Estetrol otwiera nowy rozdział w terapii hormonalnej kobiet. Dzięki korzystnemu profilowi bezpieczeństwa może znaleźć zastosowanie zarówno w antykoncepcji hormonalnej, jak i leczeniu dolegliwości menopauzalnych – mówi prof. Robert Spaczyński
Antykoncepcja doustna nadal najczęściej wybierana
W 2026 roku antykoncepcja doustna pozostaje najczęściej wybieraną metodą hormonalną i nadal jest rekomendowana przez europejskie oraz polskie towarzystwa naukowe. Aktualne zalecenia nie wskazują przewagi żadnego z rodzajów antykoncepcji: dwuskładnikowej ani jednoskładnikowej. Obydwa rodzaje mogą być z powodzeniem stosowane w wielu sytuacjach klinicznych, a dostępne opcje terapeutyczne są oparte na różnych substancjach czynnych.
– Pacjentki cenią doustną antykoncepcję za prostotę stosowania i możliwość zakończenia terapii w dowolnym momencie. Nie mniej istotna jest również cena. Jako ginekolodzy staramy się dobierać preparaty w oparciu o indywidualne potrzeby i preferencje naszych pacjentek, każdorazowo mając na uwadze najwyższy możliwy profil skuteczności i bezpieczeństwa rozważanych opcji antykoncepcyjnych – mówi prof. Robert Spaczyński.
Nowy estrogen po dwóch dekadach
W ciągu ostatnich 20 lat nie obserwowano rewolucyjnych zmian w dziedzinie antykoncepcji. Nie pojawiały się nowe estrogeny ani gestageny, aż w 2021 roku wprowadzono estetrol (E4) – nowy estrogen wzorowany na hormonie naturalnie produkowanym przez płód w czasie ciąży.
Estetrol wykazuje szczególną selektywność tkankową: w niektórych tkankach działa jak klasyczny estrogen poprzez stymulację receptorów jądrowych, a w innych hamuje receptory błonowe. Może to ograniczać procesy proliferacyjne w piersi i wpływać na korzystniejszy profil bezpieczeństwa.
Dotychczasowe badania – zarówno kliniczne, jak i porejestracyjne – potwierdzają korzystny profil bezpieczeństwa estetrolu, w tym niższe ryzyko epizodów zatorowo-zakrzepowych w porównaniu z klasycznym estrogenem stosowanym w antykoncepcji, czyli etynyloestradiolem. Wynika to z ograniczonego wpływu estetrolu na wątrobę, w tym na syntezę czynników krzepnięcia i białek transportowych. Korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzają również dane porejestracyjne oraz analiza zgłoszeń z europejskiej bazy EudraVigilance.
Dotychczasowe obserwacje dotyczące wpływu na tkanki piersi wskazują, że estetrol może wykazywać korzystniejszy profil biologiczny niż estradiol i potencjalnie ograniczać procesy związane z rozwojem oraz progresją raka piersi. Obszar ten nadal wymaga dalszych badań, jednak dotychczasowe wyniki są bardzo obiecujące.
Nowe wskazanie: terapia menopauzalna
Niedawno firma Gedeon Richter poinformowała o uzyskaniu pozwolenia na dopuszczenie do obrotu preparatu na bazie estetrolu w nowym wskazaniu – terapii menopauzalnej.
– Stosując estetrol, dążymy do ograniczenia ryzyka epizodów zatorowo-zakrzepowych, a dotychczasowe dane wskazują również na potencjalnie korzystny profil w odniesieniu do piersi. Jest to ważne zarówno u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, jak i – być może w jeszcze większym stopniu – u pacjentek kwalifikowanych do terapii menopauzalnej – podkreśla prof. Robert Spaczyński.
Ryzyko wystąpienia zarówno zdarzeń sercowo-naczyniowych, jak i nowotworów, w tym raka piersi, rośnie wraz z wiekiem. Możliwość zastosowania preparatu o korzystnym profilu bezpieczeństwa w tej grupie pacjentek byłaby cenna, tym bardziej że potrzeby kobiet w okresie okołomenopauzalnym będą coraz większe.
Już dziś nawet 40 proc. kobiet w krajach wysokorozwiniętych znajduje się w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym. Istotne jest zapotrzebowanie na skuteczne leczenie charakterystycznych dla tego okresu symptomów: objawów wazomotorycznych, bezsenności oraz zaburzeń koncentracji i pamięci. Dostępne terapie nadal budzą jednak obawy wielu kobiet, a liczba wartościowych opcji terapeutycznych stosowanych w terapii menopauzalnej jest ograniczona.
– Jako specjaliści chcielibyśmy móc proponować naszym pacjentkom leczenie, które jest efektywne, ale jednocześnie maksymalnie bezpieczne. Z dużą nadzieją patrzę na możliwość zastosowania estetrolu w leczeniu objawów okołomenopauzalnych i menopauzalnych – podsumowuje prof. Robert Spaczyński.
