Nowe badania prowadzone w ramach National Institutes of Health wskazują, że niski poziom litu w mózgu może mieć związek z rozwojem choroby Alzheimera i innych postaci demencji. Choć wyniki nie zmieniają jeszcze praktyki klinicznej, to otwierają nowy kierunek myślenia o wczesnych mechanizmach choroby, biomarkerach i przyszłych strategiach terapeutycznych w neurologii
Odkrycie opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Nature.
Lit – funkcja w mózgu i związki z Alzheimerem
Zespół badawczy kierowany przez prof. Bruce’a Yanknera z Harvard Medical School przeanalizował poziomy 27 metali w próbkach mózgowych osób z łagodnymi zaburzeniami funkcji poznawczych (MCI – Mild Cognitive Impairment) oraz z chorobą Alzheimera. Okazało się, że spośród wszystkich pierwiastków to lit był jedynym metalem znacząco obniżonym w korze przedczołowej osoby z MCI i Alzheimerem – obszarze kluczowym dla pamięci i funkcji wykonawczych.
Co więcej, naukowcy zaobserwowali, że lit jest „więziony” w blaszkach amyloidowych, co może zmniejszać jego dostępność dla komórek nerwowych i pogłębiać proces chorobowy.
Badania na modelach zwierzęcych – obietnica terapii przyszłości
Badania na mysich modelach choroby Alzheimera wykazały, że dieta z niską zawartością litu prowadziła do zwiększenia liczby blaszek amyloidowych i białka tau oraz pogorszenia pamięci i funkcji poznawczych.
W innym etapie eksperymentów podawanie organicznej soli litu (orotan litu) w niskich dawkach – zbliżonych do fizjologicznych – nie tylko zahamowało rozwój patologii, ale w niektórych przypadkach odwróciło utratę pamięci oraz zmniejszyło ilość blaszek i splotów u starszych myszy.
To sugeruje, że lit może mieć potencjał terapeutyczny, choć jego skuteczność i bezpieczeństwo u ludzi muszą zostać potwierdzone w przyszłych badaniach klinicznych.
Znaczenie kliniczne i perspektywy dla neurologii
Choć litu nie zaleca się jeszcze stosować w leczeniu choroby Alzheimera, wyniki badań wskazują na kilka kluczowych wniosków:
- Poziom litu w mózgu może odgrywać rolę w patogenezie choroby Alzheimera, zwłaszcza na wczesnych etapach, takich jak MCI.
- Mechanizmy molekularne, poprzez które lit może wpływać na akumulację amyloidu i białka tau, są obiecującym obszarem badań translacyjnych.
- Wyniki zachęcają do kontynuacji badań nad potencjalnym wykorzystaniem litu jako biomarkera wczesnej diagnostyki neurodegeneracji oraz jako komponentu przyszłych strategii leczenia.
Wyniki te mogą w przyszłości przyczynić się do:
- opracowania nowych biomarkerów wczesnej diagnostyki,
- lepszego zrozumienia mechanizmów neurodegeneracyjnych,
- ewentualnych badań klinicznych testujących związki litu jako potencjalne leki modyfikujące przebieg choroby.
Trwają badania nad tym, czy lit może zostać wykorzystany w diagnostyce lub terapii choroby Alzheimera – decyzje kliniczne dopiero przed nauką. Już teraz wiemy natomiast, że National Institute for Health and Care Excellence (NICE) rekomenduje lit jako leczenie pierwszego wyboru w profilaktyce nawrotów u wielu pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową.
