Stosowanie leków immunosupresyjnych u pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (NChZJ) rodzi poważne obawy zarówno chorych, jak i lekarzy. Dlatego Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, na podstawie doświadczeń chińskich oraz adaptacji dokumentów British Society of Gastroenterology (BSG) i European Crohn?s and Colitis Organisation (ECCO), przygotowało zalecenia, aby ułatwić podejmowanie decyzji diagnostycznych i terapeutycznych w dobie pandemii.
U niektórych pacjentów z COVID-19 oprócz gorączki, kaszlu, duszności występują także objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka.
Dotychczasowe obserwacje wskazują na znaczny odsetek zakażeń związanych z wizytami w szpitalach lub przychodniach. Jest to najważniejszy czynnik zwiększający ryzyko zakażenia u pacjentów z zaostrzeniem NChZJ. Do potencjalnych czynników ryzyka w przypadku zaostrzenia NChZJ zalicza się także stosowane leki, głównie glikokortykosteroidy. Nie wykazano jednak, aby NChZJ w sposób niezależny zwiększały prawdopodobieństwo zakażenia, zwłaszcza jeśli choroba jest w remisji.
Obecnie nie ma jednoznacznych dowodów świadczących o zwiększonym ryzyku ciężkiego przebiegu COVID-19 lub zgonu u pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne/immunomodulujące. Biorąc pod uwagę mechanizm działania, w przypadku podejrzenia COVID-19 należy rozważyć odstawienie tiopuryn, a także tofacitinibu. Leki te zmniejszają liczbę krążących limfocytów CD4+, co może wiązać się z dłuższym czasem trwania infekcji i cięższym przebiegiem COVID-19.
Mechanizm działania metotreksatu nie powinien wpływać na przebieg infekcji SARS-CoV-2, ale również należy rozważyć odroczenie kolejnej dawki leku. Dawka leków biologicznych powinna być odroczona do czasu wykluczenia zakażenia SARS-CoV-2. Należy unikać stosowania wysokich dawek glikokortykosteroidów (? 20 mg prednizolonu) i rozważyć przyspieszoną redukcję dawki tej grupy leków. Podejmując decyzję o zmianie leczenia, należy zawsze brać pod uwagę ryzyko związane z zaostrzeniem NChZJ.
W przypadku potwierdzenia COVID-19, u chorego z NChZJ w remisji należy rozważyć odstawienie wszystkich leków (poza preparatami 5-ASA i lekami objawowymi, jeśli są stosowane). Średni czas trwania COVID-19 wynosi 3-4 tygodnie, odstawienie leków na taki czas nie powinno wpłynąć negatywnie na przebieg NChZJ.
W przypadku potwierdzenia COVID-19 u chorego z aktywną postacią NChZJ, decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane interdyscyplinarnie i ze szczególną ostrożnością, a grupą leków, których należy unikać, są glikokortykosteroidy w wysokich dawkach.
Zgodnie z głównym zaleceniem PTG pacjenci z NChZJ w remisji klinicznej powinni kontynuować dotychczasowe leczenie. Przy rozpoczynaniu nowego leczenia należy wziąć pod uwagę, że leki biologiczne podawane podskórnie mogą mieć przewagę nad podawanymi dożylnie ? pacjent krócej przebywa w ośrodku i ma możliwość podawania leku w domu. Ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 w czasie hospitalizacji z powodu zaostrzenia NChZJ przewyższa ryzyko stosowania leków immunomodulujących. Należy rozważyć odstawienie leków immunosupresyjnych u pacjentów powyżej 65. roku życia lub z chorobami przewlekłymi, którzy pozostają w długotrwałej remisji klinicznej. Eksperci nie zalecają zamiany preparatów dożylnych na inny podskórny ? wiąże się to z ryzykiem zaostrzenia NChZJ.
Stanowisko dotyczące postępowania z pacjentem z nieswoistą chorobą zapalną jelit w dobie pandemii COVID-19 zostało opracowane przez Polskie Towarzystwo Gastroenterologii i konsultanta krajowego w dziedzinie gastroenterologii.
Stanowisko opracowali: prof. Grażyna Rydzewska, prof. Agnieszka Dobrowolska, prof. Jarosław Reguła, prof. Piotr Eder, dr Michał Łodyga
