Antybiotyki są jednym z fundamentów nowoczesnej medycyny, a ich dostępność coraz częściej staje się wyzwaniem dla Europy. O roli producentów w zapewnianiu bezpieczeństwa antybiotykoterapii, odpowiedzialności biznesu wobec interesu publicznego oraz konieczności traktowania antybiotyków jako dobra strategicznego rozmawiamy z Karoliną Demus, prezes zarządu Sandoz Polska – firmy wyróżnionej Nagrodą Zaufania Złoty OTIS 2026
NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA ROZWIJANIE BEZPIECZEŃSTWA LEKOWEGO W DZIEDZINIE ANTYBIOTYKOTERAPII
Zapewnienie bezpieczeństwa lekowego w obszarze antybiotykoterapii, rozumianego jako nieprzerwany dostęp do ratujących życie antybiotyków, to dziś jedno z kluczowych wyzwań zdrowia publicznego. Jaką rolę w umacnianiu tak rozumianego bezpieczeństwa odgrywają producenci leków?
Antybiotyki to leki ratujące życie; stosowane są nie tylko w leczeniu zakażeń, ale również w onkologii czy procedurach chirurgicznych, dlatego ich dostępność nie może być kwestią przypadku ani wyłącznie rachunku ekonomicznego. Kluczowa rola antybiotyków uwidacznia się szczególnie w momentach zwiększonego zapotrzebowania lub zakłóceń w łańcuchach dostaw, gdy od ich dostępności zależy bezpieczeństwo bardzo dużych grup pacjentów. Właśnie w tym miejscu odpowiedzialność producentów spotyka się z interesem publicznym: bezpieczeństwo lekowe wymaga długofalowych inwestycji, stabilnej produkcji i decyzji podejmowanych z myślą o pacjentach oraz systemie, a nie tylko o krótkoterminowych korzyściach.
Sandoz ma 80 lat doświadczenia w produkcji antybiotyków i właśnie to długoterminowe zaangażowanie wyróżnia nas na tle konkurencji. Dziś jesteśmy ostatnim producentem kluczowych antybiotyków (penicylin) na rynku europejskim – w naszym zakładzie antybiotyków w Austrii odbywają się wszystkie etapy produkcji. Co więcej, Sandoz w ostatnich latach zainwestował ponad 150 mln euro w zwiększanie swoich możliwości wytwórczych, dzięki czemu możliwe jest wytwarzanie 4400 ton substancji czynnych (API), co przekłada się na 240 mln opakowań antybiotyków rocznie. Szczególną uwagę poświęciliśmy rozwojowi form pediatrycznych, które są kluczowe w terapii dzieci, a jednocześnie należą do najbardziej wymagających technologicznie.
Warto podkreślić, że działalność produkcyjna Sandoz w Europie ma znacznie szerszy wymiar. Poza kluczową fabryką w Austrii mamy łącznie 11 zakładów produkcyjnych zlokalizowanych w różnych europejskich krajach. Istotną rolę w tej sieci odgrywa Polska – zarówno zakład w Strykowie pod Łodzią, jak i w Warszawie – stanowią one bowiem ważne elementy europejskiego zaplecza produkcyjnego Sandoz, wzmacniając bezpieczeństwo dostaw i dostępność leków na rynkach regionu. Na rozbudowę i unowocześnienie zakładów w Polsce zainwestowaliśmy ponad miliard zł. Każdego roku produkujemy i pakujemy w nich ok. 25 miliardów tabletek, które trafiają do pacjentów w ponad 100 krajach, w tym na rodzimy rynek. Czyni to Polskę jednym z kluczowych ogniw globalnego łańcucha dostaw Sandoz i stanowi istotny wkład w bezpieczeństwo lekowe – zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.
Jakie działania regulacyjne mogłyby w pani ocenie najlepiej wesprzeć rozwój i utrzymanie stabilnej produkcji antybiotyków w Europie?
Utrzymanie stabilnej produkcji antybiotyków w Europie wymaga dziś zmiany podejścia regulacyjnego – przede wszystkim odejścia od traktowania antybiotyków jak „zwykłych” leków generycznych. W naszej ocenie antybiotyki powinny być traktowane jako dobra o znaczeniu strategicznym. Wymaga to przyjęcia długoterminowej perspektywy regulacyjnej, której celem będzie zabezpieczenie dostępności leków również w przyszłości, a nie wyłącznie osiąganie krótkoterminowych oszczędności tu i teraz, które mogą prowadzić do sytuacji, w których produkcja staje się ekonomicznie nieopłacalna, a kolejni wytwórcy wycofują się z rynku.
Niskie ceny w przetargach publicznych mogą wyglądać atrakcyjnie z perspektywy budżetu w danym roku, ale w dłuższej perspektywie prowadzą do erozji zdolności produkcyjnych w Europie i zwiększają ryzyko braków leków. Istotnym elementem tej zmiany powinno być zatem przedefiniowanie kryteriów przetargowych, tak aby obok ceny uwzględniały one bezpieczeństwo dostaw, dywersyfikację źródeł, miejsce produkcji czy dostęp do substancji czynnych. Oparcie systemu wyłącznie na najtańszej ofercie zwiększa zależność od ograniczonej liczby dostawców API, często zlokalizowanych w Azji, co czyni cały system podatnym na zakłócenia. W tym kontekście rozwiązaniem mogłoby być również tworzenie strategicznych rezerw antybiotyków produkowanych w Europie.
Jakie zatem działania podejmuje Sandoz, aby wzmacniać pozycję firmy i stabilność dostępności leków na rynku krajowym?
Wzmacnianie pozycji Sandoz na rynku krajowym i zapewnianie stabilnej dostępności leków opieramy na konsekwentnej strategii długoterminowej, zarówno w obszarze portfolio, jak i produkcji. Jednym z kluczowych czynników jest wykorzystanie tzw. złotej dekady, czyli okresu wygasania wielu istotnych patentów. Daje nam to unikatową możliwość szybkiego wprowadzania na rynek nowoczesnych, a jednocześnie bardziej przystępnych cenowo terapii, co bezpośrednio przekłada się na szerszy dostęp pacjentów do leczenia.
Dla przykładu: w samym 2025 r. wprowadziliśmy 5 nowych leków biologicznych biorównoważnych i zależy nam na utrzymaniu wysokiej dynamiki rozwoju szczególnie w obszarach, w których potrzeby zdrowotne rosną najszybciej, takich jak: immunologia, neurologia, onkologia, okulistyka czy kardiologia. Obecnie w naszym portfolio znajduje się 13 leków biologicznych biorównoważnych, a aż 32 kolejnych cząsteczek pozostaje w fazie rozwoju. To pokazuje skalę naszego zaangażowania w dalszą rozbudowę oferty terapeutycznej. Równolegle intensywnie inwestujemy w zwiększanie zdolności wytwórczych w Europie. W ostatnich latach przeznaczyliśmy ponad miliard euro na rozbudowę zintegrowanej infrastruktury w Słowenii. Uzupełnieniem tych działań było przejęcie za 300 mln dolarów ośrodka rozwoju i produkcji biologicznej w Tuluzie (Francja).
Dodatkowo powołaliśmy nową globalną jednostkę, której zadaniem jest przyśpieszenie rozwoju biznesu leków biologicznych biorównoważnych oraz dalsze wzmacnianie portfolio generycznego z myślą o stabilności i przewidywalności dostaw.
