O przełomowych, unikatowych w skali świata testach pomagających ocenić ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia koronawirusem podczas I Konferencji „Medycyna z Diamentami” opowiedział prof. dr hab. n. med. Waldemar Wierzba.

COVID-SNIPER to pierwszy na świecie test przewidujący ciężkość przebiegu COVID-19 oraz ewentualnych powikłań pochorobowych – zarówno u osób zdrowych, jak i już zakażonych wirusem SARS-CoV-2.

– Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w trakcie pandemii był największym ośrodkiem opiekującym się pacjentami chorymi na COVID-19, dlatego zgromadził największą bazę danych o przebiegu tej infekcji także w postaci zbadanych genotypów pacjentów hospitalizowanych. Wstępne analizy wykazały, że ok. 94 proc. pacjentów przechodziło chorobę lekko, natomiast 6 proc. chorych bardzo ciężko – analizy wykazały, że ciężki przebieg koreluje z obecnością pewnej sekwencji genów – tłumaczy prof. Waldemar Wierzba, główny badacz w projekcie, redaktor naczelny „Świata Lekarza”, Kierownik Katedry Medycyny Cyfrowej, Wdrożeń i Innowacji w PIM MSWiA.

Zapraszamy do obejrzenia wykładu „Wykorzystanie nowatorskich polskich testów COVID-SNIPER do programów profilaktycznych ciężkiego zakażenia chorobami wirusowymi”.

Artykuł Polski test COVID-SNIPER: wykład prof. Waldemara Wierzby (WIDEO) pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

To odkrycie wyprzedziło świat o wiele lat – testy diagnostyczne COVID-SNIPER pomagają ocenić ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia koronawirusem. Wykład na ten temat prof. Waldemar Wierzba wygłosi 5 listopada podczas I Konferencji „Medycyna z Diamentami”.

COVID-SNIPER to pierwszy na świecie test przewidujący ciężkość przebiegu COVID-19 oraz ewentualnych powikłań pochorobowych – zarówno u osób zdrowych, jak i już zakażonych wirusem SARS-CoV-2. Oparty o analizę PCR test został opracowany w celu szybkiej i łatwej identyfikacji osób o szczególnej predyspozycji do ciężkiego przebiegu choroby COVID-19 oraz testowania już zakażonych osób w celu prognozowania przebiegu infekcji.

– Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w trakcie pandemii był największym ośrodkiem opiekującym się pacjentami chorymi na COVID-19, dlatego zgromadził największą bazę danych o przebiegu tej infekcji także w postaci zbadanych genotypów pacjentów hospitalizowanych. Wstępne analizy wykazały, że ok. 94 proc. pacjentów przechodziło chorobę lekko, natomiast 6 proc. chorych bardzo ciężko – analizy wykazały, że ciężki przebieg koreluje z obecnością pewnej sekwencji genów – tłumaczy prof. Waldemar Wierzba, główny badacz w projekcie, redaktor naczelny „Świata Lekarza”, Kierownik Katedry Medycyny Cyfrowej, Wdrożeń i Innowacji w PIM MSWiA.

Dodatni wynik testu COVID-SNIPER jest istotną informacją pozwalają zabezpieczyć osoby podatne na ciężki przebieg infekcji zarówno w miejscu pracy, jak i w codziennym postępowaniu. Podobnie do wiedzy np. o ciężkiej reakcji alergicznej na jad pszczoły czy uczulenie na orzechy. – Przykładowo: pracownicy z grupy ryzyka mogą być w okresie epidemicznym przeniesieni z miejsc, gdzie narażeni są na ryzykowny kontakt np. z tłumem do innej pracy. Drugi aspekt to hospitalizacje: 6 proc. ludzi najbardziej narażonych powinno być hospitalizowanych jak najszybciej i bezwzględnie, inni mogą leczyć się w domu. To więc ogromna szansa dla systemu ochrony zdrowia. Dzięki testom szpitale nie muszą być przepełnione, a i tak leczenie będzie bardziej efektywne, bo tłumy pacjentów nie będą zarażać siebie nawzajem – wyjaśnia prof. Wierzba.

PIM MSWiA we współpracy z Komendą Główną Straży Granicznej i Wielospecjalistycznym Szpitalem Wojewódzkim w Gorzowie Wielkopolskim rozpoczął profilaktyczny program badawczy w celu oceny ryzyka i wykonania testów u funkcjonariuszy straży granicznej mającej kontakt z dużymi grupami ludzi.

Prof. Waldemar Wierzba podczas I Konferencji „Medycyna z Diamentami” wygłosi wykład „Wykorzystanie nowatorskich polskich testów COVID-SNIPER do programów profilaktycznych ciężkiego zakażenia chorobami wirusowymi”.

Wykład odbędzie się we wtorek, 5 listopada, w godz. 13.45–14.15 w Sali Balowej hotelu Polonia Palace w Warszawie. Będzie to pierwsza publiczna prezentacja z transmisją.

Podczas wykładu prof. Wierzby spodziewamy się obecności takich osobistości jak m.in. Senator Ewa Monika Kaliszuk, Posłanki Wioleta Tomczak, Jolanta Zięba-Gzik i Żaneta Cwalina-Śliwowska, Poseł Patryk Wicher, prof. Wojciech Fendler – prezes ABM, Dominika Janiszewska-Kajka – zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia, Daniel Rutkowski – Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Monika Pintal-Ślimak – prezes KIDL, Stanisław Maćkowiak – prezes ORPHAN, Jacek Hołub – rzecznik prasowy Polskiego Towarzystwa Wspierania Osób z Nieswoistymi Zapaleniami Jelita „J-elita”, Krzysztof Kopeć – prezes PZPPF, Katarzyna Urbańska – Servier Polska, Laureatka Nagrody Zaufania Złoty OTIS z Diamentami, red. Ewa Kurzyńska, red. Krzysztof Jakubiak, red. Michał Dobrołowicz, Szymon Chrostowski – prezes „Wygrajmy Zdrowie”.

***

Jeszcze tylko przez kilka dni przyjmujemy zgłoszenia akcji edukacyjnych lub profilaktycznych, wykładów oraz działań CSR Państwa Firm na I Konferencję „Medycyna z Diamentami”.

Do 28 października na Państwa zgłoszenia czekają:

• Biuro Obsługi Klienta Złoty OTIS Natalia Kadzikiewicz: tel. 690 454 799 bok.zlotyotis@mediatv.com.pl,
• Mariusz Słomka: tel. 517 211 799 mariusz.slomka@zlotyotis.pl,
• Paweł Kruś: tel. 501 030 854 pawel.krus@zlotyotis.pl.

Na bieżąco aktualizowany program konferencji znajduje się tutaj.

Artykuł Polskie testy COVID-SNIPER wielką szansą dla systemu ochrony zdrowia pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nowe badania ujawniają, że nadmierna masa ciała nie tylko pogarsza przebieg COVID-19, ale także zwiększa ryzyko zakażenia się wirusem.

W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „PNAS Nexus” naukowcy zbadali związek między podatnością na zakażenie drugim koronawirusem ciężkiego ostrego zespołu oddechowego SARS-CoV-2 a czynnikami ryzyka (w szczególności otyłością, wiekiem i chorobami współistniejącymi).

Uczeni wykorzystali obszerny zestaw danych obejmujący 687 tys. 813 pacjentów (72 tys. 613 SARS-CoV-2 pozytywnych w przypadku narażenia) z elektronicznej dokumentacji medycznej bazy danych Mass General Brigham (MGB). Badanie skupiło się na pacjentach testowanych między marcem 2020 r. a 25 stycznia 2021 r., aby uniknąć potencjalnych błędów wprowadzonych przez szczepienie, które nie było powszechne w tym okresie.

Badacze odkryli, że otyłość znacznie zwiększa ryzyko choroby koronawirusowej COVID-19 u pacjentów narażonych na SARS-CoV-2.

Zbiór danych obejmował dane demograficzne, społeczno-ekonomiczne i historię medyczną z rejestrów MGB. „Ekspozycja” została samodzielnie zgłoszona przez pacjentów i zdefiniowana jako podejrzenie kontaktu z osobą zakażoną lub jej pełnomocnikiem. „Podatność” zdefiniowano jako medycznie potwierdzone (za pomocą łańcuchowej reakcji polimerazy – PCR) zakażenia COVID-19, które wystąpiły po ekspozycji.

Okazało się, że zwiększone ryzyko związane z otyłością było takie samo we wszystkich grupach wiekowych, płciach i lokalizacjach geograficznych.

„Mieliśmy porównywalny rozkład otyłości w badanych grupach wiekowych (<13 lat 21,7 proc.; 13–19 lat: 15,6 proc.; 20–39 lat: 32,2 proc.; 40–64 lata; 39,0 proc. i >64 lata: 30,77 proc.), przy czym najwyższe wskaźniki odnotowano u dorosłych w średnim wieku. Zaobserwowaliśmy podobne wskaźniki otyłości u obu płci (kobiety – 34,2 proc. i mężczyźni – 32,9 proc.). W naszej populacji wskaźniki otyłości były różne w zależności od rasy, przy czym niskie było rozpowszechnienie wśród Azjatów (15,4 proc.), a zwiększone wśród osób czarnoskórych (46,3 proc.) i Latynosów (43,8 proc.)” – tłumaczą autorzy badania.

Wyniki wykazały, że 18 tys. 447 z 72 tys. 613 narażonych pacjentów rozwinęło infekcję COVID-19. Otyli narażeni pacjenci byli znacznie bardziej narażeni na pozytywny wynik testu na COVID-19 niż ich nieotyli odpowiednicy (OR = 1,34, co wskazuje na o 34 proc. wyższe prawdopodobieństwo zakażenia COVID-19). Oceny demograficzne (wiek, płeć, powiat) nie zmieniły tych ustaleń, ujawniając, że otyłość jest konsekwentnie istotnym predyktorem zakażeń COVID-19 w zależności od wieku, płci i regionu.

Artykuł Otyłość o 34 proc. zwiększa ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Kilka dni temu Szwedzi poinformowali, że zarejestrowali u siebie pierwszy przypadek wirusa małpiej ospy.

O małpiej ospie mówiło się już w 2022 roku – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła wówczas najwyższy stopień alarmowy. Nowy wariant choroby, Klad I niepokoi głównie z powodu błyskawicznej transmisji, szef WHO zapewnia jednak, że „małpia ospa nie jest nowym COVID-19”. To dobra wiadomość. Gorsza jest taka, że COVID-19 wcale nie zniknął. Eksperci alarmują, że mamy kolejną falę zakażenia koronawirusem. Niewykluczone, że Główny Inspektorat Sanitarny zarekomenduje wkrótce noszenie maseczek.

Obok powyższych doniesień trudno przejść obojętnie, moją uwagę w ostatnim czasie zwróciło jednak coś innego. Chodzi o badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, o których piszemy tutaj. Wynika z nich, że pestycydy zwiększają ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory w podobny sposób, co palenie papierosów. O tym, że pestycydy szkodzą zdrowiu, wiadomo było od dawna, wspomniane badania zrobiły jednak na mnie ogromne wrażenie, bo są niezbitym dowodem na to, że środki ochrony roślin zabijają… nie tylko szkodniki. „Naukowcy zauważyli pozytywne powiązania między stosowaniem pestycydów a zwiększoną częstością występowania chłoniaka nieziarniczego, białaczki, raka jelita grubego, pęcherza moczowego, trzustki i płuc. Wyniki wskazały, że stosowanie pestycydów stwarza ryzyko zachorowania na raka równoważne z paleniem tytoniu, choć uzyskane wyniki były zróżnicowane geograficznie”.

Skąd zatem mieć pewność, że warzywa i owoce, które kupujemy, nie zostały spryskane chemią? Czy określenie „bio” lub „eko” wystarczą? Kierunek, w którym zmierza nasz świat, niepokoi, absolutnie nie jest jednak moją intencją Państwa straszyć, dlatego mam też garść dobrych wiadomości. Przygotowujemy dla Państwa jubileuszowe wydanie „Świata Lekarza” na XXV Zjazd Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, który rozpocznie się 11 września w Białymstoku. Neurologia to fascynująca dziedzina, a meandry ludzkiego umysłu są niezbadane. Dr hab. Aleksandra Rutkowska, neurobiolożka z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, która tropi pierwotną przyczynę stwardnienia rozsianego, została stypendystką programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. To praca w laboratorium, której przecież nie widać, ale której efekty mogą mieć przełomowe znaczenie. Zachęcam do przeczytania naszej rozmowy. Zapraszam też do naszych kanałów w mediach społecznościowych.

Ewa Podsiadły-Natorska
Redaktor prowadząca Świat Lekarza.pl

Artykuł Wrócą maseczki? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wyniki badania klinicznego trzeciej fazy leku będącego kombinacją dwóch przeciwciał monoklonalnych zaskoczyły nawet naukowców. W porównaniu z placebo lek redukował ryzyko objawowego przebiegu choroby o mniej więcej 83% i był w 100% skuteczny w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu COVID-19. Profilaktyka preekspozycyjna to szansa dla osób, które nie odpowiedziały na szczepienie oraz z chorobami współistniejącymi, stanowiącymi wysokie ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19.

Zakażenie koronawirusem jest szczególnie niebezpieczne dla osób z obniżoną odpornością, zwłaszcza dla cierpiących na nowotwory, w tym nowotwory układu krwiotwórczego, dla pacjentów będących w trakcie chemio- czy radioterapii, dla chorych na przewlekłe schorzenia nerek i dializowanych.

W tych grupach infekcja COVID-19 może być szczególnie groźna. Problemem jest ponadto brak wystarczającej odpowiedzi na szczepienie (albo nawet w ogóle brak takiej odpowiedzi). Układ odpornościowy osób z tymi chorobami nie jest w stanie ani obronić się przed zakażeniem, ani wytworzyć przeciwciał. Jedną z opcji zwiększających szanse takich pacjentów byłaby ochrona populacyjna ? i tu wracamy do punktu wyjścia. Dopóki nie osiągniemy odpowiedniego odsetka zaszczepionych, nie uzyskamy odporności populacyjnej.

Niedawno pojawiło się rozwiązanie dla pacjentów z grup największego ryzyka: profilaktyka preekspozycyjna, inaczej określana jako przedekspozycyjna z wykorzystaniem leku opracowanego przez firmę AstraZeneca, zawierającego dwa długodziałające przeciwciała monoklonalne: tiksagewimab i cilgawimab, pochodzące z limfocytów B pozyskanych od pacjentów powracających do zdrowia po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. Nie jest to szczepionka, ale właśnie gotowe przeciwciała, podawane w iniekcji raz na sezon. Badanie kliniczne III fazy (PROVENT) wykazało, że taka strategia terapeutyczna redukuje ryzyko objawowego przebiegu COVID-19 i jest skuteczna w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu tej choroby.

Celem każdego szczepienia jest pobudzenie układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał, które będą zwalczały wirusy i bakterie podczas kontaktu z nimi. Jednak nie każdy organizm zareaguje na szczepionkę w wystarczający sposób, a wtedy poziom przeciwciał jest zbyt niski, by chronić przed zakażeniem. Profilaktyka preekspozycyjna polega na podaniu takim pacjentom przeciwciał monoklonalnych, które w kontakcie z wirusem od razu są gotowe do walki. Ich skuteczność utrzymuje się przez co najmniej sześć miesięcy po podaniu.

Badanie kliniczne PROVENT było prowadzone równocześnie w wielu ośrodkach na świecie, m.in. w USA, Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji oraz Hiszpanii. Brało w nim udział ponad 5 tysięcy osób ze zwiększonym ryzykiem niewystarczającej odpowiedzi na szczepienie lub wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu COVID-19, m.in. z powodu chorób współistniejących (ta grupa stanowiła ponad 75% uczestników badania). Wyniki okazały się tak korzystne, że pozytywnie zaskoczyły samych naukowców. Wykazano, że w porównaniu z placebo lek redukuje ryzyko objawowego przebiegu choroby o mniej więcej 83% i jest w 100% skuteczny w zapobieganiu hospitalizacjom i zgonom z powodu COVID-19. ? Te pozytywne wyniki wskazują, że lek ten, dawkowany wygodnie, domięśniowo, może odegrać istotną rolę w zwalczaniu tej niszczycielskiej pandemii ? powiedział po zapoznaniu się z wynikami badań prof. Hugh Montgomery z Intensive Care Medicine z University College w Londynie. ? Te przekonujące wyniki udowadniają, że taka kombinacja przeciwciał może dać pacjentowi długotrwałą ochronę, której pilnie potrzebuje. Co ważne, 6-miesięczna ochrona została utrzymana, mimo gwałtownego wzrostu wariantu Delta wśród uczestników będących w grupie wysokiego ryzyka, którzy mogą nie zareagować odpowiednio na dostępne szczepionki. Natomiast Mene Pangalos, wiceprezes do spraw badań i rozwoju Astra Zeneca, podkreślił, że ?te nowe wyniki badań doskonale uzupełniają liczbę dowodów potwierdzających potencjał tego przeciwciała monoklonalnego w przeciwdziałaniu COVID-19?.

Bożena Stasiak

Anna Kupiecka, prezes Fundacji Onkocafe:

Jako  Fundacja  cały  czas  towarzyszymy chorym na nowotwory i ich rodzinom, wraz z nimi przeżywamy ich dramaty, do których jakże często dochodzi. Walczymy o każdą terapię, która mogłaby im pomóc. Apelujemy, by się szczepili, ale też widzimy, że nie każdy organizm potrafi wytworzyć odpowiednią ilość przeciwciał, by nie dać się wirusowi. Jeśli pojawił się lek, który podany jako profilaktyka preekspozycyjna może zabezpieczyć przed tym śmiercionośnym wirusem, to będziemy o niego zabiegać. Powinien być wprowadzony  jako  terapia  jak  najszybciej, w trybie przyspieszonym. Będziemy gorąco apelować w tej sprawie do ministra zdrowia.

Minister Zdrowia Maciej Miłkowski:

Przyglądamy się sprawie ? gdy będą zarejestrowane leki w tym wskazaniu, wówczas AOTMiT podejmie odpowiednie decyzje.
Na razie takich przeglądów AOTMiT nie wykonała. Badania trwają.

Prof. Iwona Hus, przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Hematologii i Transfuzjologii, kierownik Oddziału Chorób Układu Chłonnego w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie:

Były badania, które potwierdziły, że chorzy na nowotwory układu chłonnego i krwiotwórczego słabiej odpowiadają na szczepienia przeciwko COVID-19.

Szczególnie dotyczy to chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową i szpiczaka plazmocytowego. Z przeprowadzonych badań wynika, że ta odpowiedź może wynosić średnio ok. 60%. Przyczyną tak słabych odpowiedzi jest i sama choroba, która powoduje, że w organizmie tych chorych brakuje komórek odpornościowych, ale także leczenie, dodatkowo tę odporność ograniczające. Ponadto w tej grupie chorych jest krótszy czas ochrony przed ponownym zakażeniem. Mimo to oczywiście zachęcamy do szczepień, mając nadzieję, że przynajmniej u części pacjentów może zwiększy się odpowiedź układu odpornościowego. Pojawienie się możliwości w postaci profilaktyki preekspozycyjnej, jaką są wspomniane przeciwciała monoklonalne, z pewnością poprawiłoby szansę na pokonanie wirusa SARS-CoV-2 w grupie chorych na nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego.

Prof. Ryszard Gellert, kierownik Kliniki Nefrologii i Chorób Wewnętrznych CMKP w Warszawie:

Nerki należą do tych narządów, które zwłaszcza są narażone na atak wirusa SARS-CoV-2, gdyż struktura nerek ułatwia jego wnikanie do naczyń krwionośnych.

Dlatego chorzy z przewlekłą chorobą nerek, dializowani, po wszelkich uszkodzeniach nerek powinni być szczególnie chronieni. Wiele osób z chorobą przewlekłą nerek nawet nie wie o swojej chorobie, a dowiadują się dopiero, gdy trafiają na dializy. Problem jest ogromny. Oceniamy, że ok. 4 mln chorych może z tego powodu przedwcześnie umrzeć. Dlatego jak najbardziej popieram profilaktykę preekspozycyjną, oczywiście tak samo szczepienia dla tych wszystkich, którzy szczepić się mogą i powinni. Każdy lek, każda terapia, która będzie zmniejszała ryzyko zachorowania na COVID-19 i przyczyni się do redukcji hospitalizacji i zgonów, szczególnie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, powinna być jak najszybciej wdrażana.

Artykuł Profilaktyka preekspozycyjna w czasie pandemii zmniejszy ryzyko zachorowania i zgonu pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

DOKTORANTKA  SZKOŁY DOKTORSKIEJ
ŚLĄSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W KATOWICACH,
KLINIKA CHORÓB WEWNĘTRZNYCH DIABETOLOGII I NEFROLOGII W ZABRZU

STRESZCZENIE

SARS-CoV-2 jest wirusem zespołu ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej, odpowiedzialnym za rozwój choroby COVID-19, która od 2019 r. stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.

Wyniki dotychczasowych badań i obserwacji wyraźnie wskazują na dwukierunkową zależność między COVID-19 a cukrzycą (DM ? diabetes mellitus). Cukrzyca to jedna z  najczęstszych chorób towarzyszących u pacjentów z COVID-19. Zwiększa ona ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, hospitalizacji, a nawet zgonu. Cukrzyca wiąże się z przewlekle występującym ostrym stanem zapalnym o niewielkim stopniu nasilenia, który może przyczyniać się do eskalacji tzw. burzy cytokinowej. Nieadekwatna odpowiedź układu odpornościowego u pacjentów z COVID-19 może wiązać się zarówno z gorszym przebiegiem choroby wirusowej, jak i nasilać objawy już istniejącej cukrzycy, a także przyczyniać się do jej ujawnienia.

WSTĘP

SARS-CoV-2, czyli drugi koronawirus zespołu ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej, jest wirusem z rodziny Coronaviridae odpowiedzialnym za rozwój choroby COVID-19. Choroba ta w 2019 r. w tak szybkim tempie rozprzestrzeniła się na całym świecie, że już 11 marca 2020r. została uznana przez WHO za pandemię. Nadal stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie. Do 20 września 2021 r. liczba zachorowań przekroczyła 219 mln, a liczba zgonów sięgnęła około 4,5 mln. Spektrum przebiegu choroby jest bardzo szerokie ? od zakażenia bezobjawowego, poprzez objawowe bez cech zapalenia płuc, zapalenie płuc łagodne, ciężkie aż do rozwoju ostrej niewydolności oddechowej (ARDSa ? acute respiratory distress syndrome) oraz zespołu niewydolności wielonarządowej, które znacząco pogarszają rokowanie chorych i zwiększają ryzyko zgonu.

Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia może powodować uszkodzenie, a nawet skrajną niewydolność licznych narządów. Prowadzi to do pogorszenia jakości życia chorych, zwiększenia chorobowości i śmiertelności. Cukrzyca jest chorobą, która dotyka coraz większą liczbę ludzi na całym świecie. Przewiduje się, że do roku 2045 będzie na nią chorowało około 693 mln dorosłych, co stanowi ponad 50% wzrost tej liczby w stosunku do 2017 r.

Cukrzyca stanowi jedną z najczęstszych chorób towarzyszących u pacjentów z COVID-19. Wywiad obciążenia DM zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19, konieczności hospitalizacji w jej przebiegu, a nawet zgonu. Cukrzyca wiąże się z przewlekle występującym stanem zapalnym o niewielkim stopniu nasilenia, który dodatkowo może przyczyniać się do eskalacji tzw. burzy cytokinowej, czyli nadmiernej odpowiedzi układu odpornościowego, i nasilenia objawów choroby infekcyjnej ? tu wirusowej. Równocześnie wykazano, iż w wyniku infekcji SARS-CoV-2 może dochodzić do uszkodzenia trzustki, co może doprowadzić do rozwinięcia cukrzycy u osób, które wcześniej nie chorowały.

CUKRZYCA A FUNKCJA UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO

Reakcja ostrej fazy jest elementem nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. Stanowi pierwszą linię obrony organizmu, zapobiegając rozprzestrzenianiu się infekcji oraz chroniąc tkanki przed uszkodzeniem. Przy krótkotrwałej aktywacji układu odpornościowego, np. w wyniku wniknięcia do organizmu patogenu chorobotwórczego, prowadzi do wystąpienia ogólnoustrojowej reakcji. W jej efekcie dochodzi do intensywnej produkcji i wzrostu stężenia białek zwanych białkami ostrej fazy, takich jak np. CRP, amyloid A, ?1-kwaśna glikoproteina, haptoglobina i fibrynogen. Większość białek ostrej fazy jest produkowana w wątrobie w wyniku stymulacji przez cytokiny prozapalne, głównie interleukiny (IL-1, IL-6) oraz czynnik martwicy nowotworów (TNF-?). Przy długotrwałej stymulacji układu odpornościowego efekt może być odwrotny: zamiast korzyści polegającej na opanowaniu zagrożenia nieadekwatna odpowiedź immunologiczna organizmu może prowadzić do rozwinięcia się choroby.

Już w latach 90. ujawniono, że otyłość jest związana z podwyższeniem markerów stanu zapalnego w organizmie. W kolejnych latach dowiedziono, że subkliniczny stan zapalny towarzyszy również wielu innym schorzeniom i stanom, m.in. cukrzycy typu 2, nietolerancji glukozy, insulinooporności, dyslipidemii, nadciśnieniu tętniczemu, miażdżycy.

U pacjentów z cukrzycą typu 2 stwierdzono zwiększone stężenia reaktantów ostrej fazy, między innymi CRP, amyloidu A w surowicy i ?1-kwaśnej glikoproteiny oraz kwasu sialowego, który tworzy glikoproteiny z licznymi białkami ostrej fazy. Obserwowano wzrost stężenia markerów stanu zapalnego korelujący z progresją cech zespołu metabolicznego oraz ich szybki spadek u pacjentów, którzy wprowadzili zdrowe nawyki żywieniowe i zredukowali masę ciała. Wciąż nie do końca jasne pozostaje, co dokładnie inicjuje wystąpienie reakcji zapalnej. Podejrzewa się, że mogą to być różne, ale synergistyczne mechanizmy prowadzące do aktywacji szlaków NF-?B i JNK, uwalniania cytokin i chemokin oraz rekrutacji komórek odpornościowych. Źródła patologii doszukuje się w nieprawidłowej tkance tłuszczowej. Udowodniono, że w tkance tłuszczowej, m.in. pod wpływem takich bodźców, jak wynikające z hiperalimentacji zwiększone stężenie kwasów tłuszczowych oraz glukozy, dochodzi do rozwoju stresu oksydacyjnego. Prowadzi to do aktywacji prozapalnych szlaków sygnałowych, produkcji cytokin i chemokin przez nadmiernie powiększone adipocyty tkanki tłuszczowej oraz przez makrofagi, tworzące nacieki zapalne w tkance tłuszczowej. Zarówno w badaniach na zwierzętach, jak i u ludzi stwierdzono w nadmiernie rozrastającej się tkance tłuszczowej obszary hipoksji spowodowane niedostatecznym zaopatrzeniem w naczynia krwionośne oraz tlen. Lokalne niedotlenienie może przyczyniać się do rekrutacji makrofagów i innych komórek zapalnych, skutkując rozwojem stanu zapalnego, oraz do dysfunkcji tkanki tłuszczowej. Długotrwale utrzymujące się niedotlenienie i niedożywienie tkanek może prowadzić do martwicy adipocytów i uwolnienia ich zawartości do przestrzeni międzykomórkowej, co jest dodatkowym czynnikiem wyzwalającym odpowiedź zapalną. Interleukiny, głównie IL-1 i IL-6, oraz TNF? wpływają na produkcję białek ostrej fazy w wątrobie, eskalując reakcję zapalną.

Czynniki włączone w odpowiedź immunologiczną organizmu równocześnie per se działają negatywnie metabolicznie. Wpływając na gospodarkę lipidową, zwiększenie stężenia lipoprotein o bardzo małej gęstości (VLDL) oraz obniżenia stężenia HDL, mogą powodować rozwój dyslipidemii. Drogą oddziaływania na podwzgórze i przysadkę mogą prowadzić do zwiększenia uwalniania hormonu adrenokortykotropowego ACTH, a następnie kortyzolu, który dodatkowo może przyczyniać się do rozwoju centralnej otyłości, insulinooporności oraz nadciśnienia tętniczego.

Także u podłoża cukrzycy leżą czynniki immunologiczne. Jedną z głównych cytokin odpowiedzialnych za reakcje zapalne prowadzące do rozwoju cukrzycy typu 2 jest interleukina IL-1?, która przyczynia się do aktywacji szlaków NF-?B oraz generacji innych mediatorów zapalenia, takich jak TNF? i IL-6. Produkcja IL-1? jest regulowana dwuetapowo zależnie od stymulacji odpowiednimi sygnałami. Pierwszy to sygnał prozapalny, który stymuluje transkrypcję IL-1? oraz produkcję nieaktywnej proIL-1? wewnątrz komórki. Sygnał drugi stymuluje rozszczepienie nieaktywnego prekursora przez kaspazę-1 w inflamasomie i powstanie aktywnej IL-1?. Inflamasomy są elementami wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. Rozpoznają elementy drobnoustrojów (PAMPs ? pathogen-associated molecular patterns) lub cząsteczki endogenne (DAMPs ? danger-associated molecular patterns) przez receptory rozpoznające wrodzone wzorce (PRRs ? pattern recognition receptors). Spośród kilku NLR, które tworzą platformy inflamasomów, istnieją przekonujące dowody na istotną rolę inflamasomu rodziny NLR zawierającego domenę pirynową 3 (NLRP3 ? NOD-, LRR- and pyrin domain-containing protein) w progresji od otyłości do cukrzycy typu 2. Mechanizm aktywacji inflamasomu NLRP3 i w konsekwencji nadprodukcji IL-1? dotyczy komórek ? trzustki i makrofagów infiltrujących wysepki trzustkowe. Przewlekła ekspozycja na wysokie stężenie wolnych kwasów tłuszczowych i glukozy stymuluje odpowiedź immunologiczną, w efekcie której dochodzi do miejscowego stanu zapalnego wysepek trzustki. Na skutek tego nasileniu ulega apoptoza komórek ? trzustki i upośledzenie wydzielania insuliny. Sugeruje się, że do aktywacji inflamasomu NLRP3 skutkującej nasiloną produkcją IL-1? przyczyniają się również działające cytotoksycznie włókienka białka tworzącego złogi amyloidu w trzustce, tzw. amyliny, czyli wysepkowego polipeptydu amyloidowego (IAP islet-amyloid polypeptide).

Wykazano również, że zwiększone stężenia cytokin prozapalnych, takich jak TNF-? i IL-6, mogą blokować transdukcję sygnału przez insulinę do komórek w różnych częściach organizmu, prowadząc do insulinooporności, oraz hamować przeciwzapalne działanie insuliny.

CUKRZYCA, COVID-19 I STAN ZAPALNY

Obserwowane w cukrzycy zaburzenia immunologiczne to łańcuch patologii manifestujący się z jednej strony subklinicznym przewlekłym stanem zapalnym, z drugiej ? nieadekwatną odpowiedzią obronną organizmu. Cukrzyca sprzyja nadreaktywności układu odpornościowego, z uruchomieniem burzy cytokinowej w odpowiedzi na antygen. Może to prowadzić do rozwoju niekorzystnej dla organizmu, ciężkiej, ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, mogącej przynosić negatywne skutki wielonarządowe m.in. przez działanie prozakrzepowe. Ale równocześnie w cukrzycy obserwuje się np. nieadekwatną odpowiedź na szczepienia profilaktyczne, co zostało potwierdzone m.in. w przypadku szczepień przeciw WZW typu B, tężcowi czy grypie.

Dokładna przyczyna większej podatności na zakażenie SARS-CoV-2 w grupie pacjentów otyłych oraz chorych z cukrzycą nie została jeszcze poznana. Podejrzewa się, że ma to związek z przewlekłą odpowiedzią zapalną związaną z inflamasomem NLRP3. Wiele badań klinicznych wykazało znacznie zwiększoną aktywność inflamasomów w przebiegu infekcji wirusowych, a kluczowe znaczenie w tych procesach przypisano inflamasomowi NLRP3. SARS-CoV-2 należy do grupy wirusów zdolnych do aktywacji inflamasomów, szczególnie właśnie NLRP3. Efektem tego pobudzenia może być następująca piroptoza komórkowa, czyli zaprogramowana śmierć komórki, charakteryzująca się pęknięciem błony komórkowej pod wpływem gazderminy D i uwolnieniem zawartości komórki do przestrzeni pozakomórkowej. Po aktywacji inflamasomu następuje aktywacja gazderminy D przez kaspazy, między innymi kaspazę-1. W błonie komórkowej wytwarzają się pory i zostają uwolnione interleukiny IL-1? oraz IL-18. Wskutek zwiększonego napływu cząsteczek sodu Na+ i wody dochodzi do nadmiernego pęcznienia komórek ? aż do pęknięcia błony komórkowej. Piroptoza makrofagów, które fagocytowały cząsteczki wirusa, gwałtownie uwalnia ogromną ilość cząsteczek DAMP (struktury molekularne związane z zagrożeniem, danger/damage associated molecular  patterns) ? tzw. alarmin, RNA wirusa, cytokin, chemokin, ROS itp., co prowadzi do aktywacji okolicznych komórek odpornościowych i aktywacji piroptycznej reakcji łańcuchowej. Uwolnione cząsteczki RNA wirusa mogą rozprzestrzeniać się dalej w układzie krążenia i umiejscawiać w narządach docelowych, takich jak płuca, nerki czy wątroba, oraz dalej inicjować kaskadę zapalną. Indukowana przez SARS-CoV-2 aktywacja inflamasomów oraz piroptoza w makrofagach pęcherzykowych i rekrutowanych makrofagach pochodzących z monocytów może drastycznie nasilać objawy zapalenia płuc, w tym zespół ostrej niewydolności oddechowej i gorączkę, poprzez promowanie infiltracji neutrofilów do  płuc  i zwiększenie pęcherzykowego stężenia cytokin IL-6, TNF-? i IL-1?. Powyższe mechanizmy mogą być jednymi z głównych czynników powodujących wystąpienie burzy cytokinowej obserwowanej w przebiegu COVID-19. Upośledzenie odporności przeciwwirusowej i niekontrolowana aktywacja inflamasomu są prawdopodobnym mechanizmem ciężkiego przebiegu tej choroby.

Nasza wiedza w tym zakresie stanowi ciekawy przyczynek do dalszych badań nad optymalizacją terapii SARS-CoV-2. Już dziś w terapii COVID-19 o ciężkim przebiegu można i należy stosować wlew dożylny insuliny, bowiem już w bardzo krótkim czasie, bo po dwóch godzinach trwania, obserwuje się jej korzystny wpływ hamujący produkcję wolnych rodników tlenowych i burzę cytokinową oraz działanie trombolityczne.

Wiele przesłanek sugeruje stosowanie inhibitorów inflamasomów jako potencjalny kierunek zapobiegania/leczenia nieadekwatnie nasilonej reakcji zapalnej w przebiegu infekcji wirusowych. Zahamowanie piroptozy makrofagów aktywowanej przez inflamasomy może, np. poprzez hamowanie uwalniania czynnika tkankowego będącego inicjatorem kaskady krzepnięcia, potencjalnie zmniejszyć liczbę incydentów zakrzepowo-zatorowych w przebiegu COVID-19, a tym samym poprawić rokowanie chorych. Dodatkową potencjalną korzyścią wynikającą z hamowania NLRP3 jest możliwość łagodzenia chorób współistniejących, takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze oraz choroby układu sercowo-naczyniowego, co dodatkowo może wpłynąć na poprawę rokowania i zmniejszenie ryzyka zgonu w przebiegu COVID-19.

PODSUMOWANIE

U osób z cukrzycą stwierdza się zaburzenia fizjologicznej reaktywności układu odpornościowego. Towarzyszący cukrzycy, otyłości i insulinooporności przewlekły stan zapalny w przypadku infekcji sprzyja wystąpieniu nadmiernie wyrażonej odpowiedzi immunologicznej, która może mieć negatywne skutki ogólnoustrojowe. Nasilony stan zapalny może również pogarszać wyrównanie już istniejącej cukrzycy, a insulinooporność indukowana zwiększonym stężeniem cytokin prozapalnych ? IL-6 i TNF-alfa ? u pacjentów z ciężką postacią COVID-19 może stanowić jedną z prawdopodobnych przyczyn rozwoju cukrzycy de novo. Poznanie molekularnego podłoża zaburzeń immunologicznych towarzyszących cukrzycy pozwoli na optymalizację terapii chorób infekcyjnych, w tym SARS-CoV-2.

Piśmiennictwo

1. Cho, N. H. et al. IDF diabetes atlas: global estimates of diabetes prevalence for 2017 and projections for 2045. Diabetes Res. Clin. Pract. 2018,138, 271?281
2. Yng X, Yu Y, Xu J, Shu H, Xia J et al. Clinical course and outcomes of critically ill patients with SARS-CoV-2 pneumonia in Wuhan. China: a single-centered, retrospective, observational study Lancet Respir Med, 2020, 8, 475-481
3. Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, Liang WH, Ou CQ et al. Clinical characteristics of coronavirus disease 2019 in China N Engl J Med, 2020, 382, 1708-1720
4. Dandona P, Aljada A, Bandyopadhyay A. Inflammation: the link between insulin resistance, obesity and diabetes. Trends Immunol. 2004,  25, 4-7
5. Pickup JC, Crook MA. Is type II diabetes mellitus a disease of the innate immune system? Diabetologia. 1998 Oct;41(10):1241-8
6. Pickup JC. Inflammation and activated innate immunity in the pathogenesis of type 2 diabetes. Diabetes Care. 2004, 27, 813-23
7. Crook MA, Tutt P, Simpson H, Pickup JC: Serum sialic acid and acute phase proteins in type 1 and 2 diabetes. Clin Chim Acta 1993,. 131?138
8. Pickup JC, Mattock MB, Chusney GD, Burt D: NIDDM as a disease of the innate immune system: association of acute phase reactants and interleukin-6 with metabolic syndrome X. Diabetologia 1997, 40,1286?1292
9. Belalcazar LM, Haffner SM, Lang W, Hoogeveen RC, Rushing J et al. Lifestyle intervention and/or statins for the reduction of C-reactive protein in type 2 diabetes: from the look AHEAD study, Obesity, 2013, 21, 944-950
10. Bruun JM, Helge JW, Richelsen B, Stallknecht B. Diet and exercise reduce low-grade inflammation and macrophage infiltration in adipose tissue but not in skeletal muscle in severely obese subjects, Am J Physiol Endocrinol Metab, 2006, 290, E961-E967
11. Weisberg SP, McCann D, Desai M, Rosenbaum M, Leibel RL et al. Obesity is associated with macrophage accumulation in adipose tissue J Clin Invest, 2003, 112, 1796-1808
12. O’Rourke RW, White AE, Metcalf MD, Olivas AS, Mitra P et al. Hypoxia-induced inflammatory cytokine secretion in human adipose tissue stromovascular cells. Diabetologia. 2011, 54, 1480-90
13. Schroder K, Zhou R, Tschopp J. The NLRP3 inflammasome: a sensor for metabolic danger, Science, 2010, 27, 296-300
14. Maedler K, Sergeev P, Ris F, Oberholzer J, Joller-Jemelka HI et al. Glucose-induced beta cell production of IL-1beta contributes to glucotoxicity in human pancreatic islets, J Clin Invest, 2002, 110, 851-860
15. Boni-Schnetzler M, Boller S, Debray S, Bouzakri K, Meier DT et al. Free fatty acids induce a proinflammatory response in islets via the abundantly expressed interleukin-1 receptor I, Endocrinology, 2009, 150, 5218-5229
16. Masters SL, Dunne A, Subramanian SL, Hull RL, Tannahill GM et al. Activation of the NLRP3 inflammasome by islet amyloid polypeptide provides a mechanism for enhanced IL-1? in type 2 diabetes. Nat Immunol. 2010, 11, 897-904.
17. Zhao C, Zhao W. NLRP3 Inflammasome – a key player in antiviral responses. Front Immunol 2020,11,211
18. de Castro-Jorge LA, de Carvalho RVH, Klein TM, Hiroki CH, Lopes AH et al. The NLRP3 inflammasome is involved with the pathogenesis of Mayaro virus. PLoS Pathog. 2019, 3;15(9):e1007934
19. Lieberman J, Wu H, Kagan JC. Gasdermin D activity in inflammation and host defense. Sci Immunol. 2019, 6, 4(39):eaav1447.
20. Kovacs SB, Miao EA. Gasdermins: effectors of pyroptosis. Trends Cell Biol. 2017, 27(9),673-684
21. Wu C, Lu W, Zhang Y, Zhang G, Shi X et al. Inflammasome Activation Triggers Blood Clotting and Host Death through Pyroptosis. Immunity. 2019, 18, 50, 1401-1411
22. Dandona P, Ghanim H. Diabetes, Obesity, COVID-19, Insulin, and Other Antidiabetes Drugs. Diabetes Care. 2021, 44, 1929-1933

Praca poglądowa

?Świat Lekarza? nr 6/2021 (93), str. 75-77

Artykuł Lek. Joanna Bargieł: COVID-19 i cukrzyca ? dlaczego gorsze rokowanie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Portugalczycy wszędzie biegają w maseczkach, w Niemczech sprawdzają paszporty covidowe, a w Polsce jest inaczej. My epidemii nie mamy lub odstraszamy ją swoim zachowaniem.

Pandemia  w  Europie  trwa i trzyma się dzielnie. Portugalczycy wszędzie biegają w maseczkach, a jeśli nie mają ? kupują kolejną za 150 euro i dalej biegają zabezpieczeni. Wyszczepili 100 proc. osób powyżej 70. roku życia. Imponujące! W Niemczech sprawdzają paszporty covidowe i każą dzieciom wykonywać testy z supermarketu. Na lotniskach reżim sanitarny, maski, dystans, wpuszczanie grupami na pokład, środki do dezynfekcji, komunikaty, certyfikaty covidowe przy odprawie.

W Polsce jest inaczej. My epidemii nie mamy lub odstraszamy ją swoim zachowaniem. Kurorty wakacyjne ? tam o nadchodzącej 4. fali chce się zapomnieć. To widać na każdym kroku. Można zrozumieć? Chyba nie.

Ale dużo bardziej wymowne jest inne wydarzenie ? Forum Ekonomiczne w Karpaczu. Największe wydarzenie gospodarcze w naszym kraju i w regionie, zwane Polskim Davos. Na stronach internetowych deklaratywne obostrzenia ? jak na lotniskach. Przy odbiorze materiałów sprawdzają certyfikat i… tu następuje koniec pandemii, dalej wirusowi wstęp wzbroniony. Nie ma go na zatłoczonych salach podczas paneli, nie ma na korytarzach hotelowych i w kolejce do recepcji. Próżno go szukać na posiłkach, podczas spotkań w małych grupach, na zakrapianych kolacjach w Karpaczu, w taksówkach.

Jest i pawilon, w którym odbywają się sesje i panele związane ze zdrowiem. Pierwsze spotkanie szanownych VIP-ów odpowiedzialnych za zdrowie i? gorący apel prowadzącego o włożenie maseczek. Uczestnicy zakrywają usta i nos. Ten trend nie przetrwa? O zabezpieczeniach nie zapomnieli organizatorzy, policja, ochrona, żołnierze, mam wrażenie, że również zagraniczni goście. A polscy uczestnicy? Dla nich wirus definitywnie odszedł. 90-95 proc. uczestników bez maseczek!

I wracamy do definicji normy. Wbiegam na szybki lunch między panelami, w których występuję. I słyszę: ?Cześć, Marcin! Chyba tylko ty jesteś w tej maseczce?. I poczułem się jak ten, który w normie już się nie mieści. Nie wiem tylko, czy słusznie. Wszystkim uczestnikom, i innym, życzę zdrowia po okresie wylęgania wirusa!

PS

Dla tych, którzy uważają tekst za złośliwy, chciałbym uzupełnić, że po powrocie miałem wyraźne objawy infekcji górnych dróg oddechowych (czyli na Forum można się czymś zakazić). Zrobiłem test antygenowy. Ujemny. Uff. Gość spoza normy dobrze się zabezpieczył 🙂

PROF. MARCIN CZECH, SPECJALISTA W ZAKRESIE EPIDEMIOLOGII ORAZ W DZIEDZINIE ZDROWIA PUBLICZNEGO, TWÓRCA DOKUMENTU POLITYKA LEKOWA PAŃSTWA, WICEMINISTER ZDROWIA W LATACH 2017-19

Artykuł Prof. Marcin Czech: Normę definiuje większość, czyli jak znalazłem się po drugiej stronie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Zakażenie SARS-CoV-2 może dawać objawy dotyczące narządu wzroku. Najczęstszym jest zapalenie spojówek w trakcie infekcji oraz zespół suchego oka. Bardziej specyficznymi objawami są grudki w obrębie spojówki. W zdecydowanej większości przypadków zmiany były odwracalne, same ustępowały. W bardzo rzadkich sytuacjach dochodziło do zapalenia błony naczyniowej  ? mówi prof. dr hab. n. med. Jacek P. Szaflik, kierownik Katedry i Kliniki Okulistyki Wydziału Lekarskiego WUM, dyrektor Samodzielnego Publicznego Klinicznego Szpitala Okulistycznego w Warszawie i prezes Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.

Jak na polską okulistykę wpłynęła pandemia COVID-19?

Po pierwszym trudnym okresie, kiedy zaprzestaliśmy wykonywania planowych zabiegów, bardzo szybko wypracowaliśmy właściwe procedury, żeby bezpiecznie móc leczyć pacjentów, minimalizując ryzyko zakażenia. Warto podkreślić, że Polskie Towarzystwo Okulistyczne było jednym z pierwszych towarzystw naukowych (obok Amerykańskiej Akademii Okulistycznej), które już na początku pandemii przedstawiło wytyczne dla lekarzy okulistów, jak bezpiecznie postępować z pacjentem okulistycznym. Razem z prof. Andrzejem Horbanem, konsultantem krajowym w dziedzinie chorób zakaźnych, opracowaliśmy również wytyczne dla osób noszących soczewki kontaktowe, aby mogły nadal z nich korzystać, zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

Przez cały czas dokładaliśmy starań, by normalnie mogły odbywać się operacje, w sposób bezpieczny dla pacjentów.

Co dziś wiemy o tym, jaki wpływ ma wirus SARS-CoV-2 na wzrok?

Zakażenie SARS-CoV-2 może dawać objawy dotyczące narządu wzroku. Najczęstszym jest zapalenie spojówek w trakcie infekcji oraz zespół suchego oka ? zdarzało się to stosunkowo często. Bardziej specyficznymi objawami są grudki w obrębie spojówki. W zdecydowanej większości przypadków zmiany były odwracalne, same ustępowały. W bardzo rzadkich sytuacjach dochodziło do zapalenia błony naczyniowej. Planujemy przeprowadzenie badania oceniającego stan narządu wzroku u pacjentów w trakcie infekcji COVID-19, a następnie kilka miesięcy później. Mając jego wyniki, będziemy mogli więcej powiedzieć, jaki był wpływ wirusa na narząd wzroku.

Warto podkreślić, że dosyć częstym problemem w okresie pandemii była zwiększona częstość występowania zespołu suchego oka. Było to wywołane dwoma czynnikami: po pierwsze większą liczbą godzin, które spędzamy przy komputerach, pracując zdalnie, a po drugie ? noszeniem maseczek. Maski powodują, że powietrze jest wydychane w kierunku powierzchni oczu. Szczególnie zauważały to wszystkie osoby noszące okulary, które stale zaparowywały.

Wirus SARS-CoV-2 nie powodował jednak uszkodzenia wzroku?

Nie, na szczęście zmysł wzroku, który dostarcza nam 80-90 proc. bodźców ze świata zewnętrznego, jest w bardzo niewielkim stopniu dotknięty przez SARS-CoV-2. Musimy jednak pamiętać o możliwości zakażenia koronawirusem poprzez powierzchnię oka. Dlatego wciąż bardzo aktualne są zalecenia, by unikać dotykania oczu rękami, zwłaszcza po kontaktach z innymi osobami.

Okulary są pewnego rodzaju barierą chroniącą przed zakażeniem koronawirusem?

To prawda, okulary mogą w pewien sposób chronić przed wirusami zawartymi w aerozolu wydychanym przez zakażoną osobę. Niestety, jak wspominałem, noszenie równocześnie maski i okularów stanowi pewien problem z powodu ich zaparowywania, a także powstawania zespołu suchego oka. Pewnym rozwiązaniem dla osób, które noszą okulary, jest szczelne zaklejanie maseczki na nosie plastrem ? wtedy wydychane powietrze nie jest kierowane w stronę oczu.

Skoro tak częstym problemem jest zespół suchego oka, to w jaki sposób dbać o oczy, by uniknąć tego schorzenia?

Na pewno trzeba starać się robić częste przerwy w pracy przy komputerze, mrugać oczami, częściej stosować krople nawilżające oczy. Ważny jest też wybór maseczki i odpowiednie jej dopasowanie, żeby mniej powietrza przedostawało się w okolice oka. Na zespół suchego oka i podrażnienia oczu były szczególnie narażone osoby, które spędzały wiele godzin w kombinezonach, maskach, przyłbicach: przede wszystkim personel medyczny. Rogówka jest nieukrwiona, nie otrzymuje więc tlenu ? tak jak inne części organizmu ? poprzez natlenowaną krew, tylko jest on pobierany z atmosfery. Jeśli długi czas przebywamy w kombinezonie, goglach, przyłbicy, maseczce, to może dojść do zaburzeń w metabolizmie, związanych z brakiem dostępu powietrza. Szczególnie osoby pracujące wiele godzin w maskach, kombinezonach, przyłbicach narażają także narząd wzroku na dyskomfort.

Wiele osób w trakcie pandemii odwlekało wizytę u okulisty, uważając, że można z tym poczekać, że lepiej nie narażać się na kontakt z koronawirusem w placówkach ochrony zdrowia. Część pacjentów przekładała planowe wizyty, uważając, że można poczekać. Czy faktycznie można operacje odłożyć na później?

Odwlekanie wizyt i zabiegów okulistycznych to bardzo niepokojące zjawisko, na które zwróciliśmy uwagę już w trakcie pierwszej fali COVID-19. Biorę udział w pracach zespołu niezależnych ekspertów ?Continue curatio?. Zachęcamy pacjentów, aby korzystali z porad i leczenia, nie odkładali diagnostyki i terapii, gdyż może to mieć bardzo poważne skutki zdrowotne.

Obawa pacjentów była zrozumiała w pierwszym okresie pandemii. Obecnie jednak w placówkach ochrony zdrowia warunki są bardzo wyśrubowane, jeśli chodzi o reżim sanitarny. Stosowane są wszelkie środki zabezpieczające, takie jak maseczki, rękawiczki, środki dezynfekcyjne. W szpitalach i placówkach ochrony zdrowia przestrzega się zaleceń ? personel medyczny chodzi w maskach, podobnie pacjenci. Są odpowiednio wentylowane pomieszczenia, powietrze jest dezynfekowane poprzez system lamp UV. Podczas badania stosowane są maski, środki do dezynfekcji, rękawiczki. Nawet w okresie rozluźnienia restrykcji placówki ochrony zdrowia są miejscami, gdzie cały czas przestrzegano zaleceń, dlatego było mniejsze ryzyko zachorowań. Badanie okulistyczne wymaga bliskości pacjenta z lekarzem, dlatego mamy również osłony, korzystamy z masek. Wszyscy pracownicy w szpitalu, którym kieruję, mieli wykonywane regularne testy w kierunku koronawirusa, a obecnie niemal wszyscy są już zaszczepieni. Pacjenci przyjmowani do szpitala, do operacji planowych, są rutynowo badani w kierunku koronawirusa. Staramy się zrobić wszystko, by środowisko szpitala uczynić jak najbezpieczniejszym dla pacjentów.

Odkładanie diagnostyki i leczenia może spowodować bardzo niekorzystne skutki, często nieodwracalne. Niektóre z chorób oczu są odwracalne, np. zaćma: po operacji można z powrotem dobrze widzieć, a nawet lepiej ? dzięki zastosowaniu nowoczesnego leczenia i nowoczesnych soczewek. Są natomiast choroby, które niszczą narząd wzroku nieodwracalnie ? tak jest np. w przypadku jaskry. Pogorszenia widzenia czy utraty wzroku nie da się już cofnąć. Dlatego apelowaliśmy do pacjentów o to, żeby nie odwlekali ? jeśli to nie jest konieczne ? wizyt u okulisty, badań, a także planowych zabiegów. Wydaje się, że procedury w ochronie zdrowia są przestrzegane w dużo większym stopniu niż gdziekolwiek indziej, a większym ryzykiem dla chorego jest zaniedbanie leczenia niż przyjście na badanie czy zabieg.

Obecnie zabiegi okulistyczne odbywają się już normalnie, tak samo jak przed pandemią?

W zasadzie tak, stosując środki zabezpieczające, możemy wykonywać wszystkie zabiegi. W naszym szpitalu realizujemy wszystkie rodzaje zabiegów, jak przed pandemią. Natomiast jeśli chodzi o liczbę wykonywanych świadczeń, to jest ona wciąż nieco niższa, ze względu na wdrożone procedury minimalizujące ryzyko transmisji koronawirusa. Jednak np. w przypadku przeszczepień rogówki, jeśli tylko mamy materiał do przeszczepienia, realizujemy wszystkie zaplanowane operacje. Niestety nadal obserwujemy, że część pacjentów wciąż rezygnuje z wykonywania operacji. Martwimy się, co będzie, gdy zakończy się pandemia. Mogą być bardzo długie kolejki do okulisty, do wykonania operacji. Paradoksalnie, obecnie jest bardzo dobry czas na poddanie się leczeniu okulistycznemu.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. Jacek P. Szaflik: Odkładanie diagnostyki i leczenia może spowodować nieodwracalne skutki pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pokonanie wirusa SARS-CoV2 i zakończenie pandemii COVID-19 ? to najważniejsze, globalne wyzwanie z jakim od ponad roku mierzy się cały światowy system opieki zdrowotnej. Kolejne mutacje, czy powikłania, z którymi zmagają się ozdrowieńcy to problemy dzisiejszej medycyny. Jednocześnie lekarze cały czas starają się nieść pomoc także innym pacjentom i dbać o to, by mieli oni dostęp do niezbędnych terapii. By lepiej zrozumieć wirusa i pomóc chorym potrzeba sprawdzonej i profesjonalnej wiedzy. Już niebawem kilka tysięcy ekspertów z całego świata będzie uczestniczyć w kolejnej Międzynarodowej Konferencji Adamed. Wydarzenie pt. ?Kolejny rok pandemii i nowe wyzwania w służbie zdrowia? odbędzie się ponownie w formie online w dniach 22-23 kwietnia 2021.

Dotychczas to wiedza oparta na najnowszych badaniach naukowych, współpraca z ekspertami oraz innowacje były jedynymi sprawdzonymi sposobami walki z koronawirusem. Odpowiadając na kluczowe wyzwania współczesnej medycyny, Adamed już po raz drugi zaprasza lekarzy z dziewięciu krajów z Europy i Azji na Międzynarodową Konferencję Adamedu. Wydarzenie będzie poświęcone nowościom w temacie walki z COVID-19 oraz obserwacjom jak pandemia zmienia codzienną praktykę kliniczną i jakie wyzwania stawia przed lekarzami. Wykłady będą transmitowane online wraz z tłumaczeniem na język polski, angielski, rosyjski i hiszpański.

Głównym prowadzącym II Międzynarodowej Konferencji Adamed będzie prof. Andrzej M. Fal – Kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych w szpitalu MSWiA w Warszawie i prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego. Jego zdaniem organizacja tego typu wydarzenia jest ogromnym wsparciem dla lekarzy: W pierwszej edycji konferencji uczestniczyło ponad 10 tysięcy lekarzy. Przez dwa dni dyskutowaliśmy praktycznie o wszystkim co może być dla nas użyteczne w leczeniu naszych pacjentów i zatrzymaniu COVID-19. Od tamtego czasu minęło kilka miesięcy, pandemia co prawda wciąż jest groźna, ale zaczęliśmy się szczepić i zyskiwać pewne punkty w walce z koronawirusem. By zyskać ich jeszcze więcej spotkajmy się podczas II Międzynarodowej Konferencji Adamed.

W agendzie konferencji znalazły się prelekcje 18 ekspertów z 9krajów dotyczące m.in. takich tematów jak rola psychiatrów w czasach pandemii, powikłania po przejściu COVID-19 i rehabilitacja pacjentów oraz wpływ tej choroby na zdrowie reprodukcyjne. Nie zabraknie też najnowszych informacji dot. szczepień.

Więcej informacji o wydarzeniu na stronie: https://adamedunited.com/

Artykuł O globalnych wyzwaniach związanych z pandemią COVID-19 na II Międzynarodowej Konferencji Adamedu pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Postanowiłem skorzystać z przywileju ozdrowieńca  (opierając  się  na  naturalnie  naprodukowanych przeciwciałach anty-COVID-19, bo zaszczepić mi się w grupie 0 jeszcze nie udało, a talenty aktorskie mam marne) i wyrwać się na ukochane nurki. Przeanalizowałem przepisy, oceniłem sytuację epidemiologiczną, systemy zabezpieczeń, ryzyka zdrowotne, ograniczenia w poruszaniu się oraz wyzwania po powrocie. Po czym wraz z 16-letnim synem wskoczyłem do samolotu, a po tygodniu znalazłem się z powrotem na lotnisku Okęcie, powracając transportem zorganizowanym. A tu ? zgodnie z przepisami ? kwarantanna! Liczyłem się z taką sytuacją (w końcu można zachorować 2 razy, choć jest to mało prawdopodobne). Odprawa przedłuża się, powracający z zagranicy obywatele tłumnie negocjowali ze Strażą Graniczną fakt oraz warunki poddania się kwarantannie, która (akurat w tamtym tygodniu, ale nie wcześniej) nakładana była dość masowo, w restrykcyjnym podejściu. Najbardziej zainteresowały mnie rozmowy powracających rodzin lotem po raz drugi w tym samym stanie prawnym. Za pierwszym razem Straż nie kierowała ich na kwarantannę, tym razem tak. Dla pełnego obrazu dodam, że przepisy nie zmieniły się. Negocjacje, interpretacja zapisów prawa, nakreślanie wyjątkowej sytuacji swojej i rodziny, która akurat miała odzwierciedlenie w przepisach, kierowanie się do wyższej instancji, wszystko to przedłużało odprawę. W końcu podszedłem do okienka, podałem paszport i pokazałem swoje (jednoznaczne) badania przeciwciał anty-COVID-19 w klasie IgG bezsprzecznie dowodzące przebytej infekcji, dodałem, że jestem lekarzem epidemiologiem i chętnie wytłumaczę kwestie medyczne. Sympatyczna Pani strażnik spojrzała na mnie błagalnie: ?Niech Pan przyjmie kwarantannę i potem sobie wyjaśni, bo szef kazał wszystkich obejmować, a niech Pan zobaczy, co tu się dzieje. Potem musimy wyjaśniać i raportować odmowy oraz ich przyczyny, a my nie czujemy się kompetentni, a ludzie ? niech Pan zobaczy??. Pani miała rację ? zwolnienie z kwarantanny uzyskali najbardziej konsekwentni, uparci i niezłomni turyści (z pewnymi wyjątkami tych, którzy ewidentnie przeciągnęli strunę). Ja się zlitowałem i kwarantannę przyjąłem, czując pod skórą, że moja żyłka detektywistyczna pozwoli mi lepiej zbadać, jak działa system (którego wciąż czuję się cząstką).

Następnego dnia od rana zająłem się działaniami zmierzającymi do ustalenia, czy i jaka kwarantanna, w oparciu o przeczytane dokładnie przepisy prawa, mnie obejmuje jako ozdrowieńca i pracownika ochrony zdrowia walczącego z COVID-em. I tu zaczęło się: zadzwoniłem do 4 pracowników sanepidu (w 3 stacjach). Jakież było moje zdumienie, kiedy w pierwszym usłyszałem, że powinienem odbyć 10-dniową kwarantannę, z której mógłbym być wyłączony jedynie wtedy, kiedy podróż byłaby służbowa (wirus jak wiadomo rozróżnia te rodzaje podróży); w drugim powiedziano mi, że mogę wrócić do pracy po 7 dniach i teście (PCR, bo co do antygenowego nie mają pewności); w trzecim, że mogę wrócić już po 4 dniach, a od drugiego pracownika jednej ze stacji, że od razu po negatywnym teście (różna interpretacja w tej samej stacji!). Zgłupiałem!

Swoje telefoniczne kroki skierowałem do Głównej Inspekcji Sanitarnej (w końcu to władza sanepidów). A tam usłyszałem, że wszyscy się mylą, bo nie obowiązuje mnie żadna kwarantanna! Przychyliłem się z radością do ostatniej interpretacji, co nie przeszkodziło systemowi (bezduszne nagranie) skierować mnie następnego dnia? na kwarantannę (z grożeniem policją i nakazem używania dobrze znanej z wcześniejszej izolacji i kwarantanny aplikacji). Czyli zacząłem żyć w dwóch równoległych rzeczywistościach kwarantannowych. Byłem na kwarantannie (system) i jednocześnie nie byłem na kwarantannie (oficjalna decyzja). Jeszcze pół dnia i zharmonizowałem równoległe rzeczywistości, wracając do pracy.

Do mojego 16-letniego syna nikt się nie zwrócił, tzn. podobnie jak ja był na kwarantannie wskazaniem strażnika granicznego i nie był, bo nie zwróciły się do niego powołane do tego służby, co potwierdzał brak jego nazwiska w systemie. Zdrowy, na wszelki wypadek pozostał w domu. Kwarantanna. Kwarantanna?

Prof. Marcin Czech, specjalista w zakresie epidemiologii oraz w dziedzinie zdrowia publicznego, twórca dokumentu Polityka Lekowa Państwa, wiceminister zdrowia w latach 2017-19.

Artykuł Prof. Marcin Czech: Kwarantanna, kwarantanna? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Wielu z nas zachorowało, wielu z nas przeszło przez infekcję, nie zauważając u siebie żadnych oznak choroby. Niestety, wielu zachorowało ciężko, zbyt wielu odeszło. To nie koniec. Przed nami kolejne opisane powyżej możliwości covidowej choroby. Podczas covidowego cyklonu dramatycznie wychodzi bezmyślność i zaniedbania. Jakie są to zaniedbania? Po której stronie? Przyjrzyjmy się temu bliżej w pandemicznej covidowej grozie. Może dzięki temu w przyszłości uda się uniknąć wielu ludzkich dramatów. Może przy następnej – nie daj Bóg – pandemii, będziemy mądrzejsi.

Ale, po kolei.

Znaczącą stroną zwiększającą koszmar COVID są ludzie. Wręcz chciałoby się powiedzieć – społeczeństwo. To zdrowe, jeszcze zdrowe, i niestety coraz bardziej liczna już chorująca jego część. Otóż świadomość społeczna, bez względu na wykształcenie, status społeczny czy zamożność, ale i narodowość, jest delikatnie mówiąc mizerna, a czasem wręcz świadomie durna. Podam przykład. Wśród moich znajomych są znakomicie sytuowani stomatolodzy. Z dumą informują wszystkich, którzy chcą słuchać, że przeszli wprawdzie dość ciężko objawy dokładnie pasujące do infekcji covidowej, ale nie badali się na wszelki wypadek, bo trzeba było przyjąć pacjentów. Po potwierdzeniu zakażenia musieliby zamknąć gabinety, no i stracić kasę. Choroba jeszcze zostawiła u nich trochę skutków, ale co tam… Takich jak oni możemy znaleźć wokół nas. Jak ich nazwać? Odważnymi głupcami? Używając starego, socjalistycznego nazewnictwa ? szkodnikami społecznymi? Czy zdają sobie sprawę, że mają krew na rękach? Dzięki takim ?odważnym? pandemia rozwija się znakomicie.

Dramatycznie przeżywamy izolację. Ale co tam… Wpaść na chwilę do przyjaciół, do rodziny to przecież nic takiego. Być wprawdzie chorym, ale z głupim uśmiechem podkreślając, że przecież nie śmiertelnie, więc można zjeść wspólną kolację, wypić drinka, pośmiać się z tych, co siedzą w domu. Żaden problem. Dotąd wydawało się, że COVID-19 jest domeną starszych osób. Ale brytyjski wariant wirusa, w połączeniu z ?odważnymi młodymi gniewnymi?, spowodował, że średni wiek zachorowania błyskawicznie się obniża. Ba, coraz więcej jest informacji o chorujących dzieciach. Coraz więcej jest też informacji o ponownych zachorowaniach, także u tych, którzy się zaszczepili. No bo szczepionka nie daje 100% odporności.

Prawdziwa groza zaczyna się w momencie, gdy choroba wymusza pójście do szpitala. Na oddział covidowy. Objawy choroby, w jej tak zwanym naturalnym przebiegu, są dramatyczne. Być może część z Czytelników ma kłopoty z wyobrażeniem sobie duszności pacjenta z COVID-19. Proponuję bezpieczny eksperyment, do zrobienia w warunkach domowych. Proszę wziąć papierową, sklepową torebkę i po przyłożeniu do ust przez kilka minut oddychać przez nią. Gdy zacznie brakować tchu, proszę jeszcze pooddychać 5 minut, a wtedy zrozumie się istotę tej choroby. Tak oddychają i tak duszą się pacjenci. Pomocą dla chorego jest podanie mu tlenu, a poprzez różne sposoby jego podawania duszność może zniknąć albo się zmniejszyć. Oddech chorego się poprawia. Niestety, sam tlen czasem nie wystarcza. Trzeba przekazać oddychanie maszynie i powierzyć się ludziom w kombinezonach, czyli zastosować respirator. Gdy respirator nie wystarcza, ostatnim prawie ratunkiem zostaje ECMO, czyli pozaustrojowe utlenowanie krwi. Gdy jednak płuca przestają istnieć, czyli chory nie ma czym oddychać, to super szczęśliwiec może trafić do szpitala, gdzie może mieć szansę na przeszczep. Jeśli jednak żadna z medycznych metod pomocy nie skutkuje, to pozostaje puste miejsce przy stole, pamięć rodziny i przyjaciół.

Groza w pandemii to także uświadomienie sobie, jak ogromne mamy braki ludzi w białych fartuchach, czyli personelu lekarskiego, pielęgniarskiego i ratowników medycznych. Wychodzą zaniedbania w kształceniu lekarzy, bo mamy ich praktycznie najmniej w Europie na głowę mieszkańca! Skutkują głupkowate powiedzenia, że lekarz i tak sobie dorobi, dlatego nie ma co mu płacić w państwowej służbie zdrowia zbyt dużo. Wychodzą w praktyce piękne poselskie słowa skierowane do emigrujących lekarzy ? A niech jadą!? oraz rozwiązanie problemu przez innego orła polskiej polityki: ?Trzeba wziąć ich (lekarzy) w kamasze?. Skutki zaniedbań w tym zakresie są dramatyczne. Ciekawe, czy w przyszłości powiedzenie ?Polak i przed szkodą, i po szkodzie głupi? będzie odnosić się polskiej rzeczywistości pocovidowej. Oby nie!

Prof. dr hab. med. Aleksander Sieroń dr h.c. multi

Artykuł Profesor Sieroń o medycynie i nie tylko: COVID ? W OKU CYKLONU pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że dziś najczęściej używane słowa to: pandemia, koronawirus, COVID-19 i szczepionka. Dotyczy to praktycznie nas wszystkich. Tych, którzy uważają się za maluczkich, za średnich, za wielkich i za VIP-ów. Biednych i bogatych. Relatywnie młodych, w średnim wieku i starszych. Generalnie można w sumie nas podzielić na tych, którzy jeszcze nie chorowali, chorują i będą chorować.

Ci, którzy nie chorowali, boją się choroby. Inni, do tej pory niechorujący, nie wierzą w koronawirusa i nie boją się ?wydumanej? przez media zarazy. Jeszcze inni są zaszczepieni, czyli według obecnej wiedzy medycznej dość bezpieczni (w przedziale ufności 80-95%). Natomiast do tych, co nie tylko wierzą, ale i wiedzą oraz oglądają skutki choroby, należą ludzie w białych fartuchach, w tym lekarze, pielęgniarki i ratownicy. Do innej grupy, nazwijmy ją delikatnie okołocovidowej, zaliczyć należy polityków, biznesmenów, proroków oraz nawiedzonych i gadające telewizyjno-radiowe głowy. To chyba jedyna grupa, dla której COVID może, acz nie musi, być korzyścią.

Proponuję przyjrzenie się zachowaniu nas przed zachorowaniem, w trakcie choroby i po jej przebyciu. Dzisiaj zacznę więc od pierwszego, jeszcze ?zdrowego? etapu. W nim podzielę się moimi obserwacjami tych, którzy nie zachorowali. Są przed COVIDem. W tej grupie są ci, którzy mają nadzieję, a nawet pewność, że COVID-19 ich nie dotknie! Mają pewność, bo zachowują wszystkie zalecane środki ostrożności: dezynfekują ręce, zakładają maseczki, zachowują odległość, kupują w aptece cudowne środki na wzmocnienie odporności. Reagują spokojem na informacje o chorujących znajomych, krewnych i na dane ze statystyki. I słusznie, bo w tej grupie szansa na infekcję nie jest wysoka. Ale niestety, jest. Jeśli mimo wszystko zachorują, to próbują znaleźć przyczynę, a nawet winnych.

Inni luźno podchodzą do stosowania się do sugerowanych przez media środków zapobiegawczych. Dlatego częściej chorują, a jeśli objawy nie są dramatyczne, to przypuszczają, że to może jest to grypa albo proste przeziębienie. Mimo choroby są dalej aktywni, zarażają innych, a ich samopoczucie pogarsza się dopiero, gdy trafiają do szpitala, a w nim chorują, czasem ciężko. Jako naprawdę często ciężko chorzy walczą pod tlenem o lepszy oddech i jako taką wydolność. Niestety dla części z nich, w szpitalu lub w domu, kończy się przygoda życia.

Inną grupą są tzw. wyczekujący. Opowiadają każdemu, kto chce słuchać, że budząc się rano, zastanawiają się, czy to już dziś. Uważnie analizują swój stan zdrowia, często dzwonią, jeśli jest to możliwe do lekarzy. Dzwonią do członków rodziny, zwłaszcza jak ktoś w rodzinie jest lekarzem. Kontaktują się też z tymi, co przeszli chorobę, wypytując ich o objawy przed rozpoczęciem choroby. Ponieważ w ostatnim czasie pojawiły się informacje, że w niektórych przypadkach zaszczepienie nie chroni przed chorobą, czujność prozdrowotna ?wyczekujących?, w tym zaszczepionych, znacząco rośnie. Podczas pisania tego felietonu pojawiła się zła informacja, że do krajów, które odrzuciły szczepienia szczepionką Astra Zeneca, dołączyli nasi sąsiedzi, Niemcy. Ta informacja jeszcze dodatkowo spowodowała wzbudzenie już autentycznego strachu. Aczkolwiek ten strach jest częściowo uspokojony możliwością poprawy odporności po szczepieniu szczepionką firmy ? i tu można dodać nazwę firmy produkującej dobre szczepionki.

Trudno się dziwić, że czasem strach jest odsuwany głupotą, fanfaronadą czy mentalnymi próbami wyparcia obaw z naszego logicznego myślenia. Jak w dobrej, w tym także pisanej przez życie powieści jest początek, środek i koniec. Tak się dzieje i działo w pandemiach, które obiegają co jakiś czas Ziemię. Nawet, jak jej mieszkańcy wysyłają sondy na Marsa i planują kolonizację Kosmosu. Ale jak w każdej, tak i w tej powieści grozy, jest czas przed chorobą, w trakcie i ewentualnie dla niektórych po.

W tej części tryptyku covidowego starałem się przybliżyć jego początek. W kolejnych dwóch w planie będzie odpowiednio środek i koniec. Oby dla czytających i piszącego z happy endem.

Prof. dr hab. med. Aleksander Sieroń dr h.c. multi

Artykuł Profesor Sieroń o medycynie i nie tylko: COVID ? PRZED BURZĄ pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Pacjenci trafiają dziś do nas w zdecydowanie gorszych stanach. Mniej jest chorych, których możemy leczyć w sposób radykalny, kiedy jest szansa na wyleczenie. Rzadziej też możemy pomóc, stosując nowoczesne metody leczenia ? mówi prof. Rafał Stec, kierownik Kliniki Onkologii WUM.

Już widać, jaki epidemia COVID-19 ma wpływ na pacjentów chorych onkologicznie?

Ogromny. Pacjenci trafiają dziś do nas w zdecydowanie gorszych stanach. Wielu z nich ma bardzo zaawansowany nowotwór, często nie kwalifikują się już do intensywnego leczenia. Mniej jest chorych, których możemy leczyć w sposób radykalny, kiedy jest szansa na wyleczenie. Rzadziej też możemypomóc, stosując nowoczesne metody leczenia. Dziś zbieramy żniwo wiosennej fali COVID. Po tym, co dzieje się obecnie, można się obawiać, że w przyszłym roku sytuacja będzie jeszcze trudniejsza.

Wiosenny lockdown spowodował, że wiele osób nie zgłaszało się na badania, opóźniało się przez to rozpoczęcie leczenia. Jak jest dziś?

Wiosną pacjenci obawiali się przychodzić do szpitala, dziś może mniej się tego obawiają, jednak ogromnym problemem jest brak dostępu do diagnostyki. Wielu pacjentów wciąż ma ogromny problem z dostaniem się do lekarza pierwszego kontaktu. Funkcjonują głównie teleporady. U części pacjentów być może spełniają one swoją funkcję, jednak nie wówczas, gdy pacjent ma niepokojące objawy mogące sugerować nowotwór. Teleporada nie jest równoznaczna ze badaniem pacjenta. 

Często zdarza się, że pacjent jest przywożony do szpitala z powodu pogorszenia stanu zdrowia i przyjęty do kliniki internistycznej. Dopiero wtedy okazuje się, że przyczyną jest choroba nowotworowa, jednak już bardzo zaawansowana, rozsiany proces, nawet z przerzutami do ośrodkowego układu nerwowego. Ci pacjenci często nie kwalifikują się do intensywnego leczenia onkologicznegoz powodu zaawansowania choroby i stanu ogólnego. Pozostaje im tylko leczeniepaliatywne.

Wcześniej nie był u nich nawet wykryty nowotwór?

Często niestety nie. Dopiero gdy są przywiezieni do szpitala, okazuje się, że przyczyną ich stanu jest rozsiana choroba nowotworowa. Praktycznie już tylko w bardzo niewielkim stopniu możemy im pomóc.

Również pacjenci, którzy zgłaszają się bezpośrednio do Kliniki Onkologii, mają bardziej zaawansowany proces nowotworowy. Pytam ich, jak dużo czasu minęło od wystąpienia pierwszych objawów do postawienia diagnozy: często jest to powyżej pół roku. Przed epidemią najczęściej było to kilka tygodni.

Kolejna rzecz: po to, żeby móc zaproponować pacjentowi odpowiednie leczenie, musi być dobrze zdiagnozowany przed podjęciem podczas konsylium decyzji, jakie optymalne leczenie można zaproponować:operacyjne, radioterapię, chemioterapię, immunoterapię. Potrzebne jest badanie histopatologiczne, jednak do jego wykonania niezbędne jest pobranie materiału histopatologicznego, m.in poprzez badanie endoskopowe. Nie można jednak jej wykonać, bo część oddziałów, które wykonywały endoskopie, została zamieniona na oddziały covidowe.?Ukryte zgony? w ostatnich miesiącach to zgony pacjentów, którzyumierają z przyczyn onkologicznych, kardiologicznych, neurologicznych. Teraz zbieramy żniwo wiosennego lockdownu. W przyszłym roku będziemy zbierali żniwo tego, co dzieje się obecnie, czylisytuacji, kiedy pacjenci nie mogą dostać się do lekarza i mieć wykonanej diagnostyki.

Na wiosnę apelowaliśmy do pacjentów, by przychodzili do lekarza, jeśli coś ich niepokoi. O co apelować dziś?

Zdecydowanie o to samo. A po drugie: żeby lekarze zakładali karty DILO. Karta DILO otwiera drzwi diagnostyki, ponieważ są tam reżimy czasowe – wykonania diagnostyki i podjęcia decyzji. Lepiej, żeby lekarz wypisał niepotrzebnie kilka kart DILO niż o jedną za mało, bo dzięki temu możemy uratować czyjeś życie.

Rozmawiała: Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. Rafał Stec: Zbieramy żniwo wiosennej fali COVID-19 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

I Międzynarodowa Konferencja Adamed pokazała, że oprócz potężnych sił przeznaczanych na walkę z COVID-19 musimy przygotowywać siły na walkę z zagrożeniami będącymi konsekwencją tej pandemii, czyli szykować się na czasy popandemiczne. Nie można zapominać o innych chorobach, które są wokół nas i w nas, bo one się nie zmieniły ? mówi prof. dr n. med. Andrzej Fal, kierownik Kliniki Alergologii, Chorób Płuc i Chorób Wewnętrznych CSK MSWiA w Warszawie, prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego.

?Światowa medycyna w codziennej praktyce? to hasło I Międzynarodowej Konferencji Adamed dla lekarzy, zorganizowanej na początku grudnia. Konferencja odbywała się oczywiście online. Biorąc pod uwagę liczbę krajów w niej uczestniczących, z dwóch kontynentów ? Europy i Azji ? oraz kilka tysięcy uczestników, z pięciu stref czasowych, kiedy jednocześnie miały miejsce symultanicznie tłumaczenia w czterech językach ? polskim, angielskim, hiszpańskim, rosyjskim ? nie było łatwym logistycznie przedsięwzięciem. Udało się? Warto było? Pan, jako prowadzący, może to najlepiej ocenić. Chociaż to pytanie raczej retoryczne, bo obserwując, jak konferencja przebiega, widać, że wszystko toczy się niezwykle wartko.

Udało się i warto było, z całą pewnością. Konferencja była zaplanowana na dwa dni, tyleż trwała i w tym czasie odnotowaliśmy ponad 6,5 tysiąca logowań! To świadczy o ogromnym zainteresowaniu wydarzeniem, o tym, że było potrzebne. Inicjatywa Adamedu to był niewątpliwie strzał w dziesiątkę, szczególnie że odbywała się w trakcie pandemii. I to ona zdominowała, czemu trudno się dziwić, tematykę. Właśnie dlatego uzupełnieniem tytułu konferencji było ?COVID-19 ? aktualny stan wiedzy i implikacje kliniczne w praktyce lekarskiej?. Wzięli w niej udział lekarze różnych specjalności, farmaceuci, którzy dzielili się swoimi doświadczeniami, zadawali mnóstwo pytań.

A jakie pytania w ciągu tych dwóch dni pojawiały się najczęściej?

One wynikały z samej tematyki prezentacji. Pierwszy dzień był poświęcony m.in. wpływowi epidemii wirusa SARS-CoV-2 na zdrowie psychiczne, czynnikom zwiększającym ryzyko sercowo-naczyniowe, podejściu do cukrzycy, temu, jak koronawirus i kwarantanna zmieniły rynek farmaceutyczny. W drugim dniu poruszano np. znaczenie snu w budowaniu odporności w dobie pandemii COVID-19, kwestię opieki kardiologicznej w tym okresie i wyzwań terapeutycznych u pacjentów z chorobami płuc.

Sporo wykładów, w związku z tym także pytań, dotyczyło wpływu wymuszonej izolacji społecznej podczas pandemii na psychikę, strachu przed zagrożeniami wynikającymi z pandemii, sytuacji personelu medycznego, dostępu do świadczeń medycznych.

Tematów było sporo, pytań jeszcze więcej. Co, zdaniem Pana Profesora, było najbardziej istotne, co można uznać za najważniejsze przesłania tej konferencji?

Przede wszystkim dyskusja uświadomiła ? i to zapewne wszystkim uczestnikom, że oprócz potężnych sił przeznaczanych na walkę z COVID-19 musimy przygotowywać siły na walkę z zagrożeniami będącymi konsekwencją tej pandemii, czyli szykować się na czasy popandemiczne. Nie zapominać o innych chorobach, które są wokół nas i w nas, bo one się nie zmieniły. Mówię tu o tych wszystkich chorobach niezakaźnych, cywilizacyjnych, stanowiących wciąż ogromny problem dla ludzkości.

Konferencja pokazała również, że mimo różnych stref ? czasowych, klimatycznych, wszędzie występują podobne problemy zdrowotne. I że te problemy w dalszym ciągu zgodnie z polami Lalonde?a są w 50 proc. wywołane przez czynniki behawioralne. Cywilizacyjne choroby przewlekłe, będące w większości rezultatem niewłaściwego stylu życia, mogą występować i przebiegają niezależnie od miejsca, w którym mieszkamy.

Wreszcie, podkreślając istotę i znaczenie tej konferencji, nie sposób nie zwrócić uwagi na jej wielowymiarowość, co w dobie pandemii ma szczególny wydźwięk. Owszem, bardzo często odbywają się online panele, webinary, ale one w większości dotyczą głównie określonego, pojedynczego problemu, określonej jednostki chorobowej, pokazanej na tle danego kraju. A tu mieliśmy okazję podzielenia się bieżącymi doświadczeniami z ekspertami od Hiszpanii po Kazachstan. I to było niezwykłe.

O tym, że pandemia nie powinna zamykać nam oczu na inne zagrożenia, mówił Pan w swoim inauguracyjnym wystąpieniu ? ?Czy pandemia stanowi zagrożenie dla naszego świata?. Bo koronawirus to przecież nie jedyny wróg, a spuszczając z oczu te inne, możemy zgotować sobie niezłe piekło, prawda?

Ogromnym problemem są też inne choroby ? nieinfekcyjne choroby przewlekłe (ang. non-communicable diseases, NCD), astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, schorzenia układu krążenia i wiele innych. Dla porównania ? na COVID-19 już zmarło ponad 1,6 mln osób, a na choroby przewlekłe w tym samym czasie ? 33 mln! To dowodzi, że owszem, ze względu na swą wysoką dynamikę i pewną nieuchronność choroby infekcyjne, szczególnie w fazie pandemii, są poważnym zagrożeniem dla ludzkości, ale choroby przewlekłe, niezakaźne, nadal pozostają zabójcą powodującym na całym świecie przedwczesne zgony. Zabójcą numer jeden pozostaje od lat niedokrwienna choroba serca, na którą w ostatnim roku zmarło 10-krotnie więcej ludzi niż z powodu COVID-19.

Podczas konferencji zwracano również uwagę na ograniczenia w dostępności do świadczeń zdrowotnych podczas pandemii.

I to właśnie będzie zwiększało ryzyko skutków popandemicznych. Już pod koniec kwietnia Polskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego opublikowało apel, w którym wyrażaliśmy zaniepokojenie skutkami ubocznymi pandemii, ale część ekspertów wówczas pukała się w głowę, co też my wymyślamy. Teraz już chyba się nie pukają. A te skutki już są widoczne. W raporcie o stanie opieki w 122 krajach, opublikowanym przez WHO, widać, że np. dostępność do świadczeń rehabilitacyjnych spadła o mniej więcej 60 proc., do świadczeń w zakresie astmy i POChP ? o 50 proc., o 30 proc. spadła dostępność do świadczeń w zakresie kardiologii interwencyjnej. Można powiedzieć, że wpadliśmy w pewną spiralę i tak, jak COVID-19 pozostanie z nami, tak tym bardziej, pozostaną z nami wszystkie choroby przewlekłe. Dlatego tak ważne jest stworzenie pacjentom poczucia bezpieczeństwa, a do tego konieczna jest koncepcja całości, dobrze przemyślana i opracowana strategia walki i z COVID-19, i z chorobami przewlekłymi. A tego w wielu krajach zabrakło, o czym świadczyły wypowiedzi ekspertów zagranicznych. Ale to oczywiście żadna pociecha.

Czy tego typu konferencje, gdzie nie mówi się o lekach, terapiach, ale po prostu o problemach, są potrzebne?

Jak najbardziej. Taka wymiana doświadczeń zapewnia szersze spojrzenie na problemy trapiące społeczeństwa różnych krajów. To dużo, dużo więcej niż przedstawienie jednego leku, jednej choroby czy jednej terapii. To pokazuje, że medycyna musi wrócić do zajęcia się człowiekiem, a nie jedną jednostką chorobową czy jednym objawem.

Rozmawiała Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Andrzej Fal: Medycyna musi zająć się człowiekiem, a nie wyłącznie jedną jednostką chorobową pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Już od dziś pacjenci mogą skorzystać z nowoczesnego, polskiego testu diagnostycznego jednocześnie wykrywającego wirusa grypy i koronawirusa w specjalnie przystosowanym do tego celu laboratorium w Instytucie Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu. To pierwsza w Polsce diagnostyka oparta na innowacyjnym autorskim opracowaniu naukowców z tego instytutu uruchomiona na szeroką skalę dla Polaków.

Pierwszy polski patent

Naukowcy z poznańskiego Instytutu Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk (IGC PAN) poinformowali o zgłoszeniu pierwszego polskiego patentu na Test F-INe COST (Fast INfluenza Cov One Step Test) umożliwiającego jednoczesne wykrywanie i różnicowanie  koronawirusa oraz wirusów grypy typu A i B. To sukces na światową skalę i ugruntowanie Polski jako ważnego naukowego partnera w międzynarodowej walce z pandemią SARS-CoV-2.

• Nasz test diagnostyczny w rzetelny i szybki sposób umożliwia rozróżnienie w jednej probówce, czy dany chory jest zakażony wirusem SARS-CoV-2 czy wirusem grypy. Wiarygodny i jednoznaczny wynik testu jest niezwykle istotny w obecnej sytuacji pandemicznej, ponieważ powoduje uruchomienie jednej z dwóch różnych ścieżek nie tylko medycznych i terapeutycznych, ale także organizacyjnych związanych z restrykcjami, takimi jak kwarantanna czy izolacja. Dzięki naszemu patentowi powstało narzędzie, które potrafi szybko różnicować czynnik zakaźny obu tych chorób, które klinicznie wyglądają bardzo podobnie. – mówi prof. Michał Witt, Dyrektor Instytutu Genetyki Człowieka PAN (IGC PAN).

Duża zmiana bez zmian

Test F-INe COST stworzony przez IGC PAN to ogromna pozytywna zmiana dla pacjentów i lekarzy, bez potrzeby zmian w dotychczasowej organizacji logistycznej i infrastrukturalnej w laboratoriach diagnostycznych.

• Zaprojektowaliśmy nasz test tak, aby bez problemu mógł być wykorzystywany przez laboratoria diagnostyczne i żeby nie wymagał dokonywania zmian w dotychczasowej organizacji ich pracy. Wdrożenie naszego testu do rutynowej diagnostyki nie wiąże się z żadnym specyficznym oprogramowaniem, urządzeniami czy z dodatkowymi umiejętnościami. Wykonuje się go dokładnie tak samo, jak standardowe testy molekularne na COVID-19. To duża optymalizacja czasowa dla diagnostów, bo posługując się naszym zestawem w jednym czasie wykonują test identyfikujący i jednocześnie różnicujący dwa patogeny. Jest to niezwykle ważne również dla lekarzy w kierowaniu pacjentów na konkretne leczenie planowe i ostre. Dosłownie to szybsze i bardziej skuteczne ratowanie zdrowia i życia chorych. – wyjaśnia Prof. Natalia Rozwadowska, Kierownik Zakładu Patologii Molekularnej IGC PAN.

Pierwsza w pełni polska diagnostyka

Ale patent to nie wszystko. Bez faktycznego wdrożenia i udostępnienia społeczeństwu każdy, nawet najlepszy wynalazek pozostaje jedynie w sferze badań naukowych. Instytut Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu nie chce na tym poprzestawać. Dlatego już od dziś uruchamia wykonywanie testu różnicowego koronawirusa i grypy, opartego na autorskim, innowacyjnym polskim opracowaniu, czyniąc go dostępnym dla osób tego potrzebujących.

• Dziś uruchamiamy pełną diagnostykę różnicową SARS-CoV-2 i wirusów grypy A i B przy użyciu opracowanego w naszym Instytucie testu molekularnego. Wszystkich zainteresowanych wykonaniem testu zapraszamy do naszego specjalistycznego laboratorium w Instytucie Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu. – kontynuuje prof. Witt. – Już na początku pandemii COVID-19 postanowiliśmy włączyć się aktywnie do walki z wirusem. Mamy niezwykle profesjonalny zespół ludzki, składający się z wysoko kwalifikowanych diagnostów laboratoryjnych, specjalistów genetyki medycznej i klinicznej. Dysponujemy znakomitym zapleczem aparaturowym. W naszym laboratorium ?covidowym? przebadaliśmy dotychczas ponad 20 tys. próbek, jesteśmy w pełni gotowi na rozszerzenie działalności o kolejne testy. Wychodzimy naprzeciw szczególnym potrzebom społecznym wynikającym z tej bezprecedensowej pandemicznej sytuacji. – dodaje profesor Witt.

Grypa sezonowa już od stycznia

Tak szybkie uruchomienie diagnostyki różnicującej grypę i COVID-19 jest nieprzypadkowe. Naukowcy alarmują, że do pandemii SARS-CoV-2 dojdzie od stycznia kolejne zagrożenie zdrowotne – sezonowy atak grypy, rokrocznie pojawiający się w tym czasie.

• Szczyt zachorowań na  grypę w Polsce zaczyna się w styczniu i trwa co najmniej do końca marca. Wiele objawów klinicznych zakażenia wirusem grypy jest niemal identycznych jak w przypadku infekcji koronawirusowej. Nasz test różnicuje zakażenia SARS-CoV-2 od grypy typu A i B, czyli najczęstszych odmian grypy występujących w Polsce. To istotne, ponieważ zakażenie grypą w Polsce jest bardzo prawdopodobne ze względu na niską wyszczepialność, która w naszym kraju wynosi mniej niż 5 proc. społeczeństwa; dla porównania, w wielu krajach zachodnich dochodzi ona nawet do kilkudziesięciu procent. Co prawda do grypy już przywykliśmy, ale nie zapominajmy o tym, że zarówno sama grypa, jak i jej powikłania przy chorobach współistniejących może mieć tragiczne w konsekwencji skutki.  – tłumaczy prof. Rozwadowska

Potrzebne wsparcie decydentów

Naukowcy z Instytutu Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu apelują do decydentów, głównie Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o współpracę i pomoc we wdrożeniu Testu F-INe COST na szeroką, ogólnopolską skalę.

• Apelujemy do decydentów aby zainteresowali się naszym testem, który pozwoli szybko i tanio różnicować COVID-19 i grypę. Nie zapominajmy, że nasz system ochrony zdrowia już teraz jest przeciążony, a lada chwila nałożą się nań, na wszystkich diagnostów, ratowników, lekarzy, pielęgniarki, kolejne wyzwania związane z zachorowaniami na grypę. Tylko dzięki współpracy będziemy mogli powiedzieć, że Polacy mają szansę zdać ten egzamin. – zachęca prof. Witt.

Źródło:
Instytut Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu
Strona www IGC PAN:https://igcz.poznan.pl/

Artykuł Instytut Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu uruchamia od dzisiaj pierwszą polską diagnostykę różnicującą grypę i COVID-19 pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Chcemy sprawdzić, czy dodanie bakterii jelitowych od zdrowych dawców spowoduje, że proces zapalny zacznie szybciej się wyciszać i nie dojdzie u tych pacjentów, którzy dostaną kapsułki z mikrobiotą, do zaostrzenia choroby.

Jednym z bardzo poważnych powikłań po przeszczepieniu  szpiku  jest  tzw.  choroba  przeszczep przeciw gospodarzowi: komórki szpiku dawcy atakują komórki osoby, której przeszczepiliśmy szpik. Oporna  choroba  przeszczep  przeciw  gospodarzowi w 100 procentach prowadzi do śmierci. U tych pacjentów już stosowaliśmy przeszczepy mikrobioty jelitowej i mieliśmy kilka przypadków całkowitego przywrócenia pacjenta do zdrowia, a były to osoby, u których nie było już właściwie opcji leczenia. Mikrobiota jelitowa została określona kolejnym organem ludzkiego organizmu. Nie tylko trawi, metabolizuje, ale też uczestniczy w grze immunologicznej. Mikrobiota jelitowa ma ogromne znaczenie dla sterowania całym układem odpornościowym. W jelitach znajduje się ok. 10 bilionów komórek bakteryjnych? to potężna pula tzw. antygenów, czyli cząsteczek, które nasz układ odpornościowy rozpoznaje. W ścianie jelit znajdują się też limfocyty, czyli komórki odpornościowe. Bakterie jelitowe z nimi ?rozmawiają?, czyli wymieniają się cząsteczkami, białkami, uczą je, jak rozmawiać z innymi komórkami naszego organizmu i kiedy rozpoznawać je jako własne i tolerować, a kiedy jako obce i atakować. Ta ?rozmowa? antygenów bakteryjnych i komórek odpornościowych ciągle, w tzw. toniczny sposób stymuluje inne komórki do odpowiednich reakcji.

Udowodniono, że nieprawidłowy skład bakterii jelitowych powoduje, że w tkance płucnej, głównie w pneumocytach, znacznie spada ilość genów interferonowych, odpowiadających za odporność przeciw wirusom. Już wcześniejsze obserwacje u pacjentów z infekcjami spowodowanymi grypą oraz koronawirusami SARS i MERS udowodniły, że nieprawidłowa mikrobiota jelitowa znacznie predysponuje do tych zakażeń.

Ciężkich stanów pacjenta, włącznie z niewydolnością oddechową w przebiegu COVID-19 nie powoduje sam koronawirus SARS-CoV-2. To nie on niszczy tkankę płucną, tylko ?nakręcający się? układ odpornościowy, który reaguje na wirusa trochę jak ogłupiały. Nie wiadomo, dlaczego niektóre osoby mają bardzo ciężkie objawy, a inne nie, jednak już pierwsze obserwacje i analizy bioinformatyczne u pacjentów z Chin wykazały, że osoby, u których doszło do ciężkich objawów, miały bardzo zaburzony skład bakterii jelitowych, który ?mówił? układowi odpornościowemu: ?Atakuj, ciągle!?.

W badaniu klinicznym, dofinansowanym przez Agencję Badań Medycznych, u osób zakażonych COVID-19 i zagrożonych ciężkim przebiegiem będziemy przeprowadzać badania pod kątem ryzyka pojawienia się burzy cytokinowej. Gdy w analizach krwi będzie widoczna narastająca liczba cytokin prozapalnych, czyli zobaczymy, że układ odpornościowy za bardzo ?się nakręca? to będziemy proponować pacjentom transplantację mikroflory jelitowej w postaci podawania kapsułek z bakteriami jelitowymi. Oczywiście pacjenci będą również dostawać standardowe leczenie, takie jak w COVID-19 stosuje dany ośrodek. Zobaczymy, czy dodanie bakterii jelitowych od zdrowych dawców spowoduje, że proces zapalny zacznie szybciej się wyciszać i nie dojdzie u tych pacjentów, którzy dostaną kapsułki z mikrobiotą, do zaostrzenia w porównaniu do pacjentów, którzy otrzymają placebo.

Dr n. med. Jarosław Biliński

Artykuł Dr n. med. Jarosław Biliński: Czy mikrobiota wyleczy z COVID-19? pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Nie ustają badania nad szczepionkami i lekami mogącymi zwalczać wirusa SARS-CoV-2. W tym wyścigu biorą udział także Polacy. W Klinice Pediatrii, On­kologii i Hematologii Uniwersytetu Medycznego w Ło­dzi trwają bardzo obiecujące badania, prowadzone wspólnie z Kliniką Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Łodzi oraz Katedrą Chemii Biologicznej i Bioobrazo­wania Politechniki Wrocławskiej.

Wszystko zaczęło się od przypadku: z prof. Marcinem Drągiem z Politechni­ki Wrocławskiej już wcześniej współpra­cowaliśmy przy innych projektach. Kilka miesięcy temu jego zespół rozszyfrował strukturę jednego z enzymów wirusa SARS-CoV-2, proteazę Mpro; to kluczo­we białko dla replikacji wirusa. Jednocze­śnie stworzyli inhibitor, związek, który może powstrzymać działanie tej pro­teazy, gdyż całkowicie ją blokuje. Prze­testowali to in vitro, sprawdzili, że ten inhibitor wiąże się z proteazą Mpro. Następnym eta­pem było sprawdzenie, jak ten inhibitor zachowuje się w materiale biologicznym, pobranym bezpośrednio od osób chorych na COVID-19.

Tu zaczęła się nasza rola. Do naszej kliniki ponow­nie trafiło dziecko z nawrotem białaczki, w dodat­ku z koronawirusem. Zakażeni byli także jego rodzi­ce. Pobrane próbki komórek, pochodzące z wymazów z gardła tych osób, a także innych zakażonych koro­nawirusem ? bo tu muszę dodać, że w nasze badania włączyła się pani prof. Anna Piekarska, kierownik Klini­ki Chorób Zakaźnych i Hepatologii ? są następnie trak­towane specjalnym związkiem, tzw. sondą chemiczną, otrzymaną w laboratorium prof. Drąga we Wrocławiu. To inhibitor połączony ze znacznikiem fluorescencyj­nym, który umożliwia detekcję zachowania takiego związku w układzie żywym. Dzięki temu można spraw­dzić, w jaki sposób proteaza Mpro re­aguje z inhibitorem.

Sytuacja na dziś wygląda tak, że prób­ki od pacjentów są znakowane za po­mocą technologii stworzonej przez ze­spół prof. Drąga. Jesteśmy w stanie pokazać, które komórki są zakażone wi­rusem SARS-CoV-2. Takich badań jesz­cze nikt na świecie nie przeprowadzał. Teraz skupiamy się na ocenie natural­nego przebiegu choroby COVID-19 i roli proteaz wirusa.

Proteaza Mpro jest drugą z badanych przez prof. Drąga, pierwszą była proteaza PLpro. Mpro wydaje się bardziej znacząca dla replikacji koronawirusa. Ponad­to nasze wspólne dalsze prace mają doprowadzić do sprawdzenia, które z już istniejących leków mogą zwal­czać koronawirusa. Mamy już pierwszych takich kandydatów.

Notowała: Bożena Stasiak

Artykuł Prof. Wojciech Młynarski: Polacy w wyścigu o lek pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Przekonałam się na sobie, jak nieoczekiwanie i jak dynamicznie może ta choroba przebiegać. Pierwsza myśl: ?Jestem, wróciłam, żyję!?. Potem zaczęła docierać do mnie reszta, jaki jest dzień, ile dni mnie ?nie było?, kiedy byłam utrzymywana przy życiu przez urządzenia – mówi prof. Karolina Sieroń, która kierowała oddziałem covidowym. Sama ciężko przeszła COVID, 9 dni była pod respiratorem, szukano dla niej osocza ozdrowieńców.

Kierowała Pani oddziałem covidowym w szpitalu MSWiA w Katowicach, ratując chorych i walcząc o ich życie; potem sytuacja dramatycznie się odwróciła. Jak to jest stać się nagle pacjentką?

Nikt nie lubi być pacjentem, lekarz tym bardziej. Sytuacja zmusiła mnie do tego, by być pacjentką ? najpierw na swoim oddziale, potem na oddziale intensywnej terapii w Górnośląskim Centrum Medycznym w Katowicach, gdzie byłam podłączona do respiratora, a na końcu w klinice pulmonologii. Stanie się pacjentką jest trudne, natomiast w pewnym momencie trzeba sobie zdać sprawę z tego, że role się muszą odwrócić. Trzeba się zdać na fachowość i kompetencje innych.

Początkowo leczyłam w domu, wydawało mi się, że jestem w nienajgorszej formie, natomiast gdy zobaczyli mnie koledzy z pracy, stwierdzili, że nie wyglądam zbyt dobrze i odnoszą wrażenie, że jestem odwodniona. Zasugerowali mi, że trzeba jechać do szpitala. Nie protestowałam. Później, gdy moja wydolność oddechowa dość dynamicznie się pogarszała, również zasugerowano mi przeniesienie na oddział intensywnej terapii. Nie chciałam tam iść, miałam nadzieję że uda się bez pobytu na OIOM. Niestety kolejny dzień był jeszcze gorszy.

To prawda, że przez zachorowaniem, dyżurowała pani 21 dni w ciągu miesiąca?

Fizycznie miałam dyżur w co drugą dobę, a w domu przez cały czas pozostawałam pod telefonem. Pracowaliśmy bardzo dużo, mieliśmy wielu chorych, również w ciężkim stanie. Organizm był zmęczony, co na pewno przyczyniło się do spadku odporności.

Wszyscy tak pracujecie?

Tak, chorych jest wielu, na moim oddziale ok. 50-80, w różnym stanie, cześć wentylowanych mechanicznie. Chorych było dużo, personelu niezbyt wiele. Myślę, że nikt z nas nie dopuszczał do siebie myśli, że zachoruje. Cały czas pracowaliśmy na wysokich obrotach. Nie było czasu, aby myśleć, czy ktoś może zachorować i co wtedy będzie. Kiedy zachorowałam, myślałam, że przebieg będzie łagodny, kilka dni spędzę w domu i szybko wrócę do normalnego życia. Niestety tak się nie stało.

Aczkolwiek wróciłam do życia (jeszcze nie normalnego), jestem w domu i powoli (ale sukcesywnie) wracam do formy.

W połowie listopada poseł Jerzy Polaczek na FB napisał o Pani chorobie – oczywiście za zgodą rodziny, także pani ojca; prof. Aleksandra Sieronia. Pojawił się też dramatyczny apel o oddanie dla Pani osocza ozdrowieńców. Sytuacja była bardzo trudna. Była Pani świadoma, że jest naprawdę źle?

Wszystko to działo poza mną. Byłam pod wpływem leków, przez 9 dni podłączona do respiratora. Mogę tylko bardzo podziękować za tą medialną akcję. Poznałam go wcześniej, u siebie na oddziale, kiedy sam chorował na COVID. Te apele zintensyfikowały akcję oddawania osocza, dostałam osocze nie tylko ja, ale też wiele innych osób. Wiem, że coraz więcej ozdrowieńców oddaje osocze, jest ono wykorzystywane. Bardzo dziękuję Tacie, Panu Posłowi, a przede wszystkim osobom, które zdecydowały się i nadal się decydują oddawać osocze. Pomaga to wielu chorym.

Czy był taki moment, w którym pani zwyczajnie się bała?

Tak: o siebie, o najbliższych, natomiast nie przyjmowałam do siebie myśli, że może nie udać. To jednak bardzo stresująca sytuacja i trudny moment w życiu: człowiek całkowicie poddaje się działaniom innych.

Choroba pozwoliła inaczej spojrzeć na COVID? Oczami pacjenta?

Już wcześniej wiedziałam, że choroba przebiega w nieoczekiwany i czasem tak dynamiczny sposób, jakiego się nie spodziewamy. Są pacjenci przyjmowani w ciężkim stanie i wychodzący w dobrej formie; są też pacjenci przyjmowani w stanie stabilnym, z niezbyt nasilonymi objawami, a bardzo szybko dochodzi u nich do krytycznego załamania. Liczba zgonów jest bardzo duża, nikt nie zdawał sobie sprawy, że będziemy mieć do czynienia ze schorzeniem, które będzie tak trudne do leczenia.

Z punktu widzenia pacjentki, zwróciłam uwagę na trudność w kontaktach z lekarzami. Szpitale nigdy nie były zamknięte, nikt nie chodził w maskach, oglądaliśmy swoje twarze, pacjenci chodzili po korytarzach, odwiedzały ich rodziny. Nie zdajemy sobie sprawy, jak dużym utrudnieniem dla pacjenta jest brak tego wszystkiego. Nie wdziałam twarzy lekarzy, tylko ich oczy. Wiedziałam, kto jest kto, bo przedstawiali się i mieli napisy na kombinezonach. Potem zaczęłam ich poznawać po głosie, ewentualnie po oprawkach okularów. Widzę jednak, jak duże to utrudnienie dla pacjenta, kiedy nie ma kontaktu twarzą w twarz z lekarzem czy pielęgniarką.

Widzę też, jak bardzo pobyt w szpitalu jest w stanie wycieńczyć organizm. Początkowo byłam tak bardzo osłabiona, że podniesienie ręki do góry było trudne.

Pobyt w szpitalu zmienił Pani stosunek do COVID-19?

Przekonałam się na sobie, jak nieoczekiwanie i jak dynamicznie może ta choroba przebiegać. Ja początkowo nie miałam silnych objawów, głównym była suchość w ustach. Choć wydawało mi się, że piję bardzo dużo, okazało się, że byłam odwodniona. Jeszcze bardziej uświadomiło mi to grozę tej choroby, choć już wcześniej byłam tego świadoma.

Nie miała Pani takich typowych objawów jak kaszel czy gorączka?

Nie, tylko jeden dzień 38 st. C. Nie straciłam ani węchu, ani smaku. Jedynymi objawami było zmęczenie, bóle stawowo-mięśniowe i ten dzień gorączki. Gdy trafiłam do szpitala, zaczął się kaszel, w tomografii klatki piersiowej już były zmiany. A potem wszystko potoczyło się bardzo dynamicznie.

Jak wyglądał ten pierwszy moment, kiedy już pani wiedziała, że jest lepiej i respirator nie jest konieczny?

Pierwsza myśl: ?Jestem, wróciłam, żyję!?.

Potem zaczęła docierać do mnie reszta, jaki jest dzień, ile dni mnie ?nie było?, kiedy byłam utrzymywana przy życiu przez urządzenia. Miałam nadzieję że teraz już będzie dobrze.

Wydaje, że wychodzi się ze szpitala i jest się zdrowym?

Gdy się wybudziłam, dzwoniło do mnie wiele osób, próbowałam pisać SMS-y, ale okazało się, że palce nie działają tak jak powinny. Nie byłam w stanie napisać: ?Żyję?. Proste czynności, które dla człowieka zdrowego i sprawnego wydają się oczywiste, okazują się sukcesem. Zostałam ?spionizowana?  już w szpitalu. W domu mam balkonik pomocny przy chodzeniu. Na początku asekurowały mnie dzieci, ponieważ bałam się sama chodzić. Od początku współpracuję z fizjoterapeutą, dzięki temu po dwóch tygodniach bez balkonika byłam w stanie przejść w miarę pewnie kilka metrów. Kaszel pozostał, może utrzymywać się kilka tygodni. Ozdrowieńcy mówią, że powrót do formy fizycznej często trwa tygodniami, a nawet miesiącami. U mnie doszło też do dużego zaniku mięśniowego przez leżenie. Wszystko powoli wraca do normy.

Pokazuje to, że osoby, które przeszły COVID, nadal powinny być pod opieką.

Tak, często potrzebują rehabilitacji. Po pierwsze ? oddechowej: dzięki ćwiczeniom mój oddech jest coraz lepszy. Widzimy jednak coraz więcej powikłań ze strony neurologicznej: u pacjentów dochodzi do zaburzeń pamięci, koncentracji, polineuropatii, mogą być również zaburzenia ze strony układu krążenia, zaburzenia rytmu, przyspieszona akcja serca. Są pacjenci, którzy długo po przechorowaniu mają wiele objawów ubocznych. Dlatego ważna jest opieka nie tylko w okresie covidowym, ale też pocovidowym.

Statystyki są takie, że tylko ok. 20 proc. osób podłączonych do respiratora wraca do zdrowia. Pani wróciła.

Wiem. Dało mi to do myślenia, że trzeba bardziej cieszyć się tym, co się ma. Człowiek ceni to, co ma, dopiero wtedy, gdy może to stracić. Inaczej dziś patrzę na życie.

Radość rodziny musiała być ogromna.

Tak. Moment, kiedy wróciłam do domu, był dla mnie najszczęśliwszy. Kiedy już wiedziałam, że jestem na tyle bezpieczna, że mogę wrócić, jestem u siebie.

Pacjenci i koledzy ze szpitala na pewno czekają na Pani powrót do kliniki. Jak Pani widzi swój powrót?

Optymistycznie. Chcę wrócić i mam nadzieję, że stanie się to szybko, choć ten moment, kiedy wrócę, uzależniam od swojej formy. Żeby wspierać pacjentów, muszę sama mieć siłę.

W kwestii epidemii COVID-19 Polacy są dziś bardzo podzieleni. Jako osoba, która ratowała wielu chorych na COVID i też sama tę chorobę przeszła: o co warto dziś apelować?

Do ozdrowieńców o oddawanie osocza: wielu osobom może pomóc uratować życie. Bardzo o to proszę i dziękuję. Proszę też, aby nie bagatelizować zagrożenia. Mamy maseczki, rękawiczki, środki dezynfekcyjne. Powinniśmy zminimalizować kontakty z innymi osobami. Okres izolacji jest dla nas wszystkich trudny: dla dzieci i młodzieży, bo nie chodzą do szkoły, dla studentów. Każdy z nas chciałby, aby wróciło takie życie jak przed COVID, kiedy spotykaliśmy się, wychodziliśmy, wyjeżdżaliśmy. Apeluję jednak, żeby na siebie uważać.

Stała się Pani symbolem walki lekarzy z COVID-19, bohaterką czasu próby.

Wiem, jednak to nie jestem tylko ja. Takich osób jak ja, jest więcej: walczymy wszyscy – lekarze, pielęgniarki. Dostałam najlepsze możliwe leczenie i miałam szczęście, że wyszłam z choroby w niezłej formie. Niestety nie zawsze udaje się wygrać z chorobą. Dla nas wszystkich to bardzo trudne doświadczenie, również emocjonalne.

Prof. dr hab. n. med. Karolina Sieroń jest kierownikiem Oddziału Chorób Wewnętrznych szpitala MSWiA w Katowicach oraz kierownikiem Zakładu Medycyny Fizykalnej Katedry Fizjoterapii WNoZ SUM. Jest specjalistką w dziedzinie chorób wewnętrznych, gastroenterologii oraz balneologii i medycyny fizykalnej.

Artykuł Bohaterka czasu próby: Inaczej dziś patrzę na życie pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Jeszcze przed pandemią młodzi pracownicy służby zdrowia doświadczali dużego stresu i natłoku obowiązków. Ostatnie miesiące tylko wyostrzyły ten stan i uwidoczniły szereg deficytów, związanych m.in. z niedoborem kadr medycznych i brakiem nowoczesnych narzędzi w opiece nad pacjentami. Ten ostatni czynnik młodzi medycy wymieniają jako jeden z najważniejszych, wpływających na ich poziom satysfakcji z pracy. Ponad 3/4 uważa też, że wdrożenie nowych technologii w ochronie zdrowia pozwoliłoby im lepiej radzić sobie z natłokiem pracy i obowiązków, a zdaniem 60 proc. umożliwiłoby też zmniejszenie poziomu zawodowego stresu ? wynika z raportu Future Health Index 2020.

Mówi: prof. dr hab. n. med. Ryszard Gellert, kierownik Kliniki Nefrologii i Chorób Wewnętrznych, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia, Uczelnia Łazarskiego
Michał Kępowicz, dyrektor ds. relacji strategicznych, Philips Healthcare 

? Motywacja do pracy wśród personelu medycznego jest kiepska, bo zagrożenia w tym zawodzie są duże, a rozwiązań, które by usprawniały pracę, nie widać. Musimy na nie poczekać i trzeba by je wdrożyć jak najszybciej, a wtedy być może zainteresowanie pracą w sektorze medycznym wzrośnie ?ocenia w rozmowie z agencją Newseria Biznes prof. dr hab. n. med. Ryszard Gellert, kierownik Kliniki Nefrologii i Chorób Wewnętrznych, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.

Badanie Future Health Index 2020, przeprowadzone na zlecenie firmy Philips w czasie pandemii wśród młodych przedstawicieli zawodów medycznych w Chinach, USA, Niemczech, Francji i Singapurze, pokazało, że pandemia nie musi wpłynąć na spadek motywacji do pracy w zawodach medycznych. 38 proc. respondentów odpowiedziało, że po doświadczeniach związanych z COVID-19 są bardziej chętni, żeby kontynuować rozwój w ramach tej ścieżki kariery. Przykładowo w USA przed pandemią 46 proc. młodych rozważało porzucenie swojej profesji, teraz deklaruje to tylko 21 proc. Jedynie w Singapurze odsetek ten wzrósł w ostatnim czasie.

Karierze medycznej młodych osób towarzyszą jednak różne problemy. Jak wynika z wcześniejszej edycji badania, wykonanego w przededniu kryzysu pandemicznego, młode pokolenie pracowników opieki zdrowotnej już wówczas sygnalizowało rozbieżności między wyobrażeniami a rzeczywistym przebiegiem swojej kariery zawodowej. Zdaniem 41 proc. realia pracy w zawodzie są zgodne z ich oczekiwaniami, z kolei 58 proc. nie zgadza się z takim stwierdzeniem lub nie ma na ten temat zdania.

? Personel medyczny młodego pokolenia w Polsce zmaga się z brakami dotyczącymi umiejętności pozaklinicznych i ? w niektórych obszarach ? także z rozbieżnościami pomiędzy oczekiwaniami co do kariery a rzeczywistością. Są to problemy, które warto zaadresować w pierwszej kolejności. W tym względzie można jeszcze dużo zrobić, żeby dać młodym przedstawicielom zawodów medycznych więcej satysfakcji, więcej poczucia, że rzeczywistość odpowiada ich potrzebom  ? mówi Michał Kępowicz, dyrektor ds. relacji strategicznych w Philips Healthcare.

To zwiększyłoby także skłonność młodych osób do polecania innym kariery w medycynie. W Polsce taką gotowość deklaruje 43 proc. młodych medyków, podczas gdy w Europie odsetek ten sięga 67 proc. To szczególnie istotne w kontekście deficytu kadr medycznych.

? Lekarza czy pielęgniarkę kształci się bardzo długo, a my potrzebujemy na teraz nowych kadr nie aż tak wyspecjalizowanych: sekretarek medycznych, koderów, administratorów, zarządzających, asystentów lekarza, asystentów pielęgniarki. Potrzebujemy nowych zawodów, które można wykształcić szybko. Dzięki temu w krótkim czasie możemy doprowadzić do znakomitej poprawy warunków pracy, wpuszczając do systemu więcej dobrze przygotowanych ludzi, którzy odciążą zawody lekarza i pielęgniarki ? wskazuje prof. Ryszard Gellert.

Jak podkreśla, jedną z oczywistych bolączek zawodów medycznych są również niskie zarobki i bardzo długi proces kształcenia, przez co dopiero po kilkunastu latach od momentu podjęcia studiów wchodzą oni na pełnoprawny rynek pracy.

? Młodzi ludzie, którzy rozpoczynają pracę w zawodach medycznych, mają parę lat opóźnienia w starcie w dorosłe życie. Dopiero po sześciu latach studiów zaczynają pracę, potem rok stażu za bardzo małe pieniądze, czyli w najlepszym wypadku dopiero po siedmiu latach od matury zaczynają karierę zawodową. Dla porównania inżynier zaczyna już po czterech latach. Ci młodzi medycy chcieliby się urządzić, założyć rodzinę, ale nie mają na to pieniędzy. Lekarz, który skończy staż, musi jeszcze przez kolejnych sześć lat zdobywać doświadczenie zawodowe, żeby uzyskać specjalizację, bo dopiero wtedy Narodowy Fundusz Zdrowia za niego zapłaci. Dopiero wtedy zaczyna w miarę dobrze zarabiać ? mówi ekspert.

Raport Future Health Index pokazuje, że dla młodych osób ważna jest kultura organizacyjna w miejscu pracy. Zadeklarowało tak 94 proc. badanych, czyli o 4 pkt proc. więcej niż w pozostałych badanych krajach. Drugim istotnym czynnikiem jest dostęp do technologii medycznych i nowoczesnych narzędzi.

? Pandemia wyostrzyła większość problemów systemu opieki zdrowotnej. Przede wszystkim te dotyczące deficytów nowoczesnych narzędzi, które pozwoliłyby w sposób szybki, sprawny i efektywny dla procesu klinicznego opiekować się pacjentem wtedy, kiedy relacja pacjent ? lekarz nie może być stacjonarna. Pewnym dobrodziejstwem pandemii było szybkie upowszechnienie teleporad. Zachwyciliśmy się tym, że w końcu, po wielu latach szklanego sufitu dla tej formy udzielania świadczeń, otworzyła się dla nich przestrzeń i to bardzo szeroka. Ale po kilku miesiącach korzystania z tej formy już wiemy, jakie ograniczenia, wady i słabości ma to rozwiązanie ? mówi dr Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia na Uczelni Łazarskiego.

To również udowodniło badanie przeprowadzone już w czasie pandemii w pięciu wybranych krajach ? 61 proc. młodych respondentów wskazało, że telemedycyna najbardziej usprawniła ich pracę w tym trudnym okresie. 53 proc. wymieniło sztuczną inteligencję.

Jak pokazuje przeprowadzona przed pandemią edycja badania Future Health Index 2020, wykorzystanie cyfrowych narzędzi (np. sztucznej inteligencji do wsparcia diagnostyki, cyfrowych danych czy rozwiązań telemedycznych i telemetrycznych) w opiece nad pacjentem może mieć istotne przełożenie na poziom satysfakcji z pracy wśród medyków. 72 proc. z nich uważało, że nowe technologie są istotne dla ich pracy, a zdaniem 60 proc. pozwoliłyby one zmniejszyć poziom zawodowego stresu. Ponad 3/4 młodych uważa też, że dzięki nim lepiej radziliby sobie z natłokiem pracy i obowiązków.

Co trzeci przedstawiciel młodego pokolenia personelu medycznego w Polsce wskazuje, że jedną z najważniejszych innowacji medycznych, która przyczyniłaby się do poprawy ich zadowolenia z pracy, jest możliwość wymiany cyfrowych danych medycznych. W tej chwili jest to mocno utrudnione. Ponad połowa (57 proc.) młodych medyków uważa, że nie dysponuje wystarczającą ilością cyfrowych danych medycznych pacjentów, które stanowią podstawę do decyzji o wyborze ścieżki leczenia. Większość (59 proc.) deklaruje też chęć odbycia szkoleń dotyczących nowych technologii, które mogłyby pomóc im w pełni wykorzystać zgromadzone informacje.

? Młodzi medycy z wielką ochotą chcą otrzymywać, zarządzać i analizować dane medyczne. Czują się do tego przygotowani, ale jeszcze nie w takim stopniu jak ich koledzy z innych krajów, dlatego potrzebują dodatkowej wiedzy na ten temat. Co ciekawe, młodzi medycy widzą dużą potrzebę zwiększenia interoperacyjności systemów. Chodzi o to, żeby elektroniczne dane medyczne płynnie przepływały pomiędzy placówkami medycznymi, żeby informacja szła za pacjentem, a nawet przed nim. To pozwoliłoby zbudować wokół niego pewien ekosystem danych dostępnych dla lekarzy i placówek medycznych, w których pacjent się leczy ? mówi Michał Kępowicz z Philips.

? Młodzi medycy wiedzą, że współczesna medycyna i opieka nad pacjentem może dzisiaj być wsparta nowoczesnymi narzędziami, które ? np. oparte na sztucznej inteligencji ? pomagają chociażby w stawianiu finalnej diagnozy ? dodaje dr Małgorzata Gałązka-Sobotka.

Młodzi medycy wskazują, że by lepiej czerpać z korzyści wynikających z możliwości analizy danych pacjentów, przydałyby im się nie tylko szkolenia, ale i personel pomocniczy, np. w zakresie wprowadzania takich danych do systemów. Zdaniem 67 proc. utworzenie takiego dodatkowego personelu pozwoliłoby im efektywniej pracować i skuteczniej korzystać z cyfrowych narzędzi.

Artykuł Pandemia wyostrzyła problem braków kadrowych w służbie zdrowia. Ponad 3/4 młodych przedstawicieli zawodów medycznych wskazuje technologie jako panaceum pochodzi z serwisu Świat Lekarza.

Seniorom nie zalecałbym siedzenia w domu, tylko wyjście na spacer, do parku, lasu. Druga sprawa: naszą odporność niszczy samotność, brak kontaktów, depresja. Dziś istotne jest zarówno unikanie zakażenia, jak dobra odporność – mówi prof. Piotr Kuna, kierownik II Katedry Chorób Wewnętrznych i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Czy to prawda, że chorobę o podobnym przebiegu jak COVID-19, zna Pan z podręcznika na studiach? To nie jest nowa choroba?

To wirusowe śródmiąższowe zapalenie płuc, bardzo ciężka choroba, bardzo trudna do leczenia, jednak znana od dawna. W COVID-19 jest dodatkowo komponent naczyniowy; to on powoduje, że u części osób choroba tak gwałtownie się postępuje i może prowadzić do zgonu. Są to jednak głównie osoby z nieprawidłowo leczonymi innymi schorzeniami, jak nadciśnienie, cukrzyca, choroby serca, POChP. Jeśli te osoby są dobrze leczone, to ryzyko ciężkiego przebiegu i zgonu nie jest o wiele wyższe niż u osób zdrowych. Ciężkie powikłania dotyczą głównie osób, które mają nieprawidłowo leczone choroby podstawowe lub tych, które przerywają leczenie, a także osób otyłych, palących papierosy czy stosujących inne używki, jak chociażby dopalacze.  Wiele osób hospitalizowanych z powodu COVID-19 ma przerywane leczenie chorób przewlekłych oraz koszmarny lęk i stres, które obniżają odporność i mogą również być czynnikiem prowadzącym do śmiertelnych powikłań: trzeba na to zwracać uwagę.

Niedawno rozmawiałem z kolegą kardiologiem, którego 95-letnia pacjentka trafiła do szpitala z powodu utraty przytomności, nikt nie chciał jej leczyć, ponieważ miała dodatni test w kierunku koronawirusa. Radził się, czy wszczepić jej rozrusznik serca, bo przyczyną choroby były zaburzenia rytmu serca. Doradziłem, że absolutnie tak. Zoperowano ją, żyje bo na szczęście nie wysłano jej do szpitala tzw. COVID-owego, tylko do rodziny do własnego domu. A własny dom i opieka bliskich to najlepsze miejsce do leczenia każdej choroby. Czy jednak wszystkie rodziny zaakceptują w domu osobę po operacji z dodatnim wynikiem SARS-CoV-2?  Nie, codziennie w prasie czytam artykuły, jak rodziny się skarżą, że szpital nie zajął się kimś bliskim z COVID, bo za lekko choruje. Te osoby nie mają świadomości tego, że w ten sposób mogą swoich krewnych narazić na śmierć. Większość pacjentów z łagodnym i umiarkowanym przebiegiem COVID-19może być leczona w domu, tylko powinna być zorganizowana odpowiednia pomoc w domu. Trzeba zupełnie zmienić podejście do leczenia chorych z COVID. Przede wszystkim opieka domowa, wyposażenie każdego zakażonego w pulsoksymetr do samodzielnej oceny wysycenia krwi tlenem, a jeżeli stan chorego pogarsza się i konieczna jest intensywna tlenoterapia i wentylacja wspomagana, to wtedy szpital. Lekarze z Chin i Włoch już w marcu zwracali uwagę, że zbyt wczesne leczenie szpitalne i podłączenie do respiratora czyni więcej szkody niż pożytku i zwiększa śmiertelność a nie obniża.

Starsze osoby są dziś proszone o pozostawanie w domu. Faktycznie powinny starać się unikać wychodzenia z domu?

Chory na COVID-19 człowiek wydycha w ciągu godziny ok. 50 mln cząstek wirusa, normalnie oddychając. Nie mamy gwarancji, że wirus przez wentylację w bloku nie zarazi osób w innych mieszkaniach. To samo jest w pracy, w szpitalu i wszędzie tam, gdzie jest wentylacja lub klimatyzacja. Seniorom nie zalecałbym siedzenia w domu, tylko wyjście na spacer, do parku, lasu, a jeśli siedzenie w domu, to przy otwartym oknie. Do tej pory nie ma dowodu, żeby spacerując na świeżym powietrzu, można się było zarazić tym wirusem.  Zarażamy się głównie w małych pomieszczeniach. Druga sprawa: naszą odporność niszczy samotność, brak kontaktów. A dziś istotne jest zarówno unikanie zakażenia, jak dobra odporność. Dlatego zalecałbym wychodzenie na spacer i codzienny ruch.  Żaden lek nie zastąpi ruchu i aktywności fizycznej.

W wielu krajach są wprowadzane pewne formy lockdownu. Pan, Panie Profesorze, przekonuje, że lockdown nie jest korzystny.

W medycynie obowiązuje taka cudowna zasada, którą przypisuje się Hipokratesowi ?Primum non nocere? czyli po pierwsze nie szkodzić. Lockdown w krótkiej perspektywie oczywiście obniży liczbę zakażeń wirusem i da wytchnienie szpitalom, jednak po jakimś czasie epidemia i tak znów wybuchnie, i to nie wiadomo z jaką siłą. Popatrzmy na Belgię i Holandię: w Belgii był totalny lockdown, w Holandii – tylko zalecenia. Dziś w Belgii jest 2,5 razy więcej zgonów na milion mieszkańców niż w Holandii. Podobnie inni sąsiedzi: Francja i Szwajcaria; we Francji lockdown, stan wojenny, gigantyczna liczba zachorowań. W Szwajcarii lockdownu nie ma, przy dodatnim wyniku idzie się na kwarantannę, po 10 dniach wraca się do pracy, bez żadnych badań. Liczba zachorowań w Szwajcarii w przeliczeniu na milion mieszkańców jest podobna do Francji, ale liczba zgonów jest prawie dwa razy mniejsza, i to w kraju gdzie długość życia jest jedną z najdłuższych na świecie. Dlatego, że wzrost śmiertelności przy epidemii COVID-19 wynika nie tylko z zakażenia, ale również jest spowodowany stresem, lękiem, samotnością, zamknięciem, brakiem opieki nad chorymi na inne choroby, nie COVID-19. Proszę spojrzeć, jak krytykowano Szwecję za to, co robi i pokazywano, jak tam jest źle. Dziś jest tam mniej chorych niż w Polsce.  Widać, że w tych krajach, w których postanowiono nie robić lockdownu w walce z COVID, sytuacja dziś jest podobna lub nawet lepsza. Być może jest to przypadek, ale trzeba przyznać, że powinien on dać do myślenia. A wniosek jest prosty: w dłuższej perspektywie lockdown więcej szkodzi niż pomaga.

Skupiliśmy się na tym, by za wszelką cenę nie dopuścić do zarażenia większej grupy osób. Jeśli jednak koronawirusem zaraził się prezydent Trump, prezydent Duda, to jakie szanse na uchronienia się ma zwykła osoba? Wygląda na to, że wszyscy wcześniej czy później się zarazimy, dlatego trzeba budować odporność i przygotować się na atak koronawirusa, by go odeprzeć, a nie wpędzać się w samotność, izolację, brak ruchu, lęk i depresję. Oczywiście ważnym elementem zapobiegania COVID jest świadome chronienie siebie i najbliższych, czyli noszenie masek medycznych, okularów, utrzymywanie dystansu od innych osób, jak najczęstsze mycie i odkażanie rąk. Ale nie panika i strach prowadzące totalnej izolacji i wielu nieracjonalnych działań.  Cała nadzieja w szybkim wprowadzeniu skutecznej szczepionki.

Podkreślam to w każdej rozmowie z pacjentem, że nasze zdrowie i przejście cało przez epidemię SARS-CoV-2 zależy w prawie 80 proc. od nas samych, a tylko w kilkunastu procentach od lockdownu i rządu.

Pojawiają się doniesienia, że wiele osób ma późne powikłania po COVID, że zmiany w płucach, sercu utrzymują się. Czy to prawda?

Epidemia trwa stosunkowo krótko, nie mamy dobrych statystyk dotyczących odległych powikłań i zgonów. To, co widzimy teraz, to tylko chwilowe obserwacje, nie powinno się na ich podstawie wyciągać ostatecznych wniosków. Mówi się o udarach, zawałach serca czy powikłaniach naczyniowych, jednak takie same powikłania są po grypie czy zapaleniach płuc na tle wirusowym i bakteryjnym. Zmiany włókniste w płucach po przechorowaniu ostrej fazy COVID-19 są widoczne, jednak po pewnym czasie wycofują się. Na razie mamy badania, które pokazują wyniki obserwacji po 4 miesiącach: u ponad 95 proc. pacjentów zmiany znikają.  Podobnie zmiany w mięśniu sercowym czy w naczyniach.  Badania obrazowe wskazują, że faktycznie są obecne, ale też znikają po pewnym czasie. Pacjenci długo skarżą się na osłabienie, jednak każda ciężka choroba osłabia i przez wiele miesięcy może odbijać się na wydolności organizmu.

Powikłania mogą być bardzo groźne u osób z chorobami przewlekłymi. O to walczę: wszyscy skoncentrowaliśmy się na COVID, a zapomnieliśmy o milionach osób z chorobami przewlekłymi: o 9 mln chorych na nadciśnienie, 3 mln z cukrzycą, 2 mln z POChP, 2 mln z niewydolnością krążenia. Jeśli o nich nie zadbamy i nie będziemy dobrze leczyć, to prawdziwą epidemię zgonów będziemy mieli już za chwilę. Zaniedbane choroby zaostrzą się na skutek lockdownu, braku dostępu do lekarza.  Ludzie nie będą umierać z powodu COVID, tylko nagle przyjdzie fala zgonów zaniedbanych chorych z nowotworami chorobami serca i innymi chorobami przewlekłymi. Część z nich nawet może mieć dodatni wynik badania na obecność wirusa, ale to nie wirus będzie ich zabijał. Rozumiem moich kolegów i koleżanki, że teraz najważniejszym problemem jest COVID, więc wszystkie siły muszą być skoncentrowane na walkę z tą zarazą.  Tak trzeba, zastanawiam się jednak, jakim kosztem to robimy, czy naprawdę nie mamy rezerw, żeby zadbać o wszystkich chorych?

Często pojawiają się głosy krytyki w stosunku do tego, co Pan mówi.

Na wszystko, co mówię, mam dowody naukowe, tak naprawdę analizuję i cytuję prace naukowe publikowane w najlepszych czasopismach medycznych świata. Lekarz powinien opierać swoją wiedzę na dowodach naukowych, a nie na przypuszczeniach i emocjach. Jeśli ktoś ma inne dane, niech je przedstawi. Ja podaję źródła i podkreślam, że trzeba za wszelką cenę chronić się przed COVID-19, ale też brać pod uwagę skutki, jakie niesie zaniedbanie leczenia innych chorób, dbać o wszystkich innych chorych, ?Primum non nocere?

Od czego zależy, u kogo przebieg zakażenia będzie ciężki?

Od leczenia chorób współistniejących, naszej odporności i predyspozycji immunologicznej. Osoby z grupą krwi A mają znacznie większą podatność na koronawirusa. Z kolei osoby z grupą krwi 0 – bardzo małą. Mamy nie tylko odporność humoralną w postaci przeciwciał odpornościowych, ale też tzw. odporność komórkową, a także odporność nieswoistą – wrodzoną, składającą się z wielu elementów. To, w jaki sposób przechorujemy zakażenie, zależy od naszego organizmu, dlatego dbajmy o niego.

Wszyscy powinniśmy się chronić, jeśli jednak zarazimy się, to pozostaje nam własna odporność. Trzeba solidnie leczyć choroby współistniejące, budować odporność przez regularne ćwiczenia fizyczne. Warto przyjmować witaminę D, włączyć do diety naturalne probiotyki, czyli kiszone warzywa budujące zdrowy mikrobiom i wspomagające odporność. Zalecam też zaszczepienie się przeciw grypie, jeśli szczepionka będzie dostępna. Zachorowanie na grypę i na COVID-19 dla wielu osób może skończyć się zgonem. Osoby z grup ryzyka powinny zaszczepić się też przeciw pneumokokom.

Mimo wszystko jestem umiarkowanym optymistą: jeśli w tym tempie będziemy się zakażać, to do końca marca 2021 osiągniemy odporność zbiorową, a od kwietnia powinniśmy mieć naturalny spadek zachorowań. Tylko czy nasz system ochrony zdrowia jest przygotowany, by ten okres przetrwać?  Łóżek szpitalnych w Polsce jest ok. 200 tysięcy: to bardzo dużo, ale nie mamy pielęgniarek i lekarzy do ich obsługi. Za to optymistycznym akcentem jest fakt przeznaczenia ogromnych środków finansowych na badania naukowe nad lekami przeciwwirusowymi i nową generacją szczepionek, które w zamyśle miały służyć w walce z rakiem, a okazały się skuteczne w walce z wirusem. Moim zdaniem pozwoli to na prawdziwy przełom w leczeniu wielu chorób wirusowych w ciągu kilku najbliższych lat. Pochodną tego może być odkrycie szczepionki leczącej nowotwory, a także spowalniającej procesy starzenia się. Po wielkiej tragedii zawsze przychodzi coś dobrego.

Rozmawiała Katarzyna Pinkosz

Artykuł Prof. Piotr Kuna: Trzeba budować odporność, a nie wpędzać się w samotność, izolację i depresję pochodzi z serwisu Świat Lekarza.