świadczeniodawcami, głównie szpitalami, poradniami oraz pracowniami diagnostycznymi. Nie gwarantuje pacjentowi, że będzie miał wykonane wszystkie procedury u jednego świadczeniodawcy, który będzie jednocześnie koordynatorem leczenia odpowiedzialnym zarówno za diagnostykę, jak i za wdrożenie indywidualnego planu leczenia. To była główna idea stworzenia opieki koordynowanej: miała ona spowodować, że pacjent będzie miał dostęp do wszystkich procedur w określonym czasie. Niestety, to się nie udało. Nasz system ochrony zdrowia boryka się z wieloma problemami finansowymi, część szpitali ma duże problemy finansowe związane z ryczałtowym finansowaniem świadczeń, które często wpływa na ograniczony dostęp do świadczeń dla przewlekle chorych pacjentów.

Program opieki koordynowanej w gastroenterologii miał być programem pilotażowym, którego celem było przetestowanie pewnych rozwiązań w praktyce. Wszystkie świadczenia miały być stosowane według określonego standardu rekomendowanego przez gastroenterologów u każdego pacjenta, który wejdzie programu. Program miał być realizowany w około 30 ośrodkach. Narzucał im spełnienie pewnych określonych standardów i zapewnienie dostępu do optymalnego leczenia. W mniejszych ośrodkach często jest problem z zapewnieniem odpowiedniego leczenia i diagnostyki, co nie jest dobre, ponieważ zwłaszcza w chorobach przewlekłych leczenie musi być prowadzone w sposób ciągły. Przerwy powodują nawroty choroby i wzrost kosztów dla płatnika. Brak ciągłości opieki, brak opieki koordynowanej po prostu się nie opłaca.

Artykuł Brak opieki koordynowanej się nie opłaca pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Z posłanką Elżbietą Płonką rozmawiają Katarzyna Pinkosz i Paweł Kruś.

Ma Pani bardzo bogate CV: lekarz rodzinny, kierownik ośrodka zdrowia, senator, działa Pani w hospicjum, ma Pani też krótką historię w Sejmie poprzedniej kadencji. Jakie są Pani plany na tę kadencję Sejmu?

Po 20 latach pracy w zespołowej praktyce lekarzy rodzinnych widzę, jak powinna się zmienić medycyna rodzinna. To trudny problem, ponieważ lekarze są bardzo obciążeni biurokracją i sprawozdawczością, brakuje osób, które pomagałyby tę pracę wykonywać. A nadmiar takich czynności przeszkadza nam w zajmowaniu się pacjentami. Uważam, że powinno się wiele zmienić, jeśli chodzi o współpracę lekarzy rodzinnych i specjalistów. Specjaliści zbyt często odsyłają pacjentów do lekarza rodzinnego po wypisanie recepty lub po skierowanie. To niepotrzebnie generuje nam dużo pracy. Obecnie jest już naprawiany błąd polegający na tym, że tylko lekarz rodzinny może wypisywać recepty na leki dla seniorów. Powinien to robić również specjalista. Oczywiście zdarzają się też błędy w drugą stronę: lekarze często niepotrzebnie kierują pacjentów na diagnostykę lub leczenie do szpitala, choć nie jest to konieczne. Powód to obciążenie pracą. Powinniśmy mieć bardziej płynnie zorganizowaną opiekę nad pacjentami ? być może wyjściem jest opieka koordynowana. Bolączką pacjentów są kolejki do specjalistów. Lekarzy jest za mało, dlatego musimy kształcić większą liczbę lekarzy, stwarzać dobre warunki pracy, ale również wprowadzać nowe zawody, np. asystenta lekarza, który będzie w stanie wyręczyć lekarza w niektórych czynnościach. Już dziś korzystamy z pomocy pielęgniarek, jednak młode pokolenie pielęgniarek jest bardzo dobrze wykształcone i z pewnością będą one mogły w większym stopniu wykorzystywać swoje kompetencje.

Wszedł już pilotaż opieki koordynowanej w onkologii i kardiologii, jest jednak jeszcze dużo spraw niedokończonych, jeśli chodzi o opiekę koordynowaną, np. w urologii, gastroenterologii. Czy również będzie to leżało w sferze Pani zainteresowań?

Tak, ponieważ widzę, jak często pacjent, gdy poważnie zachoruje, potrzebuje opieki nie tylko lekarza rodzinnego, ale też specjalistów. Niestety, sam musi jej szukać. Często pyta, gdzie ma iść, gdzie się leczyć. Trzeba nim pokierować, dlatego na pewno opieka koordynowana bardzo by pomogła. Ciężko chory pacjent musi zmagać się nie tylko z chorobą, ale też sam dla siebie szukać opieki, a przecież powinien jak najszybciej rozpocząć leczenie. Kolejną rzeczą, którą chciałabym się zająć, jest profilaktyka. Brałam udział w kilku akcjach nikotynowych i organizowałam takie akcje, często też widziałam w hospicjum, jakie są skutki wieloletniego palenia papierosów. Statystyki pokazują, że liczba osób palących nie zmniejsza się, znów coraz częściej zaczynają palić ludzie młodzi. Musimy to zmienić. Dużym problemem jest też picie alkoholu. Chciałabym zająć się w tej kadencji Sejmu m.in. profilaktyką i promocją zdrowia; na pewno widzę w tej kwestii też dużą rolę mediów.

Opieka koordynowana, promocja zdrowia i profilaktyka ? to główne pani zadania w tej kadencji. Co jeszcze?

Onkologia. Obserwujemy coraz większą liczbę zachorowań na nowotwory. Mieszkam w województwie lubuskim, gdzie jest bardzo dużo jezior, lasów, a mimo to liczba zachorowań na nowotwory rośnie. Jakie są tego przyczyny, jak można temu zapobiegać? Na pewno chciałabym bliżej zająć się również problematyką onkologii, by poznać odpowiedzi na te pytania.

Artykuł Opieka koordynowana i promocja zdrowia to priorytety pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nie bójmy się dwóch pilotaży

MAREK TOMBARKIEWICZ, DYREKTOR NARODOWEGO INSTYTUTU GERIATRII, REUMATOLOGII I REHABILITACJI W WARSZAWIE, WICEMINISTER ZDROWIA W LATACH 2016-18

Zostało udowodnione, że model koordynowanej opieki jest najbardziej skuteczny, a tym samym najlepszy dla pacjenta. Efekty leczenia są najlepsze, gdy jedna instytucja zorganizuje i skoordynuje wszystkie dostępne metody leczenia w danej chorobie. Model kompleksowej opieki nad pacjentem z nowotworem nerki to trzeci program kompleksowej opieki stworzony przez środowisko urologów: po modelu opieki nad chorymi z rakiem pęcherza moczowego i rakiem prostaty. Wszystkie trzy programy mają duże znaczenie epidemiologiczne, dotykają dużej liczby osób.

W pierwszej kolejności należy zająć się właśnie chorobami występującymi często, aczkolwiek każdy z modeli opieki koordynowanej ma swoje znaczenie. Bardzo się cieszę, że ten problem został zauważony przez Polskie Towarzystwo Urologiczne, a także fundację, która organizowała stworzenie tych raportów opartych na dużych bazach danych. Raporty zawierają konkretne wskazówki, które warto zastosować. Obecnie NFZ może samodzielnie, bez udziału Ministerstwa Zdrowia, tworzyć projekty pilotażowe. W budżecie NFZ zostały zapisane na to duże pieniądze.

Ostatnie zapowiedzi ministra zdrowia o kolejnym zwiększeniu budżetu NFZ w tym roku pozwalają sądzić, że być może przekroczy się magiczną granicę 100 mld zł. Życzyłbym sobie, aby część tych pieniędzy była przeznaczona właśnie na finansowanie programów pilotażowych różnych modeli opieki koordynowanej. Wszystko wskazuje na to, że właśnie taki zaproponowany model poprawi skuteczność leczenia, czyli przede wszystkim zwiększy wczesną wykrywalność chorób nowotworowych, przedłuży czas życia pacjentów dotkniętych chorobą nowotworową i poprawi jego jakość.

Programy koordynowanej opieki dla pacjentów z konkretnymi schorzeniami onkologicznymi nie kłócą się z pilotażem sieci onkologicznej. W przestrzeni publicznej mówi się mniej oficjalnie, wręcz jako zarzut, że NFZ chce robić inny pilotaż niż Ministerstwo Zdrowia. Uważam, że dzięki temu będzie można porównać efekty tych dwóch działań. Założenia Narodowej Sieci Onkologicznej są przyjęte, szczegóły opracowywane. Efekty poznamy za 2-3 lata. Nie można kazać pacjentom tak długo czekać i wprowadzać kolejny pilotaż dopiero, gdy okaże się, że dotychczas prowadzony nie dał w pełni oczekiwanych efektów. Dziś mamy szansę bez kolizji prowadzić dwa pilotaże. Można wybrać do opieki koordynowanej w onkologii urologicznej takie jednostki, które nie znajdują się na terenie tych województw, gdzie wdrożony jest pilotaż stworzony przez ministerstwo.

Sytuacja w onkologii musi się poprawić. To idealny moment, żeby porównać efekty dwóch niewchodzących sobie w drogę pilotaży. Nie traktujmy ich jako konkurencji. Najważniejszy jest pacjent. Wszystkie instytucje ochrony zdrowia są powołane, aby poprawić efektywność leczenia i bezpieczeństwo pacjenta. Ale zobaczymy, co z tego wyjdzie. (kp)

Artykuł KOORDYNOWANA OPIEKA W UROLOGII pochodzi z serwisu Świat Lekarza.