Więcej

    Dr hab. n. med. Karolina Kłoda: Nie mówmy o efekcie jo-jo

    Nie powinniśmy mówić o efekcie jo-jo, a o tym, że otyłość jako choroba przewlekła ma tendencję do nawrotów. W leczeniu otyłości nie stosuje się określonego postępowania przez np. miesiąc, a potem „wraca do normalności”. Korzystne zmiany, które wprowadza się w życiu, muszą zostać z pacjentami „na zawsze” – mówi dr hab. n. med. Karolina Kłoda, członek ZG Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej.

    Leczenie otyłości jest wyzwaniem dla systemu opieki zdrowotnej w Polsce?

    Tak: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny w najnowszym opracowaniu dotyczącym sytuacji zdrowotnej Polski podaje, że zbyt wysoka masa ciała (BMI ≥25) odpowiada w Polsce za 14,2 proc. zgonów i za utratę 12,4 proc. lat przeżytych w zdrowiu. W okresie pandemii – od wiosny do jesieni 2020 roku – 28 proc. Polaków w wieku 20 lat lub więcej (28 proc. mężczyzn i 29 proc. kobiet) stwierdziło, że zwiększyło masę ciała. Jednocześnie nie dysponujemy finansowanym ze środków publicznych, zorganizowanym systemem leczenia nadwagi i otyłości, który opierałby się na zespołach terapeutycznych złożonych z lekarza, dietetyka/psychodietetyka, psychologa lub psychiatry, fizjoterapeuty oraz innych specjalistów zaangażowanych w proces koordynacji i opieki nad pacjentem. Takie zespoły powinny być standardem opieki nad pacjentem chorym na otyłość.

    Czym jest głód w otyłości? Dlaczego zalecenie „mniej jedz” jest niemożliwe do spełnienia?

    Jest ono nie tylko niemożliwe do spełnienia, ale również generuje dodatkowe pytania, jak: „Co to znaczy mniej?” Rzadziej? Mniej w ilości? Mniej o dany składnik pokarmowy? Zmiana nawyków żywieniowych jest procesem, który powinien być oparty na konkretnych wytycznych dla pacjenta, które można znaleźć w stosownych dokumentach wydanych dla lekarzy. Warto zacząć od omówienia Talerza Zdrowego Żywienia, który jest bardzo przydatny w codziennej praktyce klinicznej. Należy również wspomnieć, że obecnie stosowane leki w terapii otyłości mają za zadanie hamować odczuwanie głodu, zwiększając uczucie sytości, co pełni istotną rolę wspomagającą w procesie zmiany stylu życia.

    Dlaczego nie powinno się mówić o efekcie jo-jo, a o nawrocie choroby?

    Mianem „efektu jo-jo” określa się wzrost masy ciała po jej wcześniejszej redukcji. Występuje on zazwyczaj po restrykcyjnych dietach, które są zbyt wymagające, aby je kontynuować. Nie powinniśmy mówić o efekcie jo-jo, a o tym, że otyłość jako choroba przewlekła ma tendencję do nawrotów. Nazywanie nawrotu choroby tzw. efektem jo-jo jest zakłamywaniem istniejącego stanu wiedzy w przypadku lekarzy i samospełniającej się przepowiedni w przypadku pacjentów. Często słyszę od pacjentów: „Po co się tak starać, skoro i tak dopadnie mnie efekt jo-jo”. Odpowiadam: „Choruje Pan/Pani na chorobę przewlekłą, która ma to do siebie, że nie da się jej wyleczyć tak jak np. infekcji – poprzez tygodniowe stosowanie antybiotyków”. W leczeniu otyłości nie stosuje się określonego postępowania przez np. miesiąc, a potem „wraca do normalności”. Korzystne zmiany, które wprowadza się w życiu, muszą zostać z pacjentami „na zawsze”.

    Kto powinien wspierać osobę chorującą na otyłość?

    Wsparcie w procesie leczenia otyłości powinno odbywać się na wielu poziomach – rodzinnym, społecznym i systemowym. Istotne jest tutaj rozumienie otyłości jako choroby przewlekłej. To rozumienie jest trudne zarówno dla rodziny pacjenta, jak i społeczeństwa oraz rozwiązań systemowych, których obecnie w Polsce brakuje. Ogromne znaczenie ma wsparcie najbliższych, którzy dostrzegą potrzebę wspólnego zmieniania życia na „zdrowsze”, czyli zaangażowanie w bardziej aktywny tryb życia oraz w zdrowe wybory żywieniowe poprzez wspólne zakupy, gotowanie posiłków. Warto rozmawiać z najbliższymi; kiedy rozumieją sytuację, to najczęściej wspaniale angażują się w empatyczne wsparcie.

    Ze względu na obecny system finansowania ochrony zdrowia lekarzami, którzy zajmują się leczeniem otyłości, są przede wszystkim lekarze rodzinni i chirurdzy bariatryczni. Inni specjaliści finansowani ze środków publicznych zajmują się najczęściej leczeniem powikłań choroby otyłościowej.

    Rozmawiała: Sonia Młodzianowska

    Więcej od autora

    Podobne artykuły

    ŚWIAT LEKARZA 3Dspot_img

    Najnowsze artykuły

    Pierwsze Muzyczne Spotkania Mistrzów Medycyny: Uzyskaliśmy 6 600 zł na stypendia dla młodych naukowców!

    Podczas koncertu Muzyczne Spotkania Mistrzów Medycyny miała miejsce niezwykła aukcja na rzecz II stypendium naukowego Nagrody Zaufania Złoty OTIS. Gości oczarowały pięknie arie w...

    Szkoła, gmina, system – partnerstwo przeciw epidemii otyłości i cukrzycy

    Podczas konferencji prasowej, która odbyła się 22 czerwca br., zaprezentowany został raport Cities Changing Diabetes (CCD). To tzw. raport otwarcia programu w Polsce. Szkoła,...

    Koniec roku szkolnego. Zbadaj wzrok dziecka

    Końcówka czerwca to dla dzieci koniec roku szkolnego i długo wyczekiwany początek wakacji. Zanim jednak na dobre rozpoczniemy błogie lenistwo, warto sprawdzić kondycję wzroku...

    Chcesz być na bieżąco z informacjami ze świata medycyny?

    Zaprenumeruj bezpłatnie ŚWIAT LEKARZA 3D