Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP eksperci i parlamentarzyści debatowali nad problemem adherence, czyli przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów z chorobami przewlekłymi. Dyskusja, która odbyła się 18 marca 2025 roku, skupiła się na alarmujących statystykach oraz możliwych rozwiązaniach tego narastającego problemu.
Choroby cywilizacyjne, takie jak nadciśnienie tętnicze czy schorzenia układu sercowo-naczyniowego, stanowią obecnie 65 proc. wszystkich zgonów w Polsce, co jest wyższym wskaźnikiem niż średnia w Unii Europejskiej wynosząca 61 proc.
Podczas posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia zwrócono uwagę na alarmujące statystyki dotyczące nadciśnienia tętniczego w Polsce. Aż 60 proc. pacjentów z tym schorzeniem nie realizuje recept po pierwszej wizycie u lekarza, a 50 proc. nie przyjmuje zaleconych leków w pierwszym roku po postawieniu diagnozy. Podobne problemy obserwuje się w Stanach Zjednoczonych, gdzie jedynie 51 proc. osób skutecznie kontroluje swoje ciśnienie tętnicze.
Prof. Piotr Dobrowolski z Narodowego Instytutu Kardiologii podkreślił, że niestosowanie się do zaleceń lekarskich zwiększa ryzyko zgonu aż o 30 proc. Zaznaczył również, że kluczowe jest rozpoczęcie leczenia w pierwszych latach po rozpoznaniu choroby, ponieważ opóźnienia w terapii mogą uniemożliwić osiągnięcie sukcesu terapeutycznego w późniejszym czasie.
Psychoonkolog Adrianna Sobol zwróciła uwagę na istotność komunikacji między lekarzem a pacjentem. Zauważyła, że pacjenci onkologiczni często odczuwają lęk i niepewność podczas wizyt w gabinecie lekarskim, co może prowadzić do powielania błędnych przekonań o chorobie. Podkreśliła również, że brak odpowiedniego wsparcia psychologicznego i edukacyjnego w placówkach medycznych negatywnie wpływa na proces leczenia. – Nie można być skutecznym lekarzem bez komunikacji. Ta komunikacja jest fatalna, coraz gorsza – stwierdziła Adrianna Sobol. Na dodatek pacjenci coraz częściej są zmęczeni leczeniem, nie wiedzą, o co pytać w gabinecie, dlatego system powinien im pomóc np. poprzez nowoczesne formy terapeutyczne, które ułatwiają funkcjonowanie, pracę, rodzicielstwo. Bez dobrej komunikacji lekarze też się wypalają; lekarz powinien zastanowić się, jakie pytania może zadać pacjentowi, by wesprzeć go w procesie terapeutycznym.
Eksperci zgodzili się, że adherence jest problemem behawioralnym wymagającym od pacjenta wypracowania nowych nawyków. W związku z tym postulowano wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna w szkołach, aby zwiększać świadomość dotyczącą zdrowia już od najmłodszych lat.
Podkreślono również rolę pracodawców w promowaniu adherence wśród pracowników. Uruchomienie programów profilaktycznych, takich jak „Dziesiątka dla serca”, może przyczynić się do zmniejszenia liczby zachorowań na choroby układu sercowo-naczyniowego. Obecnie jedynie 65 proc. chorych na te schorzenia realizuje swoje recepty, co wskazuje na potrzebę intensyfikacji działań edukacyjnych i profilaktycznych.
Zwrócono uwagę na wysokie koszty niestosowania się do zaleceń lekarskich, które w Europie wynoszą 125 mld euro rocznie. Ponadto ok. 200 tysięcy osób umiera co roku na naszym kontynencie z powodu braku adherence. W krajach wysoko rozwiniętych jedynie 50 proc. pacjentów z chorobą przewlekłą przestrzega zaleceń, a w krajach o niższych dochodach odsetek ten jest jeszcze niższy.
Uczestnicy posiedzenia Komisji Zdrowia Senatu RP zgodzili się, że poprawa adherence wśród pacjentów z chorobami przewlekłymi wymaga skoordynowanych działań na wielu płaszczyznach. Edukacja zdrowotna, lepsza komunikacja między personelem medycznym a pacjentami oraz zaangażowanie pracodawców i systemu opieki zdrowotnej są kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i zmniejszenia liczby zgonów związanych z chorobami cywilizacyjnymi.
